Vai trò của triết học mác lênin trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách sinh viên việt nam hiện nay

.Chủ đề 1: vấn đề cơ bản của triết họcCâu 1: Vai trò của triết học Mác - Lênin trong quá trình hình thành và phát triển nhâncách sinh viên Việt Nam hiện nay: Thứ nhất, Triết học đóng va

.Chủ đề 1: vấn đề cơ bản của triết họcCâu 1: Vai trò của triết học Mác - Lênin trong quá trình hình thành và phát triển nhân

cách sinh viên Việt Nam hiện nay:

Thứ nhất, Triết học đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận, nhân sinh quan, hệ thống giá trị văn hóa nhân văn cho sinh viên,

nó như “la bàn” giúp họ định hướng tính tích cực xã hội và chính trị của mình vào mục đích xây dựng, sáng tạo: Sinh viên ở các thời đại khác nhau và ở các nước khác nhau đều thường đi tiên phong trong các phong trào và các tiến trình chính trị

Thứ hai, thế giới quan là nhân tố định hướng cho quá trình hoạt động sống của con người, là thấu kính mà qua đó con người có thể xác định mục đíc, ý nghĩa cuộc sống

và ý nghĩa cuộc sống và lựa chọn cách thức đạt mục đích đó: Triết học đem lại cho sinh viên tri thức về các mối quan hệ xã hội, về bản chất, chức năng của nhà nước và của pháp luật, về mục đích tồn tại của con người, về cái thiện và cái ác, về mối quan

hệ giữa cá nhân với nhà nước và xã hội, về tự do và trách nhiệm => Vì vậy, triết học

có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách sinh viên Giáo dục triết học Mác - Lênin còn góp phần xây dựng nhân sinh quan cộng sản chủnghĩa cho sinh viên, xây dựng trong họ những quan niệm đúng đắn về cuộc đời, về ý nghĩa và mục đích của cuộc sống Cụ thể là, triết học Mác - Lênin giúp sinh viên hiểu được mục đích cao nhất của con người là xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; trong đó, mọi người đều có một cuộc sống đầy đủ về vật chất và tinh thần

Đó là một xã hội mà "sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển

tự do của tất cả mọi người"

Giáo dục triết học Mác - Lênin góp phần xây dựng lý tưởng cộng sản cho các thế hệ sinh viên Việt Nam Lý tưởng giữ vai trò quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách sinh viên, vì lý tưởng là mục đích cao nhất, đẹp nhất, tạo ra nghị lực giúp con người vượt qua mọi thách thức đạt đến mục tiêu đề ra Sinh viên khi tiếp nhận những tri thức khoa học Mác - Lênin sẽ tìm kiếm được sức mạnh từ chính bản thân tri thức

ấy để tự mình vươn lên, bồi dưỡng lý tưởng cộng sản, tin tưởng vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội Có niềm tin, có hoài bão, sinh viên tất có ý chí thực hiện lý

tưởng.Giúp sinh viên có tinh thần đấu tranh với những hành vi lệch chuẩn của một bộ phận sinh viên sống thiếu trách nhiệm, mất phương hướng, lòng tin, lý tưởng sa đà vào cuộc sống hưởng thụ, thực dụng chỉ nghĩ đến lợi ích riêng mình, vô cảm với lợi ích của đồng loại, của dân tộc

Do vậy, trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn, chúng ta cần tránh cả hai thái cực sai lầm:

+ Xem thường triết học sẽ sa vào tình trạng mò mẫm, dễ bằng lòng với những biện pháp cụ thể nhất thời, đi đến chỗ mất phương hướng, thiếu nhìn xa trông rộng, thiếu chủ động và sáng tạo trong công tác;

+ Tuyệt đối hóa vai trò của triết học sẽ sa vào chủ nghĩa giáo điều, áp dụng một cách máy móc những nguyên lý, những quy luật vào từng trường hợp riêng mà không tính đến tình hình cụ thể trong từng trường hợp riêng và kết quả là dễ bị vấp váp, thất bại.Bồi dưỡng thế giới quan duy vật và rèn luyện tư duy biện chứng để phòng và chống chủ nghĩa chủ quan, tránh phương pháp tư duy siêu hình, đó vừa là kết quả vừa là mụcđích trực tiếp của việc nghiên cứu lý luận triết học nói chung, triết học Mác - Lênin nói riêng

Tham khảo: Câu 2: Vai trò của triết học Mác Lê nin đối với mỗi cá nhân ?

