Quản lý thuế thu nhập cá nhân đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn quận thanh khê, thành phố đà nẵng

Xuất phát từ chức năng, vai trò của thuế TNCN cũng như tính cấp thiết của việc tăng cường công tác kiểm soát thuế TNCN đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn, tác giả đã

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 834.04.10

ĐÀ NẴNG - Năm 2022

Công trình được hoành thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: TS Nguyễn Thị Thu Hà

Phản biện 1: PGS.TS Bùi Quang Bình

Phản biện 2: TS Hoàng Hồng Hiệp

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại trường Đại học kinh tế, Đại học Đà nẵng vào ngày 05 tháng 03 năm 2022

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một loại thuế trực thu tính trên phần thu nhập thực tế mà các cá nhân nhận được trong từng năm, từng tháng, từng lần phát sinh thu nhập Thuế TNCN có kỹ thuật tính thuế khá phức tạp bởi diện đánh thuế rộng, liên quan chặt chẽ với hoàn cảnh cá nhân chính sách xã hội cụ thể, có áp dụng phương pháp luỹ tiến nhằm đảm bảo công bằng xã hội Tình trạng gian lận thuế, trốn thuế dưới nhiều hình thức tinh vi, khó phát hiện dẫn đến con số thất thoát về thuế thu nhập cá nhân ngày càng lớn đã gây khó khăn cho công tác quản lý và làm thất thu ngân sách nhà nước

Với đặc điểm các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn phần lớn có quy mô nhỏ, nằm rải rác, phân tán, dễ thay đổi địa điểm kinh doanh, dễ điều chỉnh mặt hàng, ngành nghề, thường xuyên biến động về số lượng lao động Thêm vào đó, ý thức chấp hành pháp luật của DNNQD thường không cao, chưa coi trọng công tác kế toán, đa phần thuê dịch vụ kế toán thời vụ, hệ thống sổ sách kế toán sơ sài, bảo quản kém, Do đó, công tác quản lý thuế nói chung và quản lý thuế thu nhập cá nhân nói riêng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là một trong những vấn đề đáng được quan tâm hàng đầu Xuất phát từ chức năng, vai trò của thuế TNCN cũng như tính cấp thiết của việc tăng cường công tác kiểm soát thuế TNCN đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn, tác giả đã chọn đề

tài “Quản lý thuế thu nhập cá nhân đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng” làm

đề tài nghiên cứu để viết luận văn tốt nghiệp cao học

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát:

Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng góp phần tăng thu ngân sách nhà nước, đảm bảo nguồn thu phục vụ phát triển kinh tế xã hội của quận Thanh Khê

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động quản lý thuế thu nhập cá nhân đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố

Đà Nẵng

b Phạm vi nghiên cứu

- Về mặt nội dung: Đề tài nghiên cứu những vấn đề cơ bản

về công tác quản lý thuế TNCN đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng

- Về mặt không gian: Các nội dung trên được nghiên cứu trên địa bàn quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng

- Về mặt thời gian: Thực trạng công tác quản lý thuế TNCN đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại quận Thanh Khê, TP

Đà Nẵng được nghiên cứu trong giai đoạn 2016 -2020

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập số liệu

Thu thập số liệu thứ cấp

- Số liệu thu thập từ các bộ phận chức năng trực thuộc Chi cục Thuế khu vực Thanh Khê - Liên Chiểu liên quan đến công tác quản lý thuế TNCN

- Các báo cáo tổng kết, đánh giá tình hình thực hiện thu NSNN của Chi cục Thuế khu vực Thanh Khê - Liên Chiểu giai đoạn

2016 – 2020

- Thu thập các thông tin khác từ các tài liệu, các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan, thông tin từ website Tổng cục Thuế, website Cục thuế thành phố Đà Nẵng và các báo cáo khoa học

đã được công bố

4.2 Phương pháp phân tích

- Phương pháp thống kê mô tả: Tiến hành thu thập, phân tích, tổng hợp các số liệu dựa trên các báo cáo hàng năm của Chi cục thuế quận Thanh Khê (cũ) giai đoạn 2016 - 2018 và Chi cục Thuế khu vực Thanh Khê - Liên Chiểu giai đoạn 2019 - 2020

- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến của các cán bộ

trực tiếp thực tham gia công tác quản lý thuế TNCN tại cơ quan thuế, tham gia công tác xây dựng chính sách thuế

