Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạ[r]
Trang 1Đề cương ôn tập HK2 môn GDCD 10 năm học
2021-2022
I KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1 Quan niệm về đạo đức
1.1 Khái niệm: Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó, con người tự giác điều
chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng, của xã hội
1.2 Phân biệt đạo đức và pháp luật
- Giống nhau: đều điều chỉnh hành vi của con người
- Khác nhau:
+ Sự điều chỉnh hành vi của pháp luật mang tính bắt buộc, cưỡng chế, là yêu cầu tối thiểu của xã hội đối với con người
+ Sự điều chỉnh hành vi của đạo đức mang tính tự nguyện và thường là những yêu cầu cao của xã hội đối với con người
1.3 Vai trò của đạo đức
- Đạo đức góp phần hoàn thiện nhân cách con người Một cá nhân thiếu đạo đức thì mọi phẩm chất, năng lực khác sẽ không còn ý nghĩa
- Đạo đức là nền tảng của hạnh phúc gia đình, tạo sự ổn định và phát triển vững chắc của gia đình
- Đạo đức là nền tảng, cơ sở của một xã hội phát triển bền vững
2 Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học
2.1 Nghĩa vụ
- Nghĩa vụ là trách nhiệm của cá nhân đối với yêu cầu, lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội
- Cá nhân phải biết đặt nhu cầu và lợi ích của xã hội lên trên, trong trường hợp cần thiết, phải biết hi sinh quyền lợi của mình vì lợi ích chung
- Xã hội có trách nhiệm bảo đảm cho nhu cầu và lợi ích chính đáng của cá nhân
2.2 Lương tâm
- Lương tâm là năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi đạo đức của bản thân trong mối quan hệ với người khác và xã hội
- Lương tâm tồn tại ở hai trạng thái:
+ Trạng thái thanh thản: khi thực hiện những hành vi phù hợp với các quy tắc, chuẩn mực đạo đức của
xã hội, cá nhân cảm thấy hài lòng, thỏa mãn với chính mình Trạng thái này giúp con người tự tin vào bản thân, sống đẹp sống lành mạnh
Trang 2+ Trạng thái cắn rứt lương tâm: khi cá nhân có các hành vi vi phạm quy tắc chuẩn mực đạo đức, cảm thấy ăn năn hối hận Trạng thái này giúp cá nhân điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với yêu cầu của
xã hội
2.3 Nhân phẩm và danh dự
- Nhân phẩm là toàn bộ những phẩm chất tốt đẹp mà mỗi con người có được Nói cách khác, nhân phẩm
là giá trị làm người của mỗi con người
- Để trở thành người có nhân phẩm cần:
+ Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức
+ Thực hiện đúng bổn phận, nghĩa vụ
+ Trau dồi lương tâm
+ Giữ gìn phẩm giá của bản thân
+ Tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người khác
- Danh dự là nhân phẩm đã được đánh giá và công nhận Muốn có danh dự, trước hết phải là người có nhân phẩm
2.4 Hạnh phúc
- Hạnh phúc là cả xúc vui sướng, hài lòng của con người trong cuộc sống khi được đáp ứng, thỏa mãn các nhu cầu chân chính, lành mạnh về vật chất và tinh thần
3 Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình
- Tình yêu là một dạng tình cả đặc biệt của con người, xuất hiện ở cả nam và nữ khi đến tuổi trưởng
thành Tình yêu là sự rung cảm và quyến luyến sâu sắc giữa hai người khác giới Ở họ có sự phù hợp về nhiều mặt làm cho họ có nhu cầu gần gũi, gắn bó với nhau, tự nguyện sống vì nhau và sẵn sàng hiến dâng cho nhau cuộc sống của mình
- Tình yêu chân chính là tình yêu trong sáng và lành mạnh, phù hợp với các quan niệm đạo đức tiến bộ của xã hội
- Hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi đã kết hôn
- Gia đình là một cộng đồng người chung sống và gắn bó với nhau bởi hai mối quan hệ cơ bản là quan
hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống
4 Công dân với cộng đồng
4.1 Khái niệm: Cộng đồng là toàn thể những người cùng sống, có những điểm giống nhau, gắn bó
thành một khối trong sinh hoạt xã hội
