NHẬN DIỆN “TRẦN KÍNH” (GLASS CEILING) ĐỐI VỚI NỮ THANH NIÊN RÀO CẢN CƠ HỘI GIÁO DỤC VÀ VIỆC LÀM

NHẬN DIỆN “TRẦN KÍNH” GLASS CEILING ĐỐI VỚI NỮ THANH NIÊN RÀO CẢN CƠ HỘI GIÁO DỤC VÀ VIỆC LÀM Khúc Thị Hoa Phượng Giám đốc - TBT NXB Phụ nữ... Nội dung trình bày I - XUẤT XỨ CỦA KHÁI N

NHẬN DIỆN “TRẦN KÍNH” (GLASS

CEILING) ĐỐI VỚI NỮ THANH NIÊN

RÀO CẢN CƠ HỘI GIÁO DỤC VÀ VIỆC LÀM

Khúc Thị Hoa Phượng Giám đốc - TBT NXB Phụ nữ

Nội dung trình bày

 I - XUẤT XỨ CỦA KHÁI NIỆM “GLASS CEILING” (TRẦN KÍNH)

 II -NHẬN DIỆN CHUNG “GLASS CEILING”

 III- GLASS CEILING ĐỐI VỚI NỮ THANH NIÊN - RÀO CẢN CƠ HỘI GIÁO DỤC

VÀ VIỆC LÀM

 IV- GIẢI PHÁP NÀO CHO VẤN ĐỀ GLASS CEILING CHO NỮ THANH NIÊN ?

 V -CƠ HỘI GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO - VIỆC LÀM CỦA NXB PHỤ NỮ DÀNH CHO CÁC BẠN TRẺ

 VI - CƠ HỘI ĐỌC SÁCH ĐỂ PHÁT TRIỂN DÀNH CHO CÁC BẠN TRẺ (10 cuốn sách/bộ sách thay đổi Nhận thức/Cuộc đời bạn)

 VII - KẾT LUẬN

 VIII- TÀI LIỆU THAM KHẢO

I - XUẤT XỨ CỦA KHÁI NIỆM “GLASS

CEILING” (TRẦN KÍNH)

 1984: “Glass ceiling” xuất hiện lần đầu tiên

trong sách (BTV tạp chí của Mỹ Working

Women Gay Bryant dùng) Bà cho rằng có

người đã dùng cụm từ này trước đó nhưng không biết là ai

- Theo Từ điển Tiếng Anh, glass ceiling noun [usually

sing.] the imaginary barier that stops women, or other

groups, from getting the best jobs in a company, etc although there are no official rules to prevent them from getting these jobs (cuốn Oxford Advanced Learners' Dictionary của Hornby, Nhà xuất bản ĐH

Oxford (In lần 6, năm 2000, t.545).

II -NHẬN DIỆN CHUNG

“GLASS CEILING”

 “Bức trần kính” chính là định kiến giới (hữu

hình/ vô hình), khó nhận diện, dễ bị bỏ qua

 “Trần kính” hữu hình: các VB/CS/LP gây

bất lợi cho PN VD ở VN hiện nay : quy định

độ tuổi đào tạo, bồi dưỡng; quy trình quy

hoạch cán bộ nguồn; tuổi nghỉ hưu, v.v → tuổi

PN thường trẻ hơn nam giới 5 năm ) → PN luôn thiệt thòi (bị “đóng” mất cánh cửa đào

tạo/phát triển)

 “Trần kính” vô hình:

-Khách quan: từ gia đình, cộng đồng, xã hội (Đàn

ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm); định kiến giới:

“PN không quan tâm/không làm chính trị”, “PN không có khả năng lãnh đạo”(!?); sự khắt khe trong đánh giá, bổ nhiệm và đề bạt PN; Ràng buộc “kép” (PN “Giỏi việc nước, đảm việc nhà”); chồng không ủng hộ vợ làm quản lý; PN “níu áo” nhau, v.v

-Chủ quan: 1 số PN chưa chủ động, còn tự ti, chưa

quyết tâm trau dồi phát triển bản thân

III- GLASS CEILING ĐỐI VỚI NỮ THANH NIÊN -

RÀO CẢN CƠ HỘI GIÁO DỤC VÀ VIỆC LÀM

 Nhận diện Glass ceiling:

 Rào cản cơ hội giáo dục - Đào tạo:

 “Trần kính hữu hình”:

- Các chương trình học của cấp Phổ thông: Chưa

quan tâm đến việc đưa vấn đề Giới vào giảng dạy Còn “định kiến” khi chọn các môn học

