Bai_23_Cach_lam_bai_nghi_luan_ve_tac_pham_truyen_hoac_doan_trich_22fc7fc543

Slide 1 CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH) (HOẶC ĐOẠN TRÍCH) TIẾT 121 TIẾT 115 CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN T[.]

Trang 1

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN

VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN

(HOẶC ĐOẠN TRÍCH)

TIẾT 121

Trang 2

TIẾT 115: CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM

TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)

I Đề bài nghi luận về tác phẩm

truyện (hoặc đoạn trích). Đề 1 Suy nghĩ về thân phận người phụ

nữ trong xã hội cũ qua nhân vật Vũ

Nương ở Chuyện người con gái Nam

Xương của Nguyễn Dữ.

Đề 2 Phân tích diễn biến cốt truyện

trong truyện ngắn Làng của Kim Lân.

Đề 3 Suy nghĩ về thân phận Thúy

Kiều trong đoạn trích Mã Giám Sinh

mua Kiều của Nguyễn Du.

Đề 4 Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh qua truyện

ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn

Trang 3

Đề 1 Suy nghĩ về thân phận người phụ

Quang Sáng

truyện (hoặc đoạn trích).

1 Tìm hiểu các đề bài (

Sgk/64-65)

Suy nghĩ Phân tíchKhác

nhau yêu cầu đề xuất nhận xét về tác

phẩm trên cơ sở một tư tưởng, góc nhìn nào đó, ví

dụ như quyền sống của con người,

Yêu cầu phân tích tác phẩm

để nêu ra nhận xét

Giống

nhau Đều là kiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn

trích)

Các từ suy nghĩ,

phân tích cho ta biết

được điểm giống và

khác nhau của chúng

như thế nào ?

Trang 4

Đề 1 Suy nghĩ về thân phận người phụ

Quang Sáng

Vậy đề văn nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn

trích) là bàn về vấn

đề gì ?

Đề văn nghị luận có

thể yêu cầu bàn về chủ đề, nhân

vật, cốt truyên, nghệ thuật của

truyện

truyện (hoặc đoạn trích).

1 Tìm hiểu các đề bài (

Sgk/64-65)

2 Nhận xét:

Trang 5

a Tìm hiểu đề

- Thể loại : nghị luận về tác phẩm

truyện (hoặc đoạn trích).

- Đối tượng : nhân vật ông Hai.

- Nội dung : truyện ngắn Làng của Kim

Lân.

II Các bước làm bài nghi luận về

tác phẩm truyện (hoặc đoạn

trích).

1 Tìm hiểu đề và tìm ý

Đề bài Suy nghĩ về nhân vật ông

Hai trong truyện ngắn Làng của

+ Chi tiết tản cư, nhớ làng.

+ Theo dõi tin tức kháng chiến.

+ Khi nghe tin làng theo giặc.

+ Khi nghe tin cải chính.

- Các chi tiết nghệ thuật:

+ Chọn tình huống tin đồn thất thiệt + Các chi tiết miêu tả nhân vật.

+ Các hình thức trần thuật (đối thoại, độc thoại).

Trang 6

Trang 7

2 Lập dàn ý

a Mở bài:

- Giới thiệu nhà văn Kim Lân và truyện ngắn “ Làng”

- Nêu ý kiến đánh giá sơ bộ về nhân vật ông Hai: tình yêu làng hòa quyện với lòng

yêu nước.

b Thân bài: Triển khai tình yêu làng, yêu nước của ông Hai và nghệ thuật xây dựng

nhân vật.

* Tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai:

- Ông Hai rất yêu làng của mình (Khoe làng, nhớ làng, theo dõi tin tức kháng

chiến).

- Ông Hai cũng yêu nước (đau khổ khi làng theo giặc, thù làng, đứng về phía cách

mạng).

- Tình yêu làng lại thống nhất với tình yêu nước.

+ Tâm trạng khi nghe tin làng theo giặc.

+ Vui mừng khi tin đồn được cải chính.

* Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Chọn tình huống tin đồn thất thiệt để thể hiện nhân vật.

- Các chi tiết miêu tả nhân vật: ý nghĩ, hành vi, ngôn ngữ tự nhiên dân dã giàu tính

khẩu ngữ, đặc biệt là tâm lý hay khoe làng của nhân vật ông Hai.

- Các hình thức trần thuật phong phú: đối thoại, độc thoại nội tâm.

c Kết bài: Truyện ngắn đặc sắc viết về người nông dân.

 Nêu nhận định, đánh giá chung về tác phẩm.

Trang 8

trích).

