Dự báo giá bằng công cụ bollinger bands trường hợp thị trường tương lai hàng hóa nông sản

Mục tiêu nghiên cứu Luận văn có mục tiêu đánh giá hiệu quả của công cụ Bollinger Band trongviệc dự báo giá tương lại một số hàng hoá nông sản đang được giao dịch trên ICE EU và ICE ƯS ba

ĐẠI HỌC QUOC GIA HA NỌI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYEN HA UYEN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam kêt luận văn này do chính tôi thực hiện Tên đê tài tôi lựa chọn chưa được thực hiện, nghiên cứu bởi bất cứ tác giả nào trước đây Toàn bộ thông

tin, dữ liệu và nội dung trình bày trong luận văn không vi phạm bản quyền hoặc

sao chép bất hợp pháp dưới bất cứ hình thức nào

Bằng cam kết này, tôi xin chịu trách nhiệm với những vi phạm của mình nếu

có

Học viên

Nguyễn Hà Uyên

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn Giảng viên TS Nguyễn Thị Nhung đã hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này Xin cảm ơn các thầy, cô giảng viên đãtham gia đào tạo lớp cao học QHE - TCNH1- 2019 và các bạn cùng lớp đã giúp

đỡ tôi hoàn thành chương trình và luận văn tốt nghiệp Tôi xin cảm các cán bộnhân viên tại sở giao dịch hàng hóa Việt Nam và các thành viên kinh doanh đãnhiệt tình tham gia quá trình khảo sát hoàn thiện phiếu điều tra và đã cung cấp số

liệu của bài viết cũng như giúp đờ tôi trong quá trình thực hiện đề tài luận văn này

Xin chân thành cảm ơn !

TÓM TẮT

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục từ viết tắt, danh mục bảng biểu, sơ đồ,

tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn được chia làm 4 chương, cụ thể:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về ứng dụng công cụ Bollinger

Band trong dự báo giá tương lai hàng hoá

Chương 2 : Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 : Hiệu quả sử dụng công cụ Bollinger Band vào dự báo giá tương lai các mặt hàng nông sản

Chương 4 : Kết luận và giải pháp

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG BIÊU ii

DANH MỤC HÌNH VẼ iii

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỐNG QUAN NGHIÊN cứu VÀ cơ SỞ LÝ LUẬN VỀ ÚNG DUNG • CÔNG CU BOLLINGER • BAND TRONG Dư BÁO• GIÁ TƯƠNG LAI HÀNG HOÁ 6

1.1 Tống quan nghiên cứu về về ứng dụng của Bollinger band trong việc dụ báo giá hàng hóa 6

9 \ 1.1.1 Tông quan vê công cụ Bollinger Bands 6

1.2 Cơ sở lý luận về ứng dụng công cụ Bollinger Band trong dự báo giá tương lai hàng hoá 10

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 26

CHƯƠNG 2 THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cửu 27

2.1 Thiết kế nghiên cứu 27

2.2 Phương pháp nghiên cứu 30

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 35

CHƯƠNG 3 HIỆU QUẢ sử• •DỤNG • •CÔNG cụ BOLLINGER BAND VÀO Dự BÁO GIÁ TƯƠNG LAI CÁC MẶT HÀNG NÔNG SẢN 36

3.1 Tổng quan về thị trường tương lai hàng hoá nông sản giao dịch trên ICE us vàlCEEƯ 36

3.2 Kết quả kiểm định hiệu quả ứng dụng công cụ Bollinger Band vào dự báo giá tương lai các mặt hàng nông sản 55

3.3 ứng dụng công cụ Bollinger Bands vào dự báo giá tương lai một số mặt hàng nông sản 60

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 66

CHƯƠNG 4 KÉT LUẬN 67

4.1 Thảo luận kết quả nghiên cứu 67

4.2 Kiến nghị 69

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 71

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 72

PHỤ LỤC 74

DANH MỤC CHŨ'VIẾT TẲT

1 BBs Bollinger Band

2 BCEC Trung tâm Giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột

3 CBOT Sàn Thương mại Chicago (Chicago Board of Trade )

4 HĐTL Hợp đồng tương lai

5 ICE EU Sàn giao dịch liên lục địa

6 MXV Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam

7 PSHH Phái sinh hàng hóa

8 RSI Chỉ số sức mạnh tương đối (Relative Strength Index)

10 Hình 3.1 Biểu đồ biến động giá của cà Phê Robusta 44

11 Hình 3.2 Biểu đồ biến động giá của cà Phê Arabica 44

12 Hình 3.3

Biểu đồ biến động giá của Ngô từ năm 2017 đến

năm 2020

46

13 Hình 3.4 Biểu đồ biến động giá tương lai của Lúa Mì 49

14 Hình 3.5 Biểu đò biến động giá tương lai của Đậu Tương 51

15 Hình 3.6

Biểu đồ biến động giá tương lai của Dầu Đậu

111

18 Hình 3.9 Hiệu quả của công cụ BBs trên từng khía cạnh 57

19 Hình 3.10 Hiệu quả của công cụ BBs theo từng chỉ báo 58

LỜI MỒ ĐẦU

1 Tính câp thiêt cùa đê tài

Tại Việt Nam, các giao dịch kỳ hạn hàng hoá đã hình thành từ đầu những

năm 2000 với việc cho phép một số ngân hàng thương mại thực hiện một số giao dịch phái sinh hay việc hình thành các Sở giao dịch hạt điều, thủy sản và cà phê tại

nhiều tỉnh thành trong cả nước Tiếp đó, trung tâm Giao dịch cà phê Buôn Ma

Thuột (BCEC) được thành lập năm 2008 và Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam

(VNX) được thành lập năm 2011 Tuy nhiên khối lượng giao dịch và số lượng người tham gia giao dịch trên cả BCEC và VNX rất thấp, dẫn tới việc đóng cửa của cả hai trung tâm/sở giao dịch hàng hoá nêu trên (Nguyễn Thị Nhung, 2017) Khi Nghị định 51 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 158, có hiệu lực từngày 1/6/2018 với nhiều bước đột phá mới thì Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nammới được hồi sinh Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam chính thức vận hành thịtrường giao dịch hàng hóa Việt Nam cấp quốc gia từ ngày 17/08/2018 với tên gọi

tiếng Việt là Sở Giao Dịch Hàng Hóa Việt Nam và tên tiếng Anh là MercantileExchange of Viet Nam (MXV) Với quy mô thị trường toàn quốc và kết nối với thịtrường quốc tế, MXV đã khắc phục tính cục bộ, các mô hình kém hiệu quả tronggiới hạn phạm vi của thị trường vùng miền, đóng vai trò trung gian giao dịch và

kết nối các nhà đầu tư trong nước tham gia giao dịch trên các sàn thế giới

Quan sát trên thị trường cho thấy phần lớn các nhà đầu tư Việt Nam thamgia vào giao dịch tương lai hàng hoá nông sản ưa chuộng sử dụng các phân tích

kỷ thuật (Technical Analysis) hơn là phân tích cơ bản (Fundamental Analysis)

về bản chất, phân tích kỹ thuật là phương pháp được sử dụng đế đánh giá các khoản đầu tư và xác định các cơ hội giao dịch bằng cách phân tích các xu hướng được thu thập từ hoạt động giao dịch, chủ yếu là các chuyển động giá và khối

lượng, thay vì cố gắng đánh giá giá trị của một chứng khoán dựa vào kết quảkinh doanh như phân tích cơ bản Được sử dụng song song với phân tích cơ bản,phân tích kỹ thuật cho phép phát hiện ra các tín hiệu giao dịch ngắn hạn từ các công cụ biểu đồ khác nhau, đồng thời có thể giúp cải thiện việc đánh giá điểm

