Nội dung 1: Nghiên cứu thật kĩ về mục tiêu, nội dung của tiết học đầu tiên phân môn Luyện từ và câu lớp 2 để giới thiệu cho học sinh về từ - Giới thiệu về phân môn Luyện từ và câu Luy
Trang 1SỞ GD&ĐT HÀ TĨNH
BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN LỚP 2
Thực hiện: Trần Thị Lan Anh
Hà Tĩnh, tháng 8/2018
Trang 2Phần 1 TỪ Câu hỏi thảo luận:
2
- Học sinh không phân biệt được tiếng, từ
- Học sinh hạn chế về hiểu nghĩa của từ, vốn từ Tiếng
Việt
Câu 1 Bước đầu dạy “TỪ” cho học sinh lớp 2
thầy/cô thấy có những khó khăn gì?
Trang 3Phần 1 TỪ
Câu 2 Thầy/cô đã khắc phục những khó khăn đó
như thế nào?
Nội dung 1: Nghiên cứu thật kĩ về mục tiêu, nội dung
của tiết học đầu tiên phân môn Luyện từ và câu lớp 2 để
giới thiệu cho học sinh về từ
- Giới thiệu về phân môn Luyện từ và câu (Luyện từ và
câu có mấy tiếng ghép lại với nhau? Ở lớp 1 các em đã
được biết thế nào là tiếng, trong bài học hôm nay các em sẽ được biết thêm thế nào là từ và câu.
- Bám vào từ khóa trong câu lệnh của bài tập 1 để chốt
kiến thức cho HS sau khi các em thực hiện xong bài tập 1
Trang 4Phần 1 TỪ
4
Bài tập 1: Chọn tên gọi cho mỗi người, mỗi vật, mỗi việc
được vẽ dưới đây:
(học sinh, nhà, xe đạp, múa, trường, chạy, hoa hồng, cô
giáo)
- Chốt kiến thức: Ta thấy: mỗi tiếng hay các tiếng đã cho
đều dùng để gọi tên cho mỗi người, mỗi vật, mỗi việc trong
hình vẽ Mỗi tiếng hay các tiếng đó ta gọi là một “từ” Từ
dùng để gọi tên người, vật hoặc việc Mỗi từ chỉ có thể dùng
để gọi một tên
-Trường hợp HS tìm từ “đọc sách”, “cày ruộng” ta dễ dàng giải thích: “cày” là tên một hoạt động, “ruộng” là tên một sự
vật Như vậy “cày ruộng” là 2 từ
Trang 5Phần 1 TỪ
Nội dung 2:
1 Vận dụng linh hoạt các biện pháp giải nghĩa từ để cung cấp vốn từ cho học sinh, nhất là đầu học kì 1 đối với môn Tiếng
Việt nói chung, nhất là các từ khóa để HS có thể hiểu được nội
dung thông báo trong câu, đoạn, bài văn Các cách giải nghĩa từ như sau:
- Giải nghĩa từ bằng trực quan
- Giải nghĩa từ bằng cách chiết tự
- Giải nghĩa từ bằng cách sử dụng từ đồng nghĩa, gần nghĩa, trái nghĩa
- Giải nghĩa từ bằng cách so sánh
- Giải nghĩa từ bằng ngữ cảnh
- Giải nghĩa từ bằng từ điển
- Giải nghĩa từ bằng cách tìm từ lạc
Trang 6Phần 1 TỪ
6
2 Sử dụng 04 loại bài tập cơ bản để rèn luyện về “từ” cho HS
- Loại bài tậpgiúp HS mở rộng, phát triển vốn từ ( MRVT theo chủ điểm).
VD: Tìm các từ: - Có tiếng “học”
- Có tiếng “tập”
(Bài MRVT: Từ ngữ về học tập SGK TV2 tập 1, trang 17)
- Loại bài tập giúp HS nắm nghĩa của từ.
VD: Hãy giải nghĩa từng từ dưới đây bằng từ trái nghĩa với nó: + Trẻ con + Xuất hiện
+ Cuối cùng + Biến mất
Bài Từ trái nghĩa SGK TV2 tập 2, trang 137)
- Loại bài tập giúp HS sử dụng từ.
VD: Đặt câu với một từ vừa tìm được ở bài tập 1.
Trang 7Phần 1 TỪ
(Bài MRVT: Từ ngữ về học tập SGK TV2 tập 1, trang 17)
- Loại bài tập giúp HS luyện tập phân loại, phân nhóm các từ.