- Phương pháp kế thừa: Tổng hợp và kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu của một số tác giả có công trình nghiên cứu liên quan đến công tác quản lý thuế nói chung và quản lý thuế TNCN nói riêng

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế Thu nhập cá nhân đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Các giáo trình, luận án, luận văn, bài viết hội thảo khoa học chuyên đề, tài liệu về thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập

cá nhân của các tác giả đã nghiên cứu về vấn đề này

Các tài liệu nói trên có phạm vi nghiên cứu công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở tầm quốc gia, khu vực, thành phố hoặc các quận, huyện lân cận khác mà chưa có đề tài nào đề cập cụ thể trường hợp của quận Thanh Khê

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN

LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 1.1 KHÁI QUÁT VỀ THUẾ TNCN VÀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

1.1.1 Thuế TNCN

Khái niệm về thuế TNCN

Theo Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ ngạch kiểm tra viên thuế

năm 2018 của Tổng cục Thuế có định nghĩa: “Thuế TNCN là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập nhận được của cá nhân trong một

kỳ tính thuế nhất định”

Đặc điểm của thuế TNCN

- Một là, thuế TNCN là loại thuế trực thu

- Hai là, thuế TNCN là sắc thuế có độ nhạy cảm cao

- Ba là, thuế TNCN đánh thuế theo nguyên tắc có xem xét đến khả năng trả thuế hay hoàn cảnh cá nhân của người nộp thuế

- Bốn là, thuế TNCN thường mang tính lũy tiến cao

Vai trò của thuế TNCN

- Là công cụ góp phần thực hiện công bằng xã hội

- Là một công cụ đảm bảo nguồn thu quan trọng và ổn định cho NSNN

- Là công cụ kinh tế vĩ mô được Nhà nước sử dụng để điều tiết thu nhập, tiêu dùng và tiết kiệm

- Góp phần quản lý thu nhập dân cư

Nội dung cơ bản của thuế thu nhập cá nhân

a Người nộp thuế thu nhập cá nhân

Người nộp thuế TNCN bao gồm cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú có thu nhập chịu thuế, cụ thể, với cá nhân cư trú là thu

nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam, với cá nhân không

cư trú là thu nhập phát sinh tại Việt Nam

b Thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân

- Thu nhập chịu thuế từ hoạt động kinh doanh

- Thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công

- Thu nhập chịu thuế từ đầu tư vốn

- Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng vốn

- Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng bất động sản

- Thu nhập chịu thuế khác

+ Thu nhập từ trúng thưởng + Thu nhập từ tiền bản quyền + Thu nhập từ nhượng quyền thương mại + Thu nhập từ nhận thừa kế

+ Thu nhập từ quà tặng

c Căn cứ tính thuế và phương pháp tính thuế

1.1.2 Quản lý thuế TNCN

Khái niệm quản lý thuế TNCN

Quản lý Thuế TNCN là hoạt động tổ chức, điều hành và giám sát của cơ quan thuế nhằm đảm bảo người nộp thuế chấp hành nghĩa

vụ nộp thuế TNCN vào NSNN [18], [19]

Nguyên tắc quản lý thuế thu nhập cá nhân

- Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, nộp thuế theo quy định của pháp luật là nghĩa vụ và quyền lợi của mọi tổ chức, cá nhân Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tham gia quản lý thuế nói chung và quản lý thuế TNCN nói riêng;

- Việc quản lý thuế TNCN được thực hiện theo quy định của Luật quản lý thuế, Luật thuế TNCN và các quy định khác của pháp luật có liên quan;

- Việc quản lý thuế TNCN phải bảo đảm công khai, minh bạch, bình đẳng; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế;

Vai trò của quản lý thuế thu nhập cá nhân

- Thông qua quản lý thu thuế TNCN để tăng cường tập trung, huy động đầy đủ và kịp thời số thu cho ngân sách nhà nước

- Góp phần tăng cường ý thức chấp hành pháp luật của NNT

Khái niệm về doanh nghiệp ngoài quốc doanh

DN NQD là loại hình DN mang tính sỡ hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, tính tư hữu cao và hoạt động theo cơ chế thị trường với mục đích chính là mưu cầu lợi nhuận

Đặc điểm của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh ảnh hưởng đến việc quản lý thuế thu nhập cá nhân

- Số lượng lao động không cố định, thường xuyên biến động

- Chủ yếu có quy mô nhỏ

- Địa điểm kinh doanh thường không cố định

- Công tác kế toán đa phần còn sơ sài, ý thức trong việc chấp hành pháp luật thuế chưa cao