1

mạnh hoặc điêm yêu của chứng khoán cũng như đưa ra các ước tính định giá phù

hợp hơn Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, hiện nay các các

phương pháp và công cụ phân tích kĩ thuật đã trở nên thịnh hành và rất hữu ích

đối với các nhà đầu tư

về tài sản cơ sở, mỗi công cụ hàng hóa phái sinh đều được phát hành trên cơ

sở một loại tài sản tài chính nào đó Tài sản mà giá của các công cụ hàng hóa phái

sinh phụ thuộc vào được gọi là tài sản cơ sở Tài sản cơ sở được chia làm 4 loạichính: hàng hoá, cổ phiếu phổ thông và các chỉ số chứng khoán, các loại chứng

khoán có thu nhập cố định, và ngoại tệ Hàng hóa phái sinh là công cụ tài chính màgiá trị của nó phụ thuộc vào một tài sản cơ sở như Cà Phê, Ngô, Lúa Mì, Đậu Tương, Dầu Đậu Tương Hàng hóa cơ sở những công cụ tài chính đã có, chủyếu nhằm phòng ngừa rủi ro tài chính, phân tán rủi ro tiềm ẩn khi thực hiện cáchợp đồng kinh doanh để bảo vệ hoặc tạo ra Ịợi nhuận cho các bên tham gia

về nhóm ngành hàng hóa nông nghiệp Việt Nam, nông nghiệp vẫn chiếm tỷtrọng cao là ngành kinh tế có vị trí quan trọng với khoảng 70% dân số làm nôngnghiệp Việt Nam cũng đã dần chuyển từ nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh

tế thị trường hàng hóa Đối với các doanh nghiệp, các hộ sản xuất kinh doanh,chế

biến kinh doanh nông nghiệp Việt Nam thì đây là một bước ngoặt đầy thách thức,buộc họ phải nỗ lực để vượt qua để phát triển và hội nhập Để hạn chế được tối đa các rủi ro trong sản xuất và kinh doanh cho ngành nông nghiệp thì Sở Giao DịchHàng Hóa Việt Nam có đưa các giải pháp về Hedging cho các mặt hàng: Cà phê,

Lúa Mỳ, Ngô, Dầu Đậu Tương, Đậu Tương.Từ đó thị trường Phái Sinh hàng hóaViệt Nam phát triển và được đưa đến với các nhà kinh doanh, đầu tư, đâù cơ trên thị trường Sự phát triển của thị trường phái sinh hàng hóa cũng là bước ngoặt lớntrong bước chuyển mình của kinh tế Việt Nam

Phân tích kỹ thuật được ứng dụng rất đa dạng, bao gồm phân tích các chứngkhoán, các công cụ có thu nhập cố định, đặc biệt là thị trường ngoại hối và giao dịch hàng hoá nơi các nhà đầu tư quan tâm nhiều tới biến động của giá trong ngắnhạn Trong số các công cụ phân tích kỹ thuật, công cụ Bollinger Bands (BBs) - ra

2

đời cách đây hơn 30 năm, được sử dụng khá phô biên trên Thê giới cũng như ởViệt Nam và được nhiều nhà đầu tư ưa chuộng bởi tính sự đơn giản và khả năng

phản ánh nhanh những biến động của thị trường (Lubnau và Todorova, 2015) Mộtvài nghiên cứu về thị trường hàng hoá như Miffre và Rallis (2007), Shen và cộng

sự (2007), Marshall và cộng sự (2008), Szakmary và cộng sự (2010) Cụ thể,

Miffre và Rallis (2007) đã kiểm định chiến lược ngược xu thế (Contrarian

hoá Mỹ

Tuy nhiên, tổng quan nghiên cứu cho thấy còn rất ít các nghiên cứu mang

tính chất học thuật về phân tích kỹ thuật nói chung và công cụ BBs nói riêng, đặc

biệt là ờ Việt Nam Chính vì vậy, học viên đã chọn đề tài “ Dự báo giá bằng công

cụ Bollinger Band: Trường hợp thị trường tương lai hàng hóa nông sản” làm

đề tài nghiên cứu của mình

2 Mục• tiêu và nhiệm• vụ• nghiên o cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn có mục tiêu đánh giá hiệu quả của công cụ Bollinger Band trongviệc dự báo giá tương lại một số hàng hoá nông sản đang được giao dịch trên ICE

EU và ICE ƯS (bao gồm: cà phê, ngô, luá mỳ, đậu tương và dầu đậu tương) và sáp

xếp tính hiệu quả theo từng mặt hàng Từ đó, luận văn sẽ đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng công cụ Bollinger Band trong việc dự báo giá

tương lai một số mặt hàng nông sản

Hệ thống hoá cơ sở lý luận về công cụ Bollinger Band, hợp đồng tương lai

hàng hoá nông sản và ứng dụng cùa công cụ Bollinger Band vào dự báo giá tương

lai hàng hoá

Đánh giá hiệu quả của công cụ Bollinger Band trong việc dự báo giá tương

lại một số hàng hoá nông sản đang được giao dịch trên 1CE EƯ và ICE us (bao

gồm: cà phê, ngô, luá mỳ, đậu tương và dầu đậu tương) và sắp xếp tính hiệu quả

theo từng mặt hàng

3

Đê xuât một sô giải pháp nhăm nâng cao hiệu quả sử dụng công cụ

Bollinger Band trong việc dự báo giá tương lai một số mặt hàng nông sản

3 Câu hỏi nghiên cứu

Công cụ Bollinger Band là gì? Các đặc trưng của công cụ Bollinger Band

là gì? Hợp đồng tương lai là gì? Giá hợp đồng tương lai có đặc điểm và chịu tác

động của những nhân tố nào? Đây là cơ chế ứng dụng công cụ Bollinger Band vào

dự báo giá tương lai hàng hoá?

Hiệu quả của công cụ Bollinger Band trong việc dự báo giá tương lại một

số hàng hoá nông sản đang được giao dịch trên ĨCE EU và ĨCE us là như thế nào?

Trong số 5 mặt hàng nghiên cứu (bao gồm: cà phê, ngô, luá mỳ, đậu tương và dầu

đậu tương), mặt hàng nào có thể áp dụng công cụ Bollinger Band để dự báo giá là

chính xác nhất?

Cần có những lưu ý và giải pháp gì đế nâng cao hiệu quả sử dụng công cụBollinger Band trong việc dự báo giá tương lai một số mặt hàng nông sản?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Công cụ Bollinger Band

Giá tương lai hàng hoá nông sản ( Cà phê, Lúa Mỳ, Đậu Tương, Dầu Đậu

Tương, Khô Đậu Tương)

Phạm vi nội dung : Hiệu quả sử dụng công cụ Bollinger Band vào dự báogiá

tương lai hàng hoá nông sản (Cụ thể là các mặt hàng sau: cà phê, ngô, luá mỳ, đậu

tương và dầu đậu tương)

Phạm vi không gian : Hợp đồng tương lai các các mặt hàng nông sản được

giao

dịch trên ICE EU và ICE us

Phạm vi thời gian : 3 năm, từ ngày 01/01/2017 đến ngày 01/01/2020

4

5 Kêt câu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục từ viết tắt, danh mục bảng biểu, sơ đồ,

tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn được chia làm 4 chương, cụ thể:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về ứng dụng công cụ Bollinger

Band trong dự báo giá tương lai hàng hoá

Chương 2 : Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 : Hiệu quả sử dụng công cụ Bollinger Band vào dự báo giá tương lai các mặt hàng nông sản

Chương 4 : Kết luận và giải pháp

5

CHƯƠNG 1 TÔNG QUAN NGHIÊN cứu VÀ cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ

ỨNG DỤNG CÔNG cụ BOLLINGER BAND TRONG Dự BÁO GIÁ

TƯƠNG LAI HÀNG HOÁ

1.1 Tông quan nghiên cứu vê vê ứng dụng của Bollinger band trong việc dự báo giá hàng hóa

1.1.1 Tổng quan về công cụ Bollinger Bands

Dải Bollinger (Bollinger Bands - BBs) được giới thiệu và phát triển đầu tiên

bởi John Bollinger vào năm 1983 Theo Bollinger (2001), BBs bao gồm 03 đường

cơ bản được tính toán dựa trên sự kết hợp của đường trung bình động và độ lệch chuẩn của giá, bao gồm: Đường giữa (Mid-BB), đường trên (Upper BB) và đường dưới (Lower BB)

Dải giữa thường là đường trung bình động giản đon 20 kỳ hay còn gọi là

SMA20, được tính toán như sau:

