Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An ĐẶT VẤN ĐỀ Trong khoảng 5 năm trở lại đây, Trung Quốc thường xuyên có những hành động gây hấn, xâm lăng đối với chủ quyền biển đảo nước ta Nghiêm trọng nhất là ngày 2/5/[.]
Trang 1ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong khoảng 5 năm trở lại đây, Trung Quốc thường xuyên có những hành động gây hấn, xâm lăng đối với chủ quyền biển đảo nước ta Nghiêm trọng nhất là ngày 2/5/2014, khi Công ty dầu khí Hải hạ đặt trái phép dàn khoan 981 vào vùng đặc quyền kinh tế của nước ta kéo dài 75 ngày Trước tình hình đó, Đảng và nhà nước ta đã bình tĩnh đấu tranh một cách khôn khéo, hòa bình và quyết liệt trên cơ sở của luật pháp quốc tế để thực thi chủ quyền
Nhằm bảo vệ vững chắc hơn nữa chủ quyền biển đảo của, ngày
09/1/2015, Thủ tướng chính phủ đã ra chỉ thị “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ” trong đó nhấn mạnh đưa nội dung bảo vệ chủ quyền biển đảo
vào giảng dạy ở các trường học
Ngay từ đầu năm học 2014-2015, ngành Giáo dục và Ban Tuyên giáo Trung ương đã tổ chức tập huấn cho giáo viên các môn Lịch sử, Địa lý, GDCD
về chủ quyền biển đảo Việt Nam Trong các buổi tập huấn này, nội dung về chủ quyền biển đảo Việt Nam được đề cập một cách cơ bản, phong phú, đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu nhận thức của giáo viên về các vấn đề này Tuy nhiên, làm thế nào để có một bài dạy vừa đảm bảo được nội dung cơ bản về chủ quyền biển đảo Việt Nam, về chủ trương biện pháp đấu tranh của Đảng và Nhà nước ta nhưng có thể đảm bảo tính vừa sức đối với đối tượng học sinh
Xuất phát từ nhu cầu đó, chúng tôi đã biên soạn, thiết kế 1 tiết dạy học về chủ quyền biển đảo Việt Nam với các mục tiêu dạy học như sau:
- Kiến thức: từ kiến thức của các môn lịch sử, địa lý, GDCD học sinh nhận thức một cách đầy đủ, thấu đáo về chủ quyền biển đảo Việt Nam
- Kĩ năng: Từ kiến thức của các môn, HS thống kê, khái quát, phân tích, nhận định về chủ quyền thiêng liêng biển đảo Việt Nam
- Thái độ: Từ kiến thức của các môn Lịch sử, Địa lý, GDCD học sinh có thái độ khách quan, khoa học về chủ quyền biển đảo Việt Nam Từ đó, HS bày
tỏ tình yêu quê hương đất nước, thái độ ý thức đấu tranh quyết liệt để giữ vững chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm này
Trang 2nhằm tuyên truyền đến học sinh về chủ quyền lãnh thổ biển đảo của đất nước, góp một phần nhỏ bé trong công cuộc vệ quốc vĩ đại của dân tộc
NỘI DUNG
1.Thực trạng đề tài
1.1 Thực trạng vấn đề và sách giáo khoa
- Thực tiễn dạy học các môn KHXH ở trường PT hiện nay, chưa có môn học nào đề cập một cách đầy đủ cụ thể và tổng quát về vấn đề tình hình, chủ quyền biển đảo Việt Nam Mỗi môn chỉ đề cập đến một khía cạnh của vấn đề Môn Lịch sử đề cập đến các sự kiện thực thi chủ quyền biển đảo; môn Địa lý đề cập đến địa lý lãnh thổ Việt Nam… Vì vậy, việc tích hợp các môn Lịch sử, Địa
lý, GDCD để giải quyết vấn đề thực tiễn: “Dạy học về chủ quyền biển đảo Việt Nam” là vô cùng ý nghĩa và cần thiết trong phạm vi một tiết học ngoại khóa đối
với học sinh bậc học phổ thông Giúp HS nắm chắc kiến thức về diện tích lãnh thổ, số lượng các đảo, quần đảo, bờ biển, vùng biển, thềm lục địa, quyền chủ quyền của Việt Nam…Từ đó, HS có thái độ đúng đắn về trách nhiệm tuyên truyền và bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc mình
- Tình hình thực thi chủ quyền biển đảo là một vấn đề phức tạp, nhạy cảm Đó là những sự kiện vừa mới diễn ra, đang diễn ra giữa nhiều bên, nhiều quốc gia và khó có một đoán định chắc chắn Trong khi đó, thông tin trên các trang mạng truyền thông lại đa dạng, nhiều chiều và nhiều đến mức rắm rối khó kiểm soát Tình hình này đặt ra cho các nhà làm giáo dục là phải kịp thời đưa ra