+ STEM (Khoa học, công nghệ, Kỹ thuật, Toán), KHTN: Trên 80% các em trai theo học

+ Ngoại ngữ, KHXH: Đa số các em gái theo học

- Chính sách tuyển sinh của các trường Đại

học: Triệt tiêu/hạn chế cơ hội của nữ (VD: Khoa

QTKD: đa số các trường ĐH: Thi các môn Toán

- Lý - Hóa) Thực tế: nữ chọn KHXH nhiều

- Chính sách của các CQ NN: “Ưu tiên” cho PN

nghỉ hưu sớm (nữ: 55 tuổi; nam: 60 tuổi)

- Chính sách của các Cty tư nhân: Không quan

tâm đến vấn đề Giới (bỏ qua/hiểu không đúng)

 “Trần kính” vô hình:

- Giáo dục gia đình:

+ Con gái được mua quần áo, vật dụng màu hồng, búp bê; con trai quần áo màu xanh, trung tính, mua đồ chơi là rô bôt, ô tô

+ Con gái nấu ăn, thêu thùa, học đàn, học vẽ; con trai không cần làm gì

- Xã hội nói chung:

+ Định kiến (Từ gia đình đến xã hội): “Định vị ” con gái chỉ

nên chọn học các ngành “XH” (Thi vào ĐH là các môn: Văn

- Sử - Địa - Ngoại ngữ); Quan niệm “Con gái không cần

học nhiều”*, “PN chỉ cần có 1 CV, còn lại để chồng lo”;

Quan sát trong xã hội: nữ chiếm đa số trong các nghề

(giáo viên, y tá, nội trợ, buôn bán nhỏ, giúp việc, thư ký;

các ngành: dịch vụ, du lịch, may mặc, v.v) → Bị phụ thuộc (con gái/người vợ/người mẹ trong gia đình): → bất bình

đẳng (trong KT/thu nhập/việc làm).

- Bản thân Nữ giới:

+ Suy nghĩ “đơn giản/chấp nhận/hy sinh/cam

chịu/đảm đang”: “Con gái không cần học nhiều”,

“Con gái không học ngành Khoa học, Kỹ thuật”,

“Con gái chỉ nên học ngành XH”, “Con gái chỉ cần xinh đẹp”, “Con gái chỉ cần nhờ chồng”, “PN không cần làm quản lý/lãnh đạo”; “PN chỉ cần gia đình/tình yêu”, “PN quán xuyến gia đình”, “Vợ “nhường”

chồng học hành”, “Vợ “lui” phía sau để chồng có

điều kiện phát triển”, v.v

+ Suy nghĩ tự ti: “Mình không học được/làm được

như/bằng con trai”, “Con gái chân yếu tay mềm”, “Con gái không phù hợp với lãnh vị trí lãnh đạo”, “PN không cần dấn thân”, …

+ Tư duy, hành động: Theo quán tính, thiếu mạnh

mẽ/phản biện/ quyết liệt, quyết đoán; lần nữa, chờ đợi,

hy vọng, không hành động, v.v

 Rào cản cơ hội việc làm:

 “Trần kính hữu hình”:

- Các chính sách tuyển dụng: “ưu tiên nam giới”*

- Bộ phận nhân sự: Nam giới cho các vị trí sáng

tạo/quản lý/lãnh đạo (cấp trưởng), v.v; Nữ: các vị trí: hành chính/ phục vụ/ hỗ trợ/ thư ký, quản

lý/lãnh đạo (cấp phó)

+ Tâm lý xã hội/đám đông: Con gái xinh đẹp dễ

kiếm việc/kiếm chồng (chồng ngoại/chồng giàu)/ dễ nổi tiếng (thi “hoa hậu”, vào “showbiz”)

+ Nhận thức sai lầm: VD: VN tôn vinh các cuộc

thi hoa hậu, trong khi ở TG ko nhiều người

quan tâm (YK bạn Nguyễn Siêu – Cô đơn để

trưởng thành) → XH lầm tưởng xinh đẹp sẽ có

nhiều tiền + nhiều cơ hội

- Thực tế: khắt khe trong đánh giá, đề bạt, bổ

nhiệm nữ

- Hiện tượng: đố kỵ/“Chị em níu áo nhau” (?)/PN

không ủng hộ PN làm lãnh đạo (?)