Học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin giúp chúng ta từng bước xây dựng và hìnhthành thế giới quan khoa học, có phương pháp tiếp thu một cách hiệu quả lý luận mới,những thành tựu khoa học - công nghệ của nhân loại, có niềm tin vào sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, có cơ sở khoa học chống lại tư tưởng lạc hậu, phản động.Hiểu và nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin, mỗi người có điều kiện hiểu rõ mục đích, con đường, lực lượng, cách thức bước đi của sự nghiệp giải phóng con người, không

sa vào tình trạng mò mẫm, mất phương hướng, chủ quan, duy ý chí Có cách nhìn xa trông rộng, chủ động sáng tạo trong công việc, khắc phục chủ nghĩa giáo điều, máy móc, tư tưởng nôn nóng đốt cháy giai đoạn và các sai lầm khác

Học tập các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin giúp học sinh trung cấp chuyên nghiệp có động cơ học tập đúng đắn, thái độ nghiêm túc trong rèn luyện đạo đức công dân, ý thức nghề nghiệp của người lao động tương lai Để đạt được mục đích đó ngườihọc cần chú ý liên hệ từng nguyên lý, có ý thức trách nhiệm trong học tập, rèn luyện, từng bước vận dụng vào đời sống, xây dựng tập thể, góp phần lớn nhất vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Chủ đề 2: vật chất và ý thức:

· 1 Ví dụ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong thực tiễn

Ví dụ 1: Trước khi thực hiện một trận đánh chúng ta làm quyết tâm thư; thực hiện

tự phê bình và phê bình; rút ra các nhược điểm để tiến bộ, khắc phục những mặt tiêu cực Thực hiện giáo dục nhận thức thông qua các phong trào, thực tiễn tư tưởng cục bộ địa phương và đạo đức giả.Hay, giữa vật chất và ý thức chỉ có những

mặt đối lập tuyệt đối trong phạm vi nhận thức luận Bên ngoài lĩnh vực đó, sự phânbiệt là tương đối Vì vậy một chính sách đúng đắn là cơ sở để kết hợp hai điều này.Ví dụ 2: Thực hiện giáo dục chính trị tư tưởng gắn với đề cao lợi ích vật chất như: Đạt danh hiệu thi đua; khen thưởng.

· 2 Vận dụng mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong cuộc sống:

Thứ nhất, Trong chính trị: Vận dụng của ĐCS Việt Nam vào sự nghiệp đổi mới – Từ

lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, kinh nghiệm những thành công và thất bại trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã rút ra bài học kinh nghiệmquan trọng đó là “Mọi đường lối, chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan” Cụ thể:

● Trước đổi mới: Kinh tế(vật chất): Cơ sở vật chất yếu kém, cơ cấu kinh tế nhiều mặt mất cân đối, năng suất lao động thấp, sản xuất chưa đảm bảo nhu cầuđời sống, sản xuất nông nghiệp chưa cung cấp đủ thực phẩm cho nhân dân, nguyên liệu công nghiệp hàng hóa cho xuất khẩu Chính trị (ý thức): Chúng

ta chưa tìm ra được đầy đủ những nguyên nhân đích thực của sự trì trệ trong nền kinh tế của nước ta và cũng chưa đề ra các chủ trương chính sách toàn diện

về đổi mới Nhất là về kinh tế, chúng ta chưa kiên quyết khắc phục chủ quan, trì trệ trong bố trí cơ cấu kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa và quản lý nền kinh tế

và những sai lầm trong lĩnh vực phân phối lưu thông

● Sau đổi mới:

Về chính trị, Đảng và nhà nước đã đi sâu nghiên cứu phân tích tình hình, lấy ý kiến rộng rãi của cơ sở, của nhân dân và đặc biệt là đổi mới tư duy về kinh tế Đại hội lần thứ VI của Đảng đã rút ra bài học kinh nghiệm lớn, trong đó: phải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan Đảng đã đề ra đường lối đổi mới, mở ra bước ngoặt trong sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở nước ta Và đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, ta

đã đánh giá tình hình chính trị xã hội Việt Nam sau hơn bốn năm thực hiện đường lối đổi mới: công cuộc đổi mới bước đầu đã đạt được những thành tựu rất quan trọng, tình hình chính trị của đất nước ổn định

Về Kinh tế: Nền kinh tế có những chuyển biến tích cực, bước đầu hình thành nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, nguồn lực sản xuất của xã hội được huy động tốt hơn, đời sống vật chất tinh thần của một bộ phân nhân dân có phần được cải thiện Sinh hoạt dân chủ trong xã hội ngày càng được phát huy

Thứ hai, Trong việc xây dựng nền kinh tế mới

Hiện nay, người dân hiểu và tiếp thu những nghiên cứu, đúc kết từ phân tích củanhà khoa học, nhà triết học vào thực tiễn cuộc sống Sau đó áp dụng mối quan hệgiữa vật chất và ý thức Nó là cơ sở để con người phản ứng với thực tại vật chấtthông qua những nhận thức cụ thể Có những thứ tồn tại trong thực tế cuộc sốngcần phải có sự cải tạo của con người mới có ích cho nhiều việc.Từ sự hiện diện củavật chất trên thế giới này, con người nhận thức đúng, thậm chí thay đổi và tác độngtrở lại một cách sáng tạo Làm cho vật chất đó sinh ra các vật thể, đồ vật, sinh vật,thực vật, … đa dạng hơn hoặc nếu chủ thể coi đó là vật có hại thì sẽ tìm cách kìmhãm sự phát triển của nó và loại bỏ nó khỏi thế giới loài người.Đất nước ta đangbước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng ta chủ trương:

