Thực tế này đòi hỏi ở sự nỗ lực của các cấp chính quyền, các tổ chức, các đoàn thể, đặc biệt là sự tham gia một cách chủ động của nhân dân trong phòng ngừa và ứng phó với thiên tai trê
Trang 3Sổ tay
TRUYEN THONG
VE PHONG, CHONG
VÀ KHẮC PHỤC HAU QUA THIEN TAI
Trang 4HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN
Chủ tịch Hội đồng
PGS TS PHẠM VĂN LINH
Phó Chủ tịch Hội đồng PHẠM CHÍ THÀNH
Trang 5TS ĐỖ XUÂN LÂN - NGUYÊN LINH
Số tay
TRUYEN THONG
VE PHONG, CHONG
VA KHAC PHUC
HAU QUA THIEN TAI
NHA XUAT BAN NHA XUAT BAN
CHINH TRI QUOC GIA SU THAT VAN HOA DAN TOC
Hà Nội -2016
Trang 7xâm nhập mặn Đặc biệt, thiên tai tại các vùng
núi hiện nay thường xảy ra ở quy mô lớn và cường
độ khó dự báo Thiên tai đã gây thiệt hại lớn về tính mạng và tài sản của nhân dân; tác động xấu
đến các ngành kinh tế, đời sống xã hội và tài
nguyên, môi trường của Việt Nam Chúng ta không thể loại trừ thiên tai mà chỉ có khả năng
hạn chế và tìm các biện pháp thích ứng để giảm
nhẹ rủi ro thiên tai, để thiên tai không biến thành
thảm họa Thực tế này đòi hỏi ở sự nỗ lực của các
cấp chính quyền, các tổ chức, các đoàn thể, đặc biệt
là sự tham gia một cách chủ động của nhân dân
trong phòng ngừa và ứng phó với thiên tai trên cơ
sở những hiểu biết cơ bản về thiên tai, tuân thủ những quy định của pháp luật cũng như thực hiện
có hiệu quả các chính sách của Nhà nước trong
phòng, chống để giảm nhẹ rủi ro thiên tai.
Trang 8Nhằm cung cấp những hiểu biết cơ bản về
thiên tai; phương châm và biện pháp phòng,
chống thiên tai; phổ biến các chính sách và quy
định pháp luật của Nhà nước trong phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, Nhà xuất
bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc xuất bản cuốn sách Sổ tay truyền thông về phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai
Hy vọng cuốn sách sẽ đem lại những thông tin
thiết thực để người dân và cán bộ cơ sở hiểu rõ và
có sự chuẩn bị sẵn sàng khi thiên tai xảy ra
Tháng 12 năm 2016
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT
Trang 9CHUONG I
THIEN TAI VA TAC DONG ANH HUONG
CUA THIEN TAI
I- KHAI NIEM
Thiên tai là hiện tượng tự nhiên bất thường có thể gây thiệt hại về người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và các hoạt động kinh tế - xã hội,
bao gồm: bão, áp thấp nhiệt đới, lốc, sét, mưa lớn,
lũ, lũ quét, ngập lụt, sạt lở đất do mưa lũ hoặc
dòng chảy, sụt lún đất do mưa lũ hoặc dòng chảy,
nước dâng, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán,
rét hại, mưa đá, sương muối, động đất, sóng thần
và các loại thiên tai khác!
Vùng thiên tai là vùng có hiện tượng tự nhiên
bất thường có thể gây thiệt hại về người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và các hoạt động kinh
tế - xã hội bao gồm: sạt lỏ đất bờ sông, bờ biển, lũ,
1 Xem Luật phòng, chống thiên tai, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2013, tr.8
¬
Trang 10lụt, lũ quét, lũ ống, sạt lở đất núi, sụt lún đất, ngập lụt, xâm nhập mặn, nước biển dâng, tố, lốc,
động đất, sóng thần và các loại thiên tai khác
II- MỘT SỐ LOẠI HÌNH THIÊN TAI CHỦ YẾU
O VIET NAM*
Việt Nam có tổng diện tích đất liền là 329.241
km”, bờ biển dài 3.260 km; trung bình cứ 100 km?
đất liền có 1 km bờ biển, nơi có chiều rộng lớn nhất
khoảng 600 km, nơi có chiều rộng hẹp nhất khoảng
ð0 km Địa hình Việt Nam tương đối đa dạng: núi,
sông, cao nguyên, đồng bằng, bờ biển, bán đảo, đảo
Đồi núi và cao nguyên chiếm 3⁄4 diện tích lãnh thổ Đồng bằng chỉ chiếm 1⁄4 diện tích lãnh thổ, bao gồm các khu vực như: đồng bằng sông Hồng, đồng bằng Trung Bộ, đồng bằng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam được phân chia
thành 7 vùng kinh tế và tiểu khí hậu, gồm: miền
núi phía Bắc, đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long
* Theo Phụ luc 2 ban hành kèm theo Quyết định số 179/2007/QĐ-TTg ngày 16-11-2007 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia phòng, chống
và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020 và Quyết định số 46/2014/QĐ-TTg ngày 15-§-2014 của Thủ tướng Chính phủ quy định về đự báo, cảnh báo và truyền tin thiên tai
Trang 11Với đặc điểm địa hình như trên, Việt Nam thường xuyên chịu tác động của những loại hình thiên tai sau:
1 Bão, áp thấp nhiệt đới
- Bão là một loại xoáy thuận nhiệt đói có sức gió mạnh nhất từ cấp 8 trỏ lên và có thể có gió giật Bão có sức gió mạnh nhất từ cấp 10 đến cấp
11 gọi là bão mạnh, từ cấp 12 đến cấp 1ỗ gọi là
bão rất mạnh, từ cấp 16 trở lên gọi là siêu bão
- Áp thấp nhiệt đới là một xoáy thuận nhiệt
đới! có sức gió mạnh nhất từ cấp 6 đến cấp 7 và có thể có gió giậtẺ
Ở nước ta, mùa bão hằng năm từ tháng 6 đến
tháng 11, nhiều nhất là vào tháng 7 đến tháng 10
Bão không chỉ gây gió xoáy mạnh kèm theo gió giật mà còn mang theo mưa lớn trên diện rộng, sóng biển dâng cao Bão thường gây lũ lụt, ngập úng, lũ quét, sạt lở đất, tàn phá các công trình,
1 Xoáy thuận nhiệt đới là vùng gió xoáy (đường
kính có thể tới hàng trăm kilômét) hình thành trên
biển nhiệt đới, gió thổi xoáy vào trung tâm theo hướng
ngược chiều kim đồng hồ, áp suất khí quyển (khí áp)
