MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGUYÊN CỨU KHOA HỌC

KHÁI NIỆM KHOA HỌCTri thức khoa học: là những hiểu biết tích lũy được một cách hệ thống nhờ hoạt động nghiên cứu khoa học có mục tiêu , có kế hoạch và được thực hiện dựa trên hệ thống c

Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

Trái đất ngày càng nóng lên Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng Cường độ dòng điện tỉ lệ nghịch với giá trị điện trở Muốn sáng tạo hơn, hãy sử dụng đèn mờ

Tuổi Canh Tý thường THÀNH ĐẠT Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe Rau non, xanh mơn mởn chứng tỏ có thuốc bảo vệ TV Chớ cười nhiều nếu muốn trở thành sếp

KHÁI NIỆM KHOA HỌC

Tri thức khoa học: là những hiểu biết tích lũy được một cách

hệ thống nhờ hoạt động nghiên cứu khoa học có mục tiêu , có kế hoạch và được thực hiện dựa trên hệ thống các phương pháp khoa học

Tri thức kinh nghiệm: Từ quá trình cảm nhận và xử lý các vấn

đề trong cuộc sống, kinh nghiệm, hiểu biết được tích lũy, ban đầu còn riêng lẻ, rời rạc, về sau hình thành những mối liên hệ mang tính hệ thống

là hệ thống tri thức về mọi loại quy luật của vật chất và sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội, tư duy.

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Nghiên cứu khoa học là sự phát hiện bản chất sự vật , phát triển nhận thức khoa học về thế giới; hoặc sáng tạo phương

làm biến đổi sự vật phục vụ cho mục tiêu hoạt động của con người

PHÁT MINH, PHÁT HIỆN, HAY SÁNG CHẾ

Archimet PHÁT HIỆN ra định luật sức nâng của nước.

Kock SÁNG CHẾ ra vi trùng lao

Lebedev PHÁT MINH ra tính chất áp suất của ánh sáng

James Watt PHÁT MINH ra máy hơi nước.

Colombo PHÁT HIỆN châu Mỹ.

Nobel SÁNG CHẾ ra công thức thuốc nổ TNT.

Phát minh KHÔNG có giá trị thương mại, KHÔNG có khái niệm cấp bằng phát minh và KHÔNG được bảo

hộ pháp lý VD: Archimet phát minh định luật sức nâng của nước,

Phát hiện KHÔNG có giá trị thương mại, KHÔNG có khái niệm cấp bằng phát hiện và KHÔNG được bảo

hộ pháp lý VD: Kock phát hiện vi trùng lao, Marie Curie phát hiện nguyên tố phóng xạ radium, Colomb phát hiện châu

Mỹ

VD: James Watt sáng chế ra máy hơi nước, Nobel sáng chế ra công thức thuốc nổ TNT

DỰ ÁN KHOA HỌC

(Science Fair Project)

DỰ ÁN KỸ THUẬT, MT (Enginering Project)

DỰ ÁN KỸ THUẬT, MT

(Enginering Project)

Trong hai loại pin A và B, loại nào tốt hơn?

Trong hai loại pin A và B, loại nào sử dụng được lâu hơn? Trong hai loại pin A và B, loại nào duy trì được hiệu điện thế lâu hơn trước khi đạt ngưỡng 0.9 vôn?

ĐẶT CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Khi sử dụng làm nguồn cho cùng một thiết bị, pin A sẽ cho thời gian lâu hơn trước khi tới ngưỡng 0.9 vôn

GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Đại lượng chủ động thay đổi: THỜI GIAN

Đại lượng phụ thuộc: HIỆU ĐIỆN THẾ

Đại lượng không đổi: MÁY HÁT, ĐĨA HÁT, ÂM LƯỢNG

THỰC NGHIỆM KIỂM CHỨNG

Pin B dưới ngưỡng 0.9(v) ở 5 h Pin A dưới ngưỡng 0.9(v) ở 7.5 h

Kết luận: Pin A tốt hơn pin B

THU THẬP SỐ LiỆU

PHÂN TÍCH

VÀ KẾT LuẬN

Nghiên cứu Tổng quan

Xây dựng Giả thuyết

Xây dựng Giả thuyết

Thực nghiệm kiểm chứng

Thực nghiệm kiểm chứng

Đánh giá và hoàn thiện thiết kế

 Xác định ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, DỤNG CỤ:

Mô tả đối tượng, vật liệu, dụng cụ về vai trò, số, khối lượng; cách thức lắp đặt; các bảng biểu ghi chép số liệu thực nghiệm.

 Xác định TRÌNH TỰ thực nghiệm: Mô tả trình tự tiến hành đủ chi tiết, rõ ràng tới mức người khác có thể tiến hành được và cho kết quả tương tự.

GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu dùng 3 loại chất lỏng là nước, sô đa, nước uống thể thao tưới cho một cây thì cây đó sẽ phát triển nhanh nhất khi dùng nước vì nước không có những chất hoá học ảnh hưởng tới sự tăng trưởng của cây”

GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu dùng 3 loại chất lỏng là nước, sô đa, nước uống thể thao tưới cho một cây thì cây đó sẽ

phát triển nhanh nhất khi dùng nước vì nước không có những chất hoá học ảnh hưởng tới sự tăng trưởng của cây”

 PHỤ THUỘC: Mức độ tăng trưởng của cây

 KIỂM SOÁT: Loại cây; Nhiệt độ; Lượng chất lỏng

 VẬT LIỆU, DỤNG CỤ: 03 chậu cây giống nhau, cùng môi trường; 03 lít chất lỏng tương ứng là nước, sô đa, nước uống thể thao; 03 cốc có vạch đo lượng chất lỏng.

 TRÌNH TỰ:

 Bước 1: Chuẩn bị vật liệu, dụng cụ

 Bước 2: Mỗi ngày, tưới 50 ml chất lỏng và chia làm 2 lần sáng

và chiều (Nước cho cây thứ nhất; Sô đa cho cây thứ 2; Nước uống thể thao cho cây thứ ba)

 Bước 3: Lặp lại bước 2 trong vòng 15 ngày, dùng thước để đo chiều cao tăng trưởng của từng cây và chi lại số liệu

GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Việc dạy trẻ mẫu giáo lớn gấp giấy origami sẽ làm tăng khả năng nhận thức của trẻ

 ĐỘC LẬP: Việc dạy gấp giấy origami

 PHỤ THUỘC: Khả năng nhận thức của trẻ

 KIỂM SOÁT: Trình độ nhận thức của trẻ; độ tuổi, giới tính; các chương trình học khác; trình độ của người dạy

 ĐỐI TƯỢNG, DỤNG CỤ: Trắc nghiệm đo nhận thức; 70 trẻ mẫu giáo lớn chia thành 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng đảm bảo yêu cầu của biến kiểm soát

 TRÌNH TỰ:

 Bước 1: Chọn trẻ mầm non, trắc nghiệm đo nhận thức

 Bước 2: Đánh giá trước thực nghiệm

 Bước 3: Chia thành 2 nhóm ĐC và TN

 Bước 4: Dạy cho trẻ nhóm TN gấp giấy origami; nhóm ĐC không được dạy (trong vòng 3 tháng)

án, mô tả phương pháp thực hiện; chỉ

rõ ứng dụng của NC

• Cấu trúc

– Mục đích – Trình tự tiến hành – Dữ liệu và kết luận – Các ứng dụng của NC

sử dụng trong nghiên cứu;

• Chỉ rõ các biến; đối tượng, vật liệu, dụng

nghiệm;

• Nêu trình tự tiến hành đủ chi tiết để người khác có thể thực hiện lại được.