- Vai trò: Cộng đồng chăm lo cho cuộc sống của cá nhân; đảm bảo cho mọi người có điều kiện để phát triển Cộng đồng giải quyết hợp lí mối quan hệ lợi ích chung và riêng, giữa lợi ích và trách nhiệm, giữa nghĩa vụ và quyền lợi Cá nhân phát triển trong cộng đồng và tạo nên sức mạnh trong cộng đồng
4.2 Trách nhiệm của công dân đối với cộng đồng
Trang 3a) Nhân nghĩa
- Khái niệm: Nhân nghĩa là lòng thương người và đối xử với người theo lẽ phải
- Ý nghĩa: Sống nhân nghĩa giúp cho cuộc sống con người trở nên tốt đẹp hơn, thêm yêu cuộc sống, có thêm sức mạnh để vượt qua khó khăn Sống nhân nghĩa là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam
- Biểu hiện:
+ Lòng nhân ái, sự thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau trong lúc hoạn nạn, khó khăn
+ Sự tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong lao động, trong cuộc sống hàng ngay
+ Lòng vị tha cao thượng, không cố chấp với người có lỗi nhưng biết hối cải
+ Nét đặc trưng nổi bật của truyền thống nhân nghĩa là các thế hệ đi sau luôn ghi lòng tạc dạ công lao cống hiến của các thế hệ đi trước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
- Trách nhiệm học sinh:
+ Kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với cha mẹ, ông bà
+ Quan tâm, chia sẻ, nhường nhịn với những người xung quanh
+ Cảm thông và sẵn sàng giúp đỡ mọi người khi gặp khó khăn, hoạn nạn
+ Kính trọng và biết ơn các vị anh hùng dân tộc, những người có công với đất nước, dân tộc
b) Hòa nhập
- Khái niệm: Sống hòa nhập là sống gần gũi, chan hòa, không xa lánh mọi người; không gây mâu thuẫn, bất hòa với người khác; có ý thức tham gia các hoạt động chung của cộng đồng
- Ý nghĩa: Sống hòa nhập sẽ giúp chúng ta có thêm niềm vui và sức mạnh vượt qua khó khăn trong cuộc sống Ngược lại, người sống không hòa nhập sẽ cảm thấy đơn độc, buồn tẻ
- Muốn sống hòa nhập, học sinh cần:
+ Tôn trọng, đoàn kết, quan tâm, gần gũi, vui vẻ, cởi mở chan hòa với thầy cô, bạn bè và mọi người xung quanh
+ Không xa lánh, bè phái, gây mâu thuẫn, mất đoàn kết với người khác
+ Tích cức tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội do nhà trường, địa phương tổ chức; đồng thời vận động bạn bè và mọi người cùng tham gia
c) Hợp tác
- Khái niệm: Hợp tác là cùng chung sức làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong một công việc, một lĩnh vực nào đó vì mục đích chung
- Nguyên tắc: Hợp tác phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, các bên cùng có lợi và không làm phương hại đến lợi ích của người khác
- Ý nghĩa: Hợp tác tạo nên sức mạnh trí tuệ, tinh thần và thể chất vượt qua khó khăn, là phẩm chất cần
có trong xã hội hiện đại
Trang 4- Để rèn luyện tính hợp tác, học sinh cần:
+ Cùng nhau bàn bạc, xây dựng kế hoạch hoạt động và phân công nhiệm vụ cụ thể cho phù hợp với khả năng của từng người
+ Nghiêm túc thực hiện kế hoạch, nhiệm vụ được phân công
+ Phối hợp nhịp nhàng với nhau trong công việc
+ Rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động hợp tác
5 Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc
5.1 Khái niệm: Lòng yêu nước là tình yêu quê hương đất nước và tinh thần sẵn sàng đem hết khả năng
của mình phục vụ lợi ích của Tổ Quốc
5.2 Trách nhiệm của công dân
- Chăm chỉ, sáng tạo trong học tập và lao động
- Tích cực rèn luyện đạo đức, tác phong; sống lành mạnh tránh xa các tệ nạn xã hội
- Thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước
- Tích cực tham gia góp phần xây dựng quê hương bằng những việc làm thiết thực
- Phê phán, đấu tranh với những hành vi đi ngược lại lợi ích dân tộc
II BÀI TẬP TỰ LUẬN
Câu 1 Theo em, trong tình hình dịch bệnh hiện nay, Thủ tướng chính phủ kêu gọi toàn dân “chống
dịch như chống giặc” Là một học sinh, em thấy mình cần phải làm gì để thể hiện lòng yêu nước?