Ý nghĩa của quản lý thuế TNCN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

- Giúp cho công tác quản lý nguồn thu cho ngân sách được thực hiện hiệu quả, tập trung và huy động đầy đủ số thu cho NSNN

- Đề cao ý thức tự giác chấp hành chính sách thuế

- Bảo vệ quyền lợi, sự công bằng về thuế TNCN giữa các

doanh nghiệp

- Góp phần đảm bảo công bằng an ninh xã hội

- Góp phần hạn chế sự thất thu thuế Thu nhập doanh nghiệp

1.2 NỘI DUNG CỦA QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 1.2.1 Lập dự toán thu thuế

Lập dự toán thu thuế là việc xác định các chỉ tiêu thu thuế và xây dựng các biện pháp thực hiện các chỉ tiêu đề ra Đây là quá trình

dự báo, tính toán mức độ và các biện pháp tổ chức động viên nguồn thu thuế cho NSNN Lập dự toán nhằm xây dựng khả năng huy động nguồn thu của địa phương, là chỉ tiêu phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan thuế

1.2.2 Tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế

Tuyên truyền là việc cung cấp và truyền tải thông tin về pháp luật thuế đến NNT bằng những hình thức, biện pháp cụ thể; Hỗ trợ NNT là việc giải đáp vướng mắc và hướng dẫn NNT kê khai, nộp thuế… Các hình thức tuyên truyền như qua hệ thống tuyên giáo; tờ rơi; áp-phích; các phương tiện thông tin đại chúng; trang thông tin điện tử… Hình thức hỗ trợ cho NNT như tập huấn, đối thoại, giải đáp qua điện thoại, trực tiếp tại CQT, bằng văn bản…

1.2.3 Tổ chức thu thuế

- Đăng ký thuế, cấp mã số thuế

Đăng ký thuế là việc NNT kê khai với cơ quan thuế hoặc

cơ quan đăng kí kinh doanh những thông tin của NNT theo mẫu quy định và nộp tờ khai cho cơ quan thuế để bắt đầu thực hiện nghĩa vụ về thuế với nhà nước theo quy định

- Kê khai thuế, tính thuế

Kê khai thuế, tính thuế là việc NNT tự kê khai và tự xác định

số thuế phải nộp phát sinh trong kỳ tính thuế theo quy định của Luật

thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành

Thuế TNCN được kê khai theo hai phương pháp:

- Phương pháp khấu trừ tại nguồn

- Phương pháp kê khai trực tiếp

- Nộp thuế và xử lý chứng từ nộp thuế

Nộp thuê là việc NNT thực hiện nộp tiền thuế vào NSNN (trực tiếp hoặc theo phương thức điện tử) theo đúng thời hạn quy định Hồ

sơ kê khai thuế được chấp nhận thì người nộp thuế phải nộp số thuế

đã khai, đã tính theo đúng thời hạn quy định vào NSNN

1.2.4 Công tác quyết toán thuế, hoàn thuế

Quyết toán thuế là việc xác định số thuế phải nộp của năm tính thuế hoặc thời gian từ đầu năm tính thuế đến khi chấm dứt hoạt động Trường hợp NNT có số thuế TNCN đã tạm nộp trong năm lớn hơn số phải nộp khi quyết toán hoặc NNT đã nộp thuế TNCN nhưng khi quyết toán có thu nhập tính thuế chưa đến mức phải nộp thuế là đối tượng được hoàn thuế TNCN

1.2.5 Thanh tra, kiểm tra thuế và xử lý vi phạm pháp luật

về thuế

a Thanh tra, kiểm tra thuế

Thanh tra, kiểm tra thuế là hoạt động giám sát của cơ quan thuế đối với các hoạt động, giao dịch liên quan đến phát sinh nghĩa

vụ thuế và tình hình thực hiện thủ tục hành chính thuế, chấp hành nghĩa vụ nộp thuế nhằm đảm bảo pháp luật thuế được thực hiện nghiêm chỉnh

Các hình thức thanh, kiểm tra thuế: Kiếm tra tại trụ sở CQT, kiếm tra tại trụ sở NNT

b Xử lý vi phạm pháp luật về thuế

Xử lý vi phạm về thuế là việc cơ quan thuế hoặc cơ quan có

thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý đối với các cá nhân, tổ chức

vi phạm về thuế Vi phạm về thuế có thể chia làm 4 loại: Vi phạm thủ tục; Chậm nộp tiền thuế; Kê khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn; Trốn thuế, gian lận thuế

c Quản lý nợ và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế

Quản lý nợ là tập hợp các biện pháp để cơ quan thuế đôn đốc thu tiền thuế nợ Cưỡng chế là biện pháp hành chính mà cơ quan quản lý thuế áp dụng nhằm đảm bảo nghĩa vụ nộp thuế của NNT khi NNT không thực hiện, trốn tránh trách nhiệm nộp thuế của mình theo quy định của pháp luật