“huy động ngày càng cao mọi nguồn lực cả trong và ngoài nước, đặc biệt là nguồnlực của dân và công cuộc phát triển đất nước”, muốn vậy phải “nâng cao năng lựclãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnhtoàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển,thực hiện “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

· Liên hệ bản thân mối quan hệ giữa vật chất và ý thức:

Từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, ta có thể liên hệ bản thân để rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu đối với quá trình học tập và làm việc Trước hết, trong quá trình hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn, chúng ta cần phải coi trọng thực tế khách quan, lấy thực tế khách quan làm cho căn cứ cho mọi hoạt động của mình

Bên cạnh đó, cần phải phát huy tính năng động chủ quan, tức là phát huy vai trò tích cực của ý thức, vai trò tích cực của nhân tố con người Như vậy, để đạt được thành công trong mọi lĩnh vực, con người cần trang bị các tri thức cần thiết và xác định đúng đắn mục tiêu, phương hướng hoạt động và tổ chức thực hiện Cùng với

nỗ lực và ý chí mạnh mẽ của mình để đạt được mục tiêu đề ra Từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức liên hệ bản thân, cá nhân tôi thấy được rằng bản thân phải luôn phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức, phát huy nhân tố con người để tác động cải tạo thế giới khách quan Đặc biệt cần tránh tình trạng bảo thủ trì trệ, thái độ tiêu cực, thụ động, ỷ lại

Chủ đề 3: Hai nguyên lý cơ bản của PBCDV

· * Liên hệ thực tiễn với bản thân (mối liên hệ phổ biến)

Khi nhìn nhận một vấn đề, cần nhìn đa chiều, đặt nó trong nhiều mối liên hệ vớicác sự vật, hiện tượng khác đồng thời đặt nó trong hoàn cảnh lịch sử phù hợp đểcho ra một kết quả hay quyết định khách quan nhất

· * Liên hệ thực tiễn với bản thân (sự phát triển)

Mỗi ngày luôn phải làm mới bản thân, học tập thêm nhiều thứ mới mẻ từ nhiềunguồn tài liệu khác nhau để không bị tụt hậu Và khi học tập thêm nhiều thứ mới,

tư duy mở thì mới không bị bảo thủ, cố chấp giữ nguyên ý nghĩ ban đầu về mộtthứ

· 1 VẬN DỤNG NGUYÊN LÝ PHÁT TRIỂN

Quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở nước ta là một quá trình lâu dài, khókhăn, nhiều thử thách và cũng có lúc sự lãnh đạo của Đảng mắc phải những bệnhchung của các nước xã hội chủ nghĩa như bệnh giáo điều, bệnh bảo thủ trì trệ, chủquan duy ý chí, dẫn đến sự suy thoái khủng hoảng kinh tế xã hội Tuy nhiên,Đảng vẫn khẳng định “chủ nghĩa xã hội trên thế giới từ những bài học thành công

và thất bại cũng như từ những khát vọng và sự thức tỉnh của các dân tộc, có điềukiện và khả năng tạo ra bước phát triển mới Theo quy luật tiến hóa của lịch sử loàingười nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội.”( văn kiện Đại hội IX) Nhận địnhnày xuất phát từ nguyên lý về sự phát triển và quan điểm phát triển trong triết MácLênin và thực tiễn tình hình thế giới cũng như tình hình xây dựng Chủ nghĩa xãhội ở Việt Nam Bệnh bảo thủ trì trệ và bệnh giáo điều cùng với những bệnh chủquan duy ý chí là những căn bệnh chung của các nước xã hội chủ nghĩa và nó gây

ra hậu quả tất yếu là làm cản trở, thậm chí kéo lùi sự phát triển của kinh tế xã hội,đưa chúng ta đến những sai lầm nghiêm trọng

Trong quá trình đổi mới và xây dựng đất nước, Đảng ta luôn đấu tranh phêphán với những quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến Văn kiện Đại hội Đảng lầnthứ XI có viết : “ Xóa bỏ mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử về quá khứ, giaicấp, thành phần, xây dựng tinh thần cởi mở, tin tưởng lẫn nhau hướng tới tươnglai.”