- Chính sách đào tạo (ở VN): quy định độ tuổi

đào tạo, bồi dưỡng (tuổi PN thường trẻ hơn

nam giới năm năm) VD: cùng VB HD về đi học tập trung lớp CC chính trị/học NCS: “Nữ dưới

40 tuổi” (nam dưới 45 tuổi)

- Các nhà phỏng vấn, tuyển dụng: “Nữ mất thời

gian nghỉ sinh”, “Năng suất lao động nữ kém

hơn nam giới”, “Vị trí lãnh đạo/trưởng phù hợp với nam giới”, v.v

V- GIẢI PHÁP NÀO CHO VẤN ĐỀ “GLASS

CEILING” ĐỐI VỚI NỮ THANH NIÊN ?

 Hiểu đúng và nhận diện được “Glass ceiling” chính là Định kiến Giới

 Trách nhiệm đối với cá nhân: thay đổi nhận thức; phát triển cá nhân; ra quyết định, hành động

 Trách nhiệm đối với cộng đồng: Có trách

nhiệm phát hiện định kiến Giới trong gia đình, cộng đồng và có ý thức tác động để thay đổi

Thử PTích (1): Bức thư của cô giáo gửi học trò nhân

ngày tốt nghiệp – xôn xao cộng đồng mạng về “Làm ng bình thường/tử tế” → có lỗi định kiến giới (dặn dò: con

trai “phải dấn thân, con gái: phải xinh đẹp, làm chủ,

yêu thương mình, trí tuệ) ( Nguồn: Vietnamnet, ngày 25/5/2018)

Thử PTích (2): Theo HLQ, chỉ có 10% các nước (trong

số 192 quốc gia thành viên t/c LHQ) có nguyên thủ

hoặc Thủ tướng là PN Tại 28 nước, số nữ nghị sĩ

chiếm 30% trong Quốc hội Có nhiều PN trong nghị viện

là các nước Scandinavơ và Cuba (40 - 45 %). Ở Nga,

PN chiếm khoảng 11% tỷ lệ các nhà lập pháp, còn ở Mỹ

là 17%. Nguồn: (dẫn lại)Theo Đài tiếng nói nước Nga

 Truyền cảm hứng/trở thành/chứng minh: khả

năng tác động, dẫn dắt để thay đổi: Margaret

Thatcher (thủ tướng Anh 1979 - 1990);

Angela Merkel (Thủ tướng Đức, 2005 đến nay); Indira Gandhi (Thủ tướng Ấn Độ,

1966 - 1984), Hillary C (cựu ngoại trưởng Mỹ….), C Rice (cựu ngoại trưởng Mỹ

2005-2009), Yuriko Koike (cựu nữ Thị

trưởng đầu tiên của Tokyo).

M.THATCHER (thủ tướng Anh 1979 -

1990) : "Tôi trở thành thủ tướng với

một mục đích rõ ràng: đưa nước Anh

từ một xã hội phụ thuộc tới một xã hội tự chủ, từ một quốc gia lệ thuộc

thành một đất nước tự lực Một nước

Anh năng động, thay vì một nước

Anh chỉ biết ngồi và chờ đợi", Thatcher nêu

rõ triết lý chính trị của bà trước những người làm kinh doanh vào tháng

2/1984”.

 "Bạn có thể quay đầu nếu bạn muốn

Một quý bà thì không làm như vậy",

"Người đàn bà thép" đương đầu với việc những chính sách kinh tế của bà bị chỉ trích tại cuộc họp thường niên của đảng Bảo thủ vào tháng 10/1984.

 "Nếu bạn muốn nói về điều gì đó, hãy

hỏi một người đàn ông Nếu bạn

muốn một vấn đề được giải quyết, hãy hỏi một người phụ nữ", câu nói này được cho là phát biểu của Thatcher, bởi nó thể hiện đầy đủ nét mạnh

mẽ và quyết đoán của bà.

HILLARY (cựu ngoại trưởng Mỹ - UV TT 45 của nước Mỹ): “Dù lần

này “vẫn chưa thể phá được trần kính cao và khó

nhất đó [ ], nhưng trên đó đã có 18 triệu vết nứt”

(bà H.phát biểu năm 2008, khi chấp nhận thua đối thủ Barack Obama trong cuộc đua giành quyền làm ứng cử viên tổng thống của Đảng Dân chủ)

8 năm sau, bà H biến “18 triệu vết nứt” đó thành cú

“phá trần” ngoạn mục: trở thành nữ ứng cử viên chính thức của Đảng Dân chủ trong cuộc đua vào Nhà

Trắng Và dù bà H vẫn chưa trở thành TT nữ thứ 45 của nước

Mỹ, ng ta vẫn vô cùng ngưỡng mộ bà đã truyền cảm

hứng và niềm tin mạnh mẽ cho PN toàn thế giới đập tan Glass ceiling.