Câu 2
- Môi hở răng lạnh
- Máu chảy ruột mềm
- Nhường cơm sẻ áo
- Bầu ơi thương lấy bí cùng/ Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn
Ca dao, tục ngữ, thành ngữ trên nói đến truyền thống nào của dân tộc ta? Trình bày hiểu biết của em về truyền thống dân tộc đó?
Câu 3 Hợp tác là gì? Em hãy lập kế hoạch cùng hợp tác với các bạn trong nhóm, trong tổ, trong lớp
để thực hiện một công việc chung của tập thể
Câu 4 Thế nào là sống hòa nhập? Gia đình em mới chuyển đến một nơi khác sinh sống, để hòa nhập
với mọi người, em sẽ làm gì?
Câu 5 Lương tâm là gì? Phân tích hai trạng thái của lương tâm và cho ví dụ Vì sao người có lương
tâm được xã hội đánh giá cao?
Câu 6
Trang 5Xử lí tình huống:
a) Anh trai Hùng có giấy gọi nhập ngũ Bố mẹ Hùng không muốn con đi bộ đội nên bàn nhau tìm cách xin cho anh ở lại
Theo em, Hùng nên làm gì khi biết ý định của bố mẹ? Vì sao?
b) Thanh được địa phương cử và cấp kinh phí cho đi học để sau này trở về phục vụ quê hương Nhưng sau khi học xong, Thanh đã tìm mọi cách để được ở lại thành phố
Nếu là bạn của Thanh, em có thể làm gì?
Câu 7 Có người cho rằng hạnh phúc là cầu được ước thấy Em có đồng ý không? Vì sao?
Câu 8 Hãy tìm hiểu về những hoạt động của lớp, trường, địa phương em thể hiện truyền thống nhân
nghĩa của dân tộc ta
Câu 9 Hiện nay, dịch bệnh bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona (nCoV) là
Covid-19 đang uy hiếp đến sự sống của toàn nhân loại Là học sinh, em cần phải làm gì để góp phần tham
gia phòng ngừa và đẩy lùi dịch bệnh Covid-19?
III BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1 Hệ thống các quy tắc chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự điều chỉnh hành vi của minh cho
phù hợp với lợi ích của cộng đồng, của xã hội được gọi là?
A Quy tắc
B Đạo đức
C Chuẩn mực đạo đức
D Phong tục tập quán
Câu 2 Điểm khác biệt quan trọng nhất giữa pháp luật và đạo đức là?
A Pháp luật mang tính bắt buộc, đạo đức không bắt buộc
B Pháp luật mang tính không bắt buộc, đạo đức mang tính bắt buộc
C Pháp luật vừa bắt buộc vừa không bắt buộc, đạo đức không bắt buộc
D Pháp luật vừa bắt buộc vừa không bắt buộc, đạo đức bắt buộc tuyệt đối
Câu 3 Nền đạo đức mới của nước ta hiện nay là ?
A Nền đạo đức tiến bộ
B Nền đạo đức phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp CNH-HĐH
C Nền đạo đức kế thừa những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc
D Cả A,B,C
Câu 4 Đạo đức bị chi phối bởi giai cấp nào?
A Giai cấp bị trị
Trang 6B Giai cấp thống trị
C Các giai cấp trong nhà nước
D Chỉ có giai cấp tư sản
Câu 5 Điểm giống nhau giữa đạo đức, pháp luật và phong tục, tập quán là?