1.2.6 Giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế

Cơ quan thuế giải quyết các tranh chấp về thuế khi có khiếu nại, tố cáo của NNT Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo phải bảo đảm chính xác, khách quan, công khai, dân chủ, kịp thời, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và thời hạn theo quy định của pháp luật; bảo

vệ lợi ích của Nhà nước, tập thể, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN

LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

1.3.1 Đặc điểm địa bàn

a Đặc điểm tự nhiên

b Đặc điểm kinh tế - xã hội

1.3.2 Tổ chức bộ máy quản lý thuế

1.3.3 Các nhân tố thuộc về đối tượng nộp thuế

1.3.4 Các nhân tố khác

- Sự phối hợp của các ban ngành trong công tác quản lý thuế

- Việc ứng dụng CNTT trong công tác quản lý thuế

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN THANH KHÊ,

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 2.1 NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CỦA QUẬN THANH KHÊ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ TNCN ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Nằm trên đầu mối giao thông liên vùng và quốc tế, Thanh Khê giữ vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng an ninh Là đầu mối giao thông quan trọng về đường bộ, đường sắt và đường hàng không, Thanh Khê là quận có nhiều lợi thế trong phát triển thương mại, dịch

vụ, giao thông vận tải và kinh tế biển của thành phố

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Kinh tế quận duy trì được tốc độ tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp, với tỷ trọng dịch vụ 66,12%, công nghiệp - xây dựng 30,72%, nông nghiệp 3,16% Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn tăng bình quân 16,88%/năm

Kết quả thu ngân sách trên địa bàn quận Thanh Khê hằng năm luôn đạt và vượt chỉ tiêu đề ra, nhiều năm liền đứng đầu thành phố về công tác thu ngân sách Năm 2019, tổng thu ngân sách toàn quận đạt hơn 821 tỷ đồng, bằng 103,06% dự toán giao, 121,02% so với cùng

kỳ năm 2018 Riêng năm 2020, do ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19, tổng thu ngân sách toàn quận đạt 616,24 tỷ đồng, bằng 62,06% dự toán giao

2.1.3 Tổ chức bộ máy quản lý thuế

Chi cục Thuế khu vực Thanh Khê - Liên Chiểu là đơn vị trực

thuộc Cục thuế thành phố Đà Nẵng, được hợp nhất từ hai Chi cục Thuế đó là: Chi cục Thuế quận Thanh Khê và Chi cục Thuế quận Liên Chiểu theo Quyết định số 781/QĐ-BTC ngày 10/05/2019 của

Bộ Tài chính về việc hợp nhất Chi cục Thuế trực thuộc Cục Thuế thành phố Đà Nẵng

Hiện tại, Chi cục Thuế khu vực Thanh Khê - Liên Chiểu có trụ sở chính ở 273-275 Hải Phòng, phường Tân Chính, quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng Cơ sở 2 có địa chỉ ở 46 Ngô Thì Nhậm, phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng

a Cơ cấu tổ chức của Chi cục Thuế khu vực Thanh Liên Chiểu

Khê-Cơ cấu tổ chức của Chi cục bao gồm: Ban Lãnh đạo gồm có

01 Chi cục trưởng và 03 Phó Chi cục trưởng

Các đội thuế chức năng gồm có:

+ Đội Tuyên truyền - Hỗ trợ người nộp thuế

+ Đội Kê khai - Kế toán thuế - Tin học

+ Đội Kiểm tra nội bộ

+ Đội Quản lý nợ và Cưỡng chế nợ thuế

+ Đội Tổng hợp - Nghiệp vụ - Dự toán - Pháp chế + Đội Hành chính - Nhân sự - Quản trị - Tài vụ - Ấn chỉ

+ Đội Trước bạ và thu khác

+ 03 Đội Kiểm tra thuế

+ 06 Đội Quản lý thuế liên xã phường

+ Bộ phận một cửa tại cơ sở 2

b Tổ chức quản lý thuế thu nhập cá nhân đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn quận Thanh Khê tại Chi cục Thuế khu vực Thanh Khê - Liên Chiểu