HƯỚNG DẪNGIÁM SÁT VÀ PHÒNG CHỐNG BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE, BỆNH TAY CHÂN MIỆNG

Người nhiễm vi rút dengue có thể dẫn tới xuất huyết rất nặng Chưa có vacxin phòng bệnh Biện pháp duy nhất là diệt vec tơ truyền bệnh Đường lây truyền của VR Dengue Vòng đời của muỗi tr

SỞ Y TẾ HÀ NỘI TRUNG TÂM Y TẾ QUẬN BẮC TỪ LIÊM

HƯỚNG DẪN GIÁM SÁT VÀ PHÒNG CHỐNG

BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE,

BỆNH TAY CHÂN MIỆNG

I BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT

DENGUE

TÌNH HÌNH BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT TẠI

ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN CỦA BỆNH

SỐT XUẤT HUYẾT

Chu kỳ phát triển của muỗi

8,5 ngày

Người nhiễm vi rút dengue có thể dẫn tới xuất huyết rất nặng Chưa có vacxin

phòng bệnh

Biện pháp duy nhất là diệt vec tơ truyền bệnh

Đường lây truyền của

VR Dengue

Vòng đời của muỗi truyền bệnh

4 týp Virút dengue

Khả năng sống của trứng muỗi (1 năm)

Bọ gậy của muỗi SXH

20/3/2017

Nơi sống của bọ gậy muỗi vằn

20/3/2017

Nơi sống của bọ gậy muỗi vằn

Nơi sống của bọ gậy muỗi vằn

1 Bệnh SXHD là bệnh nhiễm VR Dengue cấp tính.

2 Ở miền Bắc bệnh thường xẩy ra từ T4 đến T11

3 Chẩn đoán xác định với các XN: IgM, NS1 và vật

liệu di truyền hoặc kháng nguyên

4 Tác nhân gây bệnh do Virus Dengue có 04 tuýp

DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4

5 Mọi người chưa có miễn dịch đặc hiệu đều có thể

mắc bệnh và mắc tối thiểu 4 lần

6 Ở VN có 2 loại muỗi truyền bệnh SXHD là: Aedes

aegypti và Aedes albopictus.

NHỮNG ĐẶC ĐIỂM BỆNH SXHD

Phòng chống bệnh SXHD

- Không có thuốc điều trị đặc hiệu,

chủ yếu điều trị triệu chứng.

- Chưa có vắc xin phòng bệnh.

- Biện pháp phòng bệnh tích cực: Loại trừ bọ gậy, phòng muỗi vằn đốt.

+ Có kết quả xét nghiệm: tiểu cầu ≤ 100 000.

+ Đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt.

∙ Ca bệnh xác định: Là ca bệnh được chẩn đoán xác định

IgM, NS1, phân lập vi rút hoặc XN PCR

KHÁI NIỆM Ổ DỊCH SXHD

• Ổ dịch SXHD: Một nơi (Tổ, khu phố/ xóm/ấp, cụm

dân cư hoặc tương đương) khi có các ca lâm sàng

(≥ 2 ca) xảy ra trong vòng 7 ngày hoặc 1 ca bệnh

SXHD được chẩn đoán xác định phòng xét nghiệm,

đồng thời phát hiện có bọ gậy hoặc muỗi truyền

bệnh trong phạm vi bán kính 150m.

• Ổ dịch SXHD được xác định chấm dứt khi không

có ca bệnh mới trong vòng 14 ngày kể từ ngày khởi

phát của ca bệnh cuối cùng.

HƯỚNG DẪN GIÁM SÁT

VÀ PHÒNG CHỐNG

1 Khi có bệnh nhân

2 Khi xuất hiện ổ dịch

Phải làm gì?

A: Khi có bệnh nhân

Khi nhận được thông báo về ca bệnh SXHD, Q và P

thực hiện các bước sau:

1 Phường điều tra xác minh lại thông tin về ca bệnh

2 Quận phối hợp cùng phường tổ chức điều tra.

- Điều tra véc tơ:

+ Bắt muỗi và bọ gậy 30 nhà.

+ Giám sát phát hiện người mắc SXH, nghi SXH

với bán kính 150m Nếu phát hiện được thì tiến hành tư vấn lấy máu xét nghiệm để chẩn đoán.

4 Trong vòng 7 ngày xuất hiện ca bệnh lâm

sàng thứ 2 hoặc ca thứ nhất có KQ XN (+) thì coi là ổ dịch Tiến hành điều tra xử lí ổ

dịch.

