TẬP HUẤN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH MÔN: LỊCH SỬ

Một số lưu ý khi tổ chức dạy học chuyên đề môn lịch sử TẬP HUẤNTẬP HUẤN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRIỂN[.]

TẬP HUẤN

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY

HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

NỘI DUNG

PHẦN I LÍ DO VÀ MỤC ĐÍCH CẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC.

1 LÍ DO

NHÂN ÁI CHĂM CHỈ TRUNG

THỰC

TRUNG THỰC

5 phẩm chất chủ yếu

TRÁCH NHIỆM

TRÁCH NHIỆM

YÊU NƯỚC

YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT

II MỤC

TIÊU.

LÒNG YÊU NƯỚC, TỰ HÀO

YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ NĂNG LỰC CỦA PHÂN MÔN

Tự chủ, tự

học

Thông qua tìm hiểu tư liệu LS -> ý kiến cá nhân - > khảo sát, thực hành -> vận dụng, khám phá LS

GIAO TIẾP VÀ

HỢP TÁC Qua hoạt động nhóm, trải nghiệm,

phỏng vấn nhân chứng

Giải quyết vấn

đề và sáng tạo Qua phát hiện, giải quyết vấn đề ->

nêu ý kiến -> phản biện -> vận dụng sáng tạo vào thực tiễn

Bày tỏ được quan điểm cá nhân

VẬN DỤNG KIẾN

THỨC, KĨ NĂNG

ĐÃ HỌC

– Vận dụng được kiến thức lịch sử để giải thích, phân tích và đánh giá tác động của sự kiện lịch sử đối với hiện tại

– Vận dụng được kiến thức lịch sử để giải quyết những vấn đề thực tiễn.

PHẦN II LÍ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PPDH THEO

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC.

TIẾP CẬN NỘI DUNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC

Vai trò của

GV Tập trung vào Học liệu Phản hồi Đánh giá Việc học Người học Báo cáo

Người thúc đẩy

Sự sẵn sàng của người học

Từ nhiều nguồn Kịp thời, liên tục Đối chiếu với tiêu chí Khám phá, lập luận, GQVĐ

PHẦN III HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC.

I CÁC HÌNH THỨC HỌC TẬP.

1.Hoạt động cá nhân.

Yêu cầu HS thực hiện các bài tập nhiệm vụ độc lập nhằm tăng cường khả năng làm việc độc

lập của HS GV cần coi trọng hoạt động cá

nhân vì đây là hoạt động giúp nhận thức HS

đạt tới mức độ sâu sắc và chắc chắn.( đọc

thông tin trong sgk, quan sát hình ảnh, xem

phim,nhận xét về nhân vật, sự kiện, nhận

định… nêu ý chính hay trả lời câu hỏi)

• Lưu ý: GV phải bao quát việc học của HS cả

lớp, hỗ trợ HS kịp thời, ưu tiên giúp đỡ HS yếu kém… nói nhỏ khi hướng dẫn cho cá nhân, nhẹ nhàng khi di chuyển trong lớp

2 Hoạt động theo cặp đôi.

-Giúp HS phát triển năng lực hợp tác, tăng

cường sự chia sẽ và tính cộng đồng Thông

thường HĐ này được sử dụng trong những

trường hợp các bài tập nhiệm vụ cần sự chia sẽ, hợp tác ( kể cho nhau nghe, nói với nhau 1 ND

LS nào đó, đổi bài cho nhau để đánh giá

* Lưu ý: HS trao đổi bàn bạc để đưa ra kết quả chung, báo cáo kq với GV hoặc trao đổi với cặp bạn bên cạnh…

3 Hoạt động theo nhóm.

-Là HĐ phát huy rất tốt khả năng sáng tạo Quan trọng là HS cần phải biết mình làm gì và làm như thế nào khi tham gia làm việc nhóm