Việc Đảng ta kiên trì đổi mới xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủnghĩa là căn cứ vào quan điểm phát triển của chủ nghĩa duy vật biện chứng trên cơ

sở tin tưởng vào sự tất thắng của chủ nghĩa cộng sản Mặc dù trong bối cảnh lịch

sử hiện nay Chủ nghĩa xã hội trên thế giới đang ở giai đoạn thoái trào và công cuộcquá độ đi lên chủ nghĩa xã hội của đất nước ta cũng như các nước Chủ nghĩa xãhội đứng trước nhiều khó khăn thử thách

· Vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong học tập

Vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong học tập mang ý nghĩa rất quan trọng,đặc biệt với sinh viên để có thể phát triển và hoàn thiện bản thân

Các cá nhân trong học tập phải biết nắm chắc cơ sở lý luận cuẩ quan điểm toàndiện, để từ đó có thể vận dụng một cách sáng tạo, hợp lý Trong quá trình học tậpcần phải phân biệt các mối liên hệ, phải chú ý đến các mối liên hệ bên trong, mốiliên hệ bản chất, mối liên hệ chủ yếu, mối liên hệ tất nhiên để hiểu rõ về bản chấtcủa sự vật và có phương pháp tác động phù hợp nhằm đem lại hiệu quả cao nhấttrong sự phát triển của bản thân.

Bên cạnh đó, trong nhận thức và hành động, chúng ta cần lưu ý tới sự chuyển hóalẫn nhau giữa các mối liên hệ ở những điều kiện xác định

Ngoài ra, cá nhân cần phải nắm rõ chương trình học và cũng phải thấy rõ khuynhhướng phát triển của chuyên ngành theo học trong thời gian sau đó, yêu cầu của xãhội đối với chuyên ngành đang học tập, nghiên cứu là gì? Xã hội hiện tại và tươnglai đòi hỏi những gì, qua đó hoàn thiện bản thân, nâng cao tri thức cho phù hợp vớinhu cầu của xã hội

· 2 Vận dụng nguyên lý về mối liên hệ phổ biến vào công cuộc thời kỳ đổi mới của Đảng ở Việt Nam

Đảng ta đưa ra những đổi mới trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội (kinh tế,

chính trị, xã hội, văn hóa, tư tưởng, ) chứ không ở một lĩnh vực nào Như đại hội VII của Đảng nêu kinh nghiệm bước đầu đổi mới “ Một là phải giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình đổi mới, hai là đổi mới toàn diện, đồng bộ và triệt để nhưng phải có bớt đi hình thức và cách làm phù hợp.”

Thực tiễn cho thấy đổi mới là cuộc cách mạng sâu sắc trên tất cả các lĩnh vực đờisống xã hội Trên từng lĩnh vực nội dung đổi mới bao gồm nhiều mặt đổi mới cơchế, chính sách tổ chức, cán bộ, phong cách và lề lối làm việc

Đảng Cộng sản Việt Nam không tách mình ra khỏi quỹ đạo của sự phát triển nhânloại, đó chính là tham gia Toàn cầu hóa Việt Nam dưới sự dẫn dắt của Đảng đãthiết lập quan hệ ngoại giao với 170 quốc gia, tao mối quan hệ thương mại với hơn

220 vùng lãnh thổ, đấy chính là một trong những thành quả cho việc phát triểnđúng hướng của Việt Nam

Ở quy mô nhỏ hơn, chính là xây dựng đội ngũ quản lý ở các địa phương, luôn biếtđặt mình trong tổng thể liên kết để tạo ra một chính quyền đồng bộ, thống nhất Cónhư vậy mới phát triển bền vững được

Chủ đề 4: cặp phạm trù chung riêng, nguyên nhân kết quả Đang soạn

lại

Cd6: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn

Liên hệ vai trò của thực tiễn :

Trong đợt dịch Covid 19 lần thứ tư này tốc độ lây lan rất nhanh, đã lan rộng ranhiều địa phương với quy mô lớn nhất từ trước đến nay và tiếp tục diễn biến khólường Đặc biệt, dịch đã ngấm sâu vào cộng đồng Trong bối cảnh đó, thực tiễntrong triết học Mác-Lênin cũng góp một phần sức trong việc chống lại đại dịchCovid 19

Thực tiễn là động lực,cơ sở của nhận thức, con người tác động vào thực tiễn bóbuộc nó lộ ra những đặc điểm,thuộc tính của mình để con người nhận thức Trongđại dịch covid-19 , khi tình hình dịch mới bùng phát ở mọi người trên thế giới đềusống trong lo sợ, và khi thực tiễn là dịch covid lây lan qua đường hô hấp đã cungcấp tài liệu cho con người chúng ta giúp chúng ta có tài liệu và tìm ra cách phòngchống dịch bệnh như đeo khẩu trang , sử dụng dung dịch sát khuẩn tay, tránh chạmtay vào mắt ,mũi, miệng,… Và thực tiễn về việc lây lan và phòng chống dịchcovid-19 đã đề ra những nhu cầu, nhiệm vụ,phương hướng phát triển của conngười Con người phải tìm cách để vừa phòng chống được dịch bệnh, vừa phải tìmcách để đảm bảo vẫn phát triển kinh tế đất nước ổn định Và từ đó các loại vaccinphòng chống dịch bắt đầu được sáng chế và được đưa vào sử dụng, cùng với đó làcác chỉ thị được đưa ra để chống dịch bệnh Và thực tiễn về việc lây lan nhanhchóng dịch covid-19 đã giúp con người có nhận thức đúng đắn và hiểu được táchại cũng như lợi ích của phòng chống dịch bệnh Vậy thực tiễn covid 19 chính là