đã được công bố, quan niệm đang tồn tại, kết quả mong đợi

• Các lỗi, hạn chế có thể của nghiên cứu

• Chỉ rõ ứng dụng thực

tế của kết quả nghiên cứu; hướng nghiên cứu tiếp theo

• Danh mục tài liệu:

– Sách hoặc bài báo – Bách khoa toàn thư hoặc CD-ROM

– Thư hoặc cuộc hội thoại với chuyên gia – Nguồn Internet

• Viết theo quy định:

– Tên tác giả (năm XB) Tên sách TP XB Nhà XB;

– Tên tác giả (năm XB) Tên bài báo Tên tạp

POSTER VÀ TRƯNG BÀY

• SẢN PHẨM TRONG GIAN TRƯNG BÀY

– Giấy tờ theo quy định của BTC – Tài liệu hỗ trợ thuyết trình

• Báo cáo nghiên cứu

• Tóm tắt

• Nhật ký nghiên cứu

– Sản phẩm nghiên cứu

– KHÔNG trưng bày các thông tin về thành tích

cá nhân, các thông tin có thể ảnh hưởng tới kết quả đánh giá dự án.

Luyện tập trong môi trường thực

• VỚI DỰ ÁN KỸ THUẬT

– Khám phá, lựa chọn để giải quyết nhu cầu hoặc vấn

đề đặt ra – Xác định đặc tính của giải pháp – Xây dựng mô hình/mẫu đầu tiên

– Dữ liệu được thu thập đủ để hỗ trợ cho kết luận

• VỚI DỰ ÁN KỸ THUẬT

– Thiết kế mẫu thử nghiệm – Thử nghiệm ở các điều kiện, tình huống khác nhau – Điều chỉnh, cải tiến

– Nhận ra lợi ích về khoa học, xã hội, kinh tế

– Ý tưởng nghiên cứu trong tương lai

• Công khai , có sự giám sát của thí sinh khác, người tham quan, xã hội;

• Không chỉ đánh giá sản phẩm , mà còn đánh giá

– Kế hoạch nghiên cứu – Nhật ký (sổ tay) nghiên cứu – Các xác nhận thực nghiệm

• Nhận diện loại dự án: Dự án khoa học, dự án kỹ thuật, dự

án toán học, dự án CNTT

• Xem xét toàn diện : báo cáo NC, tóm tắt NC, gian trưng bày, nhật ký NC, sản phẩm NC, sự trình bày và trả lời của thí sinh, đúng luật;

• Không bỏ sót: ý tưởng, nhầm lĩnh vực;

• Để ý tới các đề tài chưa hoàn thiện, nhưng có tiềm năng ;

• Tập trung đánh giá kỹ những đề tài có khả năng được giải

và phát triển;

• Khích lệ thí sinh ;

TƯƠNG TỰ

MÔ HÌNH HOÁ

Nguyên tắc:

Ngành nghề người tham dự KHÁC NHAU

Đề xuất ý tưởng TỰ DO, THOẢI MÁI KHÔNG chỉ trích, phê bình, tỏ thái độ Phân tích cẩn thận, thấu đáo TỪNG Ý TƯỞNG

Tìm những câu, ý trùng lặp hay tương tự Kết nhóm các ý tưởng

Xóa bỏ nhũng ý kiến hoàn toàn không thích hợp

PP SÁNG TẠO KH-KT – THÂM NHẬP NGẪU NHIÊN

Bản chất: là phương pháp tư duy KHÔNG theo kinh nghiệm, lối mòn bằng cách xuất phát từ một thuật ngữ (danh từ hay động từ) ngẫu nhiên Từ đó, sử dụng phương pháp tập kích não để hình thành ý tưởng giải quyết vấn đề

Cây xanh vệ đường chuyển hoá CO2 thành O2

Dung môi của TẢO sẽ chuyển hoá CO2 thành O2

Giấy (từ cây cỏ) có thể làm màng lọc khí thải Cây Cao su có nhựa làm màng lọc khí thải

