TẬP HUẤN XÂY DỰNG BÀI HỌC NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

NỘI DUNG CHÍNH CỦA ĐỢT TẬP HUẤN1 Những vấn đề chung về đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học về kiểm tra đánh giá 2 Xây dựng bài học Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực

TẬP HUẤN XÂY DỰNG BÀI HỌC NGỮ VĂN

THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC HỌC SINH

Bạc Liêu, 09/10/2018

NỘI DUNG CHÍNH CỦA ĐỢT TẬP HUẤN

1 ) Những vấn đề chung về đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học về kiểm tra đánh giá

2) Xây dựng bài học Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực HS

+ Thực hành xây dựng bài học theo nghĩa rộng (chủ đề/chuyên đề) - 6 bước (chú trọng bước thứ 6)

+ Thực hành xây dựng bài học theo nghĩa hẹp - 3 bước - chú trọng bước thứ 3

3) Nộp sản phẩm - quản lí sử dụng bài học trên mạng trường học kết nối

I QUAN ĐIỂM, ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG VÀ

NHÀ NƯỚC VỀ ĐỔI MỚI GD VÀ ĐT.

Giáo dục chuyển từ chương trình định hướng nội dung sang tiếp cận năng lực người học.

học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành năng lực và phẩm chất.

II ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG CT, ĐỔI MỚI

PP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

1 Lựa chọn nội dung, xây dựng chương trình, kế hoạch dạy học.

2 Áp dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực.

3 Đổi mới kiểm tra đánh giá.

2.2 CÁC KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC

Kỉ thuật dạy học được hiểu là phần cụ thể hóa của phương pháp dạy học, là phương thức thực hiện phương pháp Mỗi phương pháp được tiến hành bằng nhiều kĩ thuật khác nhau.

2.2 CÁC KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC

Kĩ thuật thường sử dụng trong DH theo nhóm

+ Lắng nghe, suy nghĩ, chia sẻ.

HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC

CỦA HỌC SINH

1) Hoạt động cá nhân

- Tăng cường khả năng làm việc độc lập

- Phù hợp với nhiều loại bài tập/nhiệm vụ

- Phát huy tối đa năng lực cá nhân (phân hóa trong

DH)

- Thực hiện thuận lợi

HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG

HỌC CỦA HỌC SINH

4) Hoạt động với cộng đồng

- Tăng cường mối tương tác với xã hội

- Hoạt động trong GĐ, làng xóm, địa phương.

- Gắn với các tình huống thực hành ứng dụng

- Phù hợp với những BT tìm tòi, mở rộng

III Xây dựng bài học

IV Đánh giá bài học

1 ĐÁNH GIÁ BÀI HỌC

Bao gồm:

tiêu, nội dung và phương pháp dạy học được sử

dụng

- Mức độ rõ ràng của mục tiêu, nội dung, kĩ thuật tổ

học tập.

- Mức độ phù hợp của thiết bị dạy học và học liệu

được sử dụng để tổ chức các hoạt động học của học sinh

trong quá trình tổ chức hoạt động học của học sinh.

2 ĐÁNH GIÁ GIỜ HỌC, TIẾT HỌC SAU DỰ GIỜ

*Hoạt động của giáo viên

- Mức độ sinh động, hấp dẫn học sinh của phương pháp và hình thức chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Khả năng theo dõi, quan sát, phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh

- Mức độ phù hợp, hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ và khuyến khích học sinh hợp tác, giúp đỡ nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập

- Mức độ hiệu quả hoạt động của giáo viên trong việc tổng hợp, phân tích, đánh giá kết quả hoạt động và quá trình thảo luận của học sinh.

2 ĐÁNH GIÁ GIỜ HỌC, TIẾT HỌC SAU DỰ GIỜ

*Hoạt động của học sinh:

- Khả năng tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của tất cả học sinh trong lớp.

- Mức độ tích cực, chủ động, sáng tạo, hợp tác của học sinh trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập.

- Mức độ tham gia tích cực của học sinh trong trình bày, trao đổi, thảo luận về kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.

- Mức độ đúng đắn, chính xác, phù hợp của các kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh.

DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NL

Trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS sẽ:

Chủ động tích cực chiếm lĩnh kiến thức chú trọng tự học dưới sự hướng dẫn của GV để hình thành kiến thức

Chú trọng tới thực hành vận dụng kiến thức để rèn luyện hình thành, phát triển kĩ năng

Nỗ lực, chủ động, sẵn sàng tiếp nhận nhiệm vụ học tập - hình thành thái độ

Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để phát hiện kịp thời và giải quyết hợp lí các vấn đề đặt

ra trong thực tiễn - học tập và cuộc sống (phát triển năng lực bao gồm cả năng lực chung và năng lực đặc thù)

cuộc sống

NĂNG LỰC

5 PHẨM CHẤT VÀ 10 NĂNG LỰC

CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC

NHỮNG NĂNG LỰC CÓ THỂ HÌNH

THÀNH QUA MÔN NGỮ VĂN

NHỮNG NĂNG LỰC CÓ THỂ HÌNH

THÀNH QUA MÔN NGỮ VĂN

MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CỦA DẠY HỌC

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CỦA DẠY HỌC

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

QUAN NIỆM VỀ BÀI HỌC

TẠI SAO PHẢI DẠY HỌC THEO

CHUYÊN ĐỀ/CHỦ ĐỀ

- Tạo điều kiện cho tích hợp nội môn hoặc liên môn

- Tạo điều kiện để tổ chức các hoạt động học theo tiến trình học của HS (hình thành NL)

- Tạo điều kiện để giảm tải (chú ý tránh phản tác dụng)

XÂY DỰNG BÀI HỌC

(Nghĩa rộng) Chủ đề/Chuyên đề

CÁC BƯỚC XÂY DỰNG BÀI HỌC THEO CHỦ ĐỀ

(1) Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học

(2) Xây dựng nội dung chủ đề bài học

(3) Xác định mục tiêu bài học

(4) Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập

(5) Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả

(6) Thiết kế tiến trình dạy học

MỘT SỐ LƯU Ý KHI THỰC HIỆN

XÂY DỰNG BÀI HỌC

(1) Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học: Vấn đề cần giải quyết là gì? (Hình thành những kiến thức, hay rèn luyện kĩ năng nào, hay có sự kết hợp cả hai)

Vấn đề được xác định phải rất khái quát

(2) Xây dựng nội dung chủ đề bài học: Những nội dung cần thiết để cấu thành nên chủ đề bài học (hệ thống những nội dung chính)

MỘT SỐ LƯU Ý KHI THỰC HIỆN XÂY

DỰNG BÀI HỌC THEO CHỦ ĐỀ

3) Xác định mục tiêu bài học: Xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ và một số năng lực có thể hình thành và phát triển cho HS qua chủ đề.

-Mục kiến thức: Liệt kê các đơn vị kiến thức (căn cứ vào chuẩn KT của CT hiện hành)

-Mục kĩ năng: Xác định những kĩ năng cần hình thành và rèn luyện dựa trên đơn vị kiến thức

+ Lưu ý: Sử dụng các động từ lượng hóa được để có thể đánh giá theo 4 mức (thang ĐG của Nicko)

XÂY DỰNG BÀI HỌC THEO CHỦ ĐỀ

(4) Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập

Mô tả rất khái quát để có thể vận dụng cho nhiều nội dung cụ thể của từng bài/từng đơn

vị nội dung trong chủ đề (chưa có hình thức của câu hỏi)

MỘT SỐ ĐỘNG TỪ BIỂU HIỆN

CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ

XÂY DỰNG BÀI HỌC THEO CHỦ ĐỀ

(5) Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả

Thiết kế những câu hỏi cụ thể, bám sát các mức độ yêu cầu đã xác định ở bước 4 (là những câu hỏi cụ thể)

XÂY DỰNG BÀI HỌC

(Nghĩa hẹp)

CÁC BƯỚC XÂY DỰNG BÀI HỌC THEO NGHĨA HẸP

1) Xác định mục tiêu/yêu cầu cần đạt: Kiến thức, Kĩ năng, Thái độ, Định

CÙNG TRAO ĐỔI…

Thầy/cô hãy chia sẻ về thực

tiễn dạy học theo chủ đề mà

địa phương đã thực hiện.

