QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: ThS Nguyễn Thanh Hải

No Slide Title QUAÛN LYÙ CHAÁT THAÛI NGUY HAÏI GV ThS Nguyễn Thanh Hải CAÙC TÍNH CHAÁT CUÛA CHAÁT THAÛI NGUY HAÏI CorrosiveIgnitable ReactiveToxic NHẬN DIỆN CHẤT THẢI NGUY HẠI Các chất thải nguy hại c[.]

QUẢN LÝ CHẤT THẢI

NGUY HẠI

GV: ThS Nguyễn Thanh Hải

CÁC TÍNH CHẤT CỦA CHẤT

THẢI NGUY HẠI

Corrosive Ignitable

Reactive

Toxic

NHẬN DIỆN CHẤT THẢI NGUY HẠI

Các chất thải nguy hại có thể gây hại cho con người, động - thực vật khi:

NHẬN DIỆN CHẤT THẢI NGUY HẠI

Khi con người, động - thực vật tiếp xúc với

các chất thải nguy hại ta gọi là sự phơi nhiễm

(exposure) Ảnh hưởng của sự phơi nhiễm tùy thuộc:

• Cách sử dụng và thảI bỏ các chất thải

• ĐốI tượng bị nhiễm

• Nồng độ (hay liều lượng) chất thải

• Cách phơi nhiễm

• Thời gian và tần suất nhiễm

CÁC CON ĐƯỜNG XÂM NHẬP CỦA CHẤT

THẢI NGUY HẠI VÀO CƠ THỂ

CÁC CON ĐƯỜNG LAN TRUYỀN CỦA CHẤT THẢI NGUY HẠI VÀO MÔI TRƯỜNG

Dễ cháy nổ

• Những chất có điểm nổ nhỏ hơn 60oC hay những dung dịch có chứa 24% cồn theo thể tích

Những chất thải gọi là dễ cháy nổ khi nó có những tính chất sau:

CÁC LOẠI CHẤT DỄ CHÁY NỔ

• Hạt sương, bụi dễ cháy nổ

• Các chất oxi hóa

• Các chất tự phát cháy

CÁC CHẤT HỮU CƠ DỄ CHÁY NỔ

CÁC CHẤT OXI HÓA

CÁC CHẤT TỰ CHÁY

• Là những chất tự cháy trong không khí mà không cần mồi lửa (pyrophoric)

• Phospho trắng

• Kim loại kiềm (nhóm 1A)

• Các dạng bột magne, calci, cobalt, mangan, sắt, zirconi, và nhôm

• Một số kim loại và hydrur kim loại như lithium

hydrur (LiH); pentaborane (B5H9);và arsine (AsH3)

CÁC CHẤT TỰ CHÁYLiH + H 2 O  LiOH + H 2 + nhiệt (1) 2LiH + O 2  Li 2 O + H 2 O (2)

CÁC CHẤT CÓ HOẠT TÍNH

MẠNH

Là những chất có thể có những phản ứng hóa học mãnh liệt trong những điều kiện nhất định

2Na + 2H 2 O 2NaOH + H 2 + nhiệt

 Những chất có thể phản ứng với nước, acid

hoặc baz sinh ra các khí hoặc hơi độc

Hydro sulfur (H 2 S), hydro cyanur (HCN)

Một số chất có thể tự phản ứng do trong thành phần của nó vừa có chất oxi hóa vừa có chất khử (Redox)

Nitroglycerin C3H5(ONO2)3  CO2, H2O, O2 và N2

4C3H5N3O9  12CO2 + 10H2O + 6N2 + O2

CÁC CHẤT CÓ HOẠT TÍNH

MẠNH

CÁC CHẤT

CÓ HOẠT TÍNH MẠNH

CÁC CHẤT ĂN MÒN

Sodium bromur (NaBr)  Br2, SO2

Sodium chlorate (NaClO3)  ClO2

CÁC CHẤT ĐỘC

• Là những chất gây độc cấp tính và mãn tính

CHẤT THẢI SINH HỌC NGUY HẠI

TÁC ĐỘNG CỦA CHẤT THẢI NGUY HẠI LÊN MÔI TRƯỜNG

Lý tính và hóa tính của chất thải

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ

LAN TRUYỀN CTNH

• Tính chất vật lý của CTNH

• Điều kiện vật lý của môi trường

• Tính chất sinh hóa của CTNH

LAN TRUYỀN CTNH TRONG ĐẤT

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự lan

SỰ TẠO PHỨC

• Ethylene diamine tetraacetic acid (EDTA)

• Diethylene triamine pentaacetic acid (DTPA)

• Nitrilo triacetic acid (NTA)