A Là cách thức để giao tiếp
B Là công cụ điều tiết quan hệ xã hội
C Là phương thức điều chỉnh hành vi
D Cả B và C
Câu 6 Đạo đức có vai trò đối với?
A Cá nhân
B Gia đình
C Xã hội
D Cả A,B,C
Câu 7 Những điều quy định mọi người phải tuân theo trong một hoạt động chung nào đó được gọi là?
A Quy tắc
B Hành vi
C Chuẩn mực
D Đạo đức
Câu 8 Cái được công nhân là đúng theo quy định hoặc theo thói quen trong xã hội được gọi là?
A Quy tắc
B Hành vi
C Chuẩn mực
D Đạo đức
Câu 9 Câu nói: Phép vua còn thua lệ làng nói về yếu tố nào?
A Phong tục, tập quán
B Đạo đức
C Pháp luật
D Quy tắc ứng xử
Câu 10 Gia đình Việt Nam hiện nay chịu ảnh hưởng của yếu tố nào sau đây?
A Đạo đức
Trang 7B Pháp luật
C Phong tục, tập quán
D Cả A,B,C
Câu 11 Toàn bộ những phẩm chất mà mỗi con người có được Nói cách khác, nhân phẩm là giá trị làm
người của mỗi con người được gọi là?
A Nhân phẩm
B Đạo đức
C Nghĩa vụ
D Lương tâm
Câu 12 Năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi đạo đức của bản thân trong mối quan hệ với người khác
và xã hội được gọi là?
A Nhân phẩm
B Đạo đức
C Nghĩa vụ
D Lương tâm
Câu 13 Lương tâm tồn tại ở trạng thái nào mang tính tích cực?
A Lương tâm thanh thản
B Lương tâm cắn rứt
C Không trạng thái nào cả
D Cả A,B
Câu 14 Người thanh niên Việt Nam hiện nay có mấy nghĩa vụ?
A 2 B 4 C 6 D 8
Câu 15 Điểm giống nhau giữa đạo đức, pháp luật và phong tục, tập quán là?
A Là cách thức để giao tiếp
B Là công cụ điều tiết quan hệ xã hội
C Là phương thức điều chỉnh hành vi
D Cả B và C
Câu 16 Hằng năm, các thanh niên nam đủ 18 tuổi, khỏe mạnh phải nhập ngũ Việc làm đó thể hiện?
A.Nghĩa vụ của thanh niên
B Ý thức của thanh niên
C Trách nhiệm của thanh niên
Trang 8D Lương tâm của thanh niên
Câu 17 Yếu tố nội tâm làm nên giá trị đạo đức của con người là?
A Lương tâm
B Nghĩa vụ
C Chuẩn mực
D Trách nhiệm
Câu 18 Việc do quá nghĩ đến bản thân, đề cao cái tôi nên có thái độ bực tức, khó chịu, giận dỗi khi cho
rằng mình bị đánh giá thấp hoặc bị coi thường gọi là?
A Tự ái
B Nghĩa vụ
C Chuẩn mực
D Tự trọng
Câu 19 Nhân phẩm đã được đánh giá và công nhận được gọi là?
A Danh dự
B Đạo đức
C Nghĩa vụ
D Lương tâm
Câu 20 Mối quan hệ giữa hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc xã hội là?
A Hạnh phúc cá nhân là cơ sở của hạnh phúc xã hội
B.Hạnh phúc cá nhân là điều kiện của hạnh phúc xã hội
C.Hạnh phúc cá nhân quyết định hạnh phúc xã hội
D.Hạnh phúc cá nhân là nội dung của hạnh phúc xã hội
ĐÁP ÁN
Trang 9Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT
danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa
Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên
Toán các trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các
trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn
Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho
các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và
Tổ Hợp dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá
Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến
lớp 12 tất cả các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí
Trang 10- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập,
sửa đề thi miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
IV Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT
danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa
Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên
Toán các trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các
trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn
Đức Tấn
V Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho
các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và
Tổ Hợp dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá
Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
VI Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến
lớp 12 tất cả các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí