Hình thức dùng câu đố để thử tài Đây là hình thức phổ biến trong các truyện cổ dân gian: -Tạo ra thử thách để nhân vật bộc lộ tài năng, phẩm chất.. Những câu đố thử tài Lần 1 Câu đó của
Trang 2?Có điểm nào khác nhau giữa truyện cổ tích Thạch Sanh và Em bé thông minh
-Thạch Sanh là truyện cổ tích thần kì.
- Em bé thông minh là truyện cổ tích sinh hoạt.
Trang 3Chuỗi sự việc
1 Vua sai viên quan đi khắp nơi tìm người hiền tài giúp nước.
2 Em bé giải câu đố của viên quan.
3 Em bé giải hai câu đố của nhà vua.
4 Em bé giải câu đố của sứ giả nước láng giềng.
5 Em bé được vua phong làm trạng nguyên.
Nhóm 1: trình bày chuỗi sự việc trong truyện
Thạch Sanh.
Trang 4Bố cục
-Phần 1: “Ngày xưa…lỗi lạc” => Vua sai viên quan đi tìm người tài giỏi.
-Phần 2: “Một hôm…láng giềng” => Em bé giải câu đố của viên quan, vua, sứ giả nước láng giềng.
-Phần 3: Còn lại =>Em bé trở thành trạng nguyên.
Hình thức dùng câu đố để thử tài
Đây là hình thức phổ biến trong các truyện cổ dân gian:
-Tạo ra thử thách để nhân vật bộc lộ tài năng, phẩm chất -Tạo tình huống để câu chuyện phát triển.
-Tạo hứng thú, hồi hộp cho người nghe.
Trang 5Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó của
sứ thần:
Xâu sợi chỉ qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của
vua: Nuôi 3
con trâu đực
để đẻ thành 9 con.
Câu đố của
vua: Xẻ thịt 1
con chim sẻ làm 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu
đường
? Nhận xét cách tổ chức, sắp xếp các tình tiết của truyện qua những lời thách
đố về mức độ
Trang 6Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó của sứ
thần: Xâu sợi
chỉ qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của
vua: Nuôi 3
trâu đực đẻ thành 9 con.
Câu đố của vua:
Xẻ thịt 1 con chim sẻ làm 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu
cày một ngày
mấy đường
- Độ khó, sự oái oăm của thách đố mỗi lúc một tăng cao.
Một việc làm
lẩn thẩn
Một hiện tượng vô lí, trái
với lẽ đời
Một việc làm
kì quặc
Trang 7Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó của sứ
thần: Xâu sợi
chỉ qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của
vua: Nuôi 3
trâu đực đẻ thành 9 con.
Câu đố của vua:
Xẻ thịt 1 con chim sẻ làm 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu
cày một ngày
mấy đường
- Số người cùng tham gia giải đố càng về sau càng nhiều
Em bé –
người cha
Em bé – dân
làng
Cả triều đình
Cả dân tộc
Trang 8Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó của sứ
thần: Xâu sợi
chỉ qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của
vua: Nuôi 3
trâu đực đẻ thành 9 con.
Câu đố của vua:
Xẻ thịt 1 con chim sẻ làm 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu
cày một ngày
mấy đường
- Người thách đố sau mỗi lúc một quan trọng và tài giỏi hơn người đố trước
ngoài
Trang 9Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó của
sứ thần: Xâu
sợi chỉ qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của
vua: Nuôi 3
trâu đực đẻ thành 9 con.
Câu đố của vua:
Xẻ thịt 1 con chim sẻ làm 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu
cày một ngày
mấy đường
- Độ khó, sự oái oăm của thách đố mỗi lúc một tăng cao.
- Số người cùng tham gia giải đố càng về sau càng nhiều
- Người thách đố sau mỗi lúc một quan trọng và tài giỏi hơn người đố trước.
Trang 10Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó cảu
sứ thần: Xâu
sợi chỉ qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của
vua: Nuôi 3
trâu đực đẻ thành 9 con.
Câu đố của vua:
Xẻ thịt 1 con chim sẻ làm thành 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu
cày một ngày
mấy đường
? Hãy nêu tác dụng của cách kể chuyện theo lối tăng dần độ khó của những
thách đố mà em bé thông minh đã trải qua.
Trang 11Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó của sứ
thần: Xâu sợi
chỉ qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của
vua: Nuôi 3 con
trâu đực đẻ thành 9 con.
Câu đố của vua:
Xẻ thịt 1 con chim sẻ làm 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu
cày một ngày
mấy đường
Tác dụng của cách kể chuyện theo lối tăng dần độ khó của những thách đố
mà em bé thông minh đã trải qua:
-Giúp nhân vật bộc lộ được tài năng.
-Có tác dụng lôi cuốn người đọc, người nghe.
- Đây là yếu tố nghệ thuật quan trọng nhất của truyện.
Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện
Trang 12Hướng dẫn về nhà
Nhóm 1: Trong mỗi thử thách, em bé đã làm cách gì để giải những câu đó
oái oăm?
- Những cách ấy thú vị ở chỗ nào?