trong xoáy thuận nhiệt đới thấp hơn xung quanh, có
mưa, đôi khi kèm theo đông,
9 Gió giật là gió với tốc độ tăng lên tức thời, được xác định trong khoảng hai giây.
Trang 12nhà cửa, cây cối, hoa màu; đánh chìm tàu thuyền
trên biển, hủy hoại môi trường sinh thái, thậm chí gây thiệt hại đến tính mạng con người
Bão là một trong những loại hình thiên tai chủ
yếu và nguy hiểm ở Việt Nam Bão vào thường
gặp lúc triều cường, nước biển dâng cao, kèm theo
mưa lớn kéo dài, gây lũ lụt Có tới 80 - 90% dân số Việt Nam chịu ảnh hưởng của bão
2 Lũ, lụt
- Lũ là hiện tượng lưu lượng nước và mực nước
trên sông, suối tăng lên gấp nhiều lần so với dòng chảy bình thường trong khoảng thời gian nhất định, sau đó rút xuống
- Mùa lũ là khoảng thời gian liên tục trong một
năm thường xuất hiện lũ
Liũ trên các sông ở Việt Nam được ghi nhận với những đặc điểm dưới đây:
Lũ các sông Bắc Bộ
Sông Hồng và sông Thái Bình có diện tích lưu vực là 164.300 kmỶ, trong đó phần lưu vực thuộc lãnh thổ Việt Nam là 87.400 km”, bao gồm 23 tỉnh, thành phố, chiếm 75,7% diện tích tự nhiên của toàn Bắc Bộ
Mùa lũ trên hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình thường xuất hiện sớm so với các vùng khác, từ
tháng ð đến tháng 9 Trung bình mỗi năm có từ 3
Trang 13đến ð trận lũ xuất hiện trên lưu vực này Tùy theo quy mô của trận lũ mà có thời gian dài, ngắn khác
nhau, dao động khoảng từ 8 đến 1õ ngày Những
trận lũ lớn trên sông Hồng do 3 sông là sông Đà, sông Thao và sông Lô tạo thành Trong đó sông Đà
có vai trò quyết định và thường chiếm tỷ lệ 37 -
69%, lượng lũ ở Sơn Tây bình quân 49,2%, sông Lô
chiếm tỷ lệ lượng lũ 17 - 41,5% (bình quân là 28%),
sông Thao chiếm tỷ lệ ít nhất 13 - 30% (trung bình
19%) Lũ sông Thái Bình do 3 sông là sông Cầu,
sông Thương, sông Lục Nam và một phần nước từ sông Hồng qua sông Đuống tạo thành
Biên độ mực nước lũ trên hệ thống sông Hồng dao động mạnh: tại Hà Nội, dao động ở mức trên
10 m; dao động mực nước trên sông Thái Bình tại
Phả Lại ở mức trên 6 m
Lia cde song miền Trung
Các sông từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh, mùa lũ xuất hiện từ tháng 6 đến tháng 10 Các sông này
lũ tập trung chủ yếu trong dòng chính vì có hệ thống đê ngăn lũ, biên độ dao động trên 7 m với
hệ thống sông Mã, trên 9 m với hệ thống sông Cả Các sông từ Quảng Bình đến Bình Thuận, mùa
lũ xuất hiện từ tháng 9 đến tháng 19 Đây là khu vực có hệ thống sông ngắn, dốc, lũ lên nhanh, xuống nhanh Các sông ở khu vực này có hệ thống
đê ngăn lũ thấp hoặc chưa có đê Nước lũ không
chỉ chảy trong dòng chính mà còn chảy tràn qua
đồng bằng, biên độ dao động trên 8 m
11
Trang 14kLũ các sông khu vực Tây Nguyên
Khu vực này không có các hệ thống sông lớn, lượng mưa trung bình hằng năm nhỏ, phạm vi
ảnh hưởng hẹp, thường mang đặc điểm lũ núi, lũ quét, biên độ lũ tại cầu Đabla trên sông Đabla ở
mức 10 m
Lũ các sông miền Đông Nam Bộ
Do cường độ mưa không lớn, có lớp phủ thực vật và rừng nguyên sinh phong phú nên lũ trên sông Đồng Nai thường không lón, nhưng thời gian ngập lũ kéo dài Tuy nhiên, trong lịch sử cũng đã có những trận lũ đột biến với cường độ mạnh khác thường như trận lũ xảy ra vào tháng 10-1952, lưu lượng đỉnh lũ lớn nhất tại Biên
Hòa là 12.500 mŸ/s
Lũ các sông đông bằng sông Cửu Long
Lũ chủ yếu từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ
về và chịu ảnh hưởng trực tiếp của thủy triều kết hợp với khả năng điều tiết của Biển Hồ Lũ diễn biến chậm, kéo dài trong suốt khoảng thời gian từ
4 dén 5 thang trong năm, làm ngập hầu hết toàn
bộ vùng đồng bằng sông Cửu Long
Hằng năm, ở Việt Nam dù mùa lũ đến sớm hay