cơ sở cho nhận thức con người nảy sinh ra những phương thức để chống lại dịchbệnh để tồn tại và phát triển , cũng như covid-19 là động lực thúc đẩy con ngườiphải sáng tạo hơn nữa Và nhu cầu phòng chống dịch covid-19 mà con người sángtạo ra các loại vacxin

Thực tiễn là mục đích của nhận thức: Nghiên cứu vaccin Moderna để phòngchống và chữa bệnh Covid-19 Suy cho cùng đây là một vaccin được sản sinh ra đểphục vụ cho thực tiễn của nhận thức và như vậy không có tri thức nào được sảnsinh ra mà không phục vụ cho thực tiễn

Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý vì thực tiễn vật chất hóa tri thức, hiện thựchóa tư thưởng để khẳng định tính đúng sai của tri thức: nghe tin mọi người nói khitiêm vacxin sẽ làm mình dễ bị ốm và đau chỗ tiêm thì mình muốn biết thực thếnhư thế nào thì mình phải được tiêm vacxin đã rồi xem phản ứng trên người mìnhnhư thế nào( kiểm tra chân lý bằng thực tiễn )

● Đảng và Nhà nước ta vận dụng vai trò thực tiễn

Sự nghiệp đổi mới ở nước ta cung cấp một bài học to lớn về nhận thức Đó là bài học

về quán triệt quan điểm thực tiễn – nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin,quan điểm cơ bản và hàng đầu của triết học Mác xít Sự nghiệp đổi mới với tính chấtmới mẻ và khó khăn của nó đòi hỏi phải có lý luận khoa học soi sáng Sự khám phá về

lý luận phải trở thành tiền đề và điều kiện cơ bản làm cơ sở cho sự đổi mới trong hoạtđộng thức tiễn Tuy nhiên, lý luận không bỗng nhiên mà có và cũng không thể chờchuẩn bị xong xuôi về lý luận rồi mới tiến hành đổi mới Hơn nữa, thực tiễn lại là cơ

sở để nhận thức, của lý luận Phải qua thực tiễn rồi mới có kinh nghiệm, mới có cơ sở

đề khái quát thành lý luận

Vì vậy, quá trình đổi mới ở nước ta chính là quá trình vừa học vừa làm, vừa làm vừatổng kết lý luận, đúc rút thành quan điểm, thành đường lối để rồi quay trở lại quá trìnhđổi mới Có những điều chúng ta phải mò mẫm trong thực tiễn, phải trải qua thểnghiệm, phải làm rồi mới biết, thậm chí có nhiều điều phải chờ thực tiễn Ví dụ nhưvấn đề chống lạm phát, chống tham nhũng, vấn đề khoán trong nông nghiệp, vấn đềphân phối sản phẩm… Trong quá trình đó, tất nhiên sẽ không tránh khỏi việc phải trảgiá cho những khuyết điểm, lệch lạc nhất định

Ở đây, việc bám sát thực tiễn, phát huy óc sáng tạo của cán bộ và nhân dân là rất quantrọng Trên cơ sở, phương hướng chiến lược đúng, hãy làm rồi thực tiễn sẽ cho ta hiểu

rõ sự vật hơn nữa – đó là bài học không chỉ của sự nghiệp kháng chiến chống ngoạixâm mà còn là bài học của sự nghiệp đổi mới vừa qua và hiện nay

Trong khi đề cao vai trò của thực tiễn, Đảng ta không hề hạ thấp, không hề coi nhẹ lýluận Quá trình đổi mới là quá trình Đảng ta không ngừng nâng cao trình độ lý luậncủa mình, cố gắng phát triển lý luận, đổi mới tư duy lý luận về chủ nghĩa xã hội vàcon đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Nó được thể hiện qua năm bước chuyểncủa đổi mới tư duy phù hợp với sự vận động của thực tiễn cuộc sống trong nhữnghoàn cảnh và điều kiện mới

1 Bước chuyển thứ nhất:

Từ tư duy, dựa trên mô hình kinh tế hiện vật với sự tuyệt đối hóa sở hữu xã hội (Nhànước và tập thể) với sự phát triển vượt trước của quan hệ sản xuất đối với sự phát triểncủa lực lượng sản xuất dẫn tới hậu quả kìm hãm sự phát triển sản xuất… sang tư duymới Xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần trong đó kinh tế nhà nước giữvai trò chủ đạo trong sự thống nhất biện chứng với tính đa dạng các hình thức sở hữu,