1 Tìm hiểu đề và tìm ý

2 Lập dàn ý

3 Viết bài

Đề bài Suy nghĩ về nhân vật ông

Hai trong truyện ngắn Làng của

Kim Lân.

3 Viết bài

- Mở bài: có 2 cách + Đi từ khái quát -> cụ thể + Nêu trực tiếp những suy nghĩ của người viết, nhân vật, tác giả, tác phẩm…

- Thân bài: trình bày các luận điểm (nhận xét, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm)

-> Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên kết hợp lí, tự nhiên

- Kết bài: Sự thành công của tác giả, bài học đối với cuộc sống chung

Trang 9

Trang 10

Ghi nhớ : sgk – trang 68

* Bài ngị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) có thể bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật của truyện.

* Bài làm cần đảm bảo đầy đủ các phần của một bài văn nghị luận :

- Mở bài : Giới thiệu về tác phẩm (tùy theo yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình.

- Thân bài : Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu

và xác thực.

- Kết bài : Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích).

* Trong quá trình triển khai các luận điểm, luận cứ, cần thể hiện

sự cảm thụ và ý kiến riêng của người viết về tác phẩm.

* Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên

kết hợp lí, tự nhiên.

Trang 11

Xây dựng tình huống truyệ n

Xây dựng nhân vật Ngôn ngữ của truyện

Trang 12

1 Bài tập (trang 68 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2)

Cho đề bài : Suy nghĩ của em về truyện ngắn "Lão Hạc" của Nam Cao.

Trang 13

Gợi ý:

1 Mở bài:

Cùng với Ngô Tất Tố, Nguyên Hồng, Nam Cao là một cái tên không thể thiếu khi nhắc tới những nhà văn hiện thực nhân đạo Các sáng tác của ông vừa rất mực chân thực, vừa có một ý vị triết lí mang ý nghĩa nhân bản sâu sắc Truyện ngắn "Lão Hạc" là một trong những tác phấm tiêu biểu như thế! Truyện đã thể hiện một cách chân thực, cảm động số phận người nông dân trong xã hội cũ và phẩm chất cao quý tiềm tàng của họ.

2 Thân bài (Tham khảo 1 đoạn phần thân bài) :

Về phần cuối truyện, tác giả đặt nhân vật giữa hai tọa độ nhìn khác nhau: vợ ông giáo và Binh Tư Trò chuyện với vợ, ông giáo nghiền ngẫm, triết lí về sự nhìn nhận và đánh giá của người đời Trò chuyện với Binh Tư, ông giáo từ sửng sốt chuyển sang thất vọng về lão Hạc Ở chỗ nãy, Nam Cao thật cao tay – ông đưa ra một hiểu lầm thật bất ngờ để rồi cũng bằng cách bất ngờ nhất, ông "lật tẩy" sự việc làm cho người đọc thỏa mãn trong sự hiểu biết trọn vẹn: lão Hạc vẫn nguyên vẹn, trong sạch cho đến chết.

Trang 14

1 Bài tập (trang 68 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2)

Cho đề bài : Suy nghĩ của em về truyện ngắn "Lão Hạc" của Nam Cao.

2 Bài tập bổ sung

Trang 15

Bài 1 Cảm nhận của em về vẻ đẹp của đoạn trích sau:

Tôi hãy còn nhớ buổi chiều hôm đó – buổi chiều sau một ngày mưa rừng, giọt mưa còn đọng trên lá, rừng sáng lấp lánh Đang ngồi làm việc dưới tấm ni lông nóc, tôi bỗng nghe tiếng kêu Từ con đường mòn chạy lẫn trong rừng sâu, anh hớt hải chạy về, tay cầm khúc ngà đưa lên khoe với tôi Mặt anh hớn hở như một đứa trẻ được quà.

Sau đó anh lấy vỏ đạn hai mươi li của Mĩ, đập mỏng làm thành một cây cưa nhỏ, cưa khúc ngà thành từng miếng nhỏ Những lúc rỗi, anh cưa từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc Chẳng hiểu sao tôi thích ngồi nhìn anh làm và cảm thấy vui vui khi thấy bụi ngà rơi mỗi lúc một nhiều Một ngày, anh cưa được một vài răng Không bao lâu sau, cây lược được hoàn thành Cây lược dài độ hơn một tấc, bề ngang độ ba phân rưỡi, cây lược cho con gái, cây lược dùng để chải mái tóc dài, cây lược chỉ có một hàng răng thưa Trên sống lưng lược

