KĨ NĂNG SỐNG TRONG TRƯỜNG HỌC

Slide 1 BÀI 3 KĨ NĂNG SỐNG TRONG TRƯỜNG HỌC MỤC TIÊU Học xong chuyên đề này, học viên 1 Hiểu được nguyên lý xây dựng nhóm KNS trong nhà trường 2 Hiểu được bản chất, vai trò của các KNS trong nhà trườn[.]

BÀI 3

KĨ NĂNG SỐNG TRONG TRƯỜNG HỌC

MỤC TIÊU

Học xong chuyên đề này, học viên :

1 Hiểu được nguyên lý xây dựng nhóm

KNS trong nhà trường.

2 Hiểu được bản chất, vai trò của các KNS trong nhà trường và các bước để thực hiện hoạt động dạy kỹ năng sống.

3 Có thái độ tích cực với hoạt động dạy KNS trong trường học.

4 Giáo viên hiểu và thiết kế được bài giảng

về từng kỹ năng sống

.

5 Kỹ năng thư giãn

6 Kỹ năng làm chủ/tự kiểm soát

Tự kiểm soát

KN Xác định

Hệ quả Hành vi

KN Lựa chon Hành vi

KN Nhận diện Cảm xúc

KN Thư giãn

Hoạt động: Thảo luận nhóm

Mỗi nhóm nghiên cứu, xây dựng nội dung

giáo dục 1 kĩ năng sốngCách làm:

- Bước 1: Phân công/bắt thăm nhiệm vụ

- Bước 2: Nhóm thảo luận xác định các nội dung

cần ghi vào giấy A0

- Bước 3: Thiết kế giáo án và luyện tập thực hành

sắm vai/ làm mẫu tình huống.

- Bước 4: Trình bày kết quả của nhóm

- Bước 5: Cả lớp phân tích, góp ý, bổ sung

Nội dung các nhóm cần thực hiện:

1 Thảo luận ghi vào giấy A0:

- Giới thiệu khái quát KN mà nhóm nghiên cứu

- Nêu ý nghĩa, vai trò (lợi ích) của KN

- Nêu các bước thực hiện KN

- Phân tích và đúc kết những điểm cần ghi nhớ Những

khó khăn có thể gặp khi rèn luyện KN này

- Nêu khả năng GD KN này qua các môn học, hoạt động

ở trường THPT

2 Thực hành:

Mô tả hoặc đóng vai, làm mẫu tình huống

Kỹ năng xácđịnh

hệ quả hành vi

KỸ NĂNG THÂN THIỆN TRONG TRƯỜNG HỌC

Mục tiêuBài học nhằm giúp học sinh:

• Hiểu được khái niệm hành vi thân thiện, hành vi

không thân thiện.

• Hiểu được lý do hành vi thân thiện quan trọng trong

trường học và trong cuộc sống.

• Mô tả và gọi tên được các hành vi thân thiện và hành

vi không thân thiện trong các tình huống khác nhau

• Có KN nhận diện/xác định được hành vi thân thiện.

• Hình thành KN thực hiện hành vi thân thiện (được

gọi là Kỹ năng thân thiện)

Hoạt động

Nhóm được phân công trình bày

luận.

Xác định các hành vi thân thiện và

hành vi không thân thiện

• Hoạt động : Liệt kê các hành vi thân thiện

• Phương pháp: nhóm hoặc động não

Liệt kê những hành vi thân thiện và hành vi không thân thiện đã quan sát được trong lớp học, trường học

Phân tích và kết luận

I Giới thiệu và khái quát

- Các hành vi khi tương tác với bạn bè, có thể chia ra

hai loại: HV không thân thiện và HV thân thiện

- Hành vi thân thiện: là những HV làm cho người khác

cảm nhận được quan tâm, chia sẻ, an toàn, chân thành, mang lại sự vui vẻ, thích thú, sự tôn trọng

- Hành vi không thân thiện: là những hành động làm

cho người khác cảm thấy bị tổn thương, mất an toàn, lo lắng, hoảng sợ … và không muốn làm bạn với chúng ta

