Ngân sách nhà nước là một kết hoạch tài chính khổng lồ nhất cần được quốc hội biểu quyết thông qua trước khi thi hành Đặc điểm nàu cho thấy việc thiết lập ngân sách nhà nước không chỉ là vấn đề kĩ thuật nghiệp vụ kinh tế (lập dự toán các khoản thu và chỉ định thực hiện trong một năm) mà còn là vấn đề mang tính kĩ thuật pháp lí )nghĩa là phải trải qua giai đoạn xem xét, biểu quyết thông qua tại quốc hội giống như việc ban hành một đạo luật để l.
Trang 1• Nêu biểu hiện của nguyên tắc tự chủ của các cấp NSNN
Ngân sách nhà nước là một kết hoạch tài chính khổng lồ nhất cần được quốc hội biểu quyết thông qua trước khi thi hành Đặc điểm nàu cho thấy việc thiết lập ngân sách nhà nước không chỉ là vấn đề kĩ thuật nghiệp vụ kinh tế (lập dự toán các khoản thu và chỉ định thực hiện trong một năm) mà còn là vấn đề mang tính kĩ thuật pháp lí )nghĩa là phải trải qua giai đoạn xem xét, biểu quyết thông qua tại quốc hội giống như việc ban hành một đạo luật để làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ pháp lí nhất định cho các chủ thể tham gia vào hoạt động ngân sách)
Ngân sách nhà nước không phải là một bản kế hoạch tài chính thuần túy mà còn là một đạo luật Theo thông lệ, sau khi bản dự toán ngân sách nhà nước được soạn thảo bởi cơ quan hành pháp thì nó sẽ được chuyển sang cho cơ quan lập pháp xem xét quyết định và ban bổ dưới hình thức một đạo luật để thi hành Quá trình "luật hóa" bản dự toán ngân sách nhà nước tại cơ quan lập pháp thể hiện sự khác biệt về phương diện pháp lí giữa ngân sách nhà nước so với các loại ngân sách của các chủ thể khác
Ngân sách nhà nước được thiết lập và thực thi hoàn toàn vì mục tiêu mưu cầu lợi ích chung cho toàn thể quốc gia, không phân biệt người thụ hưởng các lợi ích đó là ai, thuộc thành phần kinh tế nào hay đẳng cấp xã hội nào Lợi ích chung là yếu tố ảnh hưởng mang tính quyết định đến việc tiến hành các nghiệp vụ tài chính (nghiệp vụ thu, chi ngân sách) của chính phủ mà ở đó chính phủ luôn tìm cách thỏa mãn tối đa các nhiệm vụ chi, tiêu đã được hoạch định và cho phép thực hiện bởi quốc hội
Mỗi cấp chính quyền nhà nước đều phải thực hiện chức năng quản lí nhà nước trên địa bàn của mình Để đảm bảo các cấp chính quyền có thể chủ động trong việc thực hiện thì mỗi cấp đều cần có nguồn vốn tiền tệ nhất định Nói cách khác, các cấp chính quyền nhà nước hay các cấp ngân sách cần có sự độc lập, tự chủ ở chừng mực nhất định trong quá trình thực hiện chức năng của mình.1
Để bảo đảm ngân sách mỗi cấp được độc lập và tự chủ, một mặt cần phân giao các nguồn
1 Giáo trình Luật Ngân sách nhà nước (2019), Đại học Luật Hà Nội, NXB Công an nhân dân.
Trang 2thu và các nhiệm vụ chỉ cho các cấp ngân sách, mặt khác, cần cho phép mỗi cấp ngân sahcs có quyền quyết định ngân sách của cấp mình Việc làm này không dẫn đến hoạt động của ngân sách địa phương nằm ngoài sự chỉ đạo của nhà nước trung ương và độc lập với ngân sách nhà nước mà chỉ tạo ra sự độc lập cần thiết cho mỗi cấp ngân sách Đây
là sự độc lập của các khâu ngân sách trong một hệ thống ngân sách thống nhất
Theo Khoản 3,4 Điều 9 Luật Ngân sách nhà nước 2015:
“3 Ngân sách địa phương được phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động thực hiện những nhiệm vụ chi được giao Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách ở địa phương phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn.
4 Nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó bảo đảm; việc ban hành
và thực hiện chính sách, chế độ mới làm tăng chi ngân sách phải có giải pháp bảo đảm nguồn tài chính, phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách từng cấp; việc quyết định đầu tư các chương trình, dự án sử dụng vốn ngân sách phải bảo đảm trong phạm vi ngân sách theo phân cấp.”
Theo Luật Ngân sách nhà nước 2015, hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định nhiệm
vụ thu, chi giữa các cấp ngân sách trên địa bàn tỉnh quản lý với điều kiện quyết định đó phải tuân thủ các nguyên tắc pháp lý quy định và đảm bảo các yêu cầu mà pháp luật đưa ra
Như vậy, mỗi cấp ngân sách đều đuộc phân giao nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể bởi các cơ quan quyền lực nhà nước ở trung ương hoặc địa phương Việc trao quyền cho cơ quan quyền lực nhà nước cấp tỉnh phân giao nguồn thu và nhiệm vụ chi cho các cấp ngân sách trực thuộc năm ftreen địa bàn tỉnh cho thấy ở mức độ nhất định, cấp ngân sách địa phương có sự độc lập, tự chủ trong tổ chức, dideuf hành ngân sách địa phương mình; tuy nhiên, sự độc lập, tự chủ đó không được vượt quá những giới hạn của pháp luật