“phông” kiến thức cơ bản, chuẩn mực để đáp ứng định hướng nhận thức về vấn
đề này cho đối tượng thanh thiếu niên học sinh
1.2 Ưu điểm của vấn đề
Trang 3- Trong các đợt tập huấn về chủ quyền biển đảo, định hướng của nhà tổ chức là yêu cầu giáo viên lồng ghép vào trong các tiết học của các môn Lịch sử, Địa lý, GDCD Chúng tôi cho rằng việc lồng ghép, kết hợp như vậy là không thỏa đáng và không phải tất cả giáo viên đều có thể làm được việc đó Vì vậy, với việc thiết kế ra một tiết dạy học về chủ quyền biển đảo Việt Nam để thực hiện vào tiết ngoại khóa của chương trình sẽ đảm bảo chắc chắn rằng cả giáo viên và học sinh được cung cấp những kiến thức cơ bản, tối thiểu và cần thiết đối với tình hình thực thi chủ quyền biển đảo của nước ta hiện nay
- Kể từ khi Công ty dầu khí Hải Dương 1(Trung Quốc) hạ đặt trái phép dàn khoan 981 trên vùng đặc quyền kinh tế của nước ta, đã có rất nhiều thông tin cả trong và ngoài nước trên các phương tiện truyền thông mổ xẻ, phân tích về vấn đề Luật pháp quốc tế, về chủ quyền biển đảo của Việt Nam Tuy nhiên, để
có lượng thông tin cơ bản, cần thiết phục phụ cho vệc giảng dạy đến đối tượng học sinh phổ thông thì còn chưa thỏa đáng Vì vậy, chúng tôi đã chọn lọc từ các kênh thông tin chính thống của Ban Tuyên giáo Trung ương, của Bộ Giáo dục
để biên soạn ra một tiết dạy về chủ đề này nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản nhất về chủ quyền biển đảo Việt Nam, về chủ trương biện pháp của Đảng và Nhà nước ta trong vệc đấu tranh để bảo vệ chủ quyền của mình Thực hiện được tiết học này sẽ góp phần nâng cao nhận thức trong học sinh, nghĩa là nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho các em
2 Nội dung và biện pháp
2.1 Đối tượng dạy học: Học sinh khối 9 THCS Diễn Bích Đây là đối tượng
cuối cấp chuẩn bị rời ghế nhà trường, một bộ phận học lên THPT, một bộ phận
sẽ đi ra xã hội vì thế cần trang bị cho các em những kiến thức khoa học, khách quan về chủ quyền bển đảo đất nước đặc biệt trong bối cảnh tình hình thế giới phức tạp hiện nay
2 2 Thiết bị dạy học, học liệu: Sử dụng máy tính, máy chiếu để trình chiếu
giáo án Powerpoit, trong giáo án được tích hợp các hoạt động dạy học, tư liệu về bản đồ địa lý Việt Nam, công ước luật pháp của quốc tế và Việt Nam…
2.3 Hoạt động dạy học
Trang 42.3.1 Mục tiêu dạy học
- Kiến thức: từ kiến thức của các môn Lịch sử, Địa lý, GDCD học sinh nhận
thức một cách đầy đủ, thấu đáo về chủ quyền biển đảo Việt Nam Học sinh nắm được chủ quyền diện tích mặt biển, số lượng các hòn đảo đặc biệt là chủ quyền
về 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa; Các cơ sở lịch sử- thực tiễn, pháp lý của chủ quyền đó; Biết được chủ trương biện pháp, trách nhiệm của của học sinh trong việc góp phần bảo vệ chủ quyền bển đảo của đất nước
- Kĩ năng: Từ kiến thức của các môn, HS thống kê, khái quát, phân tích, nhận
định về chủ quyền thiêng liêng biển đảo Việt Nam
- Thái độ: Từ kiến thức của các môn Lịch sử, Địa lý, GDCD học sinh có thái độ
khách quan, khoa học về chủ quyền biển đảo Việt Nam Từ đó, HS bày tỏ tình yêu quê hương đất nước, thái độ ý thức đấu tranh quyết liệt, hòa bình để giữ trọn chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc
2.3.2 Phương pháp: vấn đáp, nêu vấn đề, hoạt động nhóm, tường trình… 2.3.3 Tiến trình dạy học
- Ổn định tổ chức: GV điểm danh, quán triệt tổ chức lớp học…
- Giới thiệu bài học: Nhân loại ngày càng đối mặt với nhều vấn đề bức xúc như
bùng nổ dân số, cạn kiệt tài nguyên… Nó đang trở thành nguyên dẫn đến nhiều mâu thuẫn, tranh chấp, xung đột trên thế giới Tranh chấp biển đảo là bài toán nan giải của nhiều quốc gia hiện nay Trong bối cảnh đó, việc hiểu biết thấu đáo và khẳng định chủ quyền biển đảo đất nước là trách nhiệm của mọi người dân và của học sinh chúng ta hôm nay.