TỔ CHỨC BÀI HỌC

1) Nêu các bước tổ chức bài học

mà thầy/cô đang thực hiện?

2) Nhận xét về vai trò người thực hiện các hoạt động này?

TỔ CHỨC BÀI HỌC TRUYỀN THỐNG

BƯỚC 6: THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

- Câu hỏi, bài tập

- Kể chuyên, quan sát tranh

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Được tổ chức khi bắt đầu một bài học nhằm giúp học sinh huy động vốn kiến thức và

kĩ năng đã có để chuẩn bị tiếp nhận kiến thức và kĩ năng mới

Tại sao cần có HĐ này?

- Việc tiếp thu kiến thức mới bao giờ cũng dựa trên những kinh nghiệm đã có trước đó của người học

- Giúp giáo viên tìm hiểu xem học sinh có hiểu biết như thế nào về những vấn đề trong cuộc sống có liên quan đến nội dung của bài học

- Tạo hứng thú và một tâm thế tích cực để học sinh bước vào bài học mới.

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Khi thiết kế nhiệm vụ của HĐ khởi động, GV cần lưu ý các vấn đề sau:

Tình huống/câu hỏi/BT nhằm huy động kiến thức/kĩ năng/kinh nghiệm sẵn có nào của học sinh? (Học sinh đã học kiến thức/kĩ năng đó khi nào?)

Vận dụng kiến thức/kĩ năng/kinh nghiệm đã có đó thì học sinh có thể thực hiện nhiệm vụ đã nêu đến mức

độ nào? Dự kiến các câu trả lời/sản phẩm mà học sinh có thể hoàn thành.

Để hoàn thiện câu trả lời/sản phẩm học tập nói trên, học sinh cần vận dụng kiến thức/kĩ năng mới nào sẽ học ở phần tiếp theo trong Hoạt động Hình thành kiến thức? (Có thể không phải là toàn bộ kiến thức/kĩ năng mới trong bài).

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Câu hỏi, bài tập: Trong mỗi bài học, hoạt động khởi động thường gồm 1-3 câu hỏi, bài tập với yêu cầu: quan sát tranh/ảnh để trao đổi về một vấn đề liên quan đến bài học; câu hỏi BT vừa ôn lại kiến thức đã học vừa kết nối với bài mới

Thi đọc, ngâm thơ, kể chuyện, hát…: Một số hoạt động yêu cầu học sinh đọc diễn cảm, ngâm thơ, kể chuyện hoặc hát về chủ đề liên quan đến bài học Các hoạt động này trong một số trường hợp được thiết kế thành các cuộc thi, nhằm tạo ra không khí sôi nổi, hứng thú trước khi tiến hành học bài mới.

Trò chơi: Một số trò chơi trong hoạt động khởi động giúp tạo ra hứng thú trước khi vào bài học mới Các trò chơi này cũng có nội dung gắn với mỗi bài học.

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Các câu hỏi/BT ở HĐ khởi động không nên mang nặng tính lí thuyết mà cần huy động những kinh nghiệm thực tiễn có liên quan đến nội dung bài học để tạo sự hứng thú và suy nghĩ tích cực cho người học.

Nhiệm vụ đặt ra nên gần gũi với đời sống mà học sinh dễ cảm nhận và đã có ít nhiều những hiểu biết ban đầu về chúng.

Tạo điều kiện cho học sinh có thể huy động được kiến thức đã học để giải quyết, qua đó giúp học sinh phát hiện vấn đề, kết nối được với nhu cầu học bài mới để giải quyết vấn

đề đã phát hiện

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Là hoạt động chính, quan trọng của bài học

- Giúp HS tự chiếm lĩnh KT mới thông qua hệ thống các bài tập/ nhiệm vụ Nội dung tri thức ở hoạt động này thuộc các phân môn VH, TV, LV/TLV trong SGK Với mỗi phân môn, HS sẽ được thu nhận những KT của bài học để kết nối những gì đã biết với những

gì chưa biết.

- Đọc hiểu VB: đọc theo thể loại, theo chủ đề, bài học; tích hợp với TV, LV

- TV và LV: tích hợp với ĐH.