Giá đónơ cửa/

SMA 20= _ - L

20

Dải trên bàng dải giữa cộng với bội số của độ lệch chuẩn (thông thường là 2

lần độ lệch chuẩn - cr) Dải dưới bằng dải giữa trừa đi cùng bội số của độ lệch chuẩn với dải trên Theo đó:

Dải trẻn = Dải giữa + 2 * ơ Dải dưới = Dải giữa — 2 * ơ

2(ổiá đóng cửaj — giá trung bình)2

sè mạnh hơn nữa Còn trong giai đoạn giá ít biên động, các dải thu hẹp báo hiệu xu

hướng hiện tại vẫn tiếp tục

BBs được xem là công cụ hiệu quả để phân tích sự biến động về giá cả so vớicác công cụ khác như chỉ báo trung bình động hội tụ phân kỳ (Moving Average

Convergence

Divergence- MACD), các mô hình sóng BBs đưa ra những tín hiệu về biến động

của thị trường (thị trường sẽ biển động theo xu hướng hay tích luỹ), và cho phép

dự đoán xu hướng và các đảo ngược tiềm năng có thề xảy ra của giá Cụ thểnhận định dựa vào BBs như sau:

báo giá Nếu dải trên và dải dưới gần nhau, thị trường sẽ ít biến động Nếu dải trên

và dưới mờ rộng xa nhau, thị trường sẽ biến động mạnh Nếu 2 dải đi gần như

song song trong một thời gian dài, thị trường có khả năng sideways trong 1 kênh

giá Kết hợp với biến động giá, nếu biến động giá suy yếu và các dải thu hẹp tối đathường dẫn đến thay đối mạnh của giá sau đó

Thứ hai, khi giá đi trong dãy BBs xoay quanh đường MA20, nhà đầu tư nên

mua khi giá di chuyến ra khởi dải trên và sau đỏ đóng cửa trong dải BBs Ngược

lại nhà đầu tư nên bán khi giá di chuyển ra khỏi dài dưới và sau đó đóng cửa trongdải BBs

Thứ ba, khi giá vượt dải trên hoặc dưới, giá sẽ bức khỏi BBs theo xu hướng

tăng thì nên giao dịch ở nửa trên của BBs (giữa dải trên và đường SMA20) Ngược lại, khi giá muốn bức khởi BBs theo xu hướng giảm thì sẽ luôn giao dịch ở nửa

dưới của BBs (giữa dải dưới và đường SMA20)

Thông thường, đề đạt được hiệu quả cao trong đầu tư, các nhà đầu tư thường

kết hợp BBs với các chỉ số khác như mô hình đảo chiều, hay chỉ số sức mạnh

tương quan (RSI - Relative Strenghth Index) hay đường trung bình hội tụ/phân kỳ

(MACD)

7

1.1.2 Các nghiên cứu vê Bollinger Bands

Bên cạnh phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật cũng thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, tuy không nhiều Phần lớn các nghiên cứu đều tập trung vào làm

rõ lợi ích hay tính hiệu quả cùa phân tích kỹ thuật trong quá trình thực hiện giao

dịch Một số nghiên cứu tập trung vào thị trường hàng hoá như Miffre và Rallis

(2007), Shen và cộng sự (2007), Marshall và cộng sự (2008), Szakmary và cộng sự

(2010) Cụ thể, Miffre và Rallis (2007) đã kiểm định chiến lược ngược xu thế

(Contrarian strategies^ và chiến lược thuận xu thế (Momentum strategies )2vằo thịtrường hàng hoá Mỹ Kết quả cho thấy, chiến lược ngược xu thế là kém hiệu quảtrong khi đó chiến lược thuận xu thế có thể mang lại lợi nhuận lên tới 12 tháng cho nhà đầu tư Shen và cộng sự (2007) so sánh hiệu quả của chiến lược thuận xuthế giữa thị trường hàng hoá và thị trường cố phiếu và cho thấy lợi nhuận thuận xuthế thu được từ thị trường hàng hoá cao hơn rất nhiều so với việc giao dịch cổ phiếu Trái ngược với quan điểm cho rằng phân tích kỹ thuật có nhiều ưu điểm

vượt trội khi áp dụng vào thị trường hàng hoá - nơi chi phí giao dịch rất thấp, Marshal và cộng sự (2008) đã thực hiện kiểm định cho tất cả 15 hợp đồng tương

lai hàng hoá và đi đến kết luận rằng lợi nhuận thu được không thể cao hơn lợi nhuận kì vọng bời lý do xuất hiện các hiện tượng ngẫu nhiên trên thị trường Cũng

nghiên cứu về thị trường hàng hoá, nhưng Fuertes và cộng sự (2010) đã kết hợp

các tín hiệu giao dịch thuận chiều và tín hiệu giao dịch cấu trúc kỳ hạn (Term

cho thấy cả hai công cụ này đều rất tốt Trong khi đó, Szkmary và cộng sự (2010)

lại cho rằng các chiến lược đầu tư theo xu hướng thuần tuý nói chung có nhiều

điểm vượt trội hơn chiến lược đầu tư theo xu thế

về BBs, tuy là một công cụ được ưa chuộng rộng rãi bởi các nhà giao dịchtrên thị trường nhưng các nghiên cứu mang tính chất học thuật về công cụ này còn

rất ít (Lubnau và Todorova, 2015) Lento và cộng sự (2007) đà sử dụng dữ liệu là

các chỉ số chứng khoán và thị trường ngoại hối để chứng minh rằng BBs không cho phép tạo ra lợi nhuận lớn hơn chiến lược giao dịch mua và giữ (Buy-and-Hoỉd

8

trading strategy). Tương tự, Leung và Chong (2003) cũng cho răng BBs kém hiệu

quả hơn đường trung bình động

Ngược lại, Lubnau và Todorova (2015) đã kiểm định tính hiệu quả cùa việc

áp dụng các công cụ kĩ thuật vào giao dịch tương lai các mặt hàng dầu thô, khí tự

nhiên, xăng và dầu sưởi ấm Riêng BBs được kiểm định như là tín hiệu mua và bán

trong giao dịch Kết quả cho thấy tín hiệu mua vào được phát hiện từ BBs không

rõ nét nhưng có xuất hiện với số lượng không nhiều, từ 5 cho tới 70 giao dịch

trong thời gian nghiên cún là 5 năm Ngoài ra, quy tắc sử dụng tín hiệu của đường

trung bình động 20 ngày mang lại tín hiệu tốt nhất, số lượng giao dịch trở nên íthơn đối với các đường trung bình động dài hạn, trong khi thời gian giữ cho mỗi giao dịch trở nên dài hơn

Ni và cộng sự (2019) sử dụng dữ liệu của các cổ phiếu cấu thành chỉ số

Taiwan 50 để xem xét liệu nhà đầu tư có thể sử dụng công cụ BBs như là tín hiệu

để mua/bán nhằm thu được lợi nhuận từ thị trường hay không Kết quả cho thấy

công cụ BBs là hoàn toàn hiệu quả, theo đó nhà đầu tư có thể mua vào khi giá cổ phiếu chạm dải BB thấp hoặc dải BB cao Hơn nữa, nhà đầu tư có thể sử dụng

chiến lược thuận xu thế (Momentumstrategies) thay vì chiến lược ngược xu thế

Như vậy, mặc dù BBs được ưa chuộng bởi các nhà đầu tư trên thị trườngnhưng các nghiên cứu về BBs còn rất ít và các kết quả nghiên cứu về tính hiệu quảkhi áp dụng BBs để đưa ra các dự báo về giá, các quyết định bán hay quyết định

mua còn khác nhau giữa các thị trường Điều này thôi thúc nhóm tác giả nghiên

cứu về tính hiệu quả của BBs khi áp dụng vào giao dịch tương lai của các mặt hàng nông sản tại Việt Nam