muộn, lũ lớn chính vụ hay không chính vụ, đều gây
ra những thiệt hại nghiêm trọng Khi lũ, lụt xảy ra lại kết hợp với các hiện tượng khí tượng thủy văn nguy hiểm khác như: bão, nước biển dâng, mưa lớn,
triéu cường (thường ở vùng cửa sông ven biển) thì
Trang 15diễn biến lũ lụt càng trở nên nguy hiểm hơn và thiệt hại rất nghiêm trọng
8 Lũ quét
Lũ quét là lũ xảy ra bất ngờ trên các lưu vực
sông suối nhỏ ở miền núi, eó dòng chảy xiết, thường
kèm theo bùn đá; lũ lên nhanh, xuống nhanh, có
sức tàn phá lớn
Liũ quét cũng có thể xảy ra do vỡ hồ chứa nhỏ,
sạt lở đất lấp dòng chảy Lũ quét đã xảy ra và có nguy cơ xảy ra hầu khắp tại 33 tỉnh miền núi
trong cả nước thuộc 4 vùng: vùng núi phía Bắc, Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ Do sự
biến đổi của khí hậu, trong những năm gần đây,
lũ quét xuất hiện ngày càng nhiều ở nước ta, bình quân có từ 2 đến 4 trận lũ quét xảy ra trong mùa
lũ hằng năm Có những nơi lũ quét xảy ra nhiều lần ở cùng một địa điểm Lũ quét thường phát
sinh bất ngờ, xảy ra trong phạm vi hẹp nhưng rất khốc liệt và thường gây những tổn thất nghiêm trọng về người và của Hiện chưa dự báo được nhưng có thể chủ động phòng tránh lũ quét bằng cách khoanh vùng những nơi có nguy eơ xảy ra và
Trang 16làm vỡ các công trình ngăn lũ (đê, bờ vùng ) vào các vùng trũng; có thể do mưa lớn tại chỗ, có thể
do nước biển dâng cao, có thể kết hợp nhiều
nguyên nhân nêu trên
- Ngập lụt là hiện tượng mặt đất bị ngập nước
do ảnh hưởng của mưa lớn, lũ, triều cường, nước
biển dâng Ngập lụt tuy ít gây tổn thất về người
nhưng ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp
và môi trường sinh thái
5 Han han
Hạn hán là hiện tượng thiếu nước nghiêm trọng, xảy ra trong thời gian dài do không có mưa
và cạn kiệt nguồn nước
Hạn hán là loại hình thiên tai thường xảy ra ở
Việt Nam và đứng thứ 3 về mức độ thiệt hại sau bão và lũ Ở những vùng ven biển, khi các dòng
sông cạn kiệt, nước biển có thể lấn sâu vào đất liền làm đất bị nhiễm mặn
Ở nước ta, hạn hán xảy ra ở cả ba miền: Bắc,
Trung, Nam Tại khu vực Bắc Bộ: Vùng Tây Bắc,
mùa khô hạn phổ biến từ tháng 9 đến tháng 4
năm sau; vùng Việt Bắc và đồng bằng Bắc Bộ phổ
biến từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau Ở khu vực Trung Bộ: Bắc Trung Bộ phổ biến từ tháng 4 đến tháng 8; Nam Trung Bộ phổ biến từ tháng 2 đến tháng 8: Tây Nguyên phổ biến từ tháng 9 đến
tháng 4 năm sau Ở khu vực Nam Bộ phổ biến từ
tháng 12 đến tháng 4 năm sau
Trang 17Trong những năm gần đây, hạn hán liên tiếp xảy ra ở khắp các vùng trong cả nước Hạn hán cĩ
năm làm giảm từ 20 - 30% năng suất cây trồng,
giảm sản lượng lương thực, ảnh hưởng nghiêm trọng tới chăn nuơi và sinh hoạt của người dân Việc chống hạn thường gặp nhiều khĩ khăn do
thiếu nguồn nước, các hồ chứa nước thượng nguồn
cũng bị cạn kiệt Hạn hán kéo dài sẽ dẫn đến nguy
cơ hoang mạc hĩa ở một số vùng, đặc biệt là vùng
Nam Trung Bộ, vùng cát ven biển và vùng đất dốc thuộc trung du, miền núi
6 Xâm nhập mặn
Xâm nhập mặn là hiện tượng nước mặn với nồng độ mặn bằng 4%ò xâm nhập sâu vào nội đồng
khi xảy ra triều cường, nước biển dâng hoặc cạn
kiệt nguồn nước ngọt
Bờ biển Việt Nam dài 3.260 km với nhiều cửa
sơng, do vậy hiện tượng xâm nhập mặn xảy ra suốt dọc bờ biển với các mức độ khác nhau Cĩ 3 vùng cĩ nguy cơ xâm nhập mặn cao, đĩ là: các tỉnh
ven biển Tây Nam Bộ, các tỉnh duyên hải miền
Trung và khu vực hạ lưu sơng Đồng Nai Các tỉnh
ven biển Tây Nam Bộ là khu vực chịu ảnh hưởng
xâm nhập mặn nghiêm trọng nhất với 1,77 triệu ha
đất bị nhiễm mặn, chiếm 45% diện tích Chỉ phí
xây dựng các cơng trình ngăn mặn, giữ ngọt rất
tốn kém.
