Phân tích cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử cụ thể và sự vận dụng những quan điểm này trong cuộc sống, học tập của bản thân

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỔ CHÍ MINHBÀI KIỂM TRA GIỮA KÌ TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN HỌC PHẦN POLI200117 – TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN Đề tài: Phân tích cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỔ CHÍ MINH

BÀI KIỂM TRA GIỮA KÌ TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

HỌC PHẦN POLI200117 – TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

Đề tài: Phân tích cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện và quan điểm lịch

sử cụ thể và sự vận dụng những quan điểm này trong cuộc sống, học tập của bản thân

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

BÀI KIỂM TRA GIỮA KÌ

TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

Họ và tên: Hồ Hải Yến

Mã số sinh viên: 47.01.751.285

Email: 4701751285@student.hcmue.edu.vn

Mã lớp học phần: 2111POLI2001117 – Thứ 5 – Giai đoạn 2

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 19 tháng 12 năm 2021

ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN VÀ QUAN ĐIỂM LỊCH SỬ CỤ THỂ VÀ SỰ VẬN DỤNG NHỮNG QUAN ĐIỂM NÀY TRONG CUỘC SỐNG, HỌC TẬP CỦA BẢN THÂN.

BÀI LÀM:

I- CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN VÀ

QUAN ĐIỂM LỊCH SỬ CỤ THỂ:

1 Nguyên lý về các mối quan hệ phổ biến:

Cơ sở lí luận của quan điểm toàn điện và quan điểm lịch sử cụ thể là nguyên lý

về mối quan hệ phổ biến:

Quan điểm siêu hình về mối liên hệ:

Những nhà triết học siêu hình cho rằng giữa các sự vật và hiện tượng trong thế giới, chúng không có liên hệ với nhau, tách rời nhau, cái nào riêng cái ấy, cái này bên cạnh cái kia, nếu chúng có liên hệ với nhau thì cũng chỉ là mối liên hệ bên ngoài và đó cũng chỉ là hời hợt Do đó chúng ta cần phải xem xét các sự vật,hiện tượng trong trạng thái tách rời nhau, cô lập nhau, giữa chúng không có mối liên

hệ, tác động qua lại lẫn nhau

Quan điểm siêu hình chỉ thấy bộ phận mà không thấy toàn thể

Ví như dân gian ta có câu“chỉ thấy cây mà không thấy rừng” Hay như trong cuộc sống học tập, có một bộ phận học sinh, sinh viên đến trường mà không chăm học lo học, lại sa vào các tệ nạn xã hội, làm ảnh hưởng đến bản thân họ, gia đình, nhà trường và xã hội Cái mà họ không nhìn thấy chính là nỗ lực của gia đình làm lụng kiếm tiền cho ăn học, nỗ lực của cái bạn đồng trang lứa hướng đến tương lai tương sáng

- Quan điểm duy vật biện chứng về mối liên hệ:

Xuất phát từ quan điểm, thế giới thống nhất ở tính vật chất, có chung một nguồn gốc Triết học duy vật biện chứng khẳng định: các sự vật, hiện tượng trong quá trình tồn tại chúng đều có liên hệ với nhau Mối liên hệ được biểu hiện dưới các dạng: không thể thiếu nhau, không tách rời nhau, ràng buộc lẫn nhau, tác động qua lại lẫn nhau, chuyển hoá lẫn nhau, sự vật này tồn tại được là nhờ dựa vào sự vật hiện tượng khác, nếu sự vật này thay đổi thì sự vật hiện tượng khác sớm muộn cũng sẽ thay đổi theo Những mối liên hệ ấy không những chỉ xảy ra giữa

sự vật này với sự vật khác mà ngay trong bản thân một sự vật, hiện tượng cũng

có mối liên hệ

Ví dụ như câu” Muốn ăn thì lăn vào bếp” ,hoặc nếu áp dụng vào vấn đề học tập, nếu muốn đạt được điểm cao thì không thể thiếu được sự siêng năng, cần cù, chuẩn bị bài học trước khi lên lớp Và khi có thể hiểu bài được thì mới có thể làm được bài tập, bài kiểm tra, và khi hoàn thành xuất sắc được chúng và lập lại những điều này trong một thời gian thì sẽ đạt được thành tích cao Nếu một trong những “móc xích” này bị mất đi, thành tích cao sẽ không thể đạt được