có khắc một hàng chữ nhỏ mà anh đã gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: “Yêu nhớ tặng Thu con của ba” Cây lược ngà ấy chưa chải được mái tóc của con, nhưng nó như gỡ rối được phần nào tâm trạng của anh Những đêm nhớ con, anh ít nhớ đến nỗi hối hận đánh con, nhớ con, anh lấy cây lược ra ngắm nghía rồi mài lên tóc cho cây lược thêm bóng, thêm mượt Có cây lược, anh càng mong gặp lại con Nhưng rồi một chuyện không may xảy ra Một ngày cuối năm năm mươi tám – năm đó ta chưa võ trang – trong một trận càn lớn của quân Mĩ – ngụy, anh Sáu bị hi sinh Anh bị viên đạn của máy bay Mĩ bắn vào ngực Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu Tôi không đủ lời lẽ để tả lại cái nhìn ấy, chỉ biết rằng, cho đến bây giờ, thỉnh thoảng tôi cứ nhớ lại đôi mắt của anh.

- Tôi sẽ mang về trao tận tay cho cháu.

Tôi cúi xuống gần anh và khẽ nói Đến lúc ấy, anh mới nhắm mắt đi xuôi.

(Trích Chiếc lược ngà, Nguyễn Quang Sáng, Ngữ văn 9, Tập một)

Trang 16

Gợi ý: Cảm nhận về vẻ đẹp đoạn trích:

a Vẻ đẹp của tấm lòng người cha:

- Tình yêu thương con thắm thiết, sâu nặng và cao đẹp:

+ Đoạn trích thể hiện nhiều trạng thái cảm xúc khác nhau của nhân vật ông Sáu nhưng những cảm xúc ấy đều hướng về đứa con gái thân yêu trong hoàn cảnh

xa cách: day dứt, ân hận vì đã đánh con khi nóng giận; mong muốn làm một chiếc lược ngà cho bé Thu; vui mừng, sung sướng khi tìm được khúc ngà; nhớ thương, khao khát gặp lại con

+ Ông Sáu tỉ mỉ cưa từng chiếc răng lược, tẩn mẩn khắc từng nét chữ yêu thương, dành hết tâm trí, công sức vào việc làm cây lược để thực hiện lời dặn của bé Thu Chiếc lược ngà là một vật quý giá, thiêng liêng, làm dịu đi nỗi ân hận và chứa đựng tấm lòng yêu thương thắm thiết, sâu nặng của người cha dành cho con gái trong hoàn cảnh chiến tranh

+ Việc ông Sáu trao lại chiếc lược cho người bạn thân trước lúc hi sinh bộc lộ ước nguyện cao đẹp, thiêng liêng của người cha và khẳng định sức sống của tình cha con trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt

Trang 17

- Tấm lòng yêu thương con của ông Sáu được đặt trong một tình huống đau thương:

Ông Sáu làm chiếc lược cho bé Thu nhưng chưa được gặp lại con thì ông đã

hi sinh Tình huống truyện này vừa tỏa sáng tấm lòng của người cha vừa khẳng định sức sống bất diệt của tình cảm cha con Nó vượt lên trên sự xa cách, gian khổ, mất mát vì chiến tranh

Trang 18

Bài 2 Cảm nhận của em về vẻ đẹp của các cô gái thanh niên xung phong qua hai đoạn trích sau:

Còn chúng tôi thì chạy trên cao điểm cả ban ngày Mà ban ngày chạy trên cao điểm không phải chuyện chơi Thần chết là một tay không thích đùa Hắn

ta lẩn trong ruột những quả bom Tôi bây giờ còn một vết thương chưa lành miệng ở đùi Tất nhiên, tôi không vào viện quân y Việc nào cũng có cái thú của

nó Có ở đâu như thế này không: đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần Thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa Nhưng nhất định sẽ nổ Rồi khi xong việc, quay lại nhìn cảnh đoạn đường một lần nữa, thở phào, chạy về hang.

Và:

Tôi thích nhiều bài Những bài hành khúc bộ đội hay hát trên những ngả đường mặt trận Tôi thích dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng Thích "Ca-chiu- sa" của Hồng quân Liên Xô Thích ngồi bó gối mơ màng: "Về đây khi mái tóc còn xanh xanh " [ ] Chị Thao hát: "Đây Thăng Long, đây Đông Đô Hà Nội " Nhạc sai bét, còn giọng thì chua, chị không hát trôi chảy được bài nào Nhưng chị lại có ba quyền số dày, chép bài hát Rỗi là ngồi chép bài hát Thậm chí, say mê chép cả những lời tôi tự bịa ra nữa.