Trang 18- Lốc là luồng gió xoáy có sức gió mạnh tương đương với sức gió của bão nhưng được hình thành
và tan trong thời gian ngắn, phạm vi hoạt động
hẹp từ vài km” đến vài chục km, do đám mây
dông mạnh và có cấu trúc đặc biệt tạo nên Hiện tượng này còn được gọi là vòi rồng Trong một đám mây dông có thể tạo ra hai hoặc ba vòi rồng cùng
lúc và hợp thành cơn lốc Lốc thường kéo theo mưa
rào, mưa đông và có thể có cả mưa đá kèm theo
cát, bụi
'Tố và lốc đều là những loại thiên tai nguy hiểm,
thường xảy ra bất ngờ, chưa thể dự báo được nên hậu quả rất khó lường, gây tác hại lớn, song tác hại
của lốc thường nghiêm trọng hơn Tố thường kèm
theo gió mạnh gây đổ cây cối, nhà cửa, phá hủy đường dây thông tin, đường dây tải điện, làm đắm
tàu thuyền cỡ nhỏ Lốc do có gió mạnh hơn, tốc độ
lớn lại liên tục chuyển hướng nên thường gây ra sự
tàn phá rất khốc liệt Tố, lốc thường xuyên xảy ra hằng năm ở Việt Nam Những năm gần đây số lượng tố, lốc ngày càng gia tăng
16
Trang 19núi cao có khi có tuyết rơi
- Sét là hiện tượng phóng điện từ những đám mây dông mang điện dương rất lớn xuống đất (mang điện âm) qua những vật thể dẫn điện trên
mặt đất
Dông được xếp vào hiện tượng thời tiết nguy
hiểm, vì trong cơn dông gió giật rất mạnh và có khi kèm theo sét, có thể gây thiệt hại nghiêm trọng tới các công trình xây dựng, giao thông (nhất là hàng không, đường sắt) và đặc biệt nguy
hiểm đối với tính mạng con người
Dông ở nước ta có thể xảy ra quanh năm ở bất
cứ nơi nào trên phạm vi toàn quốc, tuy nhiên
những tháng chính đông ở Bắc Bộ ít xảy ra nhất
9 Rét hại
Rét hại là dạng thời tiết đặc b
mùa đông ở miền Bắc khi nhiệt độ không khí
trung bình ngày xuống dưới 139C
Rét hại thường hay xảy ra ở Bắc Bộ và Bắc
Trung Bộ nước ta vào các tháng chính đông (tháng
12 năm trước và tháng 1, tháng 2 năm sau) Trong
xảy ra trong
17
Trang 20thời điểm rét đậm xuất hiện ở vùng trung du các
tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ thi 6 miền núi phía Bắc thường bị rét hại, thậm chí nhiệt độ xuống thấp hơn nhiều có thể gây ra tuyết, băng giá, sương muối Rét hại ảnh hưởng rất lón đến
sản xuất nông nghiệp và vật nuôi
10 Sạt lở đất
- Bạt lở đất là hiện tượng đất bị sạt, trượt, lở do
tác động của mưa, lũ hoặc dòng chảy
Sạt lở đất gây thiệt hại về tài sản, hoa màu; phá hủy/làm hư hỏng đường sá, cầu cống: làm giao
thông, thông tin liên lạc bị ngưng trệ: làm cho đất trồng trọt bị vùi lấp, có thể không còn khả năng
canh tác như ban đầu
Sạt lở đất là loại hình thiên tai thường xảy ra ở
Việt Nam, bao gồm: sạt lở bờ sông, bờ biển, các
sườn núi dốc và lún, nứt đất Sạt lở thường do các
nguyên nhân: ngoại sinh (do nước), nội sinh (do biến động địa chất) và dân sinh (do khai thác khoáng sản bừa bãi hoặc thi công các công trình)
- Sạt lở bờ sông là hiện tượng phổ biến xảy ra hằng năm ở nước ta tại các sông, suối trong cả nước, làm mất đi số lượng đáng kể diện tích đất ỏ,
đất canh tác; phá hủy nhiều làng mạc ven sông
- Sạt lở bờ biển do sóng, thủy triều, nước biển dâng và dòng hải lưu gây ra Sạt lở bờ biển dẫn đến hậu quả biển xâm thực vào đất liền, mất nhà
ở, phá hủy môi trường
18
Trang 21- Sạt lở đổi núi, sườn dốc thường do mưa lớn tập trung, kết hợp với nơi có cấu tạo địa chất yếu
do tác động của con người như: bạt núi mở đường, chặt phá rừng Sat 16 déi núi thường kèm theo lũ bùn đá, gây tổn thất nghiêm trọng đối với tính mạng và tài sản của người dân trong vùng
11 Động đất và sóng thần
- Động đất là sự rung động mặt đất bởi sự giải
phóng đột ngột năng lượng trong vỏ trái đất dưới dạng sóng địa chấn, có thể gây ra biến dạng trên mặt đất, phá hủy nhà cửa, công trình, của cải và sinh mạng con người
Động đất đã xảy ra ở Việt Nam song mới chỉ với
cấp độ thấp Mặc dù không nằm trên “vành đai lửa” của các chấn tâm động đất mạnh trên thế giới,
Việt Nam vẫn có mối hiểm họa động đất khá cao
Một số đô thị lớn và các khu công nghiệp của Việt Nam hiện nay đang nằm trên những khu vực
có độ nhạy cảm cao trước những rung động địa
chấn Chẳng hạn, Thủ đô Hà Nội hiện đang nằm
trên vùng được dự báo phải chịu đựng chấn động cấp 8 Các khu vực dân cư và các công trình thủy điện lớn của đất nước tại Tây Bắc như Điện Biên, Lai Châu, Sơn La có thể phải chịu đựng những chấn động cấp 8-9 trong tương lai Đà Nẵng, Dung
Quất và một số khu vực đô thị của miền Trung
19
Trang 22nước ta cũng nằm trong vùng có thể chịu ảnh
hưởng chấn động động đất tới cấp 7
- Sóng thần là chuỗi sóng biển chu kỳ dài (từ vài phút tới hàng giờ), lan truyền với vận tốc lón
(có khi tới 800 km/giờ) Khi tới bờ, phụ thuộc vào
độ sâu của biển và địa hình vùng bờ, sóng thần có thể đạt tới độ cao hàng chục mét, tràn sâu vào đất
liền, gây ra thảm họa
Động đất, núi lửa phun trào và các vụ nổ dưới nước (kể cả các vụ thử hạt nhân dưới nước), trượt
lở đất, va chạm của các thiên thạch xảy ra trên biển đều có khả năng gây ra sóng thần Sóng thần tuy chưa xuất hiện ở Việt Nam song nhiều vùng
bờ biển của Việt Nam vẫn có nguy cơ chịu ảnh hưởng của sóng thần do tiềm ẩn nguy cơ động đất
