BỨC TRANH HIỆN THỰC TRONG THƠ TRẦN ĐĂNG KHOA- PHẠM THỊ HOÀNG YẾN - LỚP CGT1081

Slide 1 Sinh viên thực hiện PHẠM THỊ HOÀNG YẾN Lớp CGT1081 Hàng trăm năm qua hình ảnh quê hương đã đi vào trái tim mọi người Việt Nam Văn học viết về quê hương với một lực lượng đông đảo c[.]

Sinh viên thực hiện : PHẠM THỊ HOÀNG YẾN Lớp : CGT1081

Hàng trăm năm qua hình ảnh quê hương đã đi vào trái tim mọi người Việt Nam Văn học viết về quê hương với một lực lượng đông đảo cũng đã tập trung làm nổi bật với nhiều

vẻ đẹp về mọi mặt Trong số đó, Trần Đăng Khoa có những đóng góp riêng, được nhiều người yêu thích

Quê hương là nguồn cảm xúc vô tận trong thơ thiếu nhi của Trần Đăng Khoa, thơ ông bắt nguồn từ những cảnh vật sinh hoạt quen thộc của không khí nông thôn làng quê đồng bằng Bắc Bộ Bức tranh hiện thực của nông thôn Việt Nam chính là đối tượng chính trong thơ ông được biểu diễn rõ ở 2 phương diện: Làng quê yên bình và Làng quê trong lửa đạn

Từ “ Góc sân và khoảng trời” , nhà thơ đã nhìn, đã cảm,

đã nghĩ và đã đưa vào thơ những hình ảnh hết sức quen

thuộc tạo nên một bức tranh hiện thực của làng quê Việt Nam,

đó còn là tập thơ in đậm dấu ấn tuổi thơ Tuổi thơ ở làng quê, tuổi thơ của một thời chiến tranh Hồn thơ và tuổi thơ ấy gắn với " Góc sân và khoảng trời" nơi Khoa sinh ra và lớn lên và mở đầu tập thơ “Góc sân và khoảng trời” :

Góc sân nho nhỏ mới xây Chiều chiều em đứng nơi này em trông Thấy trời xanh biếc mênh mông Cánh cò chớp trắng trên sông Kinh Thầy

Kề bên cái sân là một mảnh vườn nho nhỏ thân thiết với đủ loài cây , đủ loài vật đi vào thơ ông, hình ảnh một luống khoai, những hàng chuối mật, những đêm lấp lánh trăng lên:

" Vườn em có một luống khoai

Có hàng chuối mật với hai luống cà

Em trồng thêm một cây na

Lá xanh vẫy gọi như là gọi chim…

Những đêm lấp ló trăng lên

Vườn em dậy tiếng dịu hiền gần xa

Em nhìn vẫn thấy cây na

Lá xanh vẫy gọi như là gọi trăng…”

Vườn em

Bức tranh hiện thực của làng quê gắn sâu vào hồn thơ của Khoa, có thể cảm nhận được một cách tinh vị những mùi

vị đặc trưng của làng quê:

" Mùi bùn đang ngấu

Mùi phân đang hoai "

" Mùi bùn ngấu và mùi lúa chín

Mùi trăng non những đêm ngủ sân đình"

→ Ban đêm là khoảng thời gian dành cho tuổi thơ vui chơi,

giải trí Sân đình là nơi hình thành tình yêu quê hương làng xóm của chúng, vì thế hình ảnh làng quê in đậm trong tâm hồn trẻ thơ Tình bạn, tình yêu quê hương được hình thành một cách tự nhiên và rất sớm trong nhà thơ

→Sự cảm nhận nhạy bén các giác quan của nhà thơ với kiểu mưa đặc biệt chỉ có ở vùng đồng bằng Bắc Bộ

Thơ ông là thơ của tuổi thơ, tuổi thơ đồng quê, mà đặc sắc của thơ Khoa bắt đầu từ chỗ này, chính tuổi thơ đồng quê

đã chắp cánh cho thơ Khoa bay cao, bay xa Đậm đặc chất đồng quê là đặc trưng của thơ Khoa Ở đây chúng ta nhớ bài:

" Hương cau", " Chớm thu":

Nửa đêm nghe ếch học bài

Lưa thưa vài hạt mưa ngoài hàng cây

Nghe trời trở gió heo mây

Sáng ra vại nước rụng đầy hoa cau

Hình ảnh làng quê Bắc Bộ không chỉ nhìn mà bây giờ đã chuyển qua một mức độ cao hơn đó là nghe Nghe tiếng ếch kêu mà liên tưởng đến chuyện học bài, chắc chắn đó là dấu