Tại Việt Nam, chủ đề về dải Bollinger Bands cũng thu hút sự quan tâm của

nhiều chuyên gia thực tiễn và các nhà nghiên cứu

Bài Viết về “Thị trường phái sinh hàng hóa thế giới và Việt Nam” cũng đưa

ra được tác giản TS Đinh Xuân Cường - Đại học kinh tế- Đại học Quốc Gia nhậnđịnh về xu hướng thị trường hàng hóa phái sinh trên thế giới và Việt Nam

9

Tác giả Steven B Achelis đã viêt cuôn sách “ Phân tích kĩ thuật từ A đên Z”,

NXB Thông tấn đã xuất bản tại Việt Nam vào năm 2013 Cuốn sách viết về các công cụ Phân tích kỹ thuật trên thị truờng tài chính Công cụ Bollinger Bands đượcviết trong cuốn sách này cũng đưa ra các nhận định về xu hướng biến động giá của

thị trường theo sự dịch chuyển của dải Bolinger Band

Trên Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Kinh tế và Kinh doanh, Tập 33, số 3

(2017) 74-83, tác giả Nguyễn Thị Nhung có nghiên cứu về trường hợp giao dịch

kỳ hạn Cà Phê - Sở Giao Dịch hàng hóa Việt Nam (2017), căn cứ vào thị trường

cũng như xu hướng của tương lai Tác giả đà đưa ra những thực trạng ,ưu điểm và

hạn chế trên thị trường Cà Phê

1.1.3 Khoảng trống nghiên cứu

Nhìn chung qua nghiên cứu, rà soát các tài liệu có liên quan, có thể nhận thấy

rằng hiện nay hầu như chưa có một nghiên cứu chuyên sâu nào về ứng dụng công

cụ Bollinger Band vào trong việc dự báo giá của các mặt hàng nông sản phái sinh

Do vậy, học viên quyết định lựa chọn đề tài “ Dự báo giá bằng công cụ Bollinger

Bands: Trường hợp thị trường tương lai hàng hóa nông sản ” làm đề tài luận văn của mình

1.2 Cơ sớ lý luận về ứng dụng công cụ Bollinger Band trong dự báo giá tương lai hàng hoá

1.2.1 Phân tích kỹ thuật

Có nhiều cách hiểu về phân tích kĩ thuật, nhưng hiểu đơn giản thì phân tích kĩ

thuật là việc nghiên cứu giá, với công cụ cơ bản là biểu đồ, nhằm nâng cao hiệu

quả của hoạt động đầu tư Nguồn gốc của phân tích kĩ thuật hiện đại xuất phát từ

Lý thuyết Dow do Charles Dow phát triền vào khoảng năm 1900 William Peter

Hamilton là người thực sự mang lại sức sống cho những nghiên cúu của Dow bằng

việc tiếp tục nghiên cứu và xuất bản cuốn sách “The Stock Market Barometer”

(Phong vũ biểu thị trường chứng khoán) vào năm 1922 Suốt những năm 1920 và

1930, Richard w Schabacker là người đà đi sâu vào những nghiên cứu của Dow

10

và Hamilton, và chính Schabacker là người đà đqa ra khái niệm đâu tiên vê Phân

tích kỹ thuật Ông chỉ ra rằng những dấu hiệu mà lý thuyết Dow đưa ra được với

chỉ số binh quân thị trường vẫn giữ nguyên giá trị quan trọng khi áp dụng vào đồthị của từng mã giao dịch Điều này được ông thế hiện và chứng minh trong cuốn sách của mình: “Stock Market Theory and Practice, Technical Market Analysisand Stock Market Profit” Như vậy những cơ sở đầu tiên của Phân tích kỹ thuật đã

xuất hiện từ trong lý thuyết Dow, như ng phải đến Schabacker - ngqời cha của

Phân tích kỹ thuật hiện đại tiếp đó là Edward và Magee với “Technical Analysis of Stock Trend” và ngày nay là John Murphy, Jack Schwager, Martin Pring, thì

“Phân tích kỹ thuật ” mới đqợc nâng cao, tổng kết thành một hệ thống lý luận

quan trọng trong phân tích đầu tư trên thị trường hàng hóa nói riêng và thị trường

tài chính nói chung

Trong “Technical Analysis of stock trend”, hai tác giả Edward và Magee đã

đưa ra 4 điểm căn bản sau về Phân tích kỹ thuật: Giá trị thị trường cùa một tài sảntại một thời điểm được xác định duy nhất thông qua tác động qua lại giữa cung và

cầu.Cung và cầu ờ bất kì thời điểm nào đều chịu ảnh hưởng bời hàng trăm yếu tố,

một số là ảnh hưởng hợp lý, còn hầu như là phi lý Thông tin, ý kiến, tâm lý, dự đoán (có thể đúng, có thể sai) về tương lai kết hợp với những yếu tố cần thiết khác

để tạo thành sự cân bằng chung của toàn thị trường Không một cá nhân nào có thểnắm lấy và định lượng những điều này mà thị trường sẽ tự thực hiện.BỎ qua những

dao động nhỏ thì giá nhìn chung sẽ vận động theo những xu thế giá chung của thị

trường, những xu thế này là ốn định trong một khoảng thời gian tương đối

dài.Những thay đổi trong xu thế thị trường thể hiện qua sự dịch chuyển của điểm

cân bằng cung cầu dù là vi bất kỉ nguyên nhân nào đều có thể xác định sớm hơnhoặc muộn hơn thời điểm thị trường biến động

Phân tích kĩ thuật gần như hoàn toàn dựa trên phân tích giá và khối lượng giao dịch Các thông số giá và khối lượng giao dịch của hàng hóa được giải thíchnhư sau:

Giá mở cửa: là mức giá của giao dịch đầu tiên trong kì (ví dụ: giao dịch đầu

II

tiên cùa ngày) Khi phân tích dữ liệu hàng ngày, giá mở cửa có vai trò đặc biệt

quan trọng vì đây là giá đã được các bên liên quan đồng thuận

Giá cao nhất: là mức giá cao nhất của hàng hóa trong kì Đây là mức giá có

nhiều ngoỊỜi bán hơn người mua, tức là luôn có nhiều người sẵnsàng bán với giá

cao hơn nhưng mức này là mức cao nhất mà người mua sẵnsàng mua vào

Giá thấp nhất: là mức giá thấp nhất của hàng hóa trong kì Đây là mức giá

có nhiều người mua hơn người bán, tức là luôn có nhiều người sẵn sàng mua với

giá thấp hơn nhưng mức này là mức thấp nhất mà người bán sẵn sàng bán ra

Giá đóng cửa: là giá khớp cuối cùng của hàng hóa trong kỉ Giá đóng cửa

mang rất nhiều ý nghĩa và được sử dụng phô biến nhất trong phân tích kĩ thuật

Mối liên quan giữa giá mở cửa và giá đóng cửa được hầu hết các chuyên viên phân

tích kĩ thuật coi trọng

Khối lượng giao dịch: là số lượng hàng hóa (hay hợp đồng) được giao dịch trong ki

Dựa vào các thông số giá, các nhà phân tích kì thuật lựa chọn loại đồ thị thíchhợp để nghiên cứu biến động của hàng hóa đó Có nhiều loại đồ thị khác nhau,trongđó thường được dùng nhất là đồ thị dạng đường, đồ thị dạng thanh, đồ thị

hình nến, đồ thị điểm và hình

Đồ thị dạng đường (Line charts)

Đồ thị dạng đường được tạo thành bằng cách kẻ các đường nối giá của hànghóa tại các mốc thời gian giao dịch Ưu điểm của đồ thị dạng đường chính là sự

đơn giản, qua đó cho chúng ta cái nhìn thông suốt và dề hiểu về giá hàng hóa Tuy nhiên hiện nay do khoa học kĩ thuật phát triển, diễn biến của thị trường hàng hóa

phái sinh ngày càng phức tạp nên loại đồ thị này ngày càng ít được sử dụng, nhất

là trên các thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại vi ở đây thường có diễn biến khá

phức tạp, mức độ dao động trong thời gian ngắn với độ lệch khá cao Đồ thị dạng

đường chủ yếu được sử dụng trên các thị trường chứng khoán mới đi vào hoạt

động trong thời gian ngắn, khớp lệnh theo phương pháp khớp lệnh định kì theo

từng phiên hoặc nhiều lần trong một phiên

12

Hình 1.1 Đô thị dạng đường của sản phâm hàng hóa lúa mỳ tù' 07/2017 đên

12/2020

y

Đô thị dạng thanh (bar charts)

