covid-19_2

QUY TRÌNH LẤY MẪU, BẢO QUẢN VÀ VẬN CHUYỂN BỆNH PHẨM HÔ HẤP ĐỂ XÉT NGHIỆM SARS-COV-2... Mục tiêuSau khi học xong bài này học viên có khả năng: 1.Mô tả được cách lấy bệnh phẩm hầu họng để

QUY TRÌNH LẤY MẪU, BẢO QUẢN VÀ VẬN CHUYỂN BỆNH PHẨM HÔ HẤP ĐỂ XÉT

NGHIỆM SARS-COV-2

Mục tiêu

Sau khi học xong bài này học viên có khả năng:

1.Mô tả được cách lấy bệnh phẩm hầu họng để xét nghiệm chẩn đoán SARS-CoV-2

2.Mô tả được các biện pháp an toàn khi thu thập bệnh phẩm hầu họng

3.Mô tả được cách đóng gói và vận chuyển mẫu đúng theo các quy định về an toàn sinh học

NỘI DUNG

I LẤY BỆNH PHẨM HẦU HỌNG

II VẬN CHUYỂN MẪU BỆNH PHẨM

III AN TOÀN SINH HỌC

Lấy bệnh phẩm hầu họng cho xét nghiệm

chẩn đoán SARS-CoV-2

Giới thiệu chung

- SARS-CoV-2 có mặt ở hầu họng và đường hô hấp

dưới trong giai đoạn bệnh cấp tính

+ Bệnh phẩm đường hô hấp dưới – dịch hút phế quản

phế nang (BN nặng, đặt nội khí quản), tổ chức phổi

(trường hợp tử vong)

+ Máu: XN huyết thanh học trong đánh giá dịch tễ học

Nguy cơ lây truyền SARS-CoV-2 khi lấy bệnh phẩm hô hấp

- Lượng virus lớn tại hầu họng và đường hô hấp

dưới

- Phản xạ ho và hắt hơi khi ngoáy hầu họng

- Nguy cơ gây bụi khí khi lấy bệnh phẩm đường

hô hấp dưới

 Nguy cơ đối với người thu thập bệnh phẩm và

những người xung quanh

 Cần có biện pháp phòng ngừa phù hợp tại nơi

thu thập bệnh phẩm hầu họng và trang thiết bị

phòng hộ cho NVYT

Yêu cầu đối với việc lấy mẫu

- Có phiếu yêu cầu xét nghiệm với đầy đủ thông tin.

- Ghi đầy đủ thông tin bệnh nhân trên ống bệnh phẩm (tên, tuổi, địa chỉ, loại bệnh phẩm, ngày lấy mẫu)

- Người lấy mẫu phải được tập huấn và có kỹ năng thu thập bệnh phẩm

hô hấp; phối hợp nhân viên lâm sàng và xét nghiệm khi cần, nhất là khi lấy bệnh phẩm hô hấp dưới

- Lấy đủ thể tích bệnh phẩm theo quy định.

- Đóng gói, bảo quản bệnh phẩm đúng quy định.

Chuẩn bị dụng cụ lấy bệnh phẩm hầu họng

- Que tăm bông vô trùng sợi tổng hợp, cán bằng chất

dẻo (BD, Coban)

- Cây đè lưỡi

- Ống môi trường vận chuyển VTM/UTM (kiểm tra ống,

loại bỏ nếu môi trường vẩn đục/thay đổi màu sắc)

- Lọ nhựa đóng gói bệnh phẩm

- Bình lạnh bảo quản mẫu

- Lưu ý: Không sử dụng que lấy mẫu có cán bằng gỗ

khi lấy mẫu bệnh phẩm mũi hầu; không dùng gang tay

có chứa bột talc; các vật liệu này có thể ảnh hưởng đến

kết quả của xét nghiệm RT-PCR (gây âm tính giả)

Kỹ thuật lấy bệnh phẩm

- Sử dụng 02 tăm bông cho 02 loại bệnh phẩm dịch tỵ hầu và dịch họng 

- Lấy đồng thời dịch ngoáy họng và dịch tỵ hầu của bệnh nhân

- Khi lấy bệnh phẩm, các dịch trên phải được thấm vào đầu bông của que lấy mẫu

- Để chung 02 tăm bông cho vào ống môi trường vận chuyển

Lấy dịch ngoáy họng (1)

- Giải thích cho BN hoặc người nhà về

mục đích của lấy mẫu XN

- Yêu cầu bệnh nhân há miệng to, dùng

dụng cụ đè nhẹ lưỡi bệnh nhân

- Đưa tăm bông vào vùng hầu họng, miết

và xoay tròn nhẹ 3 đến 4 lần tại khu vực

2 bên vùng a-mi-đan và thành sau

họng để lấy dịch và tế bào vùng họng

Lấy dịch ngoáy họng (2)

- Chuyển que tăm bông vào ống chứa

môi trường vận chuyển để bảo quản

- Bẻ/Cắt cán tăm bông cho phù hợp với

độ dài của ống chứa môi trường

- Vặn nắp ống môi trường vận chuyển

- Lưu ý: đầu tăm bông phải nằm ngập

hoàn toàn trong môi trường vận chuyển

Lấy dịch tỵ hầu (1)

có người giữ.