ấn của hồn thơ trẻ thơ đồng quê

→Tiếng ếch kêu, không đơn giản chỉ là sự quan sát

bằng tay, bằng mắt, đây rõ ràng là sự quan sát bằng

cả tấm lòng, cả hồn người

Bốn câu thơ còn gợi ra không khí đặc trưng của vùng đồng bằng nông thôn Bắc Bộ Nghe trong thơ có cái chớm

lạnh của gió mùa, những ngày chuyển mùa của vùng nông thôn Bắc Bộ; nghe trong thơ như thấy tiếng co ro của trẻ con cần thêm một tấm áo, muốn thêm một chút lửa, muốn xích lại gần nhau Nghe trong thơ thoáng một chút xao xác hơi buồn và vắng vẻ

→Sự cảm nhận nhạy bén các giác quan của nhà thơ với kiểu mưa đặc biệt chỉ có ở vùng đồng bằng Bắc Bộ

Sự hòa nhập hóa thân này được tập trung biện pháp nhân hóa, là rất phổ biến trong thơ của ông Nhà thơ có thể xưng hô một cách hết sức tự nhiên, hồn nhiên với thế giới tự nhiên; như trong bài:" Buổi sáng nhà em"

“Ông trời nổi lửa đằng đông Bà sân vẫn chiếc khăn hồng đẹp thay

Bố em xách điếu đi cày

Mẹ em tát nước, nắng đầy trong khau

Cậu mèo đã dậy từ lâu Cái tay rửa mặt, cái đầu nghiêng nghiêng

Mụ gà cục tác như điên

Gọi mặt trời là ông, là Bác; con mèo là câu, gà mái là

mẹ, gà trống là thằng

→đó là quá trình hòa nhập giữa con người với thế giới tự nhiên Đó còn là hình ảnh khẩn trương của một ngày mới ở nông thôn trong lao động và xây dựng

Có lẽ bài thơ hay nhất của Khoa và cũng là bài thơ hay nhất xưa nay về hạt gạo trong thơ ca Việt Nam là

bài: " Hạt gạo làng ta"

Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm Trong hồ nước đầy

Có lời Mẹ hát Ngọt ngào hôm nay

→Chất đầy thế giới tự nhiên và con người từ vị phù sa của sông Kinh Thầy, từ hương sen thơm trong hồ nước đầy, từ lời Mẹ hát ngọt bùi đắng cay, từ rất nhiều và rất nhiều Hạt gạo mà có cả gió, bão, mưa dầm, có cả nỗi

Nhà thơ sinh ra và lớn lên trong cảnh đất nước bị giặc Mỹ tàn phá, bên cạnh những cảm xúc yêu thương còn có thêm những cảm xúc căm thù

“Cột đền đạn Mỹ xiên ngang

Bàn thờ đã lạnh khói nhang lâu rồi

Hố bom sâu hoắc chân trời

Ngẩng lên nham nhở mảnh trời biếc trong”

Ngôi đền Bãi Cháy

→ Đó là tiếng nói phản ánh hiện thực cuộc sống của dân tộc trong những năm kháng chiến chống Mỹ Đó là hình ảnh làng quê đau thương, mất mát trong chiến tranh được nhà thơ ghi lại một cách xúc động.

Trong lửa đạn nhà thơ cảm nhận được sức sống của dân tộc Việt Nam, sức sống ấy không chỉ thể hiện ở sự

giáng trả kẻ thù của dân tộc, mà đó còn là niềm tin lạc

quan vào cuộc sống

“Đêm về đạn chú bắn lên Đỏ như hoa lựu trên nền trời xanh”

Hoa lựu

Giữa tiếng bom rơi của đế quốc Mỹ đã trút xuống làng quê đồng ruộng Việt Nam, thiên nhiên vẫn hiện ra trong nhà thơ tràn đầy nhựa sống thiên nhiên:

“Chúng tôi đến lớp ngày ngày

Mũ rơm tôi đội, túi đầy thuốc men

Ao trường vẫn nở hoa sen Bờ tre vẫn chú dế mèn vuốt râu”

→ Điều đó chứng tỏ một dân tộc không hề run sợ, cúi đầu trước sự uy hiếp nào cả.

Nỗi lòng đau khổ của một đứa trẻ mất đi một người bạn nhỏ thân thiết:

“Sao không về hả chó?

Nghe bom thằng Mĩ nổ Mày bỏ chạy đi đâu?

Tao chờ mày đã lâu Cơm phần mày để cửa Sao không về hả chó?

Tao nhớ mày lắm đó Vàng ơi là Vàng ơi!”

Qua việc miêu tả thiên nhiên, với những gì gần gũi đã một phần nào nói lên tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương lớn dần theo năm tháng Chính vì thế, hình ảnh hương đồng cỏ nội luôn gần gũi thân thiết trong tâm hồn của nhà thơ.

Bên cạnh những vần thơ miêu tả làng quê trong lửa

đạn, thơ ông còn nói lên sự đổi mới của làng quê giữa

cuộc chiến ác liệt :người người đồng lòng dồn hết sức

mình cho cuộc kháng chiến

Quê hương giờ đây gắn bó với sự nghiệp chiến đấu, xây

dựng quê hương đất nước