Hình 1.2 Đô thị dạng thanh của hợp đông tương lai Băc Hoa Kỳ từ 06/2017

cửa và một dâu gạch ngang bên trái ứng với giá mở cửa, hai đâu của thanh thê hiện

Hình 1.3 Một thanh ứng với một phiên giao dịch

Hình 1,4 Đồ thị hình nến về Hợp đồng tương lai Đậu tương tù ’ 7/2017 đến

12/2020

14

Đô thị hình nên có nguôn gôc từ Nhật Bản, so với đô thị dạng đường và đô thị dạng thanh thì nó thề hiện chi tiết nhất chuyển động của thị trường phái sinh hàng hóa Đồ thị hình nến tương tự như đồ thị dạng thanh, nhưng ngoài việc thểhiện giá mở cửa, giá cao nhất, thấp nhất và giá đóng cửa thì đồ thị hình nến còn

sử dụng màu sắc khác nhau cho biết giá mở cửa cao hơn hay thấp hơn giá đóng

Hình 1.5 Môi cây nên ứng với một phiên giao dịch

Nguồn : h ttps ://coph ỉeux com

Trong đồ thị hình nến, phần chính giữa (phần được tô màu) được gọi là

phần thân, hai đường thẳng nhỏ phía trên được gọi là “cái bấc nến” Dạng đồ thịnày có thể phản ánh rõ nét nhất sự biến động của giá hàng hóa

Đồ thị điểm và hình (point and figure chart)

Khác với các loại đồ thị trên, đồ thị điểm và hình chỉ dựa trên sự thay đổi

của giá cả, trục thời gian trên đồ thị mở rộng không đồng đều Ưu điểm của nó

chính là sự đơn giản, biến động giá ít hay không biến động được xem như

không thích hợp và không được thể hiện, chỉ có những biến động giá vượt

ngưỡng quy định mới được ghi nhận Điều này sẽ giúp ta tập trung vàobiến động giá và giúp cho việc xác định mức hỗ trợ, mức kháng cự, điểm xuyên phá

và điểm phá vỡ dễ dàng hơn

15

ZL 5 th 1D 1W - Ố * * xồ ữ .ĩáíl * □ ’ * ** *

Hình 1.6 Đô thị điêm và hình của họp đông tưong lai dâu đậu nành Hoa Kỳ từ

tháng 07/2017 đến 12/2020

1.2.2 Tắng quan vê hợp đồng tương lai hàng hoá

1.2.1.1 Khái niệm và vai trò của hợp đồng tương lai hàng hoá

Hợp đồng tương lai (Futures Contract) là một thỏa thuận đế mua hoặc bán một lượng hàng hóa hay công cụ tài chính đà được tiêu chuẩn hóa về chất lượng và số

lượng tại một ngày được xác định trước trong tương lai Những thông số của họpđồng tương lai được Sàn Giao dịch hàng hóa đưa ra chi tiết thông qua một bản đặc

tà hợp dồng

Họp đồng tương lai hàng hóa là một loại họp đồng tương lai có loại tài sàn sản

cơ sờ là hàng hóa Trong đó, hàng hóa được phân loại theo những nhóm hàng hóa

cơ bản như:

• Nhóm nông sán: gồm những sản phẩm như lúa mì, ngô, đậu tương, dầu

đậu tương, khô đậu tương

• Nhóm nguyên liệu: gồm đường, cao su, bông sợi, cà phê Arabica, cà phê

Robusta

• Nhóm kim loai: bao gôm kim loại công nghiệp như nhôm, đông, thép,

• Nhóm năng lượng: như khí đốt,

dầu thô,

Vai trò của hợp đồng tương lai hàng hóa

1974 1981 1990 2004 2016 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027

16

Hợp đông tương lai hàng hóa tạo cơ chê xác lập giá. Xác lập giá là hành động

xác định giá chung cho một tài sản Nó xảy ra mỗi khi người bán và người muatưong tác trong một trao đối có quy định.Ví dụ, một nhà giao dịch tại Châu Âu giao

dịch hợp đồng tương lai cùa ngô (C) và một thương nhân ở ủc giao dịch cùng mộthợp đồng sẽ thấy giá thầu giống nhau và yêu cầu báo giá trên sàn giao dịch của họcùng một lúc, có nghĩa là giao dịch này là minh bạch

hàng hóa phái sinh sẽ giúp nhà đầu tư phòng hộ rủi ro khi có nhu cầu giao dịch thực

sự tài sản cơ sở và phòng hộ rủi ro liên quan đến biến động giá của tài sản Ví dụ:

Nếu nông dân nghĩ rằng chi phí của lúa mì sẽ giảm do thời điểm thu hoạch sẽ thu

hoạch, ông sẽ bán một hợp đồng tương lai trong lúa mì Điều này có nghĩa là người

ta có thế lựa chọn một giao dịch bằng cách bán một họp đồng kỳ hạn trước và sau

đó để lại bằng cách mua nó Nông dân cần phải phòng ngừa rủi ro giảm giá câytrồng trong khi các hãng hàng không cần phải phòng ngừa nguy cơ tăng chi phí

nhiên liệu Mặt khác, các nhà máy xay xát cần phải phòng ngừa giá cây trồng tăng

vì đây là những mặt hàng đầu vào chính của họ

Hợp đồng tương lai hàng hóa giúp tăng tính hiệu quá thị trường. Khác vớichứng khoán, khi nhà đầu tư muốn tham gia vào thị trường phái sinh hàng hóa thìchỉ cần ký quỹ với sở giao dịch một khoản tiền nhỏ trong giá trị danh nghĩa của hợp dồng tương lai (HĐTL) để có thể giao dịch được HĐTL, như vậy số lượng người có

thể tham ra giao dịch nhiều hơn, tính thanh khoản thị trường lớn hơn và mức giá củasản phẩm đó được thiết lập cũng chính xác hơn

1.2.1.2 Giả tương lai: Đặc điểm và các nhãn tố ảnh hưởng

Giá tương lai được ấn định ban đầu và thay đối sau mỗi phiên trên thị

trường Giá chuyền giao cùa Hợp đồng tương lai được giao dịch trên thị trường

phụ thuộc vào nhiều yếu tố và liên tục thay đồi theo thời gian.Nếu giá giao ngay

cùa tài sản cơ sở tăng thì thông thường giá chuyển giao cũng tăng và ngược lại

Vào cuối phiên, mức giá chuyển giao của Hợp đồng tương lai sẽ được công bố

và có hiệu lực cho đến phiên tiếp theo

17

Các nhân tô ánh hường tời giá tương lai

số thị trường hàng hóa nhất định sẽ có các yếu tố sẽ ảnh hưởng đến cung và cầu duy

nhất cho thị trường đó, và hầu như không ảnh hường đến thị trường khác.Ví dụ, thờitiết đóng một vai trò rất quan trọng đối với cung của các mặt hàng nông sân, như

đậu nành, lúa mỳ nhưng có thể không phù hợp với các thị trường như chỉ số vànghoặc vốn chủ sở hữu Các nhà giao dịch sẽ trở nên quen thuộc với các yếu tố cụ thểtác động đến nhóm sản phấm họ đang giao dịch và theo dõi các yếu tố này.Cây

trồng sẽ có một số mùa quan trọng trong chu kỳ sinh trưởng của chúng, nơi thời tiết

có thể có ảnh hưởng lớn đến năng suất thu hoạch, gieo trồng và thu hoạch Neu killhậu quá ẩm ướt hoặc quá khô trong thời gian này, nguồn cung có thể bị ảnh hưởng xấu Nhưng nếu điều kiện thuận lợi trong toàn bộ chu kỳ, sản lượng có thể tăng

Trong một số năm có thể có nguồn cung dư thừa và trong một số nãm có thể có nguồn cung thấp