ở một số nước trong khu vực
12 Nước biển dâng
Nước biển dâng là hiện tượng mực nước biển trung bình hằng năm trong những năm gần đây cao hơn mức mực nước biển trung bình nhiều năm
do ảnh hưởng của biến đối khí hậu toàn cầu
Trong 70 năm qua, nhiệt độ trung bình ở
Việt Nam đã tăng lên 0,7°C và mực nước biển
dâng cao thêm 20 em' Biến đổi khí hậu đang tác
1 Theo G8§.TSKH Nguyễn Đức Ngữ - Trung tâm Khoa học công nghệ khí tượng thủy văn và môi trường
Trang 23động tới Việt Nam với những trận lũ lụt, hạn hán
và bão mạnh hằng năm tăng nhanh và làm mực nước biển dâng cao
'Theo kịch bản biến đổi khí hậu năm 2012 cua
Bộ Tài nguyên và Môi trường, nếu mực nước
biển dâng 1m sẽ có khoảng 39% diện tích, 35%
dân số vùng đồng bằng sông Cửu Long, trên 10% diện tích, 9% dân số vùng đồng bằng sông
Hồng và Quảng Ninh, trên 2,5% diện tích, 9% dân số các tỉnh ven biển miền Trung và khoảng 7% dân số Thành phố Hồ Chí Minh bị ảnh hưởng trực tiếp
Mực nước biển dâng, gây xâm nhập mặn là
mối đe dọa nghiêm trọng đối với các vùng ven
biển ở Việt Nam, trong đó các tỉnh ven biển Tây
Nam Bộ là khu vực chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn nghiêm trọng nhất với 1,77 triệu ha đất bị
nhiễm mặn, chiếm 45% diện tích Điển hình như các tỉnh Sóc Trăng, Bến Tre, nước mặn đã xâm
nhập vào đất liền khoảng từ 40 - 45 km, thậm
chí có nơi vào sâu đến 70 km Tại đồng bằng sông Cửu Long và Thành phố Hồ Chí Minh, các dự báo
cho thấy, đến năm 2100, nếu mực nước tăng 1 m
thì vựa lúa này có nguy cơ mất đi 7,6 triệu tấn/năm, tương đương với 40,52% tổng sản lượng
lúa của cả vùng
21
Trang 24III- TÂN SUẤT XUẤT HIỆN VÀ PHÂN VÙNG
THIEN TAI O VIET NAM
Địa hình Việt Nam tương đối phức tạp, da
dạng, có sự phân hóa theo chiều Bắc - Nam và theo hướng Đông - Tây; 3/4 diện tích nước ta là đổi núi và eao nguyên, chỉ 1⁄4 diện tích còn lại là đông bằng châu thổ và đồng bằng duyên hải Với
vị trí địa lý đặc thù và địa hình phân bố phức tạp, hằng năm, Việt Nam phải đối mặt với rất
nhiều loại hình thiên tai, đặc biệt là các loại hình thiên tai liên quan đến nước (thủy tai) như
lũ, bão, ngập úng, sạt lở và lũ quét Tuy nhiên, tần suất xuất hiện và loại hình thiên tai thường
xảy ra ở mỗi vùng lại có đặc trưng khác nhau
1 Tần suất xuất hiện
Tần suất Tần suất xuất hiện | Tần suất xuất hiện cao trung bình xuất hiện
thấp
Trang 2532 Phân vùng thiên tai
Các vùng Các loại thiên tai
IVùng núi phía Bắc |Lũ quét, sạt lở đất, bão, lốc,
mưa đá, rét hại, sương muối IVùng đồng bằng sông|Bão, lũ lụt theo mùa mưa bão, [Hồng sạt lỏ đất, bồi lắng, rét hại Các tỉnh miền Trung |Bão, lũ lụt, sạt lở đất, lũ quét,
|hạn hán, xâm nhập mặn
Tay Nguyên [Lũ quét, sạt lở đất, hạn hán, lốc IVùng đồng bằng sông|Lũ lụt, bão, lốc, sạt lổ đất, Cửu Long Inhiễm mặn, hạn han
IV- TÁC DONG, ANH HUONG CUA THIEN TAI
1 Hau qua cua thién tai
Thiên tai luôn là mối đe dọa nghiêm trọng đối
với con người Thiên tai là nguyên nhân gây nên tình trạng nghèo đói, thất nghiệp, làm giảm tăng
trưởng kinh tế và gây nên những bất ổn xã hội ở nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là đối với những
nước nghèo Sự tàn phá của thiên tai càng khủng
khiếp khi các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt và biến đổi khí hậu có xu hướng diễn ra với tốc độ
nhanh hơn trong vài thập kỷ qua Các hiện tượng
khí hậu cực đoan đang trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của các nước trên thế giới Hầu hết giá cả thực phẩm
23
Trang 26đều tăng do sản lượng giảm sút, cung cấp không
đủ, đe dọa an ninh lương thực toàn cầu Dưới tác động của thiên tai, môi trường bị suy thoái, hoàn
cảnh sống của con người bị thay đổi, làm gia tăng nhiều bệnh, dịch
Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, một trong năm ổ bão của khu vực châu Á - Thái
Bình Dương nên thường xuyên phải đối mặt với
các loại hình thiên tai Trong những năm qua,
thiên tai xảy ra ở khắp các khu vực trên cả nước, gây ra nhiều tổn thất to lớn về người, tài sản; tác động xấu đến môi trường và quốc phòng - an ninh a) Đối với các hoạt động kinh tế - xã hội Thiên tai ở Việt Nam là tác nhân gây can trở trực tiếp tới sự phát triển kinh tế và sự phát triển bền vững, làm gia tăng đói nghèo; là trở lực lớn
trong quá trình phấn đấu đạt các mục tiêu phát triển “Thiên niên kỷ” Việt Nam có tới hơn 80%
dân số có nguy cơ chịu ảnh hưởng trực tiếp của
thiên tai
Thiên tai xảy ra đã làm mất đi nhiều thành quả của quá trình phát triển kinh tế - xã hội trong
cả nước Theo số liệu của Trung tâm Phòng tránh
và giảm nhẹ thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), mỗi năm tại Việt Nam, thiên tai
làm cướp đi sinh mạng của khoảng 400 người hàng ngàn người bị thương, giá trị thiệt hại về tài
Trang 27sản ước tính khoảng 1,9 - 1,5% GDP/năm Thiên tai đã tác động xấu tới hầu hết các ngành kinh tế,
đặc biệt là ngành nông - lâm nghiệp Tần suất xuất hiện ngày càng nhiều các hiện tượng thiên tai như bão, lũ lụt, làm tăng nguy cơ ngập lụt đối với các vùng đất thấp, điển hình như đồng bằng sông Cửu Long; tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, rét đậm, rét hại trên diện rộng gây thiệt hại lớn cho chăn nuôi và trồng trọt, làm tăng nguy