Mối liên hệ là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự ràng buộc ,phụ thuộc, quy định lẫn nhau, sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các mặt,các yếu tố cấu thành nên

sự vật, hiện tượng, mà trong đó sự biến đổi của sự vật hiện tượng này sẽ kéo theo sự biến đổi của sự vật, hiện tượng

Tính chất của mối liên hệ:

Tính khách quan:

• Xuất phát từ tính thống nhất vật chất của thế giới

• Mối liên hệ là cái vốn có của bản thân các sự vật hiện tượng chứ không phải do sự sắp đặt từ bên ngoài; dù muốn hay khồn muốn thì bản thân các sự vật hiện tượng luôn luôn chứa đựng các mối liên hệ

Ví dụ: Trong thế giới động vật thì động vật hấp thụ khí O2 và nhả khí CO2, trong khi đó quá trình quang hợp của thực vật lại hấp thụ khí CO2 và nhả ra khí O2

Tính phổ biến:

• Mối liên hệ có ở trong mọi sự vật, hiện tượng; mọi giai đoạn, mọi quá trình; có cả trong tự nhiên, xã hội, và TD con người

Ví dụ: mỗi cơ thể sống là một hệ thống cấu trúc tạo nên khả năng tự trao đổi chất với môi trường, nhờ đó mà nó tồn tại, phát triển; đồng thời bản thân môi trường sống cũng là một hệ thống được tạo thành từ nhiều yếu tố lớp, phân hệ trực tiếp

và gián tiếp

Tính đa dạng, phong phú:

• Xuất phát từ tính đa dạng muôn hình,muôn vẻ của thế giới vật chất

• Trong thế giới có rất nhiều kiểu mối liên hệ, mỗi kiểu mối liên hệ có đặc điểm riêng, vị trí, vai trò riêng đối với sự vận động, phát triển

• Mối liên hệ bên trong-Mối liên hệ bên ngoài

• Mối liên hệ cơ bản-Mối liên hệ không cơ bản

• Mối liên hệ chủ yếu-Mối liên hệ thứ yếu

• Mối liên hệ tất nhiên-Mối liên hệ ngẫu nhiên

• Mối liên hệ bản chất-Mối liên hệ hiện tượng

• Mối liên hệ trực tiếp-Mối liên hệ gián tiếp

• Mối liên hệ diễn ra rất phức tạp trong ĐSXH, vì ở đó có sụ tham gia của con người có ý thức

Hiện nay, khoa học hiện đại đã chứng minh rằng:

Phương thức tồn tại của sự vật, hiện tưởng do cách thức liên hệ giữa các yếu tố cấu thành quyết định

Cùng từ các nguyên tử C, nhưng theo những cách thức liên hệ khác nhau sẽ tạo thành than hoặc kim cương

Cùng từ công thức thức phân tử C2H6O, nhưng cách thức liên hệ khác nhau sẽ tạo

ra rượu(CH3-CH2-OH) hoặc ête (CH3-O-CH ).3

Mối liên hệ giữa các axit nucleic(A-T,G-X) mà bị đảo lộn sẽ gây ra hiện tương dột biến gen

Sự vận động, phát triển của các sự vật hiện tượng do sự tác động qua lại giữa các yêu tố cấu thành quyết định, mà trước hết là do sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các mặt đối lập

2 Quan điểm toàn diện:

Quan điểm toàn diện là khi xem xét các sự vật hiện tượng, phải xem xét ở tất cả các mặt, các yếu tố làm nên các sự vật, hiện tượng, kể cả khâu trung gian, gián tiếp Nghiên cứu cơ sở triết học của quan điểm toàn diện có một vai trò vô cùng quan trọng giúp chúng ta đánh giá đúng vị trí, vai trò của sự vật, hiện tượng