-Khi tổ chức HS học nhóm GV cần nhận thức và hướng dẫn đúng nhiệm vụ của các thành viên

trong HĐ nhóm và vai trò của GV trong HĐ

chưa hiểu, cả nhóm gặp KK thì yêu cầu GV trợ

giúp, thực hiện yêu cầu của nhóm trưởng và GV

+ Nhóm trưởng: thực hiện NV cá nhân như các bạn

khác, bao quát nhóm, phân công các bạn giúp đỡ nhau,

tổ chức cả nhóm thảo luận những vấn đề KK, thay mặt nhóm liên hệ GV xin trợ giúp, điều hành chốt kiến thức Khuyến khích tạo điều kiện cho các bạn nhút nhát thiếu

tự tin tham gia trao đổi nhiều.

•Chú ý: phân công HS luân phiên nhau làm nhóm trưởng + Thư kí: Thực hiện nhiệm vụ cá nhân như các bạn

khác, ghi chép kết quả công việc của nhóm, đánh dấu vào bảng tiến độ công việc giúp nhóm trưởng BC với GV

•Chú ý: phân công HS luân phiên nhau làm thư kí.

+ Vai trò của GV trong HĐ nhóm:

Chọn luân phiên nhóm trưởng, thư kí, phân công

nhiệm vụ rõ ràng, đứng vị trí thuận lợi dễ quan sát các nhóm để hỗ trợ kịp thời, không nên giành thời gian làm việc ở 1 nhóm quá lâu.

Gợi mở để HS phát huy tìm tòi kiến thức mới, hổ trợ báo cáo SP Khi cần tạo tình huống học tập Gv gọi HS

yếu; khi cần biểu dương khích lệ gọi HS khá giỏi Giao

nhiệm vụ bổ sung cho HS hoàn thành trước nhiệm vụ.

- Hoạt động chung cả lớp thường được vận dụng trong các tình huống sau: giải quyết những vấn

đề mà các nhóm không giải quyết được, nghe GV hướng dẫn chung; nghe GV nhắc nhở, tổng kết, rút kinh nghiệm; HS luyện tập thuyết trình

Lưu ý khi tổ chức các hình thức

học tập:

-Không tuân theo 1 cách máy móc Tùy

vào tình hình chung của lớp, điều kiện của trường ở địa phương để có sự

thay đổi ứng dụng linh động phù hợp, đảm bảo tính hiệu quả cho bài học và tạo sự hứng thú cho HS.

II TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC.(THIẾT

KẾ TIẾN TRÌNH DH)

1 HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP (Tình huống xuất phát)

- Mục đích: Tạo tâm thế học tập, giúp HS ý

thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú học bài mới

- GV sẽ tạo tình huống học tập dựa trên huy động kiến thức, kinh nghiệm của bản thân HS

có liên quan đến vấn đề xuất hiện trong

chuyên đề; làm bộc lộ "cái" đã biết, bổ khuyết những gì HS còn thiếu, giúp HS nhận ra "cái"

chưa biết và muốn biết thông qua hoạt động

này, giúp HS suy nghĩ và xuất hiện những quan niệm ban đầu về vấn đề sắp tìm hiểu, học tập

Kinh thành Thăng Long xưa Cổng Đoan Môn

CU BA

2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Mục đích của hoạt động này là giúp HS lĩnh

hội được KT, KN mới và đưa các KT,KN mới vào

hệ thống kiến thức, kỹ năng của bản thân

- GV sẽ giúp HS xây dựng kiến thức mới của

bản thân trên cơ sở tổ chức các hoạt động học tập nhằm lĩnh hội các kiến thức mới (đối chiếu kiến thức, kinh nghiệm sẵn có với những hiểu biết mới; kết nối/sắp xếp kiến thức cũ và kiến thức mới dựa trên việc phát biểu, viết ra các kết luận/ khái niệm/bài

học…)