VD: Xếp tên các con vật dưới đây vào nhóm thích hợp: + Thú dữ, nguy hiểm: M: hổ
+ Thú không nguy hiểm: M: thỏ
( hổ, báo, gấu, lợn lòi, chó sói, sư tử, ngựa vằn, bò rừng, khỉ, vượn, tê giác, sóc, chồn, cáo, hươu)
( Bài MRVT: Từ ngữ về muông thú SGK TV2 tập 2, trang 45)
Trang 8Phần 2 CÂU
Câu hỏi thảo luận:
Câu 1 Yêu cầu tối thiểu HS cần đạt khi học “câu”
trong Tiếng Việt 2 là gì?
8
- Biết tách đoạn văn thành các câu và viết lại cho
đúng chính tả
- Nhận biết 3 kiểu câu: Ai là gì? Ai làm gì? Ai thế
nào?
- Biết đặt câu đơn theo mẫu (Ở mức độ đơn giản)
Trang 9Phần 2 CÂU
Câu 2 Khi dạy câu kiểu Ai là gì? Ai làm gì? Ai thế nào? Cho học sinh lớp 2 thầy/ cô gặp những khó khăn gì? Thầy/cô đã tháo gỡ những khó khăn đó như thế nào?
- Dùng thuật ngữ không thống nhất (mẫu câu, kiểu câu, câu kiểu)
- Học sinh khó khăn, lúng túng trong nhận diện các kiểu câu
- Đặt câu máy móc
VD: Cây xòa cành ôm cậu bé
Học sinh đặt câu hỏi: Ai xòa cành ôm cậu bé?
Học sinh đặt câu: Mẹ em làm giáo viên
Trang 10
Phần 2 CÂU
Giải pháp khắc phục
10
làm cơ sở cho việc sử dụng chuẩn xác thuật ngữ và giúp
học sinh nhận diện, phân biệt các kiểu câu
Cấu tạo ngữ pháp
Câu đơn Câu ghép
Mục đích nói
Câu Câu Câu Câu cầu khiến
kể hỏi cảm (câu khiến).
Ai là gì? Ai làm gì? Ai thế nào? (Các kiểu câu
kể)
Thống nhất thuật ngữ: Tiếng Việt 2 gọi là: Câu kiểu Ai là gì? Ai
làm gì? Ai thế nào?
1.1 Cách phân loại câu:
Trang 11Phần 2 CÂU
Giải pháp khắc phục
- Ai là gì? được dùng để giới thiệu hoặc nhận định về người, vật.
VD: Lan là học sinh lớp Một.
Môn học em yêu thích nhất là môn Tiếng Việt.
- Ai làm gì? được dùng để kể về hoạt động của người, động vật hoặc đồ vật (được nhân hoá).
VD: Người lớn đánh trâu ra cày Các cụ già nhặt cỏ, đốt lá.
- Ai thế nào? được dùng để miêu tả về đặc điểm, tính chất hoặc
trạng thái của người, vật.
VD: Bên đường, cây cối xanh um Nhà cửa thưa thớt dần Đàn voi bước đi chậm rãi.
1.2 Chức năng giao tiếp của các kiểu câu kể:
Trang 12Phần 2 CÂU
Giải pháp khắc phục
12
- Giống nhau: Chủ ngữ thường là danh từ, cụm danh từ
hoặc đại từ
- Khác nhau:
Câu kể Ai là gì? Có vị ngữ là tổ hợp của từ “là” với danh
từ hoặc cụm danh từ
Câu kể Ai làm gì? Có vị ngữ là động từ hoặc cụm động từ Câu kể Ai thế nào? Có vị ngữ là tính từ (cụm tính từ),
động từ (cụm động từ) chỉ trạng thái hoặc cụm C-V
1.3 Sự giống nhau, khác nhau giữa các kiểu câu kể
(cấu tạo):
Trang 13Phần 2 CÂU
Giải pháp khắc phục
2 Dạy học các kiểu câu kể gắn liền với nhận diện, phân
biệt ý nghĩa một số từ loại (danh từ, động từ, tính từ).
Từ chỉ sự vật - Câu kiểu Ai là gì?
Từ chỉ hoạt động- Câu kiểu Ai làm gì?
Từ chỉ trạng thái, đặc điểm, tính chất- Câu kiểu Ai thế nào?
* Yêu cầu: Sau BT1, BT 2 học sinh phải nắm chắc về ý nghĩa
của từ loại được đề cập đến trong bài.