- Nhận diện được HV thân thiện và HV không thân

thiện có ý nghĩa quan trọng vì nó giúp chúng ta xác định được những chuẩn mực hành vi cho bản thân,

do đó dễ dàng đạt được điều mình mong muốn hơn

III Các bài tập mở rộng

1.Cuộc thi Kỹ năng thân thiện

• Trong cuộc thi này, học sinh được chia thành hai

đội Mỗi đội chỉ định một "Thư ký" Mỗi đội sẽ cùng thảo luận với nhau để cố gắng liệt kê những biểu hiện, hành vi thân thiện, càng nhiều càng tốt trong năm phút

• Để ghi được điểm, mỗi nhóm phải đưa ra ý kiến giải

thích lý do cho sự lựa chọn của mình và trả lời các câu hỏi:

a) Tại sao KỸ NĂNG THÂN THIỆN sẽ làm cho một người nào đó dễ dàng có được bạn?

b) Làm thế nào bạn (trẻ em) cảm nhận được khi

người khác sử dụng những kỹ năng thân thiện với bạn? và

c) Bạn có bao giờ sử dụng những kỹ năng đó?

• Nếu nhóm không thể trả lời những câu hỏi này, sau

đó nhóm khác có thể thảo luận và ghi được điểm.

Vai trò của hành vi thân thiện

• Nhận diện được hành vi thân thiện và hành

vi không thân thiện giúp chúng ta hình

thành được các chuẩn mực hành vi cho

bản thân mình, từ đó giúp chúng ta hòa

2 Người bạn hoàn hảo

• Giáo viên khuyến khích học sinh suy nghĩ về những

gì các em tưởng tượng về "người bạn hoàn hảo" sẽ như thế nào KỸ NĂNG THÂN THIỆN gì mà người

bạn hoàn hảo sử dụng

• Hỏi học sinh về những gì bạn bè của các em thực sự

thích

• Người bạn hoàn hảo này có những lựa chọn không

hiệu quả nào (hoặc sử dụng KỸ NĂNG KHÔNG

THÂN THIỆN) mà đem lại rắc rối cho họ hay không

• Điều gì xảy ra nếu em có người bạn hoàn hảo , có

vui vẻ hơn không?

Điểm lưu ý dành cho giáo viên

• Giúp học sinh nhận biết lợi ích tự nhiên của việc sử

dụng KỸ NĂNG THÂN THIỆN

• GV có thể kết hợp một vài hoạt động khác nhau để

củng cố hành vi quan tâm chia sẻ của HS:

a) Ngợi khen bằng lời nói để công nhận học sinh rằng các em đang sử dụng KỸ NĂNG THÂN THIỆN,

b) Mô tả hành vi học sinh đang làm (ví dụ, chia sẻ, lần lượt, chờ đợi kiên nhẫn, chơi với nhau, hợp tác, làm việc cùng nhau, giúp đỡ, lắng nghe, làm vệ sinh, v.v.), c) Giúp học sinh nhận ra những lợi ích tự nhiên của việc sử dụng KỸ NĂNG THÂN THIỆN

Lúc đầu, giáo viên gọi tên hành vi của học sinh, về sau

có thể yêu cầu học sinh tự gọi tên hành vi của mình

và xác định những lợi ích tự nhiên của việc sử dụng

KỸ NĂNG THÂN THIỆN

BÀI 2

KỸ NĂNG XÁC ĐỊNH HỆ QUẢ HÀNH VI

Mục tiêuSau khi học, người học sẽ:

- Hiểu được khái niệm hệ quả của hành vi.

- Hiểu được hệ quả tự nhiên và hệ quả logic.

- Liên hệ được hệ quả hành vi với kỹ năng thân thiện và kỹ năng không thân thiện.

- Giáo viên có thể xây dựng bài giảng về KN này trên lớp

Hoạt động

Nhóm được phân công trình bày

luận.

I Giới thiệu và khái quát

- Sau mỗi một hành động của chúng ta đều có những điều xảy

ra sau đó, điều này được gọi là hệ quả

- Hệ quả cung cấp cho chúng ta thông tin về hành vi của chúng

ta

- Hệ quả tích cực và hệ quả tiêu cực: Hệ quả tích cực là những

điều chúng ta muốn, những điều có lợi cho chúng ta và ngược lại

- Hệ quả lâu dài và hệ quả trước mắt: Hệ quả lâu dài là những hệ

quả xảy ra nếu hành vi đó lặp đi lặp lại nhiều lần Hệ quả ngắn hạn là hệ quả trực tiếp của hành vi đó