- có 3 loại câu hỏi gắn với bài học: CH xác

thực(là gì?); CH lí luận(như thế nào?); CH đề

xuất/mở rộng( sẽ thế nào)

3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- Mục đích của hoạt động này là giúp HS

củng cố, hoàn thiện KT, KN vừa lĩnh hội được

- GV sẽ yêu cầu HS làm các “bài tập“ cụ thể giống như “bài tập“ trong bước hình thành kiến thức để diễn đạt được đúng

kiến thức hoặc mô tả đúng kĩ năng đã

học bằng ngôn ngữ theo cách của riêng mình và áp dụng trực tiếp kiến thức, kĩ

năng đã biết để giải quyết các tình

huống/vấn đề trong học tập…

tiếp tục tìm tòi và mở rộng kiến thức ngoài lớp học HS tự đặt ra các tình huống có vấn đề nảy sinh từ nội dung bài học, từ thực tiễn cuộc

sống, vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học

để giải quyết bằng những cách khác nhau

Hướng dẫn thực hiện đúng tiến trình hoạt động nhóm

- Thứ nhất, làm việc cá nhân: Trước khi tham gia phối

hợp với bạn học trong các nhóm, cá nhân HS luôn có một khoảng thời gian với các hoạt động để tự lĩnh hội kiến

thức, chuẩn bị cho các hoạt động thảo luận trong nhóm.

- Cá nhân làm việc độc lập nhưng vẫn có thể tranh thủ hỏi hay trả lời bạn trong nhóm, vẫn thực hiện các yêu cầu của của nhóm trưởng (nếu có) để phục vụ cho các hoạt động cá nhân

- Trong quá trình làm việc cá nhân, gặp những gì không hiểu, HS có thể hỏi bạn ngồi cạnh hoặc nêu ra trong

nhóm để các thành viên khác cùng trao đổi và nếu nhóm không giải quyết được vấn đề thì nhóm trưởng có thể

nhờ GV hỗ trợ.

Thứ hai, làm việc chung cả nhóm:

- Trong các giờ học của chuyên đề luôn có các hoạt

động cả nhóm cùng hợp tác Chẳng hạn:

- Sau khi HS tự đọc một đoạn tư liệu, hay quan sát

tranh ảnh… trưởng nhóm sẽ dẫn dắt các bạn trao đổi

về nội dung cần khai thác của tư liệu, tranh ảnh đó;

- Hoặc sau khi một cá nhân trong nhóm đã đưa ra kết quả làm việc, nhóm sẽ cùng trao đổi nhận xét, bổ

sung về nội dung kiến thức, nội dung kênh hình, tư

liệu…

- Hoặc là HS trong nhóm sẽ cùng thực hiện một dự án nhỏ với sự chuẩn bị và phân chia công việc rõ ràng,

- Nhóm là hình thức học tập phát huy rất tốt khả năng sáng tạo, điều quan trọng là HS cần phải biết mình làm

gì và làm như thế nào khi tham gia làm việc nhóm.

Nhận thức và thực hiện đúng việc chốt

kiến thức:

Căn cứ nội dung học tập, giáo viên chỉ chốt kiến thức của nội dung đã học khi thấy việc chốt là cần thiết cho việc tiến hành các hoạt động tiếp theo Hình thức chốt kiến thức: giáo viên nên

hướng dẫn để HS tự chốt; giáo viên chỉ hỗ trợ trong trường hợp HS của cả lớp không thể chốt kiến thức

Nhận thức đúng việc ghi bài của HS:

GV hướng dẫn HS lựa chọn nội dung trong bài học

và kết quả thảo luận để ghi tóm tắt vào vở theo cách diễn đạt của HS Nói chung, GV không nên đọc cho học sinh ghi bài, không yêu cầu HS chép lại toàn bộ nội

dung bài học trong tài liệu HS có thể ghi nháp sau hoàn thiện trước khi ghi vào vở.