2Soil} - H + + Co 2+  (Soil} - )2Co 2+ + 2H +

60 CoT

-CHẤT THẢI NGUY HẠI TRONG

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

• Phản ứng thủy phân:

dibutyl phthalate

bis(chloromethyl) ether

• Phản ứng tạo kết tủa:

Pb2+ + HS-  PbS(s) + H+

OH-, HCO3-, SO

2PbCO3•Pb(OH)2

CHẤT THẢI NGUY HẠI TRONG

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

CHẤT THẢI NGUY HẠI TRONG

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

CHẤT THẢI NGUY HẠI TRONG

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

Chất thải nguy hại trong môi trường

không khí

• Chất ô nhiễm thứ cấp

• H2SO4 + 2NaCN  Na2SO4 + 2HCN(g)

CÁC CHẤT THẢI NGUY HẠI THẢI RA

VÀO NĂM 1986 TẠI MỸ

Loại chất thải Khối lượng (triệu tấn)

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI - CHẤT THẢI SINH HỌC NGUY HẠI

Chất thải % khối lượng Chất thải % khối lượng

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

HIỆN TRẠNG

-• Theo thống kê của Cục Bảo vệ Môi trường, tổng lượng chất thải rắn nguy hại (CTRNH) phát sinh mỗi năm trên toàn quốc là 152.000 tấn

• Trong đó, ở 3 khu vực kinh tế trọng điểm là 113.000 tấn Tại khu vực kinh tế trọng điểm phía Bắc lượng CTRNH là 28.800 tấn, miền Trung 4.100 tấn và miền Nam trên 80.000 tấn

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

HIỆN TRẠNG

-• Ở khu vực phía Nam, riêng TP Hồ Chí Minh mỗi năm

có trên 44.000 tấn CTRNH Từ số liệu thống kê cho thấy lượng CTRNH phát sinh ở khu vực phía Nam gấp

3 lần phía Bắc và 20 lần ở miền Trung

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

HIỆN TRẠNG

-Không được tiêu huỷ một cách an toàn

• Hình thức tiêu huỷ chất thải phổ biến vẫn là đổ ở bãi rác

lộ thiên Trong số 91 điểm tiêu huỷ chất thải trong cả nước, chỉ có 17 điểm được đánh giá là hợp vệ sinh

• Còn lại, các bãi rác chôn lấp được vận hành không đúng

kỹ thuật và bãi rác lộ thiên gây ra nhiều vấn đề môi trường cho dân cư quanh vùng, như nước rác làm ô nhiễm nguồn nước mặn và nước ngầm, gây ô nhiễm không khí,

là ổ phát sinh ruồi, muỗi, chuột, bọ…

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

HIỆN TRẠNG

-• Nước ta còn thiếu các hệ thống xử lý chất thải công nghiệp nguy hại và các cơ chế khuyến khích việc thực hiện những biện pháp tiêu hủy an toàn

• Hiện tại, tổng mức đầu tư cho việc trang bị các lò đốt rác thải đã

có thể tiêu huỷ khoảng 50% tổng lượng chất thải y tế nguy hại của cả nước

• Do thiếu kinh nghiệm vận hành, bảo dưỡng lò đốt dẫn tới tình trạng không vận hành lò đúng theo quy trình kỹ thuật, làm tăng các loại khí độc hại hoặc thực hiện tiêu hủy giống như các chất thải thông thường khác

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

• Hơn 1.000 nhà máy sản xuất công nghiệp quy mô lớn và gần 23.000 cơ sở sản xuất công nghiệp quy

mô vừa và nhỏ, mỗi ngày thành phố thải ra hơn

1.000 tấn chất thải rắn, trong đó khoảng 150 - 200 tấn là chất thải nguy hại

• Mỗi ngày, Sở TN-MT xử lý khoảng 100 – 150 tấn chất thải nguy hại

• Số còn lại nằm lẫn trong rác thải sinh hoạt

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

• Những ngành nghề đang hình thành lượng chất thải nguy hại nhiều nhất là mạ điện/mạ kẽm, nhà máy điện chạy bằng dầu, giấy, dệt, da và máy biến thế

• Có khoảng 45 chất thải được xem là nguy hại hiện nay Trong đó 18 loại là dòng chất thải như chất thải bệnh viện, dầu khoáng, các chất PCB; 27 loại chất thải có chứa các thành phần được xác định rõ là nguy hại như thủy ngân, chì, amiăng, xyanua hữu cơ, các dung môi…

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

• Thành phố chưa có hệ thống thu gom riêng cho chất thải công nghiệp mà sử dụng chung với hệ thống thu gom rác đô thị

• Việc xử lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố chủ yếu bằng phương pháp đốt ở nhiệt độ cao

• Hiện có 8/21 công ty dịch vụ vừa và nhỏ đã đầu

tư hệ thống lò đốt nhưng chủ yếu đốt thủ công nên không đảm bảo an toàn cho môi trường

QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

• Hiện Sở TN-MT thành phố đang tiến hành chấn chỉnh

hoạt động này và kiến nghị UBND TP ban hành quy

định về giá trần và giá sàn đối với dịch vụ thu gom, xử lý chất thải công nghiệp, nguy hại để hoạt động này đi vào

XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

BẰNG LÒ NUNG XI MĂNG

• Chất thải nguy hại như dầu thải,

sơn, thuốc trừ sâu lâu nay vẫn

làm đau đầu các nhà khoa học

bởi chúng cực kỳ độc hại và rất

khó xử lý Mới đây, nhà máy xi

măng Holcim (Kiên Giang) đã

tận dụng nhiệt rất cao trong lò

nung xi măng để thiêu hủy triệt

để các chất này

XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

BẰNG LÒ NUNG XI MĂNG

Các chất thải có thể đốt trong lò nung xi măng:

- Dung môi hữu cơ, dầu thải chứa PCB

- Sơn, keo dán, vecni

- Plastic, PVC, lốp xe thải

- Thuốc trừ sâu có nguồn gốc hữu cơ

- Bùn xưởng in, dầu axit, chất lỏng kiềm

- Đất nhiễm bẩn

- Tro công nghiệp, xỉ

- Bùn cặn sau xử lý nước thải.

XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

1.400 đến 2.000 o C , đủ để phá hủy hoàn toàn cấu trúc bền vững của chất thải độc hại Lò nung cũng tận dụng nhiệt năng từ các chất thải hữu cơ để thay thế, tiết kiệm một phần nhiên liệu Cặn

bã còn lại của chất thải sau khi thiêu đốt là CaO, SiO2, Al2O3,

Fe2O3 thì trở thành nguyên liệu cho xi măng

XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

BẰNG LÒ NUNG XI MĂNG

• Lò này có thời gian lưu cháy lâu (từ 6 đến 10 giây) nên các chất thải độc hại sẽ bị phân hủy triệt để hơn nhiều so với trong các lò thiêu bình thường (chỉ có thời gian lưu 2 giây).

• Khí thải có tính axit từ lò nung được được tuần hoàn trở lại buồng nguyên liệu Do tính kiềm của các nguyên liệu tại đây, nên khí thải sẽ được trung hòa, làm sạch phần lớn

Cũng do quá trình tương tác này, nhiệt của dòng khí thải lạnh đi đáng kể, ngăn chặn tối đa sự tạo ra các chất độc hại dioxin, furan

XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

BẰNG LÒ NUNG XI MĂNG

• Thử nghiệm đốt 40 tấn thuốc bảo vệ thực vật tại Công ty xi măng Holcim, Kiên Giang hồi tháng 10/2003 cho hiệu suất gần 100%, chất lượng xi măng không bị ảnh hưởng.

• Việc lắp đặt hệ thống xử lý chất thải tuy có thể tốn kém ban đầu, nhưng bù lại rất nhanh thu hồi vốn, do có thể tiết kiệm

chế gần như hoàn toàn việc gây ô nhiễm môi trường Thêm nữa, nhà máy xi măng có thể thu phí đốt từ những cơ sở có rác thải cần thiêu đốt

XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

BẰNG LÒ NUNG XI MĂNG

• Công nghệ trên hiện đã được áp dụng tại 70 nước, trong đó

có Canada, Nhật Bản, Mỹ, Anh, Tây Ban Nha, Thụy Điển

• Tại Việt Nam, Cục Bảo vệ Môi trường kết hợp với Dự án môi trường Việt Nam - Canada (VCEP) đang phối hợp thực hiện dự án thí điểm tại công ty Holcim

• Cục đang xem xét áp dụng công nghệ này cho một số nhà máy xi măng khác là Nghi Sơn (Thanh Hoá) và Chinfon (Hải Phòng)

XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

BẰNG LÒ NUNG XI MĂNG

• Theo số liệu của Bộ Tài nguyên và Môi trường, hiện nay mỗi năm các ngành kinh tế nước ta thải ra khoảng hơn 113.000 chất thải rắn nguy hại, song lại chưa có cơ sở nào xử lý tập trung Những cơ sở sản xuất đơn lẻ thường không đủ kinh phí để tự đầu tư hệ thống xử lý Nhiều cơ sở phải tồn kho hoặc chôn lấp

• Cả hai dạng này đều gây ô nhiễm nặng nề và cần được xử lý ngay Các chuyên gia của Bộ nhận định nhờ hiệu suất phá hủy chất độc và hiệu quả làm sạch khí thải rất cao, nên lò nung xi măng kiểu quay có thể là giải pháp lý tưởng trong việc xử lý các loại chất thải này