12 BÁO CÁO BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY I LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP Trong lịch sử dân tộc, lịch sử địa phương là một bộ phận không thể tách rời Tri thức lịch sử địa phương là biểu hiện cụ thể, sinh động và đa dạng của tri thức lịch sử dân tộc Thế nhưng, trong thực tế tại trường THCS phần lịch sử địa phương đã được quan tâm nhưng chưa thực sự được coi trọng xứng đáng với vai trò của nó vì số tiết trong phân phối chương trình còn hạn chế Vấn đề dạy học lịch sử địa phương còn chưa thực sự hiệ.
Trang 1BÁO CÁO BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY
I LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP
Trong lịch sử dân tộc, lịch sử địa phương là một bộ phận không thể tách rời Tri thức lịch sử địa phương là biểu hiện cụ thể, sinh động và đa dạng của tri thức lịch sử dân tộc
Thế nhưng, trong thực tế tại trường THCS phần lịch sử địa phương đã được quan tâm nhưng chưa thực sự được coi trọng xứng đáng với vai trò của nó vì số tiết trong phân phối chương trình còn hạn chế Vấn đề dạy học lịch sử địa phương còn chưa thực sự hiệu quả vì nhiều lí do khác nhau như tài liệu học tập còn ít, hầu như không có nội dung trong các kì thi, bài giảng của thầy cô còn khô khan, học sinh chưa có hứng thú tìm hiểu bài…
Phương pháp trò chơi là một trong phương pháp được nhiều thầy cô lựa chọn nhằm giải quyết những thực trạng giáo dục Phương pháp trò chơi đem lại hiệu quả cao trong dạy học, tạo hứng thú trong giờ học
Thông qua trò chơi trong dạy học lịch sử, nội dung của bài học được truyền tải đến học sinh một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, sâu sắc và dễ hiểu
Để giảng dạy hiệu quả các tiết lịch sử địa phương 7 theo hướng tích cực Tôi
lựa chọn biện pháp “Sử dụng phương pháp trò chơi tạo hứng thú cho học sinh trong dạy Lịch sử địa phương 7 tại trường THCS Nguyễn Du”
II THỰC TRẠNG
Qua thực tế giảng dạy ở trường THCS Nguyễn Du nơi tôi công tác tôi nhận thấy:
- Đa số các thầy cô giáo đều có năng lực, trình độ chuyên môn, luôn áp dụng đổi mới phương pháp trong các giờ giảng Nhưng vẫn còn một số giáo viên chưa có kinh nghiệm khi sử dụng phương pháp dạy học dẫn đến chất lượng giờ dạy chưa được cao
Trang 2- Nhiều các em học sinh hứng thú với các tiết học lịch sử địa phương Tuy nhiên các em cũng gặp một số khó khăn trong quá trình nhận thức vì kiến thức lịch sử nhiều, trừu tượng, khô khan, khó nhớ và chưa biết liên hệ với thực tế cuộc sống Bên cạnh đó thì nhiều em còn lơ là, chưa chú trọng học phần lịch sử địa phương vì các em suy nghĩ rằng đây là phần phụ không thi đến nên chỉ học mang tính chất đối phó Trong các giờ học các em còn ngại làm việc, còn phụ thuộc vào bạn, chờ đợi vào giáo viên, học tập mang tính chất thụ động
Do sự tồn tại những thực trạng trên nên dẫn đến chất lượng phân môn lịch sử lịch sử địa phương còn thấp
Bảng khảo sát tại lớp 7B7, 7B8 năm học 2020-2021 trước khi các giải pháp thực thi có kết quả như sau:
học sinh
Tỉ lệ
1
Mức độ chuẩn bị bài trước khi đến lớp môn Lịch
sử địa phương của em?
2
Em có hứng thú/ tích cực tham gia các hoạt động
trong giờ học không ?
3 Sau giờ học em có nhớ được nội dung bài học
không?
Trang 3- Có 43 48%
III NỘI DUNG BIỆN PHÁP
1 Cơ sở đề xuất các biện pháp:
- Nội dung chủ yếu của phần lịch sử địa phương 7 cung cấp kiến thức khái quát về lịch sử Thái Nguyên từ thế kỉ XI đến năm 1884 như địa giới hành chính, những nét chính về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, nhân vật lịch sử, di tích lịch sử… Do vậy việc giảng dạy lịch sử địa phương có ý nghĩa rất quan trọng Nó không chỉ cung cấp những tri thức về địa phương mà còn rèn luyện kĩ năng và phát triển năng lực học tập Đồng thời bồi dưỡng tình yêu quê hương và trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữ và phát triển truyền thống văn hóa; góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp hơn
- Phương pháp trò chơi là phương pháp giáo viên thông qua việc tổ chức các trò chơi liên quan đến nội dung bài học, có tác dụng phát huy tính tích cực nhận thức, gây hứng thú học tập cho học sinh
2.Yêu cầu đối với giáo viên để thực hiện phương pháp trò chơi trong giờ học Lịch sử địa phương 7
- Cần tuân thủ nguyên tắc khi tổ chức trò chơi, chủ động nắm chắc kiến thức của bài lịch sử, xác định được kiến thức trọng tâm của bài để lựa chọn trò chơi phù hợp bài giảng và biết làm chủ thời gian.