- Hệ quả tự nhiên và hệ quả logic: Hệ quả tự nhiên là những

điều tích cực hay tiêu cực xảy ra một cách trực tiếp, tự nhiên

do hành vi đó Hệ quả logic là hệ quả do những người khác (người lớn) đặt ra sau khi hành vi được thực hiện

- Hệ quả không chỉ là những việc, sự kiện, đồ vật mà chúng ta

có thể thấy từ bên ngoài, mà còn có thể là cảm xúc, sự cảm nhận từ bên trong

Nhận biết về hệ quả là cơ sở để chúng ta có thể phát triển khả

năng ra quyết định

Vai trò của kỹ năng nhận biết hệ quả :

1 Giúp đưa ra quyết định tốt hơn

2 Giúp chúng ta biết hành vi của chúng ta ảnh

hưởng đến người khác và bản thân như thế nào

3 Giúp kiểm soát cuộc sống tốt hơn

Hoạt động 2 : Sử dụng câu chuyện để

thực hành nhận thức về hệ quả

(nhóm đã được phân công trình bày)

Mỗi nhóm sẽ tìm một câu chuyện có nội dung đề cập

đến các hành vi và hệ quả rồi thảo luận với các

nhiệm vụ sau:

• Các nhóm sẽ phải liệt kê các hành động của nhân

vật trong câu chuyện và chỉ ra những hệ quả của hành động đó

• Khi phân tích phải chỉ được các hệ quả tiêu cực,

hệ quả tích cực, hệ quả ngắn hạn và hệ quả dài

hạn của hành động

III Bài tập mở rộng

Học sinh nhớ lại một hành động thân thiện

và một hành động không thân thiện của

mình mà các em thấy đáng nhớ trong

những năm học trước Yêu cầu các em

viết lại thành một bài văn hoàn chỉnh kể lại câu chuyện bối cảnh của hành vi đó, phân tích những hệ quả tiêu cực, hệ quả tích

cực cũng như hệ quả ngắn hạn và hệ quả dài hạn.

BÀI 3

KỸ NĂNG LỰA CHỌN HÀNH VI

Mục tiêuKết thúc bài học, người học sẽ:

- Hiểu khái niệm lựa chọn hành vi; mỗi hành vi khác

nhau sẽ dẫn đến hệ quả khác nhau; mỗi người đều có thể lựa chọn hành vi của mình.

- Hình thành niềm tin mình có quyền, có cơ hội, có khả

năng tự lựa chọn hành vi, trên cơ sở đó tăng cường thái độ tự tin và chủ động của học sinh trong việc đưa

ra quyết định và lựa chọn hành vi

- Hình thành kỹ năng suy nghĩ về hệ quả trước khi hành động, để định hướng cho việc lựa chọn hành vi, hạn chế những hành vi bốc đồng, thiếu kiểm soát.

- Giáo viên có thể xây dựng bài giảng về kỹ năng này trên lớp

I Giới thiệu và khái quát

- Trong cuộc sống chúng ta luôn luôn phải lựa chọn

- Cần phân biệt sự lựa chọn và hành vi lựa chọn Sự lựa

chọn là các phương án cho tình huống; hành vi lựa chọn là hành vi chúng ta suy nghĩ để đi đến quyết định lựa chọn phương án nào

- Mỗi người trong chúng ta đều có khả năng kiểm soát

hành động Tuy nhiên nếu chúng ta không nghĩ về lựa chọn mà chúng ta đang làm, thì có nghĩa là chúng ta đang từ bỏ quyền kiểm soát lựa chọn của mình

- Thực tế chúng ta thường bỏ qua sự lựa chọn mà thực

hiện hành vi theo những cảm xúc và thói quen

- Vì vậy học KN lựa chọn vô cùng quan trọng giúp

chúng ta đưa ra được những lựa chọn đúng đắn hơn trong cuộc sống

Vai trò của kỹ năng lựa chọn

1 Kỹ năng lựa chọn giúp chúng ta giải quyết

4 Giúp chúng ta có được sự tôn trọng của mọi

người vì chúng ta biết suy nghĩ về những hành động và tình huống của mình.

Hoạt động2 : Phân tích tình huống (nhóm đã được phân công trình bày)

• Mô tả một tình huống gần đây em đã phải đưa ra lựa

chọn khó khăn, hoặc một tình huống em cần phải

lựa chọn nhưng đã không thực hiện. 