(Trích Những ngôi sao xa xôi – Lê Minh Khuê, SGK Ngữ văn 9, tập 2)

Trang 19

Gợi ý:

1 Hoàn cảnh sống và chiến đấu:

- Phương Định cùng với chị Thao và Nho làm thành một tổ trinh sát mặt đường

Họ ở “trong một hang dưới chân cao điểm”…

- Công việc của Phương Định và đồng đội đặc biệt nguy hiểm Hằng ngày, họ thay nhau đứng trên cao điểm đếm bom rơi rồi lao ra trọng điểm sau mỗi trận bom để đo khối lượng đất, đá phải san lấp, đánh dấu và phá những quả bom chưa nổ

=> Cuộc sống gian khổ giữa chiến trường ác liệt, công việc đầy nguy hiểm và luôn phải đối mặt với cái chết, nhưng Phương Định vẫn giữ được những vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Nổi bật là tinh thần dũng cảm, gan dạ, không sợ hi sinh được thể hiện sâu sắc trong một lần phá bom

- Dù công việc của họ rất khó khăn nguy hiểm nhưng họ vẫn lạc quan và yêu đời

+ Cô thuộc rất nhiều bài hát và hay hát

+ Cô rất hay mơ mộng và nghĩ vẫn vơ

=> Phương Định là một cô gái lạc quan yêu đời và yêu nước, có tâm hồn trong trắng, hồn nhiên

Trang 20

2 Tinh thần dũng cảm, gan dạ trong một lần phá bom:

- Khung cảnh và không khí chưa đầy sự căng thẳng “Vắng lặng đến phát sợ Cây còn lại xơ xác Ðất nóng Khói đen vật vờ từng cụm trong không trung, che đi những gì từ xa”

=> Không cần tô vẽ, tự bản thân khung cảnh ấy, với những hình ảnh của hung thần chiến tranh đã đủ gây ấn tượng về chiến trường ác liệt, nơi hằng ngày Phương Định cùng với những người đồng đội của mình phải sống và chiến đấu, làm nhiệm vụ Trang viết của Lê Minh Khuê đã ghi lại một cách

ít lời nhất cuộc chiến đấu khốc liệt của tổ trinh sát mặt đường

- Trong không khí căng thẳng và vắng lặng đến rợn người, nhưng rồi một cảm giác bỗng đến với cô làm cô không sợ nữa: “Tôi đến gần quả bom Cảm thấy ánh mắt các chiến sĩ dõi theo mình, tôi không sợ nữa Tôi sẽ không đi khom Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới” Lòng dũng cảm của cô như được kích thích bởi

sự tự trọng Chính tình đồng đội đã khiến cô vững tâm hơn, yên tâm hơn về công việc nguy hiểm mà mình đang và sẽ phải đối mặt ở phía trước

Trang 21

- Và khi đã ở bên quả bom, kề sát với cái chết có thể đến tức khắc, từng cảm giác của cô như cũng trở nên sắc nhọn hơn và căng như dây đàn: “thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom Một tiếng động sắc đến gai người cứa vào da thịt tôi, tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm Nhanh lên một tí!

Vỏ quả bom nóng Một dấu hiệu chẳng lành” Thần chết nằm chực ở đó chờ phút ra tay Cô phải nhanh hơn, mạnh hơn nó, không được phép chậm chễ một giây Thật đáng sợ cái công việc chọc giận Thần Chết đó Ai dám chắc là quả bom sẽ không nổ ngay bây giờ, lúc Phương định đang lúi húi đào đào, bới bới

ấy Thế mà cô vẫn không run tay, không bỏ cuộc và thực hiện nhiệm vụ cho đến thao tác cuối cùng Cô cố gắng thực hiện các động tác nhanh, chạy đua với thời gian nhưng vẫn cẩn trọng, nhẹ nhàng; chỉ cần sai sót nhỏ thôi là bom sẽ nổ ngay lập tức

- Xong nhiệm vụ, Phương Định chạy tới chỗ ẩn nấp, hồi hộp chờ đợi, lo lắng,

“tim đập không rõ”, thần kinh căng thẳng cao độ Cô có nghĩ đến cái chết,

nhưng đó là “một cái chết mờ nhạt, không cụ thể”; tâm trí Phương Định chỉ còn băn khoăn việc “liệu mìn có nổ, bom có nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai” Cô không ngần ngại hi sinh; cái công việc khủng khiếp bóp nghẹt trái tim này đâu chỉ diễn ra hôm nay, những nguy hiểm không

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	1,16 MB