MỘT SỐ LƯU Ý KHI XÂY DỰNG

NHIỆM VỤ HĐ HTKT

Hạn chế câu hỏi, BT cung cấp kiến thức đơn thuần

Nhẹ hóa những nội dung KT mang tính hàn lâm, ít ứng dụng vào thực tiễn

Tăng cường câu hỏi, BT kết nối được với vấn đề/tình huống trong thực tiễn

Câu hỏi, bài tập phải có tính logic, hệ thống (VD: Đọc hiểu, Làm văn, Tiếng Việt)

Câu hỏi, BT phải tạo cơ hội để HS được phát triển NL sáng tạo, tư duy phản biện, khơi gợi hứng thú từ người học (tham khảo các ví dụ về dạy văn ở Mĩ trong TL)

HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH/LUYỆN TẬP

Mục đích của hoạt động này là yêu cầu học sinh phải vận dụng những kiến thức vừa

học được ở hoạt động hình thành kiến thức mới để giải quyết những nhiệm vụ cụ thể

Giáo viên xem học sinh đã nắm được kiến thức hay chưa và nắm ở mức độ nào

Hoạt động thực hành gồm các bài tập/ nhiệm vụ yêu cầu học sinh củng cố các tri thức vừa học và rèn luyện các kĩ năng liên quan.

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

- Giúp học sinh sử dụng KT&KN đã học để giải quyết các vấn đề, nhiệm vụ trong thực tế

- Khuyến khích học sinh nghiên cứu, sáng tạo, tìm ra cái mới theo sự hiểu biết của mình; tìm phương pháp giải quyết vấn đề và đưa ra những cách giải quyết vấn đề khác nhau

- Góp phần hình thành năng lực học tập với gia đình và cộng đồng.

HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG

Giúp HS tiếp tục mở rộng KT&KN Hoạt động này dựa trên lập luận cho rằng, quá trình nhận thức của học sinh là không ngừng, do vậy cần có sự định hướng để đáp ứng nhu cầu tiếp tục học tập, rèn luyện sau mỗi bài học cụ thể

Nội dung và hình thức bài tập/ nhiệm vụ: đọc thêm các đoạn trích, văn bản có liên quan; trao đổi với người thân về nội dung bài học, như: kể cho người thân nghe về câu chuyện vừa học, hỏi về ý nghĩa của câu chuyện; tìm đọc ở sách báo, mạng internet … một số nội dung theo yêu cầu.

CÁC BƯỚC XÂY DỰNG BÀI HỌC THEO CHỦ ĐỀ

(1) Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học

(2) Xây dựng nội dung chủ đề bài học

(3) Xác định mục tiêu bài học

(4) Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập

(5) Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả

(6) Thiết kế tiến trình dạy học

CÁC BƯỚC XÂY DỰNG BÀI HỌC THEO NGHĨA HẸP

1) Xác định mục tiêu/yêu cầu cần đạt: Kiến thức, Kĩ năng, Thái độ, Định

NHÓM 1

PHÂN CÔNG BÀI TẬP CHO CÁC NHÓM

Nhóm 1 Phong cách ngôn ngữ

Nhóm 5 Phong cách ngôn ngữ

Nhóm 9 Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

Nhóm 2 Làm văn nghị luận

Nhóm 6 Thao tác lập luận phản

bác/bác bỏ

Nhóm 10 Nghị luận xã hội

Nhóm 3 Truyện dân gian

(Chủ đề)  

Nhóm 7 Truyện hiện đại Việt Nam

Nhóm 8 Kịch

YÊU CẦU NHIỆM VỤ

Mỗi nhóm xây dựng một bài học (với nghĩa rộng hoặc nghĩa hẹp) theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Bài học được xây dựng theo 6 bước (bài học theo nghĩa rộng) và 3 bước (bài học theo nghĩa hẹp); ở bước cuối cùng tổ chức thành 5 hoạt động (khởi động, hình thành kiến thức, luyện tập, vận dụng, mở rộng)

Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác góp ý nhằm hoàn thiện sản phẩm

Trân trọng cảm ơn quý thầy, cô!