- Đòi hỏi chúng ta nhận thức về sự vật trong mối liên hệ qua lại giữa các bộ phận, giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật và trong sự tác động qua lại giữa

sự vật đó với các sự vật khác, kể cả mối liên hệ trực tiếp và mối liên hệ gián tiếp Chỉ trên cơ sở đó mới có thể nhận thức đúng về sự vật Chẳng hạn, muốn nhận thức đúng và đầy đủ tri thức của khoa học triết học, chúng ta còn phải tìm ra mối liên hệ của tri thức triết học với tri thức khoa học khác, với tri thức cuộc sống và ngược lại, vì tri thức triết học được khái quát từ tri thức của các khoa học khác và hoạt động của con người, nhất là tri thức chuyên môn được chúng ta lĩnh hội

- Đồng thời, quan điểm toàn diện đòi hỏi chúng ta phải biết phân biệt các mối liên hệ, phải biết chú ý đến các mối liên hệ bên trong, mối liên hệ bản chất, mối liên hệ chủ yếu, mối liên hệ tất nhiên để hiểu rõ bản chất của sự vật và có

phương pháp tác động phù hợp nhằm đem lại hiệu quả cao nhất trong sự phát triển của bản thân Đương nhiên, trong nhận thức và hành động, chúng ta cần lưu

ý tới sự chuyển hoá lẫn nhau giữa các mối liên hệ ở những điều kiện xác định Trong quan hệ giữa con người với con người, chúng ta phải biết ứng xử sao cho phù hợp với từng con người Ngay cả quan hệ với một con người nhất định ở những không gian khác nhau hoặc thời gian khác nhau, chúng ta cũng phải có cách giao tiếp, cách quan hệ phù hợp như ông cha đã kết luận: “đối nhân xử thế” -Quan điểm toàn diện còn có ý nghĩa trong việc chống chủ nghĩa chiết trung mà đặc trưng của nó là nhân danh quan điểm toàn diện để kết hợp một cách vô nguyên tắc những mặt khác nhau mà thực chất là không thể kết hợp với nhau được Trong mối liên hệ qua lại giữa sự vật đó với các sự vật khác (kể cả trực tiếp

và gián tiếp)

3 Quan điểm lịch sử-cụ thể:

Quan điểm này cho rằng mọi sự vật, hiện tượng của thế giới đều tồn tại, vận động và phát triển trong những điều kiện thời gian và không gian cụ thể, xác định, những điều kiện này sẽ có ảnh hưởng trực tiếp tới tính chất, đặc điểm của

sự vật Cùng một sự vật nhưng nếu tồn tại trong những điều kiện không gian và thời gian cụ thể khác nhau thì tính chất, đặc điểm của nó sẽ khác nhau, thậm chí

có thể làm thay đổi hoàn toàn bản chất của sự vật

- Trong nhận thức và thực tiễn cần phải xem xét sự vật trong các mối quan hệ và tình huống xác định, các giai đoạn vận động, phát triển xác định; cũng tức là: khi nhận thức và xử lý các tình huống thực tiễn cần phải tránh quan niệm chung chung trừu tượng, thiếu tính xác định lịch sử - cụ thể; tránh chiết trung, nguỵ biện

- Đòi hỏi chúng ta khi nhận thức về sự vật và tác động vào sự vật phải chú ý điều kiện, hoàn cảnh lịch sử - cụ thể, môi trường cụ thể trong đó sự vật sinh ra tồn tại

và phát triển Một luận điểm nào đó là luận điểm khoa học trong điều kiện này nhưng sẽ không phải là luận điểm khoa học trong điều kiện khác Chẳng hạn,

thường thường trong các định luật của hoá học bao giờ cũng có hai điều kiện: nhiệt độ và áp suất xác định Nếu vượt khỏi những điều kiện đó định luật sẽ không còn đúng nữa Trong lịch sử triết học khi xem xét các hệ thống triết học bao giờ chúng ta cũng xem xét hoàn cảnh ra đời và phát triển của các hệ thống đó

- Từ nội dung trên ta có thể thấy rằng, quan điểm lịch sử - cụ thể có ý nghĩa rất to lớn trong quá trình nghiên cứu và cải tạo tự nhiên, xã hội Khi vận dụng quan điểm này cần phải đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Khi nhận thức về sự vật và tác động vào sự vật phải chú ý điều kiện, hoàn cảnh lịch sử - cụ thể, môi trường cụ thể trong đó sự vật sinh ra, tồn tại và phát triển + Khi nghiên cứu một lý luận khoa học nào đó cần phải phân tích hoàn cảnh ra đời và phát triển của lý luận đó