Trang 14Phần 2 CÂU
Giải pháp khắc phục
14
3 Phân biệt các kiểu câu kể:
3.1 Thông qua hệ thống câu hỏi:
- Xác định bộ phận trả lời cho câu hỏi Ai?
- Bộ phận trả lời cho câu hỏi Ai? có chứa từ chỉ gì?
- Xác định bộ phận trả lời cho câu hỏi Là gì? (Làm gì?
Thế nào?)
- Bộ phận trả lời cho câu hỏi Là gì? ((Làm gì? Thế
nào?) có chứa từ chỉ gì?
Trang 15
Phần 2 CÂU
3 Phân biệt các kiểu câu kể:
Kết luận:
+ Câu kiểu Ai là gì ? có bộ phận trả lời cho câu hỏi Ai là từ chỉ
sự vật, bộ phận trả lời cho câu hỏi Là gì ? cũng là từ chỉ sự vật
kèm theo một số từ phụ thuộc khác.
+Câu kiểu Ai làm gì ? có bộ phận trả lời cho câu hỏi Ai là từ
chỉ sự vật, bộ phận trả lời cho câu hỏi Làm gì ? là từ chỉ hoạt
động kèm theo một số từ phụ thuộc khác.
+Câu kiểu Ai thế nào ? có bộ phận trả lời cho câu hỏi Ai là từ
chỉ sự vật, bộ phận trả lời cho câu hỏi Làm gì ? là từ chỉ trạng
thái, đặc điểm, tính chất kèm theo một số từ phụ thuộc khác.
3.2 Xác định chức năng giao tiếp của các loại câu kể
Trang 16Phần 2 CÂU
Giải pháp khắc phục
16
4 Khi hướng dẫn HS đặt câu hỏi cho các bộ phận cần lưu
ý HS :Tùy vào sự vật được nói đến trong câu để đặt câu hỏi cho phù hợp (đối với người dùng câu hỏi Ai?, loài vật dùng
câu hỏi Con gì?, các sự vật khác thường dùng câu hỏi Cái gì?
5 Tình trạng HS đặt câu kiểu Ai làm gì? (Mẹ em làm giáo viên) GV cần phân tích cho HS: Nếu đặt câu để giới thiệu
về mẹ thì phải là câu kiểu Ai là gì? ( Mẹ em là giáo viên),
còn câu kiểu Ai làm gì? dùng để kể về hoạt động của sự vật thì bộ phận trả lời cho câu hỏi Làm gì? phải là từ chỉ hoạt
động (Mẹ em cấy lúa; mẹ em đi chợ )
Trang 17Gợi ý: Quy trình dạy câu kiểu Ai là gì?
Tiết 1:
Bước 1: Giới thiệu mẫu câu (Ai (cái gì, con gì) là gì?)
Bước 2: Đưa VD minh họa ( Bạn Vân Anh là học sinh lớp 2)
Bước 3: Đặt các câu hỏi cho VD minh họa
- Bộ phận nào trả lời cho câu hỏi Ai? (Bạn Vân Anh)
- Bộ phận trả lời cho câu hỏi Ai? chứa từ chỉ gì? (Từ chỉ sự vật)
- Bộ phận nào trả lời cho câu hỏi Là gì? (là học sinh lớp 2)
- Bộ phận trả lời cho câu hỏi Là gì? chứa từ chỉ gì ? (Từ “là” kết hợp với từ chỉ sự vật).
Bước 4: Kết luận: Câu “Bạn Vân Anh là học sinh lớp 2” thuộc câu
kiểu “Ai là gì?”
Bước 5: Học sinh đặt câu kiểu Cái gì là gì? Con gì là gì?
Trang 18Gợi ý: Quy trình dạy câu kiểu Ai là gì?
18
Tiết luyện:
Cần chốt kiến thức:
- Trong câu kiểu Ai (cái gì? con gì?) là gì? bộ phận trả lời cho câu hỏi Ai? là từ chỉ sự vật, bộ phận trả lời cho câu hỏi Là gì? là kết hợp giữa từ “là” với từ chỉ sự vật
- Tùy vào sự vật được nói đến trong câu để đặt câu hỏi cho phù hợp ( đối với người dùng câu hỏi Ai? loài vật dùng câu hỏi Con gì? các sự vật khác thường dùng câu hỏi Cái gì?
- Khi giới thiệu hoặc nêu nhận định về một sự vật thì ta dùng câu kiểu Ai là gì?
Trang 19XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
QUÝ THẦY CÔ !