…

PP SÁNG TẠO KH-KT – NỚI RỘNG KHÁI NIỆM

Bản chất: là phương pháp giải quyết triệt để một vấn đề bằng cách tư duy trên các khái niệm có

ngoại diên rộng hơn với khái niệm cần giài quyết

Nới rộng KN: Kiểm soát ô nhiễm thâm nhập vào biển

Đề xuất các giải pháp mới

Giảm ô nhiễm từ các tầu bèNâng cấp chất lượng nước

Bản chất: Là phương pháp nhận thức nhờ suy luận, trong

đó kết luận về sự giống nhau các dấu hiệu của đối tượng được rút ra trên cơ sở chúng giống nhau về các dấu hiệu khác.

Đề xuất ý tưởng mới hay cưỡng bức tương tự hoá cho đt cần nc

Ví dụ: Cải tiến máy ghi hình trong sự so sánh với đôi mắt

Xem xét sự tương đồng: có nhiều điểm tương động như thu nhận ảnh chuyển động màu sắc, điều tiết tiêu cự, cường độ sáng

Ưu điểm của mắt so với máy ghi hình

Thu hình chuyển động tốt hơn máy

Trẻ sơ sinh có nhận biết được mầu không?

Description, Classification – Miêu tả, Phân loại

Đặc điểm của sự chú ý là gì?

Composition – Thành phần

Những yếu tố nào tạo nên chỉ số IQ?

Relationship – Mối liên hệ

Sự tập trung chú ý có ảnh hưởng tới chỉ số IQ không?

Descriptive-Comparative – Mô tả-So sánh

Trí nhớ của người trẻ tuổi có tốt hơn trí nhớ của người già?

Causality – Quan hệ nhân quả (QHNQ)

Luyện tập có dẫn tới kỹ năng hay không?

Causality-Comparative – QHNQ-So sánh

Tập aerobic có tốt hơn luyện tập giải quyết vấn đề trong việc nâng cao khả năng nhận thức của người cao tuổi?

Sức khoẻ Nam giới

Nam giới

và bệnh ung thư phổi

Nam giới

và bệnh ung thư phổi

Nam giới hút thuốc

Và ung thư phổi

Nam giới hút thuốc

Và ung thư phổi

Có hay không mối liên hệ giữa hút thuốc

là và bệnh ung thư

Có hay không mối liên hệ giữa hút thuốc

là và bệnh ung thư phổi ở nam giới

Thành lập Câu lạc bộ nghiên cứu KH-KT;

Tổ chức cuộc thi ý tưởng khoa học;

Các ý tưởng được lựa chọn đều được khuyến khích triển khai nghiên cứu;

Tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu KH-KT;

Hỗ trợ khai thác các nguồn lực xã hội.

VỚI THẦY CÔ GIÁO

Thiết kế các bài học theo định hướng nghiên cứu, hình thành các kỹ năng nghiên cứu cho học sinh;

Chú trọng tính ứng dụng thực tiễn trong mỗi bài dạy;

Kết hợp với các giáo viên khác xây dựng các chủ đề dạy học tích liên môn;

Tạo tâm thế thoải mái, chấp nhận các suy nghĩ khác biệt

và khuyến khích học sinh nêu vấn đề, đặt câu hỏi nghiên cứu;

Nhạy bén trong phát hiện và hoàn thiện ý tưởng nghiên cứu từ những câu hỏi, phát biểu, thắc mắc của học sinh;

Là hiện thân của người làm nghiên cứu, nắm vững được

Hãy là người tò mò khoa học, rèn luyện thói quen quan sát, đặt câu hỏi, không chấp nhận những điều còn mơ hồ; Nắm vững các phương pháp nghiên cứu khoa học và tuân thủ các phương pháp trong quá trình nghiên cứu;

Mạnh dạn và tự tin trao đổi, hỏi, tìm kiếm các nguồn lực

hỗ trợ trong suốt quá trình thực hiện đề tài;

Tự mình thực hiện các đề tài nghiên cứu trên cơ sở định