PHẦN IV CÁC PP DẠY HỌC LỊCH SỬ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC.

1.Ứng dụng công nghệ thông tin

2.Các loại phương tiện kĩ thuật có thể ứng dụng trong

DHLS(máy chiếu, mấy ghi âm, tivi, video, …phần mềm máy tính gọi chung là công nghệ thông tin truyền thông)

3.Các phương pháp phát triển năng lực nhận thức Lịch sử

-PP sử dụng sgk, sgv

-PP sử dụng tài liệu tham khảo ( Các tài liệu LS: tài liệu lịch sử gốc, các công trình nghiên cứu chuyên khảo về LS; các tài liệu văn học; các tư liệu trên Internet)

-PP sử dụng câu hỏi trong dạy học LS ( vừa sức, đúng với

từng đối tượng 1 tiết chỉ nên sử dụng 5 đến 7 câu hỏi chính Sau mỗi chương cần có câu hỏi bài tập nhằm tạo hệ thông

kiến thức hoàn chỉnh, logic chặt chẽ làm nổi bật chủ đề)

* GV có thể sử dụng hệ thống câu hỏi sau:

+ Câu hỏi đầu giờ học

+ XD hệ thống câu hỏi trong quá trình dạy học ở trên lớp

-PP trao đổi đàm thoại: giữa GV với HS; giữa HS với HS-PP tìm tòi nghiêm cứu LS

4 Dạy học liên môn

5 Dạy học nêu vấn đề: ko phải là một pp cụ thể mà là

nguyên tắc chỉ đạo việc tiến hành nhiều PP dạy học khác nhau( ngôn ngữ, đồ dùng trực quan, hệ thống câu hỏi…)

6 Dạy học dự án

7 Dạy học nhóm.

Tiến trình dạy học nhóm:

-Giai đoạn nhập đề và giao nhiệm vụ gồm các HĐ:

+ Giới thiệu chủ đề chung của giờ học

+ Xác định nhiệm vụ của nhóm

+ Thành lập các nhóm làm việc

-Giai đoạn làm việc theo nhóm

+ Chuẩn bị chổ làm việc nhóm ( phân công CV, thời gian )+ Lập kế hoạch làm việc

+ Thõa thuận về quy tắc làm việc, thảo luận nhóm và giải quyết nhiệm vụ-> báo các kết quả

- Giai đoạn trình bày và báo cáo kết quả của nhóm

8.Dạy học tranh luận( ủng hộ hoặc phản đối)

9 Trải nghiệm sáng tạo ( xâm nhập thực tế)

10 Tổ chức HS tự học

Tư liệu 1 “Hoàng hậu Dương Vân Nga người Ái Châu

(Thanh Hóa), con gái nha tướng Dương Đình Nghệ Bà là

vợ của Đinh Tiên Hoàng, sau khi vua Đinh và con trai cả

là Đinh Liễn bị ám sát, bà đã giao quyền nhiếp chính cho Thập đạo tướng quân Lê Hoàn sau đó bà lại trở thành vợ vua Lê Đại Hành, chính điều đó đã đưa đến cho bà nhiều tai tiếng và cái nhìn kì thị của xã hội lúc bấy giờ Khi

quân Tống kéo đến biên giới nước ta, tình thế cấp bách, Thái hậu thấy mọi người vui lòng quy phục bèn sai lấy áo long cổn, khoác lên người lên Lê Hoàn, mời lên ngôi

Hoàng đế Năm 980, Lê Hoàn lên ngôi, lấy hiệu là Lê Đại Hành Năm 982, vua Lê Đại Hành lập Hoàng thái hậu nhà Đinh là Dương Thị làm Đại Thắng Minh Hoàng Hâu”.

Tranh luận về nhân vật Dương Vân Nga khi dạy mục I.2 của bài 9 – Lịch sử lớp 7: Nước Đại Cồ Việt thời Đinh – Tiền Lê.