cơ cháy rừng, phát triển sâu hại, dịch bệnh
Ngoài những thiệt hại về kinh tế và sinh mạng
con người, sự thay đổi của môi trường sau thiên
tai cũng làm gia tăng các bệnh truyền nhiễm như: sốt rét, sốt xuất huyết, viêm não và các bệnh khác Môi trường bị ô nhiễm, điều kiện sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh đang là vấn để lớn mà Việt Nam thường xuyên phải đối mặt
Thiên tai làm gia tăng sự phân hóa mức sống của dân cư, làm cản trở và làm chậm quá trình
xóa đói giảm nghèo, đặc biệt ở những vùng thường xuyên phải đối mặt với thiên tai Trung bình mỗi
năm có hàng triệu lượt người cần cứu trợ do bị
thiên tai Nhiều người trong số họ vừa mới thoát
khỏi nghèo đói thì lại bị tái nghèo bởi thiên tai
Thiên tai ảnh hưởng đến phát triển giáo dục, phá hoại kết cấu hạ tầng giáo dục, gián đoạn thời gian đến trường của học sinh, đặc biệt là ở những
khu vực miền núi và đồng bằng sông Cửu Long
2ã
Trang 28"Thiên tai còn gây nhiều ảnh hưởng bất lợi đối với
các nhóm dân cư dễ bị tổn thương như: người già, người sức khỏe yếu, người tàn tật, phụ nữ và trẻ em
b) Đối với môi trường
- Thiên tai tàn phá, làm suy thoái, gây ô nhiễm
môi trường sống, tác động xấu đến sản xuất và đời sống của cộng đồng
- Hậu quả của thiên tai là làm ô nhiễm nguồn
nước, phát sinh dịch bệnh
e) Đối với quốc phòng - an ninh
- Pha hủy các công trình quốc phòng - an ninh
- Suy giảm nguồn dự trữ của quốc gia
- Mất ổn định đời sống xã hội
- Gây xáo trộn trật tự, an toàn xã hội
Bạn cần biết! Trong thiên tai, bạn phải đối diện với nguy cơ tử vong hoặc bị thương tổn về sức khỏe và tỉnh thần Bạn có thể bị mất nhà cửa, tài sản, và người thân Những căng thẳng như vậy có thể không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý, xúc cảm và thể trạng của bạn ngay khi thảm họa xảy ra mà còn ảnh hưởng nhiều năm sau trong cuộc đời của bạn
2 Xu thế biến đổi thiên tai và những thách thức của thiên tai đối với Việt Nam
"Trên phạm vi toàn cầu, thiên tai được dự báo sẽ
xảy ra ngày càng nhiều hơn về loại hình và tần
Trang 29suất xuất hiện, phức tạp hơn về diễn biến và nghiêm trọng hơn về hậu quả Sự nóng lên toàn cầu và biến đổi khí hậu, các hiện tượng E1 Nino,
La Nina và sự gia tăng các cơn bão nhiệt đới, hạn
hán gần đây trên thế giới và trong khu vực đã tác động trực tiếp đến tình hình thời tiết và thiên tai ở nước ta
Do tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai lớn, bất thường đã xảy ra ngày một thường xuyên hơn,
diễn biến phức tạp hơn, gây hậu quả khó lường Những năm gần đây, quỹ đạo bão có xu thế dịch
chuyển về phía Nam, rất khó dự báo và xác định chính xác đường đi của bão Dự báo trong tương lai,
số lượng cơn bão có cường độ mạnh sẽ gia tăng
Liũ lụt tự nhiên kết hợp với các tác nhân phi tự
nhiên (nạn phá rừng, sử dụng đất không hợp lý, xây dựng các công trình trên sông ) ngày càng có xu
hướng gia tăng, gây thiệt hại về người và tài sản Lũ
do sự cố hư hỏng các công trình trữ nước, giữ nước,
cản trở dòng lũ, ngập lũ do tác động của con người
cũng có xu hướng xảy ra thường xuyên hơn
Do tác động của biến đổi khí hậu, mưa bão gia
tăng và phức tạp hơn nên nhiều hồ đã gặp sự cố, mất an toàn, gây hậu quả lớn về xã hội và môi trường (từng xảy ra ở miền Trung và Tây Nguyên
trong những năm qua)
Dưới tác động của biến đổi khí hậu, mưa cường
độ lớn xảy ra thường xuyên hơn ở vùng núi cao và
27
Trang 30Tây Nguyên nước ta, dẫn tới lũ quét xảy ra với tần
suất cao hơn, ác liệt hơn và gây thiệt hại ngày càng nghiêm trọng
Bên cạnh bão, lũ lụt, Việt Nam còn phải đối
mặt với nguy cơ hạn hán và thiếu nước trên diện rộng, thậm chí sa mạc hóa sẽ gia tăng do sự biến đổi khí hậu làm thay đổi quy luật tự nhiên Mức
độ gay gắt của hạn hán rất khó dự đoán và xác
định trước
Hạn hán, thiếu nước điển hình đã xảy ra liên tiếp trong mùa khô những năm đầu thế kỷ XXI
Dưới tác động của biến đổi khí hậu, hạn hán được
ước lượng sẽ tăng lên khoảng một cấp trên tất cả
các vùng trong những năm tới, tiếp tục gia tăng quá trình hoang mạc hóa, mặn hóa, xâm thực, xói
lở bờ sông, cát bay, cát chảy
Xâm nhập mặn có nguy cơ tăng cao trong tương lai, đặc biệt là ở vùng đồng bằng sông Cửu Long Dưới tác động của nước biển dâng, hạn hán khắc nghiệt, số ngày khô liên tục tăng lên và thay đổi
nguồn nước ở thượng lưu Ở hạ lưu, các hệ thống
sông Hồng, sông Thái Bình, sông Đồng Nai và đồng bằng sông Cửu Long, mặn xâm nhập vào đất
liền sâu hơn
Thiên tai là một trong những thách thức lớn đối với phát triển Việc nghiên cứu, tìm hiểu và
tiếp tục nhận biết về các hiện tượng thiên tai là rất cần thiết để chủ động hơn trong phòng tránh thiên tai, giảm nhẹ những thiệt hại ở nước ta
Trang 31V- DỰ BÁO, CẢNH BÁO VÀ TRUYỀN TIN
THIEN TAI O VIET NAM
Theo quy dinh tai Quyét dinh sé 46/2014/QD-TTg
ngày 15-8-2014 của Thủ tướng Chính phủ quy
định về dự báo, cảnh báo và truyền tin thiên tai;
