Slide 1 TIẾT 14 Luyện tập xây dựng đoạn văn trong văn bản I Ôn tập phần lí thuyết 1 Thế nào là đoạn văn? Vai trò Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản Hình thức Bắt đầu từ chỗ viết hoa lùi vào[.]
Trang 1TIẾT 14:
Luyện tập xây dựng
đoạn văn trong văn bản
Trang 2I Ôn tập phần lí thuyết:
1 Thế nào là đoạn văn?
- Vai trò: Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản
- Hình thức: Bắt đầu từ chỗ viết hoa lùi vào đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng
- Cấu tạo: Đoạn văn do nhiều câu tạo nên.
- Nội dung: Đoạn văn biểu đạt một ý hoàn chỉnh
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 32 Từ ngữ chủ đề:
- Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ được dùng làm đề mục hoặc các từ ngữ được lặp lại nhiều lần nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt.
3 Câu chủ đề:
- Vị trí : đầu đoạn (cuối đoạn)
- Cấu tạo: thường gồm hai thành phần (chủ ngữ
- vị ngữ)
- Nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn.
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 44 Cách trình bày nội dung đoạn văn:
- Trình bày theo kiểu diễn dịch.
- Trình bày theo kiểu quy nạp.
- Trình bày theo kiểu song hành.
- Ngoài ra còn có các kiểu trình bày khác như: tổng - phân – hợp, móc xích, so sánh…
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 5II Luyện tập:
Bài tập 1
Cho đoạn văn sau:
“ Trong hoàn cảnh “trăm dâu đổ đầu tằm”, ta càng thấy chị Dậu thật là một người phụ nữ đảm đang, tháo vát Một mình chị phải giải quyết mọi khó khăn đột xuất của gia đình, phải đương đầu với những thế lực tàn bạo: quan lại, cường hào, địa chủ và tay sai của chúng Chị có khóc lóc, có kêu trời nhưng chị không nhắm mắt khoanh tay
mà tích cực tìm cách cứu được chồng ra khỏi cơn hoạn nạn Hình ảnh chị Dậu hiện lên vững chãi như một chỗ dựa chắc chắn của cả gia đình”.
(Theo Nguyễn Đăng Mạnh)
Đoạn văn trên được kết cấu theo kiểu diễn dịch hay qui nạp? Tại
sao?
->Đoạn văn trên được kết cấu theo kiểu diễn dịch vì câu chủ đề nằm ở đầu đoạn văn.
Tiết 14: Luyện tập xây dựng
đoạn văn trong văn bản
Trang 6Bài tập 2: Học sinh đọc các đoạn văn (a,b,c) sách
giáo khoa trang 36, 37 và cho biết cách trình bày nội dung của từng đoạn văn.
- Đoạn văn a trình bày theo kiểu diễn dịch.
- Đoạn văn b trình bày theo kiểu song hành.
- Đoạn văn c trình bày theo kiểu song hành.
Tiết 14: Luyện tập xây dựng
đoạn văn trong văn bản
Trang 7Bài tập 3: Với câu chủ đề “Lịch sử ta đã có nhiều
cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta”, hãy viết đoạn văn theo cách diễn dịch; sau đó biến đổi đoạn văn diễn dịch thành đoạn văn quy nạp.
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 8- Đoạn văn diễn dịch:
Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của nhân dân Trong cuộc chiến chống giặc phương Bắc, những trận đánh hào hùng của hai Bà Trưng, Ngô Quyền, Lí Thường Kiệt, đã để lại tiếng vang lớn trong lịch
sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Đến thời thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ cha ông ta đã đổ bao mồ hôi, sương máu
để giữ gìn nền độc lập cho non sông Chúng ta ngày hôm nay luôn luôn tự hào và biết ơn với những trang sử vẻ vang ấy.
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 9- Đoạn văn quy nạp:
Chúng ta đã từng biết đến rất nhiều những trận chiến hào hùng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc: Trong cuộc chiến chống giặc phương Bắc, những trận đánh hào hùng của hai Bà Trưng, Ngô Quyền, Lí Thường Kiệt, đã để lại tiếng vang lớn trong lịch sử nước nhà Đến thời thời
kì kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ cha ông ta đã đổ bao mồ hôi, sương máu để giữ gìn nền độc lập cho non sông Qua đó đã cho thấy, lịch
sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của nhân dân.
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 10Bài tập 4: ( SGK/ T37): Để giải thích câu tục ngữ Thất bại
là mẹ thành công, một bạn đã đưa ra các ý sau:
a Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ.
b Giải thích tại sao người xưa lại nói Thất bại là mẹ thành công.
c Nêu bài học vận dụng câu tục ngữ ấy trong cuộc sống.
Hãy chọn một trong ba ý trên để viết thành một đoạn
văn rồi sau đó phân tích cách trình bày nội dung trong
đoạn văn đó.
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 114 Bài tập 4( SGK/ T37):
- Chọn ý b: Nêu bài học vận dụng câu tục ngữ “thất bại là
mẹ thành công” trong cuộc sống.