A.MERKEL (từ năm 2005 đến nay): “Chúng ta sẽ làm

được”, "Những ai có chuyện để nói thì không cần

phải trang điểm"…

MERGHAN MARKLE* (TK bài trên mạng) MICHELLE OBAMA: Hồi ký “Becoming” (Trở thành”) Sẽ xuất bản

cuối 2018.

Yuriko Koike (Nữ TT NB, cựu BT Bộ Môi trường

2003-2005, cựu BT QP NB 50 ngày năm 2007): “Để phá

vỡ thế bế tắc mà XH NB đang phải đối mặt, tôi tin

rằng ĐN này cũng cần có 1 UV nữ”!

 Chính sách giáo dục - đào tạo và tuyển

dụng/cơ hội phát triển:

- Thiết kế các CT học tập khuyến khích cả nữ

và nam, các giới khác (song tính, chuyển

giới…) đều tham gia;

- Thay đổi Nội dung các môn thi vào 1 số

ngành: QTKD (Trước: tuyển khối A, D, nay:

Khối C (VD: HV Phụ nữ VN, Trường ĐH

Công nghệ TP HCM, vv.); Ngành Văn học:

trước: khối C, nay: khối D, A, v.v), v.v

- Thay đổi, BS các CT học đảm bảo hài hòa

các giá trị, khơi gợi tiềm năng của con người

nói chung (STEM → STEAM)

- Chú trọng Lồng ghép Giới trong SGK (CT Cải

cách SGK THPT mới)

- Tuyển dụng bình đẳng, phát huy tiềm năng

của các giới (nam, nữ, song giới, chuyển giới,

…)

- Sửa đổi 1 số chính sách thiếu nhạy cảm

giới (tuổi đạo tạo, quy trình cán bộ nguồn, tuổi nghỉ hưu, vv.)

sách, Luật; Giám sát và phản biện các chính sách (góc độ Giới).

và nữ về độ tuổi trong quy hoạch, đào tạo, đề bạt

và bổ nhiệm.

VI - CƠ HỘI DÀNH GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO - VIỆC

2 Cơ hội Cộng tác viên: Cộng tác viên Truyền

thông (viết bài GTS, làm video clips, TVC, xây dựng tuyến nội dung truyền thông, vv.),

Maketing, Kinh doanh, Part time, Admin

Facebook, Web, v.v

3 Cơ hội Kiến tập/Thực tập: từ 1-

tháng đến 3 tháng (các vị trí: Truyền

thông, Kinh doanh, Dịch thuật, Tổ chức

sự kiện, Biên tập, Phát triển cộng

đồng, v.v)

4 Cơ hội Tuyển dụng: Biên tập, Truyền thông,

Dịch thuật, Bản quyền, Tổ chức sự kiện, Kinh doanh, Phát triển cộng đồng, Hành chính - Nhân sự, v.v

5 Cơ hội Ý tưởng sáng tạo: Viết sách, dịch

sách, kinh doanh, phát triển cộng đồng, phát triển Văn hóa Đọc, phòng chống xâm hại PN, trẻ em, hành động vì BĐG, v.v

6 Cơ hội Hợp tác/Cộng tác/Đối tác: Trở

thành đối tác của NXB Phụ nữ, Tìm kiếm, giới thiệu đối tác (lập nhóm cộng tác, giới thiệu các cá nhân, trường học, công ty… có khả năng hợp tác cùng NXB Phụ nữ); vận động/khai thác tài trợ, v.v…

7 Cơ hội Đồng hành/Cùng phát triển: trở

thành các chuyên gia, cố vấn, đại lý, nhà cung cấp, v.v

VII - CƠ HỘI ĐỌC SÁCH ĐỂ PHÁT TRIỂN

DÀNH CHO CÁC BẠN TRẺ (10 cuốn sách/bộ sách thay đổi Nhận thức/Cuộc đời bạn)

NXB Phụ nữ trân trọng giới thiệu các cuốn sách thay đổi Nhận

thức/Tầm nhìn/Trách nhiệm xã hội:

1 Bộ sách 2 cuốn: Tư duy tích cực thay đổi

cuộc sống và 10 giá trị cốt lõi của thành công

(Trần Đình Hoành)

2 Bộ sách “Phụ nữ tùng thư” (Giới và Phát

triển): Phan Khôi - Vấn đề phụ nữ ở nước ta;