các loại thiên tai quy định dưới đây được dự báo,
cảnh báo và truyền tin:
- Bão, áp thấp nhiệt đới hoạt động trên vùng biển phía tây kinh tuyến 120° Đông phía bắc vĩ
tuyến 05° Bắc và phía nam vĩ tuyến 23° Bắc (gọi
là Biển Đông) và trên đất liền lãnh thổ Việt Nam
- Bão, áp thấp nhiệt đới hoạt động ngoài khu vực Biển Đông, nhưng có khả năng di chuyển vào
Biển Đông trong khoảng 24 đến 48 giờ tới
- Lũ trên các sông trên lãnh thổ Việt Nam và các sông liên quốc gia liên quan
- Những trận động đất có độ lớn (M) bằng hoặc
lớn hơn 3,5 (theo thang Richter hoặc tương đương)
ảnh hưởng đến Việt Nam
- Những trận động đất có độ lớn trên 6,ð (theo
thang Richter hoặc tương đương) xảy ra trên biển
có khả năng gây ra sóng thần ảnh hưởng đến
Việt Nam
- Những trận sóng thần xảy ra do động đất ở vùng biển xa, có khả năng ảnh hưởng đến Việt Nam
- Các thiên tai lốc, sét, mưa lớn, lũ quét, ngập
lụt, sạt lở đất do mưa lũ hoặc dòng chảy, sụt lún
29
Trang 32đất do mưa lũ hoặc dòng chảy, nước dâng, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán, rét hại, mưa đá, sương muối và các loại thiên tai khác
Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm ban hành bản
tin dự báo, cảnh báo thiên tai là Trung tâm Dự
báo khí tượng thủy văn Trung ương thuộc Trung tâm Khí tượng thủy văn quốc gia; Đài Khí tượng thủy văn khu vực, Đài Khí tượng thủy văn tỉnh trực thuộc Trung tâm Khí tượng thủy văn quốc gia và Viện Vật lý địa cầu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai do các cơ quan này ban hành là
bản tin chính thức, được sử dụng trong chỉ đạo
điều hành hoạt động phòng ngừa, ứng phó và
khắc phục hậu quả thiên tai ở Việt Nam
Các cơ quan thông tấn, báo chí có trách nhiệ
phát đầy đủ, chính xác nội dung các bản tin trên; đối với Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, có thể biên tập lại một phần bản tin về thiên tai trong các bản tin chuyên để, bình luận
trong chương trình của mình, nhưng không được
làm sai lệch nội dung của bản tin
30
Trang 33CHƯƠNG II
PHONG, CHONG THIEN TAI
I- MỘT SỐ KHÁI NIỆM
- Phòng, chống thiên tai là quá trình mang tinh
hệ thống, bao gồm hoạt động phòng ngừa, ứng phó
và khắc phục hậu quả thiên tai
- Rủi ro thiên tai là thiệt hại mà thiên tai có
thể gây ra về người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và hoạt động kinh tế - xã hội
- Giảm nhẹ rủi ro thiên tai là giảm thiểu hoặc
hạn chế các tác động có hại của thiên tai gây ra
cho người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và hoạt động kinh tế - xã hội
Trang 34những nhóm người khác trong cộng đồng Đối tượng dễ bị tổn thương bao gồm trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ đang mang thai hoặc đang nuôi con
dưới 12 tháng tuổi, người khuyết tật, người bị
bệnh hiểm nghèo và người nghèo
- Công trình phòng, chống thiên tai là công trình do Nhà nước, tổ chức, cá nhân đầu tư, xây dựng, bao gồm trạm quan trắc khí tượng, thủy văn, hải văn, địa chấn, cảnh báo thiên tai; công
trình đê điểu, hồ đập, chống úng, chống hạn, chống sạt lở: khu neo đậu tránh trú bão cho tàu thuyền, nhà kết hợp sơ tán dân và công trình khác
phục vụ phòng, chống thiên tai
1I- NGUYÊN TẮC PHÒNG, CHỐNG THIEN TAI Phòng, chống thiên tai cần bảo đảm các nguyên tắc cơ bản sau:
- Phòng ngừa chủ động, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả
- Phòng, chống thiên tai là trách nhiệm của Nhà nước, tổ chức, cá nhân, trong đó Nhà nước giữ
vai trò chủ đạo, tổ chức và cá nhân chủ động, cộng
đồng giúp nhau
- Phòng, chống thiên tai được thực hiện theo phương châm bốn tại chỗ: chỉ huy tại chỗ: lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ; hậu cần tại chỗ
Trang 35- Lông ghép nội dung phòng, chống thiên tai
trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, địa phương và quy hoạch, kế
hoạch phát triển ngành
~- Phòng, chống thiên tai phải bảo đảm tính nhân
dao, công bang, minh bạch và bình đẳng giới
- Phòng, chống thiên tai phải dựa trên cơ sở khoa học; kết hợp sử dụng kinh nghiệm truyền thống với tiến bộ khoa học và công nghệ: kết hợp giải pháp
công trình và phi công trình; bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu
- Phòng, chống thiên tai được thực hiện theo sự
phân công, phân cấp, phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng và phù hợp với các cấp độ rủi ro thiên tai
II- HOẠT DONG PHONG, CHONG THIEN TAI
1 Phòng ngừa/chuẩn bị
Theo Văn phòng Liên hiệp quốc về Giảm nhẹ
rủi ro thiên tai (UNISDR), phòng ngừa/chuẩn bị
phòng, chống thiên tai là những kiến thức và
năng lực của chính phủ, chính quyền các cấp, các
tổ chức ứng phó và phục hồi chuyên nghiệp của cộng đồng và cá nhân đối với việc dự báo, ứng phó,
phục hồi một cách có hiệu quả đối với những tác động do thiên tai có thể xảy ra, sắp xảy ra hoặc đang xảy ra
33
Trang 36Công tác phòng ngừa/chuẩn bị đóng vai trò quyết định cho việc ứng phó cũng như xác định các hoạt động phục hồi phù hợp
Phòng ngừa thiên tai, bao gồm các hoạt động:
- Xây dựng, phê duyệt và thực hiện chiến lược,
kế hoạch phòng chống thiên tai