- Đưa tăm bông nhẹ nhàng vào mũi, vừa đẩy vừa

xoay, vào sâu ~ ½ độ dài từ cánh mũi đến dái tai cùng

phía

- Nếu cảm thấy có lực cản  rút tăm bông ra và thử

lấy mũi bên kia

- Khi cảm thấy tăm bông chạm vào thành sau họng

mũi, dừng lại, xoay tròn trong 5 giây

- Từ từ xoay và rút tăm bông ra.

Lấy dịch tỵ hầu (2)

- Que tăm bông sau khi lấy dịch ngoáy mũi sẽ được để chung vào

ống môi trường chứa tăm bông lấy dịch ngoáy họng.

- Cắt/bẻ cán tăm bông cho phù hợp với độ dài của ống chứa môi trường

- Đóng nắp, xiết chặt, bọc ngoài bằng giấy thấm

- Bảo quản mẫu trong điều kiện nhiệt độ 2-8°C trước khi chuyển về phòng xét nghiệm

Lấy dịch nội khí quản

- Chỉ định cho BN nghi COVID-19 có suy hô

hấp nặng, can thiệp thở máy

- Điều dưỡng hoặc bác sỹ hồi sức thực hiện lấy

BP, hoặc hỗ trợ cán bộ xét nghiệm thực hiện

Bảo đảm an toàn sinh học trong thu thập

bệnh phẩm hô hấp

An toàn sinh học trong thu thập bệnh phẩm

Mục tiêu:

- Bảo vệ NVYT (người lấy mẫu, các

NVYT khác, NV phòng xét nghiệm,

người bệnh, cộng đồng, môi trường

- Tránh nhiễm chéo mẫu bệnh phẩm

Các biện pháp:

- Dự phòng phổ cập, dự phòng lây qua

tiếp xúc và quan không khí

- Các biện pháp quản trị, môi trường,

phòng hộ cá nhân

Các biện pháp quản trị

• Lấy mẫu ở khu vực riêng biệt, hạn chế tối

thiểu số người có mặt trong phòng lấy

mẫu/phòng bệnh

• Phòng lấy mẫu có lưu thông khí đầy đủ (thông

khí tự nhiên tối thiểu 160 L/s/BN hoặc phòng

áp lực âm với ít nhất 12 lần thông khí/h)

• Cung cấp đủ phương tiện phòng hộ cá nhân

(PPE)

• Đào tạo NV về sử dụng PPE – trình tự mặc và

Quy định về PTPHCN khi lấy mẫu XN SARS-CoV-2

Quyết định 963/QĐ-BYT và 1616 /QĐ-BYT

 Bộ quần áo bảo hộ.

 Găng tay (không chứa bột talc)

NVYT phải thực hành đúng trình tự mặc và

thảo PPE trước và sau khi lấy mẫu bệnh phẩm

- An toàn cho người được lấy mẫu:

Xem video về Quy trình lấy

mẫu, vận chuyển và quản lý

bệnh phẩm

HTTPS://WWW.YOUTUBE.COM/WATCH?V=468IXHCRY8S&FEATURE=EMB_LOGO

Đóng gói và vận chuyển an toàn mẫu

bệnh phẩm

Đóng gói bệnh phẩm (1)

Lớp thứ 1 Lớp thứ 2

Các bước đóng gói và vận chuyển bệnh phẩm

- Quấn ống bệnh phẩm bằng vật liệu thấm, cho vào túi

- Cho ống vào hộp nhựa, vặn chặt nắp hộp

- Cho vào bình lạnh, tránh để ống bị đổ, vỡ, lộn ngược

- Bảo quản ở 4-8°C và gửi tới phòng xét nghiệm trong

vòng 24-72h.

- Nếu không thể chuyển trong 24-72h cần lưu mẫu ở

-70°C

Xử lý chất thải lây nhiễm

- Cho chất thải lây nhiễm vào túi đựng rác thải

lây nhiễm (theo quy định).

- Cho chất thải sắc nhọn vào hộp đựng vật sắc

nhọn (theo quy định).

- Hấp tiệt trùng chất thải lây nhiễm trước khi

đưa vào nơi tập trung chất thải y tế để đem đi

xử lý và tiêu hủy.

- Khử nhiễm bằng dung dịch sát khuẩn

(chloramin B 0,1% hoặc cồn 70%) bề mặt làm

Khử trùng dụng cụ và tẩy trùng khu vực lấy mẫu

- Toàn bộ trang phục bảo hộ được cho vào 1 túi ni lông chuyên dụng dùng cho rác thải y tế có khả năng chịu được nhiệt độ cao, cùng với các dụng cụ bẩn (sử dụng găng tay và khẩu trang mới)

- Buộc chặt và sấy ướt tại nhiệt độ 120°C/30 phút trước khi loại bỏ cùng với rác thải y tế khác hoặc có thể đốt tại lò rác bệnh viện

- Rửa tay xà phòng và tẩy trùng bằng chloramin 0,1% toàn bộ các dụng

cụ và khu vực lấy mẫu; phích lạnh dùng cho vận chuyển bệnh phẩm đến phòng xét nghiệm