Phương pháp trò chơi trong môn Lịch sử rất phong phú và đa dạng, có nhiều hình thức chơi khác nhau như: trò chơi ai là triệu phú, ai nhanh hơn ai, xác định nhân vật lịch sử, giải ô chữ, đoán ý đồng đội, ghi nhớ sự kiện…Nên khi tổ chức giáo viên phải lựa chọn trò chơi nào phù hợp với mục đích, yêu cầu của bài học mà mang lại hiệu quả giáo dục cao
Trang 4-Thiết kế trò chơi phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất cuả nhà trường và tổ chức các trò chơi theo tinh thần chủ động, phù hợp với kĩ năng rèn luyện cho học sinh.
Để giúp các em học phần lịch sử địa phương đạt hiệu quả cao thông qua trò chơi học tập thì điều đầu tiên giáo viên cần chuẩn bị đầy đủ đồ dùng của tiết dạy phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường và tổ chức các trò chơi theo tinh thần chủ động
Khi lựa chọn trò chơi giáo viên phải chú ý lồng ghép khéo léo và phù hợp với kĩ năng định rèn cho học sinh thông qua trò chơi Chẳng hạn trò chơi “ Tìm hiểu nhân vật lịch sử” Thông qua trò chơi này học sinh có kiến thức khái quát về thân thế, sự nghiệp của những nhân vật lịch sử có công lao to lớn đối với lịch sử dân tộc và nhân loại, từ đó rèn các em kĩ năng nhận xét, đánh giá cũng như phát triển được năng lực liên hệ thực tế và rút ra bài học lịch sử
-Khi tổ chức trò chơi thì giáo viên phải soát được tiến trình hoạt động và luôn thay đổi trò chơi để tạo bầu không khí thân thiện, mới mẻ, và bình đẳng giữa học sinh và giáo viên Khi kết thúc cần tổng kết cuộc chơi
Khi tổ chức trò chơi thì giáo viên phải kiểm soát được tiến trình hoạt động
cũng như cần phổ biến chi tiết, tỉ mỉ luật chơi để học sinh hiểu và thực hiện không
vi phạm nội quy như: có mấy đội thi, mỗi đội có mấy thành viên tham gia thi, chọn trọng tài, thời gian thi của mỗi trò chơi… Phổ biến cách xác nhận kết quả và cách tính điểm, trao giải Để học sinh phải chủ động phải tuân thủ luật chơi và chơi nhiệt tình trung thực
Khi kết thúc giáo viên hoặc trọng tài là học sinh nhận xét về thái độ tham gia trò chơi của từng đội, những ưu điểm đạt được cần phát huy, những mặt hạn chế cần phải rút kinh nghiệm trong các trò chơi khác Sau đó trọng tài công bố kết quả chơi của từng đội, cá nhân và trao phần thưởng cho đội đoạt giải
Ví dụ 1: Tiết 37 - Thái Nguyên từ thế kỉ XI đến thế kỉ XIV
Trang 5Phần 3 Di tích lịch sử Đền Đuổm
Tôi tổ chức trò chơi “Em là hướng dẫn viên du lịch”
+ Mục đích: Tạo không khí vừa học vừa chơi giúp học sinh nắm được kiến thức
khái quát về di tích Đền Đuổm, và phát triển kĩ năng phối hợp, phân tích, thuyết trình, đánh giá nhận xét, làm việc theo nhóm Đồng thời phát triển năng lực giao tiếp hợp tác, năng lực thực hành, năng lực nhận xét, đánh giá ban đầu về di tích Đền Đuổm và nhân vật lịch sử Dương Tự Minh
+ Tiến hành trò chơi:
Bước 1: Chuẩn bị, giao nhiệm vụ và phổ biến luật chơi.