đa dạng các hình thức phân phối, lấy phân phối theo lao động làm đặc trưng chủ yếunhằm thúc đẩy sản xuất phát triển

Đây chính là bước chuyển căn bản mà có ý nghĩa sâu xa vì nó là tôn trọng quy luậtkhách quan về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất; tuỳ thuộc vào

trình độ phát triển của lực lượng sản xuất mà từng bước thiết lập quan hệ sản xuất chophù hợp

2 Bước chuyển thứ hai:

Từ tư duy quản lý dựa trên mô hình một nền kinh tế chỉ huy tập trung, kế hoạch hóatuyệt đối với cơ chế bao cấp và bình quân sang tư duy quản lý mới thích ứng với nềnkinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý củaNhà nước theo định hướng Xã hội Chủ nghĩa

3 Bước chuyển thứ ba:

Đó là tiến hành đổi mới hệ thống chính trị, từ chế độ tập trung quan liêu với phươngthức quản lý hành chính mệnh lệnh sang dân chủ hóa các lĩnh vực của đời sống xã hội,thực hiện dân chủ toàn diện

4 Bước chuyển thứ tư:

Đổi mới quan niệm về sự hình thành và phát triển của chủ nghĩa xã hội ở một nướcphải xuất phát từ chủ nghĩa Mác – Lê nin trong điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể củanước đó Và đây cũng chính là tính khách quan, là cơ sở khách quan quy định nhậnthức và những tìm tòi sáng tạo của chủ thể lãnh đạo sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xãhội Nó cũng đồng thời một lần nữa làm sáng tỏ quan điểm thực tiễn chi phối sự hoạchđịnh đường lối chính sách

5 Bước chuyển thứ năm:

Đó là sự hình thành quan niệm mới của Đảng ta về Chủ nghĩa Xã hội những nhận thứcmới về nhân tố con người

Sức mạnh của chủ nghĩa Mác – Lê nin là ở chỗ trong khi khái quát thực tiễn cáchmạng, lịch sử xã hội, nó vạch rõ quy luật khách quan của sự phát triển, dự kiến nhữngkhuynh hướng cơ bản của sự tiến hóa xã hội Trong giai đoạn hiện nay của sự nghiệpxây dựng kinh tế xã hội đòi hỏi phải nắm vững và vận dụng sáng tạo và góp phần pháttriển chủ nghĩa Mác – Lênin Để khắc phục những quan niệm lạc hậu trước đây cầnchúng ta phải đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết có hệ thống sự nghiệpxây dựng chủ nghĩa xã hội, đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới Có như vậy, lý luận mớithực hiện vai trò tích cực của mình đối với thực tiễn

Đổi mới nhận thức lý luận và công tác lý luận là một quá trình phức tạp, đòi hỏi phảiđấu tranh với tính bảo thủ và sức ỳ của những quan niệm lý luận cũ đồng thời, đấutranh với những tư tưởng, quan niệm cực đoan từ bỏ những nguyên tắc cơ bản của chủ

nghĩa Mác – Lênin, phủ định sạch trơn mọi giá trị, mọi thành tựu của chủ nghĩa xãhội.

Tóm lại: Đổi mới tư duy chỉ đạo trong sự nghiệp đổi mới nói chung là một bộ phận

không thể thiếu được của sự phát triển xã hội cũng như sự phát triển kinh tế xã hộinước ta hiện nay Điều đó còn cho thấy rằng chỉ có gắn lý luận với thực tiễn mới cóthể hành động đúng đắn và phù hợp với quá trình đổi mới ở nước ta hiện nay Sựkhám phá về lý luận phải trở thành tiền đề và làm cơ sở cho sự đổi mới trong hoạtđộng thực tiễn Thực tiễn chính là động lực, là cơ sở của nhận thức, lý luận Vì vậycần khắc phục ngay những khiếm khuyết sai lầm song cũng phải tìm ra giải pháp khắcphục để hạn chế sự sai sót và thiệt hại (có thể tham khảo phần tóm gọn ở mess)

xã hội Ở Việt Nam trong những năm vừa qua đã nhận thấy được điều này nên Đảng

và Nhà nước ta rất quan tâm đến lĩnh vực CNH, HĐH đất nước, phát triển nền kinh tếnhiều thành phần, thúc đẩy lực lượng sản xuất, đầu tư rất lớn và kêu gọi nguồn đầu

tư nước ngoài để phát triển khoa học công nghệ, đầu tư phát triển các khu công nghiệplớn Để tạo ra lượng của cải lớn, đáp ứng được nhu cầu tồn tại trong nước và đáp ứngđược nhu cầu xuất khẩu

Ví dụ: Đảng và Nhà nước luôn coi khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội, nền tảng và nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước Điều này đã được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 20-NQ/TW Khóa XI của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Luật Khoa học và công nghệ năm 2013 và Chiến lược Phát triển khoa học và công nghệ Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 Với chủ trương đó, đầu tư cho lĩnh vực khoa học và công nghệ luôn nhận được sự ưu tiên từ ngân sách nhà nước Tại Vĩnh Phúc ước tính 6 tháng đầu năm 2021 đã thu hút được 177,66 triệu USD vốn FDI với 15 dự án đầu tư mới và 13 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn.