Đạm Phương - Vấn đề phụ nữ ở nước ta; Một

Điểm tinh hoa - Toàn tập thơ văn Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm; Nguyễn Văn Vĩnh - “Nhời đàn bà”

3 Bộ sách 3 cuốn: “Phẩm cách Phụ nữ”,

“Phẩm cách làm cha mẹ”, “Phẩm cách Quốc gia” (sách BQ Nhật Bản, sẽ ra mắt trong tháng

6/2018)

4 Bộ sách: Đàn bà 30 và Tình nhân không

bao giờ đòi cưới (Trang Hạ)

5 Phụ nữ lãnh đạo bằng yêu thương (David

Devin)

6 Nghệ thuật lãnh đạo (sách dịch)

7 Trở thành “tâm điểm” (sách dịch thuộc dòng

sách Self-help dành cho phụ nữ) Sẽ phát hành trong tháng 10/2018

8 Giá như tôi biết điều này trước khi thi Đại

học (dòng sách Hướng nghiệp, định vị bản thân)

9 Khởi nghiệp từ A đến Z trên 1 chiếc khăn

giấy (Alex Tú)

10 Quyết đoán - Bí quyết Khởi nghiệp thành

công (Sách BQ Nhật Bản)

VIII – KẾT LUẬN

1 THAM KHẢO BÀI: Khi phụ nữ dám phá vỡ

"Bức trần kính" giành bình quyền - Doanh nhân Online, TG Thụy Kha, ngày 9/3/2016)

2 BẠN CÓ BIẾT?

1.Từ năm 2013, The Economist công bố "Chỉ

số Bức trần kính" (glass-ceiling - giới hạn PN

gặp phải trong đấu tranh BĐG), xếp hạng điều

kiện làm việc tốt nhất cho PN và chỉ số này

được công bố hằng năm nhân Ngày Quốc tế

PN 8/3

 Chỉ số hiện nay có dữ liệu của 29

quốc gia Glass-ceiling có tính đến

những yếu tố như: PN tiếp cận với GD

ĐH, tham gia LLLĐ, lương, quản lý cấp

cao và chi phí chăm sóc trẻ em Năm

2016, chỉ số này thêm vào một yếu mới:

quyền nghỉ chăm vợ thai sản

dành cho nam giới.

2.Theo bảng xếp hạng năm 2016, các nước Bắc

Âu tiếp tục dẫn đầu, tức tại đây PN đạt mức

bình đẳng cao so với nam giới trong C.V Nhóm

chót bảng: Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ và Hàn Quốc,

“nơi nam giới thường nắm vị trí quan trọng hơn

PN” năm 2017, Việt Nam đứng thứ 69/140 quốc gia được khảo sát về mức độ BĐG.

 3 VN: “… Nữ giới trong Ban Bí thư có gia

tăng từ năm 2001, nhưng xu hướng là giữ

nguyên PN mới bắt đầu có mặt trong Bộ

Chính trị (1 nữ ủy viên được bổ nhiệm năm

2011), chiếm 7% (hết sức khiêm tốn) Sự có

mặt của PN trong Ban Chấp hành TW

Đảng không có sự gia tăng qua các nhiệm

kỳ” (Sự tham gia của phụ nữ vào hệ thống

chính trị ở VN hiện nay, tạp chí LL chính trị, 30-6-2016).

4 Hãy suy xét trong lĩnh vực chính trị: PN

chiếm 51,48% dân số Nếu tất cả cử tri nữ

đều bầu cho ứng viên nữ thì cơ hội trúng vào

các cơ quan dân cử của nữ giới sẽ tăng mạnh!

MUỐN! Tiếp theo, bạn sẽ “đập tan” ĐỊNH KIẾN

“glass ceiling” đối với XH!

Chúc bạn thành công!

IX- TÀI LIỆU THAM KHẢO

CÂU HỎI THẢO LUẬN

1.Bạn có thấy/cảm thấy trên đầu mình có trần kính? Bạn có ý định “đập tan” nó? How?

Thảo luận thêm: Có phải mỗi người PN đều có trần kính?

2 Bạn có thể kể 1/vài trường hợp trần kính

mà bạn biết/lấy làm tiếc? (Ở VN và TG?)

Phần thưởng (5 cuốn sách): Sách 9 chiến lược TA

cho người Việt, Đàn bà 30, Tình nhân không bao giờ đòi cưới, Con gái Bà Triệu thế kỷ XXI, Tư duy tích cực thay đổi cuộc sống

Xin trân trọng cảm ơn

sự chú ý lắng nghe của quý vị