- Đoạn văn:
Câu tục ngữ “thất bại là mẹ thành công” đem đến cho
ta nhiềù bài học quý giá trong cuộc sống Khi vấp ngã khó khăn cũng không chùn bước mà phải biết mạnh mẽ vượt qua xem đó là những bài học đường đời để đi đến thành công Mỗi người phải biết nhìn nhận thất bại để làm động lực để tiếp tục học hỏi, tìm tỏi, nỗ lực vươn lên Đặc biệt, con đường học tập mà chúng ta đang đi có vô vàn chông gai, thử thách khó tránh khỏi thất bại nhưng nếu như ai biết nỗ lực vượt qua thì nhất định sẽ đến được bến bờ thành công.
- Cách trình bày ý trong đoạn văn trên: Diễn dịch
Tiết 14: Luyện tập xây dựng
đoạn văn trong văn bản
Trang 12Bài tập 5 (mở rộng):
Ví dụ: Đoạn văn tổng – phân - hợp, nội dung nói về đạo lí uống nước nhớ nguồn:
“ Lòng biết ơn là cơ sở của đạo làm người(1) Hiện nay trên khắp đất nước
ta đang dấy lên phong trào đền ơn đáp nghĩa đối với thương binh, liệt sĩ, những bà mẹ anh hùng, những gia đình có công với cách mạng(2) Đảng
và Nhà nước cùng toàn dân thực sự quan tâm, chăm sóc các đối tượng chính sách(3) Thương binh được học nghề, được trợ vốn làm ăn; các gia đình liệt sĩ, các bà mẹ Việt Nam anh hùng được tặng nhà tình nghĩa, được các cơ quan đoàn thể phụng dưỡng, săn sóc tận tình(4) Rồi những cuộc hành quân về chiến trường xưa tìm hài cốt đồng đội, những nghĩa trang liệt sĩ đẹp đẽ với đài Tổ quốc ghi công sừng sững, uy nghiêm, luôn nhắc nhở mọi người, mọi thế hệ hãy nhớ ơn các liệt sĩ đã hi sinh anh dũng vì độc lập, tự do…(5)Không thể nào kể hết những biểu hiện sinh động, phong phú của đạo lí uống nước nhớ nguồn của dân tộc ta(6) Đạo lí này là nền tảng vững vàng để xây dựng một xã hội thực sự tốt đẹp(7).
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 13Bài tập 5 (mở rộng):
Ví dụ: Đoạn văn tổng – phân - hợp, nội dung nói về đạo lí uống nước nhớ nguồn:
“ Lòng biết ơn là cơ sở của đạo làm người (1) Hiện nay trên khắp đất nước ta đang dấy lên phong trào đền ơn đáp nghĩa đối với thương binh, liệt
sĩ, những bà mẹ anh hùng, những gia đình có công với cách mạng (2) Đảng và Nhà nước cùng toàn dân thực sự quan tâm, chăm sóc các đối tượng chính sách (3) Thương binh được học nghề, được trợ vốn làm ăn; các gia đình liệt sĩ, các bà mẹ Việt Nam anh hùng được tặng nhà tình nghĩa, được các cơ quan đoàn thể phụng dưỡng, săn sóc tận tình (4) Rồi những cuộc hành quân về chiến trường xưa tìm hài cốt đồng đội, những nghĩa trang liệt sĩ đẹp đẽ với đài Tổ quốc ghi công sừng sững, uy nghiêm, luôn nhắc nhở mọi người, mọi thế hệ hãy nhớ ơn các liệt sĩ đã hi sinh anh dũng vì độc lập, tự do…(5)Không thể nào kể hết những biểu hiện sinh động, phong phú của đạo lí uống nước nhớ nguồn của dân tộc ta (6) Đạo
lí này là nền tảng vững vàng để xây dựng một xã hội thực sự tốt đẹp (7).
Tiết 14: Luyện tập xây dựng đoạn văn
trong văn bản
Trang 14Mô hình đoạn văn: Đoạn văn gồm bảy câu:
- Câu (1) (tổng): Nêu lên nhận định khái quát về đạo làm người, đó là lòng biết ơn.
- Năm câu tiếp (phân): Phân tích để chứng minh biểu hiện của đạo lí uống nước nhớ nguồn.
- Câu (7) (hợp): Khẳng định vai trò của đạo lí uống nước nhớ nguồn đối với việc xây dựng xã hội.
Hãy viết đoạn văn Tổng - phân - hợp, nội dung nói về đạo lí Tôn sư trọng đạo.
Tiết 14: Luyện tập xây dựng
đoạn văn trong văn bản
Trang 15Hướng dẫn học ở nhà
1 Nắm được cách
trình bày nội đoạn văn theo các kiểu đã học.
2 Tiếp tục làm bài tập luyện tập tạo lập đoạn văn theo các kiểu trên.
3 Chuẩn bị lập dàn ý cho các đề văn trong bài viết số 1 (SGK/T37).