Và Việt Nam muốn thực hiện thành công CNH, HĐH, muốn LLSX phát triển thìphải thay đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp-> công nghiệp-> dịch vụ thành côngnghiệp -> dịch vụ -> nông nghiệp Thúc đẩy phát triển kinh tế nhiều thành phần cónhư vậy mới phát triển được kinh tế Đổi mới kỹ thuật, đổi mở công nghệ, muốn thúcđẩy xã hội phát triển trước hết ở Việt Nam cần ưu tiên cho sản xuất vật chất.

Sản xuất vật chất đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của đấtnước không chỉ tạo ra các sản phẩm phục vụ cho nhu cầu và tồn tại và phát triển củacon người và còn làm cho xã hội phát triển khi sản xuất vật chất phát triển sẽ thúc đẩykinh tế phát triển , công nghệ phát triển, lĩnh vực nông nghiệp được giải quyết và từ

đó bài toán về lao động và giáo dục được giải quyết

Trong 2 năm nay vấn đề COVID- 19 luôn là chủ đề vô cùng nóng hỏi, trong khoảngthời gian đầu khi dịch bệnh bùng phát ta đã có chủ trương rằng khi dịch bệnh bùngphát sẽ đóng cửa các doanh nghiệp, các dịch vụ buôn bán nhưng đã nhận ra được mộtđiều rằng khi đóng cửa như vậy đã tạm ngưng đi sản xuất vật chất và ảnh hưởng rấtlớn đến cuộc sống con người Thực hiện cách ly, chữa bệnh nhưng chúng ta vẫn cần

ăn, vẫn cần sử dụng các vật dụng thiết yếu, đóng cửa và tạm ngưng như vậy còn làmcho kinh tế đình trệ không phát triển được Nhận thấy được điều đó, hiện nay các dịch

vụ mua bán đã được thực hiện dưới hình thức mua mang về hay online, các doanhnghiệp vẫn tiếp tục hoạt động trên cơ sở đảm bảo các quy tắc phòng dịch an toàn, hiệuquả Như vậy chúng ta có thể thấy rằng, đứng trước những diễn biến phức tạp của dịchCOVID-19 Đảng và Nhà nước ta luôn kịp thời đưa ra những chính sách để vừa phòngchống dịch vừa thực hiện được sản xuất vật chất

Chủ đề 8.Quan hệ biện chứng LLSX và QHSX Đảng và nhà nước ta đã vận dụng ý nghĩa của

mối quan hệ biện chứng LLSX và QHSX trong quá trình phát triển đất nước như thế nào?

Ở nước ta trong thời kỳ từ Đại hội IV (năm 1976) đến trước Đại hội VI (năm 1986)của Đảng, chúng ta đã mắc phải bệnh chủ quan duy ý chí, nóng vội và bệnh bảo thủ trìtrệ do vi phạm các quy luật khách quan, đặc biệt là quy luật quan hệ sản xuất phù hợpvới trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Chúng ta đã thoát ly khỏi điều kiện thựctiễn của một đất nước kinh tế kém phát triển, còn nghèo nàn lạc hậu nhưng lại muốntạo ra một quan hệ sản xuất tiên tiến đi trước để mở đường cho lực lượng sản xuấtphát triển Nhưng hậu quả thì ngược lại Đúng như văn kiện Đại hội VI đã khẳng định:

“Kinh nghiệm thực tế chỉ rõ: lực lượng sản xuất bị kìm hãm không chỉ trong trườnghợp quan hệ sản xuất lạc hậu, mà cả khi quan hệ sản xuất phát triển không đồng bộ, cónhững yếu tố đi quá xa so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất” Lúc đóchúng ta đã chủ quan muốn tạo ra một quan hệ sản xuất vượt trước trình độ lực lượngsản xuất, làm cho mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trở nên gaygắt, đưa đất nước lâm vào khủng hoảng kinh tế - xã hội Chúng ta đã có những biểuhiện nóng vội muốn xóa bỏ ngay các thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa, nhanh

chóng biến kinh tế tư bản tư nhân thành quốc doanh; mặt khác, duy trì quá lâu cơ chếtập trung quan liêu bao cấp, kìm hãm sự phát triển của đất nước Chúng ta vừa chủquan nóng vội, vừa bảo thủ trì trệ, hai mặt đó cùng tồn tại và cản trở bước tiến củacách mạng Sự nhận thức sai quy luật chứng tỏ sự lạc hậu về nhận thức lý luận và vậndụng quy luật đang hoạt động trong thời kỳ quá độ; thành kiến không đúng những quyluật của sản xuất hàng hóa; coi nhẹ việc tổng kết kinh nghiệm thực tiễn Cuộc sốngdạy cho chúng ta một bài học thấm thía là không thể nóng vội làm trái quy luật.