Tư liệu 2 Ngô Thì Sĩ thì cho rằng “ Người cướp ngôi của Vệ

Vương (Đinh Toàn con trai ĐTH) là Dương Hậu (DVN) chứ không phải Thập đạo Tướng quân (LH) Cội gốc đã đổ thì cành lá tàn lụi, những điểm khác còn bàn làm gì? Vệ Vương Toàn không

gặp thời, mẫu hậu cải giá, nước ta không còn ra nước, đem

thân theo người, nhà Đinh ít đức, không có gì để phù trì cho con cháu về sau, đáng thương thay”.

Tư liệu 3 Sử gia Ngô Sĩ Liên cũng bàn: “Tam cương là đạo

thường của muôn đời, không thể muôn ngày rối loạn Khi Đại Hành giữ chức nhiếp chính, Vệ Vương tuy còn nhỏ những vẫn là vua, thế mà Đại Hành tự xưng là Phó Vương rắp tâm làm điều bất lợi Đạo làm tôi không được rắp tâm, rắp tâm thì ắt phải

giết…Đạo vợ chồng là đầu nhân luân, đầu mối của vương hóa

Hạ Kinh Dịch nêu quẻ Hàm và quẻ Hằng lên đầu, là để tỏ ý lấy người đàn bà tất phải chính đáng Đại Hành thông dâm với vợ vua, đến chỗ nghiễm nhiên lập Hoàng Hậu, mất cả lòng biết hổ thẹn Đem cái thói ấy truyền cho đời sau, con minh bắt chước

mà dâm dật đến nỗi mất nước há chẳng phải là mở đầu mối

họa đó sao?”

Câu hỏi: Em có đồng ý với nhận định trên hay không? Hãy tìm những nguồn tài liệu để chứng minh cho quan điểm của mình và có đánh giá đúng đắn nhất về Thái hậu Dương Vân Nga.

“Thái hậu Dương Vân Nga – một người nổi tiếng về tài sắc, mạnh mẽ và quyết đoán Dù lịch sử có đánh giá bà như thế nào đi nữa thì hành động nhường ngôi cho Thập đạo tướng quân Lê Hoàn là một quyết định đúng đắn đối với vận

mệnh dân tộc lúc bấy giờ Tuy nhiên đối với hành động của

bà, ở mỗi giai đoạn lịch sử lại có những cái nhìn khác nhau

“ sử xưa trách – sử nay cảm thông” Song có thể nói, cho

dù có đánh giá thế nào đi nữa, thì vai trò của bà đối với lịch

sử dân tộc là không thể phủ nhận Thân phân bà đi bên

cạnh hai người đàn ông – hai hoàng đế, ở vị trí nào bà cũng làm tròn vai của một người vợ, bậc mẫu nghi thiên hạ,

đóng góp không nhỏ cho sự thịnh trị của hai vương triều

Đinh – Tiền Lê”.

MỘT SỐ LƯU Ý VÀ KHUYẾN NGHỊ CHUNG

1.Những nội dung về diễn biến hay mô tả các sự kiện, bối cảnh, trình bày tình hình giáo viên nên giản lược, chọn những ý

chính, tránh sa vào rườm rà, quá chi tiết.

2.Có gắng khắc sâu cho HS những dòng

chính của lịch sử những sự kiện tiêu biểu, bước ngoặt, những nhân vật lịch sử tiêu

biểu tạo nên những dấu ấn lịch sử.

3.Những nội dung đã yêu cầu không dạy

theo hướng dẫn 2011 Những nội dung cho

HS đọc thêm tuyệt đối không ra câu hỏi thi kiểm tra Hạn chế những câu hỏi yêu cầu học sinh trình bày về diễn biến, tiến trình của lịch sử.

THỰC HÀNH

Anh/Chị hãy thiết kế một giáo án dạy học phát triển năng lực của một bài học hoặc một chủ đề