Ngược lại đối với những thị trường khác như vàng, dầu thô thì thời tiết sẽ ít quan trọng hơn trong việc tạo nguồn cung, nơi các hoạt động khai thác và khoan ít

bị ảnh hưởng bởi thời tiết Nhưng vàng bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi những thay đối

trong lạm phát so với các sản phẩ Một ví dụ khác là dầu thô và xăng Trường hợpgiá xăng dầu kỳ hạn có thể bị ảnh hưởng bởi cung và cầu xăng và giá của hàng hóa đầu vào

Nếu một nhà giao dịch chỉ tập trung vào cung và cầu cho một thị trường, họ có

thểbỏ lỡ một ảnh hưởng quan trọng từ một thị trường liên quan

liệu kinh tế cũng rất quan trọng đối với việc định giá các hợp đồng tương lai Dữ liệu kinh tế đươc phát hành theo định kỳ và có thể có tác động lớn đến giá cà trongmột lĩnh vực Có hàng tá báo cáo dữ liệu kinh tế đươc phát hành hàng ngày, với lịch

có sẵn trực tuyến Hầu hết các dữ liệu sẽ không ảnh hưởng trực tiếp đến thị trườngkhi nó được phát hành nhưng một số bản báo cáo lại có khả nàng làm biến động thị

trường Các thông báo của ƯSDA như tình hình giao hàng, mùa vụ là những dữ liệu

18

làm biên động thị trường nông sản một cách mạnh mẽ và được các nhà giao dịchtheo dõi chặt chẽ Các nhà giao dịch nên biết về ngày phát hành lịch kinh tế và cáctác động thị trường liên quan, vì không phải tất cả dữ liệu sẽ luôn có tác động tương

tự Điều quan trọng là phải hiểu làm thế nào dữ liệu phù hợp với bối cảnh kinh tế

hiện tại và liệu thị trường có xác định rằng nó quan trọng hay không Đôi khi, một

số dữ liệu nhất định sẽ có ảnh hưởng đến thị trường nhiều hơn những thời điểm

khác Khi Dầu thô có giá khoảng 100 đô la, Báo cáo tồn kho dầu thô đã gây ảnh

hưởng không chỉ dầu thô mà cả chỉ số s & p 500 Nếu chúng ta nhìn vào tác độnghiện tại của các báo cáo, chúng ta sẽ bị giới hạn trong thị trường năng lượng, làm

cho báo cáo ít quan trọng hơn đối với các nhà giao dịch của các thị trường khác

Tất cả các hợp đồng tương lai sẽ có một bản báo cáo dành riêng cho từng lĩnh

vực Ví dụ, báo cáo cây trồng USDA là một báo cáo cụ thể cho hợp đồng tương lailĩnh vực nông nghiệp Các điều kiện trồng, tiến trình tăng trưởng và kết quả thu

hoạch Chúng được cập nhật qua các mùa nông nghiệp và giá hàng hóa tương laiphản ứng với dữ liệu, tăng lên nếu dự báo năng suất cây trồng giảm và giảm nếu

năng suất cây trồng cao hơn dự kiến

Một báo cáo khác cho các nhà giao dịch hàng hóa nông nghiệp là báo cáo thời tiết,

vì điều kiện quá ẩm ướt hoặc khô có thể ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và cuốicùng là giá cả

hợp đồng tương lai đai diện cho các mặt hàng không có nguồn cung liên tục như ngô hoặc hàng hóa có nhu cầu cao hơn vào thời điểm nhất định trong năm như dầu

đốt Các mô hỉnh cung và cầu theo mùa này tạo ra các chu kỳ tự nhiên ảnh hưởng đến giá của hợp đồng tương lai Ví dụ, cây trồng được trồng và thu hoạch trongnhững tháng cụ thể trong năm, một khi được thu hoạch, nguồn cung sẽ không tăng

cho đến vụ thu hoạch tiếp theo.Các mặt hàng liên quan đến nhiên liệu, như dầu nóng, có nhu cầu tự nhiên cao hơn vào những thời điếm nhất định trong năm Trongnhững tháng mùa đông, dầu đốt có nhiều nhu cầu hơn vì nhiều chủ nhà sử dụng

nhiên liêu để sưởi ấm nhà của ho

19

Giá tương lai chịu ảnh hướng của giá hàng hóa giao ngay và tương lai

Hợp đồng tương lại là định giá thị một thời điểm nhất định trong tương lai

Trong khi giá giao ngay đề cập đến giá phải trả nếư mua hàng hóa ngay hôm

nay.Thị trường tương lai được định giá dựa trên giá trị của hàng hóa được giao

hàng tại một thời điếm nhất định trong tương lai Điều này có nghĩa là giá giao

ngay và giá tương lai sẽ khác nhau trong suốt thời hạn của họp đồng tương lai

và chỉ hợp nhất khi hết hạn hợp đồng tương lai Giá hàng hóa tương lai và giá

giao ngay sẽ hợp nhất và phân kỳ theo thời gian

tương lai có thể đại diện cho đầu vào cho một họp đồng khác Các thị trường tương lai có liên quan đến nhau và mối quan hệ này có thể được tính toán và phân tích bởi

các nhà phân tích cơ bản.Ví dụ, ngô có thế được sử dụng làm thức ăn chãn nuôi và sản xuất ethanol Một nhà giao dịch ngô có thể nhìn vào thị trường ngô và mối quan

hệ của chúng với gia súc, cũng như mối quan hệ của nó với ethanol

1.2.3 Công cụ Bollinger Band và hiệu quả trong việc dự báo giá tương lai hàng

hoá

Lịch sử ra đời công cụ Bollinger BandCông cụ Bollinger Bands (BB) được phát minh vào đầu những năm 1983 bởi

John Bollinger - một nhà giao dịch và phân tích tài chính Chỉ báo này về cơ bản là

một bộ đo mức dao động thề hiện sự biến động cùa thị trường, chỉ ra thị trường

đang nằm ở điều kiện quá mua hay quá bán Công cụ này được sử dụng rộng ràitrong phân tích kỹ thuật Ý nghía chính của chỉ báo này là thể hiện độ phân tán củagiá xung quanh một giá trị trung bình một cách rõ ràng Cụ thể, nó bao gồm một dảitrên, một dải dưới và một đường trung bình động giữa (gọi tắt là dải giữa) 2 dải bên ngoài là biểu hiện phản ứng lại sự biến động giá cả của thị trường, mở rộng khi giá

biến động nhiều (phân kỳ từ dải giữa) và thu hẹp khi thị trường ít biển động (hội tụ

A

vê dai giữa)

Cấu trúc công cu Bollinger Band

20

Công thức chuân cũa Bollinger Bands đặt dải giữa làm một đường trung

bình động (SMA) chu kì 20 ngày, dải trên và dưới được tính toán dựa theo độ

biến động tương đối với đường SMA (được coi là độ lệch chuẩn) Chỉ báo

Bollinger Bands thông thường được đặt như sau:

• Dải giữa: Đường trung bình động chu kỳ 20 ngày (SMA)

• Dải trên: SMA 20 ngày + (Độ lệch chuẩn 20 ngày x2)

• Dải dưới: SMA 20 ngày - (Độ lệch chuẩn 20 ngày x2)

Cấu trúc của chỉ báo BB lấy lịch sử trong chu kỳ 20 ngày, đặt dải trên và dảidưới cách dải giữa một khoảng bằng 2 lần độ lệch chuẩn Điều này nhằm đảm bảo rằng ít nhất 85% dữ liệu giá sẽ dao động trong khoảng 2 dải đó, tuy nhiên các thiếtlập có thể được tùy chỉnh theo nhu cầu của các chiến lược giao dịch khác nhau

Đặc trưng công cụ Bollinger Band

Ddz Bollinger là một kĩ thuật rất phố biến Nhiều nhà giao dịch tin rằng giá càng di chuyền đến dải trên thì thị trường càng mua vào quá nhiều và giá càng di chuyểnđến dải thấp hơn thì thị trường càng bán ra quá mức John Bollinger có một bộ 22

qui tắc cần tuân thú khi sử dụng các dải làm hệ thống giao dịch

• Đặc trưng của Bollinger Band là sự siết chặt

Sự siết chặt là khái niệm chính về dải Bollinger Khi các dải đến gần nhau làm hạn chế trung bình trượt thi nó được gọi là siết chặt Việc siết chặt biểu thị một thời kìbiến động thấp và được các nhà giao dịch coi là một dấu hiệu tiềm năng của sự biến