TG HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
10 p Câu hỏi thảo luận: Từ kiến thức
môn địa lý em hãy giới thiệu tổng
quan về biển đảo Việt Nam?
GV chia nhóm thảo luận trong 3
phút và các nhóm cử đại diện trình
bày
GV ghi tóm tắt nội dung trình bày
của các nhóm lên bảng, tiếp tục cho
I Tổng quan về tình hình biển đảo Việt Nam
Trang 5HS góp ý bổ sung rồi nhận xét kết
quả từng nhóm
Cuối cùng GV bổ sung, chốt ý và
ghi kiến thức cơ bản lên bảng như ở
phần nội dung
(ước tính trữ lượng dầu mỏ: 50 tỷ
thùng, nguồn hải sản dồi dào…)
(Việt Nam, Trung Quốc,
Ma-lai-xia, Phi-lipin, Bru-nây và Đài
Loan)
GV: kết hợp trình chiếu bản đồ và
trường thuật các nội dung kiến thức
mở rộng liên quan đến tình hình các
đảo, Biển Đông trong thời gian qua
để HS hểu được tính nghiêm trọng,
quan trọng trong việc bảo vệ chủ
quyền biển đảo của nhân dân ta
hiện nay…
- Việt Nam nằm ở phía Đông của bán đảo Đông Dương, có đường bờ biển dài hơn 3.260km
- Có hơn 3.000 hòn đảo lớn nhỏ và
2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa nằm trong diện tích hơn 1 triệukm2 mặt biển
- Biển Đông là con đường hàng hải lớn thứ 2 thế giới với nguồn tài nguyên phong phú
- Hiện nay, tình hình biển đảo rất phức tạp có 5 nước 6 bên đang tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông
10 p Hoạt động 2
HS thảo luận nhóm: Từ kiến thức
của môn lịch sử và môn GDCD, em
hãy cho biết cơ sở lịch sử và pháp
lý về chủ quyền biển đảo Việt
II Cơ sở lịch sử và pháp lý về chủ quyền biển đảo Việt Nam
Trang 610 p
Nam?
Nh1: Cơ sở lịch sử?
Nh2: Cơ sở pháp lý?
Các nhóm cử đại diện đứng dậy
trình bày
Sau khi trình bày, lớp tiếp tục góp
ý bổ sung
Cuối cùng GV nhận xét chung và
kết luận những kiến thức cơ bản
như ở phần nội dung
? Em hãy cho biết có những văn
bản pháp quy nào nói về chủ quyền
1 Cơ sở lịch sử
- Cho đến TK XVII, quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là vô chủ
- Nửa đầu TK XVII, chúa Nguyễn
tổ chức “Đội Hoàng Sa”
- Nửa đầu TK XVIII, tổ chức “Đội Bắc Hải” ra Trường Sa
- Liên tục từ đó cho đến nữa đầu
TK XX, Việt Nam đã cho xây ngọn hải đăng, đài vô tuyến… trên các đảo Trường Sa và Hoàng Sa
- Năm 1951, tại hội nghị Sanfrancisco, Việt Nam đã tuyên
bố chủ quyền 2 quần đảo Hoàng Sa
và Trường Sa mà không gặp phải ý kiến phản đối nào
- Đến nay, Hoàng Sa và Trường Sa
là 2 huyện đảo thuộc Đà Nẵng và Khánh Hòa(VN)
2 Cơ sở pháp lý
Trang 7biển đảo?(công ước 1982 về luật
biển; luật biển Việt Nam 1912…)
GV tung thông tin về các văn bản
Pháp quy để HS tìm ra những văn
bản pháp lý
? Em hãy cho biết nội dung, ý
nghĩa của công ước LHQ về luật
biển năm 1982?