• Chia sẻ với nhóm về những sự lựa chọn mà em có,

và em đã cân nhắc những hệ quả của các sự lựa

chọn đó như thế nào? Nếu em đã không sử dụng kỹ năng lựa chọn trong tình huống đó, thì em đã làm

gì?

• Cũng chia sẻ với cả nhóm những tình huống đáng lý

em phải sử dụng kỹ năng lựa chọn mà em đã không

sử dụng, và hệ quả của việc đó là như thế nào?

Hoạt động 3 : Thực hành kĩ năng luyện tập với tình huống giả định

Tình huống :

1 Em cần phải đi học sáng nay nhưng trời mưa rất to  

2 Cô giáo giao một bài tập làm văn về nhà hoàn thành trong 2 ngày cuối tuần, nhưng trong hai ngày cuối tuần đó bố mẹ đã chuẩn bị cho cả nhà đi chơi xa

3 Các bạn cùng lớp hay trêu em, gọi em bằng một cái tên rất ngớ ngẩn mà em hoàn toàn không thích và còn cảm thấy khó chịu về nó

4 Bạn cùng bàn tự nhiên giật lấy cái bút của em mà không hỏi han gì cả

III.Các bài tập mở rộng

1 Giao 5 bài tập về nhà và học sinh có

quyền lựa chọn làm 3 bài trong số đó.

2 Giao bài tập cho học sinh vào đầu tuần

và phải nộp vào thứ 6 hoặc thứ 2 tuần sau Với học sinh nộp bài vào thứ 6,

không có thêm bài tập cho cuối tuần

3 Học sinh lựa chọn “bạn học” của mình trong 2 tuần để cùng trao đổi, học bài với nhau ngoài giờ.

Kết luận

Sống hòa hợp và làm bạn với người khác là

một điều vô cùng cần thiết ở lứa tuổi học

sinh, vì việc giao lưu, tiếp xúc với bạn bè ở trường là một trong những cách thức xã hội hóa cá nhân Chính vì vậy nên nhận diện

được hành vi thân thiện và hành vi không

thân thiện, lựa chọn được hành vi hợp lí, trên

cơ sở xác định được hệ quả của hành li có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi học sinh ở lứa tuổi PTTH

NHÓM KĨ NĂNG CẢM XÚC

NHÓM KĨ NĂNG CẢM XÚC

Kỹ năng

nhận diện cảm xúc

Kỹ năng thư giãn

Kỹ năng làm chủ/

tự kiểm soát

BÀI 4

KỸ NĂNG NHẬN DIỆN CẢM XÚC

Mục tiêu

Kết thúc bài học này, người học sẽ:

• Hiểu được khái niệm cảm xúc, kỹ năng xác định cảm

xúc và vai trò của kỹ năng xác định cảm xúc.

• Bước đầu luyện tập kỹ năng tiến tới thực hiện thành

thạo kỹ năng xác định cảm xúc.

• Có ý thức trong việc chủ động sử dụng kỹ năng xác

định cảm xúc trong cuộc sống thường ngày.

• Giáo viên có thể triển khai bài giảng về kỹ năng này

trên lớp

Tạo động cơ

• Trò chơi : Kịch câm

• Công cụ, phương tiện: Danh sách 10 cảm

xúc khác nhau, mỗi cảm xúc viết vào một

mẩu giấy nhỏ, gấp mẩu giấy lại và đựng

chúng trong một chiếc hộp nhỏ.

• Chọn 10 hs lên gắp thăm mỗi người sẽ diễn đạt một cảm xúc, người cùng đội sẽ gọi tên cảm xúc đó

Giáo viên tổng kết :

• Thế giới cảm xúc của con người rất phong phú, đa

dạng, phức tạp, nhiều sắc thái, nhiều cung bậc

• Kỹ năng tự xác định cảm xúc là một trong những

bước quan trọng đầu tiên giúp ta quản lý cảm xúc

bản thân.