động gia tăng trong tương lai và các cơ hội giao dịch tiềm năng Ngược lại, các dải

di chuyển càng rộng thì khả năng giảm độ biến động càng cao và khả năng rời khỏi

thị trường giao dịch càng lớn Tuy nhiên, những điều kiện này không phải là tín

hiệu giao dịch Các dải không đưa ra dấu hiệu khi thay đối có thể xảy ra hoặc giáchỉ thị cỏ thể dịch chuyển

• Đặc trưng của Bollinger Band là điểm đột phá

Trong biểu đồ kh ứng dụng Bollinger Band khoảng 90% hoạt động giá xảy ra

giữa hai dải Bất kì điểm đột phá trên hay dưới các dải đều là một sự kiện lớn

Điểm đột phá không phải là một tín hiệu giao dịch Sai lầm mà hầu hết mọi người

21

măc phải là tin răng giá chạm hoặc vượt một trong các dải là tín hiệu đê mua hoặc

bán Điểm đột phá không cung cấp manh mối về hướng đi và mức độ của sự di

chuyển giá trong tương lai

1.2.3.2 Hiệu quả của công cụ Bollinger Band trong việc dự báo giá tương lai

hàng hoá nông sản

Quan niệm về hiệu quả của công cụ Bollinger Band trong việc dự báo giá

tương lai hàng hoá nông sàn

Dự báo giá trong thị trường giúp nhà giao dịch có nhừng giao dịch có lợi nhuận.Công cụ Bollinger Band là một công cụ được sử dụng phố biến trong việc dự báo

giá cùa các mặt hàng trong thị trường hàng hóa phái sinh Hiệu quả cùa BollingerBand được thể hiện rõ nét trên 3 khía cạnh bao gồm :(i) dự báo giá ;(ii) Chỉ báo ra quyết định mua; (iii) chỉ báo ra quyết định bán Công cụ Bollinger band có những

đặc điếm để dự đoán được xu hướng của thị trường, chính vì vậy Bollinger Band được các nhà giao dịch sử dụng như một công cụ hừu hiệu trong việc đưa ra nhậnđịnh xu hướng về giá Trong ứng dụng dự báo giá cũng như chỉ ra các quyết định

mua bán của thị trường thì công cụ Bolinger Band cũng có các đặc điểm đề đưa ra các quyết định mua bán đó

ủng dụng cùa công cụ Bollinger Band trong dự báo giáTrong thực tế, có rất nhiều chiến lược giao dịch sử dụng Bollinger Bands khác

nhau, tùy thuộc vào phong cách giao dịch của mỗi nhà giao dịch.Tuy nhiên, tựu

chung lại có 3 phương pháp ứng dụng Bollinger Bands vào giao dịch đơn giản và

phổ biến nhất là: (i) úng dụng giao dịch khi giá trong biên Bollinger Bands; (ii)

ứng dụng giao dịch khi giá vượt ngưỡng Bollinger Bands; (iii) ứng dụng giao dịch khi Bollinger Bands xuất hiện nút thắt cổ chai

• ứng dụng dự báo giá trong vùng giá đi ngang

Công cụ chỉ báo Bollinger Bands đang ngày càng trở nên phồ biến với các nhàgiao dịch nhờ sự đơn giản và hiệu quả mà nó mang lại.Tuy nhiên chính vì sự đơn giản đó khiến cho rất nhiều trader đưa Bollinger Bands vào chiến lược giao dịch củamình mà không thực sự hiếu rõ về bản chất cùa Bollinger Bands là một chỉ báo

22

phân tích kỹ thuật được phát minh bởi John Bollinger vào đâu những năm 1983.

Đây là một trong những chỉ báo hữu ích nhất kết hợp giữa xu hướng và sự biến

động giá Mục đích của nó là cung cấp một định nghĩa tưong đối về giá cao và thấp cho các nhà giao dịch.Theo định nghĩa, giá cao là khi nó ở dải trên và giá thấp là khi

ở dải dưới Định nghĩa này có thể trợ giúp các nhà giao dịch đưa ra ý tưởng trong

việc dự đoán xu hướng cùa thị trường và tìm kiểm các điểm vào lệnh phù hợp Các

ứng dụng này khá đơn giản, giá thường hoạt động chủ yếu trong khoảng giữa biên

trên và biên dưới của Bollinger Bands, có xu hướng xoay quanh đường SMA (20)

Rất hiếm khi đường giá di chuyển ra khỏi Bollinger Bands.Lệnh mua khi giá chạmbiên dưới (Lower Band) của chỉ báo Lệnh Sell khi giá chạm biên trên (Upper

Band) của chỉ báo

về mặt lý thuyết, đây là một phương pháp giao dịch đơn giản và tỏ ra tương đối hiệu quả trong thời điểm thị trường đi ngang (sideway), nhưng sẽ rất

nguy hiểm khi thị trường có xu hướng mạnh mẽ

Hình 1.7 Biêu đô giá đi ngang của hàng hóa Ngô

• ứng dựng dự báo giá vượt ngưỡng Bollinger Bands

Phương pháp này là phương pháp trái ngược hẳn và có nhiều điểm ưu điểm

hơn với phương pháp vào lệnh trong phạm vi hoạt động của dải Bollinger Bands

Đế xác định giá vượt ngưỡng thì phải cần có 2 điều kiện:Điều kiện cần là trước đó

có nhiều phiên cùng cố mức giá ngường, và điều kiện thứ 2 là giá sẽ đóng cửa nằm

23

ngoài Bollinger Bands Lệnh mua: Đặt lệnh Buy khi giá đóng cửa năm cao hơn biên

trên của Bollinger Bands.Đặt lệnh Sell khi giá đóng cừa nằm thấp hơn biên dưới củaBollinger Bands.Khi xu hướng tăng mạnh, giá tăng mạnh khi giá luôn nằm nửa trêncủa Bollinger Bands (khoảng giữa biên trên và đường SMA20).Khi xu hướng giảm mạnh, giá giảm mạnh khi giá luôn nằm ở nửa dưới của Bollinger Bands (Khoảnggiữa của đường SMA20 và biên dưới của Bollinger Bands)

J

Hình 1.8 Biểu đồ dự báo giá vượt ngưõng của mặt hàng Cà Phê

Nguôn: https://vn investing.com

• Ung dụng dự báo giá trong vùng nút thăt cô chai

Với hình thái đặc trưng của Bollinger Bands là 2 dải trên và dưới gần như bao bọc lấy toàn bộ đường giá Đó là phương pháp giao dịch Bollinger Bands Squeeze,hay chúng ta thường gọi là “Nút thát cổ chai” Thị trường luôn luôn thay đổi qua lại giừa những biến động mạnh và nhẹ (high volatility & low volatility).Khi thị trường

dao động lên xuống trong một vùng biên độ nhỏ trong một khoảng thời gian càngdài thì báo hiệu cho một biến động càng mạnh mẽ sắp tới Tuy nhiên sẽ không hề

đơn giản đế xác định sự biến động của thị trường Đây là lúc chỉ báo BollingerBands thế hiện sức mạnh của mình Một vùng nút thắt cổ chai xuất hiện báo hiệu cho biết đó chính là khu vực chuẩn bị có những biến động mạnh mẽ và bạn nên sẵn

sàng cho một giao dịch

24

Hình 1.9 Biêu đô nút thăt cô chai của mặt hàng Dâu Đậu Tương

Nguồn: h ttps://vn ỉnves ting, com

Dấu hiệu breakout ra khỏi vùng tích lũy hẹp mà giá đã tạo ra trong khoảng

thời gian biển động ở nút thắt cổ chai.Giá breakout lên khỏi vùng tích lũy hẹp,thựchiện lệnh mua Giá breakout xuống khỏi vùng tích lũy,thực hiện lệnh bán