+ Khi vận dụng một lý luận nào đó vào thực tiễn cũng cần phải tính đến những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của nơi đó Đồng thời cần phải có những bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tiễn để đạt được hiệu quả tốt nhất

4 Ý nghĩa phương pháp luận:

Trong nhận thức và thực tiễn, cần quán triệt quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử-cụ thể:

Quan điểm toàn diện yêu cầu:

Thứ nhất, cần phải tính đến tất cả các mặt, các mối liên hệ, kể cả các mắt khâu trung gian trong những điều kiện không gian, thời gian

Thứ hai, trong vô vàn các mối liên hệ ấy, trước hết phải rút ra được đâu là mối liên hệ cơ bản, chủ yếu

Thứ ba, chống lại cách xem xét cào bằng, dàn trải, chống lại chủ nghĩa chiết trung về mối liên hệ

Thứ tư, chống lại cách xem xét siêu hình, phiến diện, một chiều; chống lại thuật ngụy biện

Quan điểm lịch sử-cụ thể yêu cầu:

Khi xem xét các sự vật hiện tượng cần phải đặt nó:

Thứ nhất, trong từng điều kiện lịch sử-cụ thể

Thứ hai, trong từ điều kiên không gian, thời gian nhất định

Thứ ba, trong từng mối quan hệ nhất định

V.I.Lênin “Xem xét cụ thể mỗi tình hình cụ thể, đó là bản chất, là linh hồn của chủ nghĩa Mác”

II-VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN VÀ LỊCH

SỬ-CỤ THỂ VÀO TRONG CUỘC SỐNG, HỌC TẬP CỦA

BẢN THÂN.

1 Vận dụng quan điểm toàn diện vào trong cuộc sống học tập của bản thân thân:

Là một sinh viên thì việc vận dụng quan điểm toàn diện có ý nghĩa rất

quan trọng đối với quá trình học tập và phát triển của mỗi chúng ta Nó góp phần định hướng,chỉ đạo các hoạt động nhận thức, hoạt động thực tiễn và cài tạo bản thân chúng ta Nhưng ta phải biết cách vận dụng nó như thế nào là tốt nhất đối với chúng ta trong từng không gian thời gian cụ thể

1.1 Trong cuộc sống:

Trong cuộc sông hãng ngày có vô số các sự vật hiện tượng xảy ra trước chúng ta

mà ta không nhìn nhận một cách đúng đắn sẽ làm cho ta hiểu sai bản chất vấn đề, không đúng với sự thật Quan điểm toàn diện giúp ta biết rằng khi xem xét, đánh giá một sự vật, hiện tượng nào đó, phải xem xét, đánh giá một cách toàn diện, mọi mặt của một vấn đề để hiểu được bản chất thật sự của sự vật, hiện tượng, không thể nhìn bề ngoài mà phán xét về phẩm chất, đạo đức của người đó Cũng giống như câu” Đừng trông mặt mà bắt hình dong”

Là những sinh viên năm nhất, những sinh viên mới vào trường, chưa quen biết ai, nên khi gặp mặt các bạn mới, chúng ta sẽ có những ấn tượng đầu tiên về ngoại hình, tính cách của các bạn và thường kết bạn hay tiếp xúc với các bạn đó dựa trên cảm nhận về mặt ngoại hình trực quan Và nếu ta dựa vào đó để đánh giá cả một con người thì đó là đánh giá sai lầm, phiến diện, trái với quan điểm toàn diện Cũng như trong việc lựa chọn bạn thân, không thể nào thông qua cái nhìn đầu tiên là ta có thể đánh giá được bản chất của một người được cho dù đó là một người có ngoại hình đẹp, dễ nhìn hay chi là người có ngoại hình xấu, khi nhìn đã