• Cảm xúc có thể được thể hiện bằng nhiều cách khác

nhau: Lời nói; cử chỉ; hành động; các trạng thái cơ thể Nhiều khi ngôn ngữ cơ thể còn bộc lộ chính xác

và trung thực cảm xúc cá nhân đang trải qua hơn cả lời nói Do vậy, một trong những hoạt động không thể thiếu giúp chúng ta tự nhận thức được cảm xúc của bản thân cũng như nhận biết cảm xúc của người khác là quan sát những biểu hiện cơ thể như: Ánh mắt, nét mặt, tư thế, dáng vẻ, nhịp thở …

Hoạt động

Nhóm được phân công trình bày

luận.

I Giới thiệu và khái quát

- Cảm xúc là cảm nhận ở bên trong các em hoặc những

điều em trải nghiệm về rung động, xúc cảm của mình Thế giới cảm xúc rất phong phú, đa dạng, nhiều sắc thái, nhiều cung bậc khác nhau

- Tất cả chúng ta đều có những loại cảm xúc khác nhau

như là cảm xúc vui vẻ, tự hào, buồn rầu hay tức giận

- Cảm xúc mách bảo chúng ta những thông tin quan

trọng về những điều chúng ta thích và không thích; là tín hiệu cảnh báo Vì vậy việc hiểu được cảm xúc của mình là một điều quan trọng.

Vai trò của kỹ năng nhận diện cảm xúc

1 Xác định được cảm xúc của mình giúp

chúng ta hiểu những điều gì mình thích và không thích

2 Hiểu về cảm xúc của bản thân cũng giúp

chúng ta hiểu và bày tỏ sự cảm thông đối với người khác tốt hơn.

3 Xác định được cảm xúc của mình giúp

chúng ta ra quyết định tốt hơn.

4 Tự xác định cảm xúc bản thân là bước căn

bản và quan trọng đầu tiên trong việc điều hòa và quản lý cảm xúc.

Tự xác định cảm xúc bản thân là bước căn bản

và quan trọng

Hoạt động 2 : Thi liệt kê từ vựng chỉ

cảm xúc

Mục tiêu: Tăng cường vốn từ vựng về cảm xúc, thông qua đó tăng cường khả năng nhận diện, gọi tên và mô tả cảm xúc của bản thân trong những tình huống cụ thể

Yêu cầu mỗi nhóm trong vòng 5 phút hãy liệt

kê nhiều nhất có thể các từ chỉ cảm xúc

Viết lên giấy mầu, dán lên bảng

Cảm xúc thoải mái, dễ chịu

Vui, mừng, hãnh diện, tự hào, an toàn, thỏa mãn, tuyệt vời, lạc quan, nhẹ

nhõm, hạnh phúc, hài lòng, thư giãn,

Hoạt động 3 : Nhận diện cảm xúc

qua đôi mắt

Cho quan sát từng bức tranh, rồi gọi tên cảm xúc mà đôi mắt đang thể hiện Và đặt câu hỏi tại sao lại cảm nhận được cảm xúc đó.

III Bài tập mở rộng

1 Hình thành thói quen theo dõi cảm xúc của bản thân

Để hình thành thói quen theo dõi cảm xúc của bản thân, trước mỗi

tình huống trong cuộc sống học sinh có thể đặt câu hỏi:

CÁC CÂU HỎI GIÚP THEO DÕI CẢM XÚC BẢN THÂN

• Tôi có cảm xúc gì khi ……….? Điều gì khiến tôi lại có cảm

xúc này?

• Cảm xúc này có ảnh hưởng như thế nào đến suy nghĩ và hành vi

(cách nói chuyện; cách làm việc; hay sự tập trung chú ý…) của tôi?

• Cơ thể của tôi có biểu hiện gì khi xuất hiện cảm xúc này? Tôi cảm

thấy thoải mái hay không thoải mái khi có trải nghiệm cảm xúc này?

• Sau bao lâu thì cảm xúc này biến mất? Tôi đã bỏ qua, quên đi

cảm xúc này bằng cách nào?

• Ngoài ra, có cảm xúc nào đồng thời xuất hiện khi tôi ở trong tình

huống này? Vì sao tôi lại có cảm xúc đó

2 Hoạt động : Viết Nhật kí cảm xúc

Học sinh có thể ghi nhật kí theo dõi các cảm xúc của mình trong

ngày theo các điểm: loại cảm xúc (vui, buồn,v.v.), mức độ (từ 10), các yếu tố/sự kiện kích hoạt cảm xúc, cách thức học sinh đã làm để điều hòa cảm xúc đó.