25

KÉT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương 1 đưa ra những vân đê cơ bản vê tông quan nghiên cứu và cơ sở lý

luận về ứng dụng công cụ Bolinger Band trong dự báo giá hàng hóa nông sản tương lai, qua việc nghiên cứu để đưa ra các chỉ tiêu để đánh giá giá tương lai của hàng

hóa, tín hiệu mua, tín hiệu bán của mặt hàng nông sản tương lai, hiệu quả của công

cụ Bollinger Band trong việc dự báo giá Và chương này cũng nêu lên tổng quan về

hàng hóa giao dịch phái sinh tại Sờ Giao Dịch Hàng Hóa Việt Nam

26

CHƯƠNG 2 THIẾT KÉ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu

2.1 Thiết kế nghiên cứu

2. LI Nội dung nghiên cứu

Luận văn có mục tiêu đánh giá hiệu quả của công cụ Bollinger Band trong

việc dự báo giá tương lại một số hàng hoá nông sản đang được giao dịch trên ICE

EƯ và ICE us (bao gồm: cà phê, ngô, luá mỳ, đậu tương và dầu đậu tương) và sắp xếp tính hiệu quả theo từng mặt hàng Từ đó, luận văn sẽ đề xuất một số giải pháp

nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng công cụ Bollinger Band trong việc dự báo giá

tương lai một số mặt hàng nông sản Cụ thể:

Hệ thống hoá cơ sở lý luận về công cụ Bollinger Band, hợp đồng tương lai hàng hoá nông sản và ứng dụng của công cụ Bollinger Band vào dự báo giá tương

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng công cụ Bollinger

Band trong việc dự báo giá tương lai một số mặt hàng nông sản

2.1.2 Quy trình nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua 03 bước sau

27

Nguồn thông tin

hóa và ứng dụng dự báo thị trường của cóng cụ

Website Phiếu điều

Phán tich ừng dụng cũa còng cụ Bollinger Band vào thị trưởng PSHH

Liên hệ với bộ phận chửc nàng

y

28

Bảng 2.1 Diễn giải các bước thực hiện nghiên cứu luận văn

Thiết kế phiếu điều tra, tạo bảng hỏi và hiệu chỉnh câu hỏi

- Gửi phiếu khảo sát cho 11 chuyên viên end user) đang công

tác tại Sở Giao Dịch Hàng Hóa Việt Nam và các chuyên viên đang công tác tại các Thành Viên kinh doanh của Sở Giao

Dịch hàng hóa lấy ý kiến, thời điểm tháng 09/2020

- Kiểm tra tính hợp lệ, đầy đủ thông tin của các phiếu khảosát sau khi lấy ỷ kiến

- Phân loại, thống kê, lập bảng/biểu đồ số liệu về biến động

giá của hàng hóa phái sinh Phân tích sự biến động của số liệu Thứ cấp

3

- Phân tích thực trạng ứng dụng công cụ Bollinger Band trong

việc dự báo giá trong tương lai Kết thúc quá trình nghiên cứu Sơ cấp, thứ

cấp

29

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Công cụ Bollinger Band là gì? Các đặc trưng của công cụ Bollinger Band là

gì? Hợp đồng tương lai là gì? Giá họp đồng tương lai có đặc điểm và chịu tác động

cùa những nhân tố nào? Đây là cơ chế ứng dụng công cự Bollinger Band vào dự báo

giá tương lai hàng hoá?

Hiệu quả của công cụ Bollinger Band trong việc dự báo giá tương lại một số hàng hoá nông sản đang được giao dịch trên ICE EU và ICE ƯS là như thế nào?Trong số 5 mặt hàng nghiên cứu (bao gồm: cà phê, ngô, luá mỳ, đậu tương và dầu

đậu tương), mặt hàng nào có thể áp dụng công cụ Bollinger Band để dự báo giá là

chính xác nhất?

Cần có những lưu ý và giải pháp gi để nâng cao hiệu quả sử dụng công cụ

Bollinger Band trong việc dự báo giá tương lai một số mặt hàng nông sản?

2.2.2 Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sơ cấpNghiên cứu có 02 mục tiêu như sau: (i) Đánh giá tính hiệu quả của công cụ BBs;

(ii) So sánh tính hiệu quả của công cụ BBs khi áp dụng vào giao dịch tương lai 05

mặt hàng nông sản đang được giao dịch tương lai chù yếu tại Việt Nam là: (i) Mặt hàng cà phê; (ii) Mặt hàng ngô; (iii) Mặt hàng luá mì; (iv) Mặt hàng đậu tương và(v) Mặt hàng dầu đậu tương, thông qua việc sử dụng mô hình phân tích thứ bậc

dữ liệu sơ cấp, được thu thập từ bảng khảo sát sâu các chuyên gia Do phương pháp AHP không yêu cầu mẫu nghiên cứu nhiều mà chỉ yêu cầu “chất lượng” của đối tượng được khảo sát nên nghiên cứu đặc biệt coi trọng tới kinh nghiệm thực tiễn của

đối tượng khảo sát Nghiên cứu lựa chọn đối tượng khảo sát chính là các chuyên gia(end user ) tối thiểu có 5 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực giao dịch tương lai hàng hoá tại Việt Nam và có ít nhất 3 năm kinh nghiệm sử dụng BBs như là

công cụ đưa ra các dự đoán về giá, hay đưa ra chỉ báo để quyết định mua hay quyết

định bán Các chuyên gia cũng chính là End User ứng dụng công cụ Bollinger Band

30

vào thực tiên thị trường phái sinh hàng hóa.

về nội dung khảo sát, trên cơ sở tống quan nghiên cứu về công cụ BBs, nghiên cứu nhận thấy tính hiệu quả của BBs được thể hiện rõ nét trên 03 khía cạnh,

bao gồm:

(i) Dự báo giá; (ii) Chỉ báo ra quyết định mua; (iii) Chỉ báo ra quyết định bán Vì vây, nghiên cứu sử dụng các khía cạnh trên như là tiêu chí để đánh giá tính hiệu quảcủa BBs Với mỗi tiêu chí đánh giá, nghiên cứu đặt ra các câu hỏi khác nhau theo

thang đo Likert với thang điếm từ 1 tới 5 cho phép các chuyên gia thể hiện mức độ

họ đồng ý hoặc không đồng ý với một câu hỏi cụ thể, bằng cách đánh số từ 1 (thể

hiện mức độ đồng ý thấp nhất) đến 5 (thể hiện mức độ đồng ý cao nhất)

Trước khi gửi bảng hỏi chính thức tới các chuyên gia ( end user), nghiên cứu

thực hiện khảo sát thử nghiệm (phỏng vấn sâu 03 chuyên gia) để xác định xem người trả lời có hiểu câu hởi hay không, người trả lời có bổ sung thêm các nhận xét

về cả nội dung và định dạng khảo sát hoặc bất kỳ đề xuất nào đề làm cho khảo sát

rõ ràng và có ý nghĩa hơn Dựa trên phản hồi của nhóm mẫu thử nghiệm về cách

người trả lời hiểu và những gì người trả lời quan tâm về câu hoi, V.V., nghiên cứu đã thực hiện các điều chỉnh và sửa đối cần thiết đế đảm bảo rằng các câu hởi có giá trị.Chi tiết bảng hỏi được thể hiện ở phụ lục 01.

Nghiên cứu đã gửi bảng khảo sát tới 11 chuyên gia thực tiễn - những người có

ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giao dịch tương lai hàng hoá và có ít nhất

3 năm kinh nghiệm sử dụng BBs như là công cụ đưa ra các dự đoán về giá, hay đưa

ra chỉ báo để quyết định mua hay quyết định bán Nghiên cứu thu được 11 khảo sát

hợp lệ và đưa kết quả khảo sát vào chạy mô hình phân tích thứ bậc AHP

Dữ liệu thứ cấpLuận văn thu thập dừ liệu thứ cấp bao gồm:

o Các tài liệu trình bày về Sở Giao Dịch Hàng hóa Việt Nam , hàng hóa phái

sinh và các mặt hàng giao dịch trong thị trường tương lai

o Kết quả tìm hiểu về hệ thống văn bản quy định về giao dịch phái sinh hàng

31