Chia lớp thành 4 đội và đặt tên cho mỗi đội, giáo viên phổ biến luật chơi
Luật chơi: Cả lớp chia thành 4 đội, mỗi đội sẽ có thời gian 2 phút xem lại và thống
nhất nội dung chuẩn bị ở nhà để giới thiệu về di tích Đền Đuổm Sau 2 phút các nhóm cử đại diện trình bày sản phẩm Đội nào có bài thuyết minh đúng, hay là đội thắng cuộc sẽ nhận được phần quà bí mật Thời gian trình bày 3 phút
Bước 2:Các nhóm cử đại diện trình bày, các nhóm lắng nghe
Bước 3: Các nhóm trong lớp tự đánh giá, nhận xét theo tiêu chí đánh giá nhóm nào
cao điểm hơn nhóm đó thắng
Bước 4: Sau khi hai đội hoàn thành giáo viên nhận xét, đánh giá hoạt động của các
nhóm, thành viên Giáo viên công bố kết quả chung cuộc và chuẩn xác kiến thức (Có thể yêu cầu về nhà các nhóm hoàn thành bài giới thiệu bằng video gửi cho giáo viên lấy điểm )
Trang 6Hình ảnh “Phiếu đánh giá theo tiêu chí”
Học sinh tham gia trò chơi “Em là hướng dẫn viên du lịch”
Trang 7Sản phẩm của học sinh
Ví dụ 2 : Tiết 46- Thái Nguyên trong phong trào chống giặc Minh đô hộ đầu thế kỉ XV.
Tôi sử dụng trò chơi “Trò chơi Ô chữ bí ẩn
+ Mục đích: Trò chơi này áp dụng để củng cố bài học, đồng thời tạo không khí vui
chơi giảm căng thẳng trong giờ học
Bước 1: Chuẩn bị ô chữ, câu hỏi gợi ý, giao nhiệm vụ và phổ biến luật chơi.
Giáo viên chuẩn bị tùy theo điều kiện cơ sở vật chất của trường như ô chữ trên giấy A0 hoặc ô chữ và câu hỏi trên Powwer point
Giáo viên lựa chọn đội chơi, chia thành 2 đội, mỗi đội chơi gồm 6 học sinh và đặt tên cho mỗi đội Đội 1-Núi Văn, đội 2 –Núi Võ
Luật chơi: Trò chơi ô chữ gồm 10 ô chữ, tương ứng 10 câu hỏi Đội nào giơ tay
trước sẽ dành quyền trả lời Thời gian trả lời 1 câu hỏi 30 giây Nếu đội lựa chọn câu hỏi mà trả lời đúng được 10 điểm Sau 5 câu hỏi đội nào đưa ra đúng từ khoá được 40 điểm và dừng cuộc chơi Nếu trả lời sai mất quyền chơi tiếp
Bước 2: Giáo viên chiếu bảng ô chữ đựơc che lên bảng cùng với các câu hỏi gợi ý.
Bước 3: Giáo viên nhận xét, đánh giá câu trả lời
Trang 8+ Tổng kết trò chơi: Sau khi hai đội hoàn thành giáo viên nhận xét và công bố kết
quả chung cuộc
Học sinh tham gia trò chơi
IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Khi áp dụng kết hợp phương trò chơi học tập vào giảng dạy môn lịch sử đặc biệt là phần lịch sử địa phương, tôi thấy đa số các em hiểu bài nhanh, nắm chắc kiến thức, giúp các em nhớ lâu, tạo nên sự hứng thú, niềm say mê của học sinh trong giờ học sau khi áp dụng tại lớp 7B7 và 7B8 có kết quả như sau:
học sinh
Tỉ lệ
1
Mức độ chuẩn bị bài trước khi đến lớp môn Lịch sử
địa phương của em?
Trang 9Em có hứng thú/ tích cực tham gia các hoạt động
trong giờ học không ?
3
Sau giờ học em có nhớ được nội dung bài học
không?
V KẾT LUẬN
Sử dụng phương pháp trò chơi học tập trong dạy học lịch sử nói chung, trong dạy học phần lịch sử địa phương 7 nói riêng, có vai trò vô cùng quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học
- Giúp giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn và có nhiều kinh nghiệm hơn trong giảng dạy ở các giờ học
- Giúp các em phát huy hết khả năng của mình, tích cực chủ động học tập, làm cho giờ học trở nên sôi động, tạo không khí học tập vui vẻ, nhớ kiến thức lâu hơn, chất lượng giáo dục lịch sử địa phương được nâng lên
- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường
Mặc dù trong quá trình thực hiện tôi đã nghiên cứu và áp dụng các giải pháp trên nhưng bản thân vẫn còn hạn chế Kính mong nhận được sự góp ý của ban giám khảo và thầy cô đồng nghiệp để giải pháp được hoàn thiện hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Mỏ Chè, ngày 10 tháng 01 năm 2022
NGƯỜI VIẾT
Trang 10Nguyễn Thị Yến
DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU
….………
….………
….………
….………
….………
….………
Trang 11….………
….………
….………
….………
DUYỆT CỦA PHÒNG GDĐT TP SÔNG CÔNG ….………
….………
….………
….………
….………
….………
….………
….………
….………
….………
….………