? Luật biển Việt Nam có ý nghĩa
gì?
GV chốt: Từ cơ sở lịch sử và pháp
lý khẳng định chủ quyền không thể
tranh cãi đối với vùng biển nói
chung và 2 quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa của Việt Nam nói riêng
Vậy cần làm gì để giữ vững chủ
quyền đó?, chúng ta sang phần III.
Hoạt động 3:
GV tổ chức cho HS thảo luận tìm
hiểu theo các câu hỏi như sau:
1 Chúng ta cần đấu tranh như thế
nào để bảo vệ chủ quyền?
2 Đấu tranh trên cơ sở gì?
3 Trách nhiệm của HS với việc bảo
vệ chủ quyền biển đảo của đất
nước?
Các nhóm trình bày, GV nhận xét
bổ sung và ghi bảng như ở phần nội
- Công ước Liên Hợp quốc về luật
biển năm 1982.
+ Được coi là Hiến pháp của thế giới về biển và đại dương
+ Quy định 5 vùng biển của các quốc gia ven biển: nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa + Năm 1994, Việt Nam phê chuẩn
và trở thành thành viên của công ước này
- 6/2012, Quốc hội thông qua
“Luật biển Việt Nam”.
+ Khẳng định chủ quyền biển đảo + Quản lý vùng biển của Việt Nam
III Chủ trương, biện pháp bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam
1 Chủ trương biện pháp
Trang 8? Vì sao phải đấu tranh hòa bình
và bền bỉ lâu dài?
(GV chiếu video về các cuộc đấu
tranh của Cảnh sát biển, các phát
biểu của lãnh đạo Việt Nam…)
? Ở địa phương xã Diễn Bích có
bao nhiêu tàu cá đánh bắt xa bờ, ở
ngư trường nào?
? Việc tham gia đánh bắt cá trên
các vùng biển có ý nghĩa gì?(pt KT,
bảo vệ chủ quyền…)
- Nhất quán đấu tranh bằng biện pháp hòa bình
- Kiên trì, bền bỉ, lâu dài
- Trên cơ sở luật pháp quốc tế
2 Trách nhiệm của học sinh
- Nhận thức đúng đắn về chủ quyền biển đảo
- Tuyên truyền rộng rãi
- Chấp hành mọi chủ trương về bảo
vệ chủ quyền biển đảo, sẳn sàng tham gia bảo vệ tổ quốc
- Củng cố dặn dò
- Nắm chắc chủ quyền bển đảo Việt Nam; Cơ sở lịch sử, pháp lý, biện pháp bảo
vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam
- Về nhà sưu tầm hiện vật, tư liệu, chuyện kể… về việc thực thi chủ quyền biển đảo của ông cha ta?
- Có những tác phẩm văn học nào tuyên bố chủ quyền Việt Nam? (Nam Quốc Sơn Hà, Bình Ngô Đại Cáo…)
2.3.4 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
- Thời gian kiểm tra: 10 phút
- Hình thức kiểm tra: trắc nghiệm
- Vì thời gian có hạn nên không thể kiểm tra tự luận mà chỉ có thể kiểm tra trắc nghiệm theo cách thức khoanh tròn vào đáp án đúng trên 10 câu/ 10 điểm và cũng nhằm gói gọn trong 1 tiết học ngoại khóa(45 phút) với nội dung đề thi trắc nghiệm như sau
Hãy khoanh tròn vào đáp án em cho là đúng?
Câu 1: Bờ biển Việt Nam dài bao nhiêu km?
a 23.600km b 3.260km c 42.600km d 4.260km
Câu 2: Diện tích vùng biển của Việt Nam là:
a.hơn 3.5triệu km2 b hơn2.5triệu km2 c hơn 1 triệu km2 d hơn1.5triệu km2
Trang 9Câu 3: Việt Nam có nhiêu hòn đảo lớn nhỏ?
a 1.000; b 2.000; c 3.000; d 4.000
Câu 4: Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là của:
a Trung Quốc b Việt Nam c Đài Loan d Phi-lip - pin
Câu 5: Biển Đông đang tranh chấp giữa:
a 5 nước 6 bên b 4 nước 5 bên c 6 nước 5 bên d 2 nước
Câu 6: Đâu là cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền biển đảo Việt Nam?
