Slide 1 KIỂM TRA BÀI CŨ Câu 1 Hãy xác định các phương châm hội thoại sau a) Khi giao tiếp , đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực b) Khi giao tiếp, cần nói cho[.]
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Hãy xác định các phương châm hội thoại sau:
a) Khi giao tiếp , đừng nói những điều
mà mình không tin là đúng
hay không có bằng chứng xác thực.
b) Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung;
nội dung của lời nói phải đáp ứng
đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp,
không thiếu, không thừa
Phương châm về chất
Phương châm về lượng
Trang 3Câu 2: Giờ văn học , thầy giáo
- Thưa thầy không phải em ạ
KIỂM TRA BÀI CŨ
Trang 4Câu 3: Các nhân vật trong truyện cười sau đã không tuân thủ phương
châm hội thoại nào?
MẮT TINH, TAI TINH
Có hai anh bạn gặp nhau, một anh nói:
- Mắt tớ không ai bằng! Kìa! Một con kiến đang bò ở cành cây trên đỉnh núi phía trước mặt, tớ trông rõ mồn một đến cả từng sợi râu cho đến bước chân của nó.
Anh kia nói:
- Thế cũng chưa tinh bằng tớ, tớ còn nghe thấy sợi râu nó ngoáy trong không khí kêu vù vù và chân nó bước kêu sột soạt.
(Truyện cười dân gian Việt Nam)
KIỂM TRA BÀI CŨ
Trang 5Tuần 2 Tiết 8: Tiếng việt
Trang 6Tuần 2 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
1 Ví dụ:
Thành ngữ: Ông nói gà, bà
nói vịt
I Phương châm quan hệ
-> Chỉ việc hai người tham gia
hội thoại mà nói hai đề tài khác
nhau => Vi phạm phương
châm quan hệ
2 Kết luận: Ghi nhớ SGK
trang 21
Trang 8(?) Những hình ảnh trên khiến em liên tưởng đến thành ngữ nào có nội dung tương tự thành ngữ
ông nói gà, bà nói vịt ?
Trang 9VD: A : - Nằm lùi vào!
B : - Làm gì có hào nào
A : - Đồ điếc!
B : - Tôi có tiếc đâu.
Tuần 2 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
Trang 101.Ví dụ: xét hai thành ngữ sau
II Phương châm cách thức
Hai thành ngữ dây
cà ra dây muống , lúng búng như ngậm hột thị này dùng để chỉ những cách nói như thế nào?
Tuần 2 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
+ dây cà ra dây muống: cách
nói dài dòng rườm rà
+ lúng búng như ngậm hột thị:
cách nói ấp úng không thành lời
-> Làm người nghe khó tiếp nhận
hoặc tiếp nhận không đúng
=> Không đạt hiệu quả
Trang 11- Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy
Cách 1: Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về truyện
ngắn nào đó (“ông ấy” bổ nghĩa cho “nhận định”)
- Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy.
Cách 2 : Tôi đồng ý với những nhận định (của ai đó) về truyện
ngắn của ông ấy (“ông ấy” bổ nghĩa cho “truyện ngắn”)
=> Nói mơ hồ, nhiều cách hiểu
2 Xét câu: “Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy”
Có thể chọn một trong những cách diễn đạt sau:
* Ghi nhớ: SGK- Tr22
Tuần 2 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
Trang 12Truyện Cười : Mất rồi, cháy!
Một người sắp đi chơi xa, dặn con:
- Ở nhà có ai hỏi thì bảo bố đi vắng nhé !
Sợ con mải chơi quên mất, lại cẩn thận lấy giấy bút viết vào tờ giấy rồi bảo:
- Có ai hỏi thì con cứ đưa ra tờ giấy này !
Con cầm giấy bỏ vào túi áo Cả ngày chẳng thấy ai hỏi Tối đến, sẵn có ngọn đèn, nó lấy giấy ra xem, vô ý thế nào lại để giấy cháy
Trang 13NGƯỜI ĂN XIN
Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt ông giàn
giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi.
Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:
- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.
Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.
Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.
(Theo Tuốc-ghê-nhép)
1 Đọc truyện sau và trả lời câu hỏi
III Phương châm lịch sự
Tuần 2 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
Trang 14Vì sao người ăn xin và cậu bé trong truyện đều cảm thấy mình đã nhận được từ người kia một cái gì đó?
Trao đổi nhanh
Trang 15III Phương châm lịch sự
2 Kết luận:
* Ghi nhớ: SGK/ 23
- Hai nhân vật đều cảm nhận được tình cảm mà
người kia dành cho mình
- Thái độ cậu bé rất chân thành và tôn trọng ông
lão ăn xin
Tuần 2 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
Trang 16(?) Những hình ảnh trên khiến em liên tưởng đến câu ca dao nào răn dạy chúng ta về cách giao tiếp, ứng xử trong xã hội?
Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa nào mà nói cho vừa lòng nhau
Đố vui
Trang 17IV LUYỆN TẬP
Bài tập 1.
a Lời chào cao hơn mâm cỗ.
b Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
c Kim vàng ai nỡ uốn câu, Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời
- Một lời nói quan tiền thúng thóc Một lời nói dùi đục cẳng tay.
- Chó ba quanh mới nằm, người ba năm mới nói.
Tuần 2 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
Trang 20IV LUYỆN TẬP
Bài tập 4.
a nhân tiện đây xin hỏi; Khi người nói muốn hỏi một vấn đề nào đó không thuộc đề tài đang trao đổi
(Phương châm quan hệ)
Khi người nói muốn ngầm xin lỗi trước người nghe về những điều mình sắp nói
b cực chẳng đã tôi phải
nói ;…xin lỗi, có thể anh
không hài lòng nhưng
Trang 21Nói như đấm vào tai
Điều nặng tiếng nhẹ
Nửa úp nửa
mở Mồm loa mép
giải
Đánh trống lảng
Nói như dùi đục chấm mắm cáy
Nói bốp chát, xỉa
Nói mạnh, trái ý người khác, khó tiếp thu Lịch sự
Nói thô cộc, thiếu tế nhị
Lịch sử
Tuần 2 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
IV LUYỆN TẬP
Trang 22- Cần nói có nội dung.
- Nội dung phải đáp ứng đúng yêu cầu cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.
- Đừng nói những điều mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực
- Cần nói đúng đề tài giao tiếp.