có ấn tượng không tốt về họ Người ta thường nói “cha sinh con trời sinh tính", tính cách và ngoại hình là hai mặt khác nhau của một con người cho nên không thể nào đánh giá một con người qua vẻ bề ngoài được vì đó là hoàn toàn phiến diện Cho dù trong một hoàn cảnh cụ thể nào đó người đó có những cử chỉ tốt hay nhìn có vẻ rất thân thiện, dễ gần gũi thì cũng chỉ gây ấn tượng tốt ban đầu đối với chúng ta mà thôi Chúng ta không thể nào căn cứ vào đó để thể khẳng định đó là một người bạn tốt hay ngược lại Đôi khi đó chi là cách gây ấn tượng với người khác của họ chứ không phải là bản chất thật sự của họ Mà quá trình đánh giá một con người là một quá trình lâu dài và toàn diện về nhiều mặt khác nhau của họ Cách thức họ ứng xử, giao tiếp với mọi người xung quanh, cách họ làm việc với bàn thân và tập thể Bác Hồ đã nói “vì lợi ích mười năm trông cây,

vì lợi ích trăm năm trông người", công việc xây dựng một con người tốt không phải trong một thời gian ngắn mà là cả một đời người Cho thấy công việc đánh giá con người cũng phải là một công việc lâu dài, chứ không phải là ngày một ngày hai Và chỉ khi ta tiếp xúc đủ lâu thì ta sẽ thấy rõ được bản chất thật sự của

họ, là ích kỉ, nhỏ nhen, vụ lợi hay là một người rộng lượng, tốt bụng Do đó chúng ta có cần có một cái nhìn và chọn lựa đúng đắn và hợp lý hơn Ngoài ra,

ta cũng thấy rằng cho dù cho có nhiều người không tốt ở hiện tại nhưng chưa chắc họ sẽ như vậy mãi ở tương lai, thế nên ta hãy đánh giá lại khi họ đã thay đổi, hãy nhìn nhận họ qua những cột mốc thời gian để có cái nhìn toàn diện và đúng đắn hơn

Ngoài ra, ta còn áp dụng quan điểm toàn diện trong đời sống giao tiếp hàng ngày với mọi người xung quanh Tùy trường hợp cụ thể mà ta có những cách cư xử khác nhau cho phải phép với tình huống, ta phải biết mình đang đứng ở đâu, vị trí

ra sao trong hoàn cảnh nào để có lối ứng xử và lời nói cũng như suy nghĩ cho phù hợp

Ví dụ như khi giao tiếp với người lớn thì ta cần phải có một thái độ tôn trọng, lễ phép Còn khi nhìn nhận một vấn đề thì ta cần đặt nó vào những mối liên hệ, xem xét tất cả các mặt để đưa ra những kết luận đúng đắn và hợp lí

Việc áp dụng quan điểm toàn diện không những giúp ta nhìn nhận đúng bản chất của sự vật, hiện tượng xung quanh mà còn giúp ta có những mối quan hệ tốt đẹp hơn với mọi người Vì thế, khi đánh giá một con người, ta cần phải tiếp xúc với họ lâu dài, nhìn nhận họ trên mọi phương diện, ở từng thời điểm, hoàn cảnh khác nhau Cần đặt ra các tiêu chí để đánh giá một người một cách khách quan nhất, không nên để cái nhìn trực quan của mình mà đi ngược với quan điểm toàn diện

1.2 Trong học tập:

Chúng ta luôn biết rằng học là việc vô cùng quan trọng đối với học sinh, sinh viên để có thể phát triển và hoàn thiện bản thân Nhưng học như thể nào để có thể đạt được kết quả như mong đợi thì không phải là chuyện dễ và mấy ai biết được Vì thế việc áp dụng quan điểm toàn diện trong học tập là một việc mà tôi cho rằng rất cần thiết để ta có thể nắm bắt toàn diện những điều cần học hỏi cũng như tiếp thu, rồi sau đó góp phần đưa ra phương pháp học thích hợp cho bản thân Cụ thế là khi áp dụng quan điểm toàn diện thì ta sẽ đặt việc học tập vào các môi liên hệ khác nhau như ta cần học cái gì, khi nào thì học, học như thế nào, áp dụng ở đâu, áp dụng như thế nào , từ đó ta có thể rút ra mối quan hệ giữa những điều ta học được để tạo nên một hệ thống kiến thức cần thiết cho quá trình học tập

Hay khác với những bộ môn còn lại tập trung làm rõ vẫn đề, nội dung thì khi học môn vật lý thì có những phần kiến thức của môn lý không làm rõ mà chỉ khái