a Công ước về luật biển 1982 b Hiến chương Liên Hợp quốc
c Luật biên giới quốc gia d Luật biển Việt Nam
Câu 7: Đâu là cơ sở lịch sử để khẳng định chủ quyền biển đảo Việt Nam?
a Cho đến TK XVII, quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là vô chủ
b Nửa đầu TK XVII, chúa Nguyễn tổ chức “Đội Hoàng Sa” ra Hoàng Sa
c Nửa đầu TK XVIII, tổ chức “Đội Bắc Hải” ra Trường Sa
d Năm 1951, tại hội nghị Sanfrancisco, Việt Nam đã tuyên bố chủ quyền 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà không gặp phải ý kiến phản đối nào
e Cả 4 đáp án trên
Câu 8 Trách nhệm của học sinh với việc bảo vệ chủ quyền biển đảo:
a Nhận thức đúng đắn về chủ quyền biển đảo; b Tuyên truyền rộng rãi; c.Chấp hành mọi chủ trương về bảo vệ chủ quyền biển đảo, sẳn sàng tham gia bảo vệ tổ quốc; d Cả 3 đáp án trên
Câu 9: “Một thước núi, một tấc sông của ta lẽ nào lại vứt bỏ? Phải cương
quyết tranh biện chớ cho họ lấn dần, …” là câu nói của ai?
a Lý Thái Tổ b Lê Thái Tổ c Lê Thánh Tông d.Trần Nhân Tông
Câu 10: “ … Không thể lấy chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc để đánh đổi
tình hữu nghị viễn vông…” là câu nói của ai?
a Nguyễn Phú Trọng b Trương Tấn Sang c Nguyễn Tấn Dũng d Nguyễn Sinh Hùng
8 Các sản phẩm của học sinh
- Bài học về “Chủ quyền biển đảo Việt Nam” được tổ chức dạy trên toàn khối
9 của trường THCS Diễn Bích do tác giả thực hiện trong tiết học thực hành ngoại khóa(PPCT- tiết 19) của môn GDCD Vì hiện nay tôi được phân công giảng dạy đồng thời 2 môn Lịch sử và GDCD ở khối 9 nên tôi đã dành một tiết
Trang 10ngoại khóa của môn GDCD để thực hiện Kế hoạch giảng dạy này đã được Ban Giám hiệu nhà trường chuẩn y
- Kết quả bài kiểm tra trắc nghiệm được thống kê như bảng sau:
- Trong tổng số 130 học sinh tham dự kiểm tra thì có: Giỏi:75 (57.6%); Khá: 35 (26.9%); TB: 20 (15.4%), không có em nào bị điểm yếu.
KẾT LUẬN
Tình hình thế giới, khu vực đang diễn ra ngày càng phức tạp Các mâu thuẫn về phát triển kinh tế, về lợi ích an ninh chính trị đan xen chằng chịt, tương lai của thế giới rất khó đoán định Đặc biệt là từ khi Trung Quốc hạ đặt giàn khoan 981 trái phép trên vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam(5/2014) thì vấn
đề chủ quyền biển đảo trong khu vực lại trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết Vì vậy, việc nâng cao nhận thức cho đối tượng thanh thiếu niên, học sinh vể chủ quyền biển đảo Việt Nam là quan trọng cấp thiết Đóng góp của đề tài này là khuôn gọn những kiến thức cơ bản về chủ quyền biển đảo Việt Nam, về biện pháp đấu tranh tranh của Đảng và nhà nước ta, về Công ước Quốc tế về luật biển… rồi tiến hành một tiết dạy để góp phần nâng cao nhận thức cho các em
Làm được điều này, một mặt là để nâng cao tình yêu biển đảo, ý thức trách nhiệm cho học sinh trong việc bảo vệ chủ quyền đất nước, sẳn sàng lên đường tham gia bảo vệ biển đảo khi Tổ quốc cần Mặt khác, là nhằm giáo dục học sinh có nhận thức đúng đắn về chủ trương biện pháp đấu tranh của Đảng và nhà nước ta Tránh tình trạng bị kích động lôi kéo rồi dẫn đến biểu tình bạo động, phá hoại tài sản của các công ty nước ngoài như tình trạng công nhân ở khu vực Đông Nam bộ vừa qua