Về kế hoạch phòng, chống thiên tai
Kế hoạch phòng, chống thiên tai được xây dựng tại các cấp địa phương, cấp bộ và cấp quốc gia theo chu kỳ kế hoạch 5 năm tương ứng với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và được điều chỉnh hằng năm Nội dung kế hoạch phòng, chống thiên tai ở các cấp địa phương:
Cấp xã:
- Đánh giá và cập nhật hằng năm về đặc điểm dân sinh, kinh tế - xã hội và kết cấu hạ tầng trong phạm vi quản lý;
- Xác định nội dung và biện pháp phòng, chống thiên tai phù hợp với từng loại thiên tai và cấp độ rủi
ro thiên tai thường xảy ra tại địa phương, chú ý đến
đối tượng dễ bị tổn thương bao gồm tổ chức thông tin,
tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng,
chống thiên tai; xây dựng phương án ứng phó với các cấp độ rủi ro thiên tai và loại thiên tai cụ thể; tổ chức
thường trực, cập nhật thông tin diễn biến thiên tai; xác
định khu vực nguy hiểm; chuẩn bị địa điểm sơ tán; tổ
chức tập huấn, huấn luyện, diễn tập kỹ năng phòng, chống thiên tai;
Trang 37- Chuẩn bị vật tư, phương tiện, trang thiết bị, nhu yếu phẩm cho hoạt động phòng, chống thiên tai;
- Đề xuất nhu cầu về nguồn lực và xác định tiến
độ hằng năm và 5 năm để thực hiện kế hoạch phòng,
chống thiên tai tại địa phương;
- Xác định trách nhiệm tổ chức thực hiện kế hoạch
phòng, chống thiên tai
Cấp huyện:
- Đánh giá và cập nhật hằng năm về đặc điểm dân sinh, kinh tế - xã hội và kết cấu hạ tầng trong phạm vi quản lý;
- Tình hình thiên tai của địa phương;
- Xác định nội dung và biện pháp phòng, chống thiên
tai phù hợp với từng loại thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai thường xảy ra tại địa phương, chú ý đến đối tượng dễ
bị tổn thương, bao gồm xây dựng công trình phòng,
chống thiên tai của địa phương theo phân cấp: tổ chức
thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng
về phòng, chống thiên tai; xác định khu vực nguy hiểm;
xây dựng phương án ứng phó với các cấp độ rủi ro thiên
tai và loại thiên tai cụ thể: tổ chức thường trực, cập nhật thông tin diễn biến thiên tai; tổ chức tập huấn, huấn luyện, diễn tập kỹ năng phòng, chống thiên tai;
- Chuẩn bị vật tư, phương tiện, trang thiết bị, nhu yếu phẩm cho hoạt động phòng, chống thiên tai, trang thiết bị chuyên dùng cho hoạt động chỉ đạo, chỉ huy phòng, chống thiên tai;
Trang 38- Lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào
quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội;
- Đề xuất nhu cầu về nguồn lực và xác định tiến
độ hằng năm và 5 năm để thực hiện kế hoạch phòng,
chống thiên tai tại địa phương;
- Xác định trách nhiệm tổ chức thực hiện kế hoạch
- Xác định nội dung và biện pháp phòng, chống thiên tai phù hợp với các cấp độ rủi ro thiên tai và
loại thiên tai cụ thể nhằm giảm thiểu rủi ro thiên tai, chú ý khu vực nguy hiểm và đối tượng dễ bị
Trang 39Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm tổ chức xây dựng, phê duyệt kế hoạch phòng, chống thiên tai của địa phương, báo cáo Ủy ban nhân dân cấp trên tổng hợp, chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo
kế hoạch phòng, chống thiên tai với Bộ Nông nghiệp
và Phát triển nông thôn và Bộ Quốc phòng
- Lông ghép nội dung phòng, chống thiên tai
vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, của địa phương và quy hoạch, kế
hoạch phát triển ngành
- Xây dựng chính sách trong lĩnh vực phòng,
chống thiên tai
- Xác định, đánh giá, phân vùng rủi ro thiên tai
và theo dõi, giám sát thiên tai
- Quy hoạch vùng dân cư và tổ chức sản xuất thích ứng với thiên tai; rà soát, có kế hoạch di đời dân cư vùng có rủi ro thiên tai rất cao
- Xác định cấp độ rủi ro thiên tai
- Xây dựng và quản lý công trình phòng, chống
thiên tai
- Tổ chức, tham gia thông tin, truyền thông và
giáo dục về phòng, chống thiên tai đối với các cấp,
các ngành và cộng đồng
- Chuẩn bị ứng phó thiên tai, bao gồm:
a) Xây dựng phương án ứng phó với các cấp độ rủi ro thiên tai và loại thiên tai cụ thể;
Trang 40Về phương án ứng phó thiên tai
Phương án ứng phó thiên tai được xây dựng dựa trên các căn cứ sau đây:
- Các loại thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai có khả năng xảy ra tại địa phương và lĩnh vực quản lý;
- Năng lực ứng phó thiên tai của tổ chức, cá nhân;
- Khả năng phối hợp và hỗ trợ của các lực lượng
- Sơ tán, bảo vệ người, tài sản, bảo vệ sản xuất;
- Bao dam an ninh trật tự, giao thông, thông tin
liên lạc;
- Phối hợp chỉ đạo, chỉ huy phòng tránh, ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn;
- Nguồn nhân lực ứng phó thiên tai;
- Dự trữ vật tư, phương tiện, trang thiết ¡, nhu
yếu phẩm
Phương án ứng phó thiên tai được xây dựng ở địa phương, bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ
và cơ quan, tổ chức khác; phương án ứng phó thiên tai
được rà soát, điều chỉnh, bổ sung hằng năm
Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm tổ chức xây dựng và phê duyệt phương án ứng phó thiên
tai phù hợp với đặc điểm thiên tai của địa phương gửi
Ủy ban nhân dân cấp trên trực tiếp để phối hợp chỉ đạo 38