Nhóm 2: Em bé giải đố lần 1
Nhóm 3: Em bé giải đố lần 2, 3
Nhóm 4: Em bé giải đố lần 4
Nhóm tổ thực hiện yêu cầu sau – cử đại diện trình bày trong thời gian 1’:
So sánh về vẻ đẹp của hình tượng Thạch Sanh và hình tượng Em bé thông minh:
-Nét chung:
-Vẻ đẹp riêng của mỗi hình tượng:
Trang 13Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó của sứ
thần: Xâu sợi
chỉ qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của
vua: Nuôi 3
trâu đực đẻ thành 9 con.
Câu đố của vua:
Xẻ thịt 1 con chim sẻ làm 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu
cày một ngày
mấy đường
? Em bé giải đố bằng cách nào?
Đố lại: Ngựa
một ngày đi
được mấy
bước?
Khao cả làng 2 con trâu và 2 thúng gạo
Lên kinh khóc mong vua bảo cha đẻ em
bé
Hát bài đồng dao: bôi mỡ một đầu
vỏ ốc rồi buộc sợi chỉ ngang lưng con kiến để kiến xâu chỉ giúp.
Đố lại: nhờ vua rèn cây kim thành con dao
để mổ thịt chim.
Trang 143 nhóm trao đổi - thực hiện lí giải trong 1’:
- Những cách giải của em bé lí thú ở chỗ nào?
Nhóm 2: Em bé giải đố lần 1
Nhóm 3: Em bé giải đố lần 2, 3
Nhóm 3: Em bé giải đố lần 4
Trang 15Những câu đố thử tài
Lần 1
Câu đó của sứ
thần: Xâu sợi chỉ
qua ruột con ốc vặn.
Câu đố của vua:
Nuôi 3 trâu đực
đẻ thành 9 con.
Câu đố của vua:
Xẻ thịt 1 con chim
sẻ làm 3 mâm cỗ.
Câu đố của
quan: Trâu cày
một ngày mấy
đường
Đố lại: Ngựa
một ngày đi
được mấy
bước?
Khao cả làng 2 con trâu và 2 thúng gạo
Lên kinh khóc mong vua bảo cha đẻ em bé
Hát bài đồng dao: bôi mỡ một đầu vỏ ốc rồi buộc sợi chỉ ngang lưng con ốc để kiến xâu chỉ giúp.
Đố lại: nhờ vua rèn cây kim thành con dao để mổ thịt chim.
Đặt người ra
câu đố vào
thế bí – tạo
yếu tố bất
ngờ
Dùng điều kiện vô lí mà vua
áp đặt cho mình để đòi hỏi
nhà vua thực hiện – kế gậy
ông đập lưng ông
Vận dụng hiểu biết, kinh nghiệm để giải quyết vấn đê cần xử
lí bằng kiến thức cuộc sống
Trang 162 nhóm tổ treo sản phẩm thực hiện yêu cầu đã được
giao – cử đại diện trình bày trong thời gian 1’: So sánh
về vẻ đẹp của hình tượng Thạch Sanh và hình tượng
em bé thông minh:
-Nét chung:
-Vẻ đẹp riêng của mỗi hình tượng:
Trang 17SO
SÁNH:
Thạch
Sanh,
Em bé
thông
minh
Em bé thông minh
Hình tượng đại diện cho sức mạnh trí tuệ của kiểu nhân vật thông minh:
-Vượt qua mọi tình huống
bằng trí thông minh mà không cần nhờ đến thần thánh.
-Là hình ảnh có thật của
nhân dân lao động.
-Là sản phẩm đề cao vẻ đẹp
trí tuệ của nhân dân lao động.
Thạch Sanh
Hình tượng tiêu biểu cho vẻ đẹp mạnh mẽ, tài giỏi của kiểu nhân vật dũng sĩ:
-Vượt qua mọi tình huống
bằng sức mạnh siêu nhiên với những chi tiết kì vĩ.
- Là sự thần thánh hóa
những con người bé nhỏ.
-Thể hiện ước mơ về công lí
xã hội.
Nét chung
Nét riêng
Nhân vật tài giỏi, thông minh đại diện cho nhân dân lao động, thể hiện khát vọng về sức mạnh,
về chiến thắng và hạnh phúc của những con người bé nhỏ trong xã hội.
Trang 18TỔNG KẾT
Nội dung
• Đề cao trí không dân gian,
kinh nghệm đời sống dân
gian.
• Thỏa mãn ước mơ chiến
thắng bằng sức mạnh trí
tuệ của những con người
bé nhỏ.
• Đem đến cho cuộc sống
những tiếng cười thoải
mái,
Nghệ thuật
• Dùng câu đố thử tài – tạo
ra tình huống thử thách để nhân vật bộc lộ tài năng, phẩm chất.
• Cách dẫn dắt sự việc cùng
mức độ tăng dần của những câu đố và cách giải
đố tạo nên tiếng cười hài hước.
Trang 19Hướng dẫn về nhà
• Tập kể 4 lần giải đố của em bé
• Nhớ được giá trị nội dung, nghệ thuật của truyện.
• Tìm đọc những truyện về nhân vật thông minh
• Soạn “ Chữa lỗi dùng từ”