Tại Đại hội VI - Đại hội khởi đầu công cuộc đổi mới, Đảng ta đã phê phán bệnhchủ quan duy ý chí do vi phạm quy luật khách quan mà trước hết và chủ yếu là quyluật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Từ đóĐại hội đã rút ra bài học quan trọng là “Đảng phải luôn luôn xuất phát từ thực tế, tôntrọng và hành động theo quy luật khách quan”, phải “làm cho quan hệ sản xuất phùhợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất, luôn luôn có tác dụng thúc đẩy sựphát triển của lực lượng sản xuất” Công cuộc đổi mới xét về thực chất chính là quaytrở về với quy luật, với những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin phù hợpvới thực tiễn đất nước và thời đại Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, phù hợphơn với quy luật khách quan, trong gần 30 năm qua nhân dân ta đã đạt được nhữngthành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.Trong đó có thành tựu về nhận thức và vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợpvới trình độ phát triển của lực lượng sản xuất ở nước ta Chúng ta đã nhận thức rõ hơnquan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, sự phù hợp và mâuthuẫn giữa chúng trong từng giai đoạn phát triển

Về đặc trưng kinh tế trong xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng, đãchuyển từ công thức “có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiệnđại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu” (Cương lĩnh năm 1991) sangcông thức “có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan

hệ sản xuất tiến bộ phù hợp” (Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011) Sự “phùhợp” ở đây trước hết là phù hợp với trình độ phát triển lực lượng sản xuất, phù hợpvới thực tiễn Việt Nam và định hướng xã hội chủ nghĩa

Tuy nhiên trong nhận thức và giải quyết mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất vàquan hệ sản xuất trong thời gian qua bên cạnh những thành tựu đạt được cũng bộc lộnhiều hạn chế, yếu kém, xuất hiện những mâu thuẫn mới, sự không phù mới giữa lựclượng sản xuất và quan hệ sản xuất, làm cản trở sự phát triển của cả lực lượng sảnxuất và cả quan hệ sản xuất Mặc dù đất nước đã ra khỏi tình trạng kém phát triển,bước vào nước có thu nhập trung bình thấp, song thực chất vẫn là nước nghèo, kinh tếcòn lạc hậu, nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với thế giới và khu vực ngày cànglớn Mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theohướng hiện đại khó có thể đạt được Hiện nay các ngành công nghiệp cơ khí, chế tạo,

chế tác, phụ trợ còn kém phát triển, chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong GDP.Năng suất laođộng, hiệu quả,chất lượng sức cạnh tranh thấp, yếu tố năng suất tổng hợp ( TPF) rấtthấp.

CHỦ ĐỀ 9 QUAN HỆ GIỮA CƠ SỞ HẠ TẦNG VÀ KIẾN TRÚC

THƯỢNG TẦNG

Phần: Liên hệ với thực tiễn quá trình phát triển quá độ ở Việt Nam hiện nay.

Thứ nhất, Cơ sở hạ tầng trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam hiện nay bao gồm cáckiểu quan hệ sản xuất gắn liền với các hình thức sở hữu khác nhau Các hình thức sởhữu đó tương ứng với các thành phần kinh tế khác nhau, thậm chí đối lập nhau, nhưngcùng tồn tại trong một cơ cấu kinh tế thống nhất theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Ở Việt Nam hiện nay, các hình thức sở hữu cơ bản gồm sở hữu nhà nước (hay sởhữu toàn dân, trong đó nhà nước là đại diện của nhân dân), sở hữu tập thể, sở hữu tưnhân Các thành phần kinh gồm kinh tế nhà nước; kinh tế tập thể, hợp tác xã; kinh tế

tư nhân; kinh tế có vốn đầu tư của nước ngoài

VD: 1 Kinh tế nhà nước: Tiêu biểu là các tập đoàn Viettel, PVN, EVN, VietnamAirline, Vinamilk…

2 Kinh tế tập thể, hợp tác xã: Tiêu biểu là các hợp tác xã nội nghiệp, côngnghiệp ở các địa phương

3 Kinh tế tư nhân: Tiêu biểu là các tập đoàn Vingroup, FLC, Masan, Vietjet…

4 Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài: Tiêu biểu là Toyota Vietnam, HyundaiVietnam…

Nền kinh tế Việt Nam hiện nay là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hànhđầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của nền kinh tế thị trường, đồng thời bảo đảm địnhhướng xã hội chủ nghĩa Đó là nền kinh tế hiện đại và hội nhập quốc tế, có sự quản lýcủa Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo,kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế, các thành phần kinh tế khácđược khuyến khích phát triển hết mọi tiềm năng