5 Ổ dịch kết thúc hoạt động nếu sau 14 ngày

kể từ ngày mắc của bệnh nhân cuối cùng trong ổ dịch không xuất hiện ca bệnh tiếp theo trong phạm vi ổ dịch (ổ dịch nhỏ nhất

có bán kính 150m).

C Điều tra xử lý ổ dịch SXHD

1 Điều tra, xử lý ổ dịch trong vòng 48h kể từ khi xác định ổ

dịch.

2 Giám sát véc tơ: Điều tra tại khu vực có bệnh nhân, ổ dịch

(Muỗi và bọ gậy: 30 hộ gđ) ổ dịch SXHD GS véc tơ trước

và sau phun hóa chất 1-2 ngày.

3 Phun hóa chất diệt muỗi ổ dịch SXHD thường phun 02 lần

Lần 02 hai cách lần 01 từ 7-10 ngày (diện tích phun bán

kính 150m lấy nhà BN mắc đầu tiên làm tâm).

4 CDVSMT diệt bọ gậy và giám sát phát hiện ca bệnh hoặc

người nghi SXH: Tiến hành CD trước khi phun hóa chất diệt muỗi.

5 Tiếp tục giám sát ổ dịch hàng ngày khi ổ dịch kết thúc hoạt

động.

Điều tra xử lý ổ dịch SXHD

6 Giám sát BN: Theo dõi tình hình bệnh nhân

trong vòng 14 ngày kể từ ngày mắc của bệnh nhân cuối cùng trong ổ dịch

7 Ổ dịch chấm dứt khi: Tính từ ngày mắc bệnh nhân cuối cùng sau 14 ngày không có BN

mới.

Hoạt động hút máu của muỗi Aedes aegypti

86

6 0

Những nơi muỗi thường đậu (Giá thể)

§å­sµnh ChËu

c¶nh

T¹i­æ BG/Q

Nơi sống của muỗi

20/3/2017

*Biện pháp cơ học Chủ động diệt muỗi,

Phun hóa chất diệt muỗi trưởng thành

1 Khi xuất hiện ổ dịch sốt xuất huyết Dengue

(thường phun 02 lần Lần 02 hai cách lần 01 từ

7-10 ngày).

2 Phun chủ động hóa chất diệt muỗi tại nơi có

nguy cơ cao - khi mật độ muỗi cao ≥0,5

con/nhà hoặc chỉ số BI ≥ 20

3 Sau khi tổ chức CDVSMT diệt bọ gậy tại

những phường nguy cơ cao có thể sảy ra dịch SXHD

Biện pháp hóa học

20/3/2017

- Thanh toán phế liệu phế thải…

+ Phòng chống muỗi đốt: nằm màn, hương xua muỗi,

bôi kem chống muỗi

+ Tổ chức các chiến dịch DBG có sự tham gia của

cộng đồng.

20/3/2017

Tuyên truyền

về bệnh SXH

và các biện pháp phòng chống

20/3/2017

Đậy kín các dụng cụ chứa

nước lớn hoặc thả cá

20/3/2017

Hoạt động chiến dịch: vệ sinh môi trường, truy

nã bọ gậy tại cộng đồng Hạn chế tối đa sử dụng hoá chất

20/3/2017

II BỆNH TAY CHÂN MIỆNG

TÌNH HÌNH BỆNH TAY CHÂN MIỆNG

TẠI QUẬN BẮC TỪ LIÊM

• Tổng số mắc mới trong tháng 8 là 18 ca, cộng dồn 89 ca, tử vong: 0 so với cùng kỳ năm ngoái 27 (tăng nhiều) vượt cả năm 2019 (62 ca) (Thụy Phương: 0/15, Cổ Nhuế 1: 2/13, Liên Mạc: 4/9, Đông Ngạc 2/9, Cổ Nhuế 2: 2/8, Thượng Cát 3/4)

I ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH

- Bệnh tay chân miệng là bệnh nhiễm vi rút cấp tính, lây truyền theo đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ nhỏ và có khả năng gây thành dịch lớn.

- Dấu hiệu đặc trưng: là sốt, đau họng, tổn thương

niêm mạc miệng và da chủ yếu ở dạng phỏng nước

thường thấy ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông.

I ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH

- Hầu hết các ca bệnh đều diễn biến nhẹ Tuy nhiên ở một số trường hợp, bệnh có thể diễn biến nặng và gây biến chứng nguy hiểm như viêm não

- màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong

- Bệnh TCM cần được phát hiện sớm, điều trị kịp thời.

1 Tác nhân gây bệnh

- Bệnh TCM gây ra do các vi rút thuộc nhóm vi rút đường ruột Các vi rút có khả năng gây bệnh TCM trong nhóm này gồm vi rút Coxsackie A16, A6 và EV 71.

- Vi rút EV71 có thể gây các biến chứng nặng và dẫn đến

tử vong Các vi rút đường ruột khác thường gây bệnh nhẹ

- Vi rút có thể tồn tại nhiều ngày ở điều kiện bình thường

và nhiều tuần ở nhiệt độ 4 o C Tia cực tím, nhiệt độ cao, các chất diệt trùng như formaldehyt, các dung dịch khử trùng có chứa Clo hoạt tính có thể diệt vi rút.

2 Nguồn bệnh, thời kỳ ủ bệnh và thời kỳ lây truyền

- Nguồn bệnh: là người mắc bệnh, người mang vi rút không

triệu chứng

- Thời kỳ ủ bệnh: từ 3 đến 7 ngày.

- Thời kỳ lây truyền: vài ngày trước khi phát bệnh, mạnh nhất

trong tuần đầu của bệnh và có thể kéo dài vài tuần sau đó, thậm

chí sau khi bệnh nhân hết triệu chứng Vi rút có khả năng đào

thải qua phân trong vòng từ 2 đến 4 tuần, cá biệt có thể tới 12

tuần sau khi nhiễm Vi rút cũng tồn tại, nhân lên ở đường hô hấp

trên và đào thải qua dịch tiết từ hầu họng trong vòng 2 tuần Vi rút cũng có nhiều trong dịch tiết từ các nốt phỏng nước, vết loét

của bệnh nhân.

3 Đường lây truyền (phân- miệng)

- Bệnh TCM lây truyền qua đường tiêu hoá: nước uống, bàn tay của trẻ hoặc của người chăm sóc trẻ, các đồ dùng, đặc biệt

là đồ chơi và vật dụng sinh hoạt hàng ngày như chén, bát, đĩa,

thìa, cốc bị nhiễm vi rút từ phân hoặc dịch nốt phỏng, vết loét

hoặc dịch tiết đường hô hấp, nước bọt.

- Ngoài ra, bệnh cũng có thể lây truyền do tiếp xúc trực tiếp

người - người qua các dịch tiết đường hô hấp, hạt nước bọt

- Một số yếu tố có thể làm gia tăng sự lây truyền và bùng phát dịch bao gồm: mật độ dân số cao; điều kiện vệ sinh kém; thiếu nhà vệ sinh; thiếu hoặc không có nước sạch phục vụ cho sinh hoạt hàng ngày.

4 Tính cảm nhiễm

- Mọi người đều có thể cảm nhiễm với vi rút gây bệnh nhưng không phải tất cả những người nhiễm vi rút đều có biểu hiện bệnh

- Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường

gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt ở nhóm dưới 3 tuổi.

- Người lớn ít bị mắc bệnh do đã có kháng thể từ những lần bị nhiễm hoặc mắc bệnh trước đây

II Các biện pháp phòng bệnh

1 Tuyên truyền phòng bệnh

- Đối tượng đích: Tuyên truyền tới từng hộ gia

đình, đặc biệt là bà mẹ, người chăm sóc trẻ tại

các hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi, giáo viên các trường học, nhà trẻ, mẫu giáo, nhóm trẻ gia đình, lãnh đạo chính quyền, đoàn thể tại địa

phương về bệnh TCM

1 Tuyên truyền phòng bệnh

- Nội dung tuyên truyền:

+ Đối tượng có nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng cao nhất là trẻ em dưới 5 tuổi

+ Bệnh lây truyền theo đường tiêu hóa và hiện chưa có vắc xin phòng bệnh đặc hiệu.

+ Tuyên truyền các triệu chứng chính của bệnh tay chân miệng.

+ Cần phát hiện sớm ca bệnh và đưa trẻ đến ngay các cơ sở Y

tế để được khám và điều trị.

+ Thực hiện 3 sạch.

Ăn (uống) sạch- ở sạch- bàn tay sạch và chơi đồ

chơi sạch

- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới

vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người

lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức

ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ

- Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp

xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà

bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.

- Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, phân và các chất thải của bệnh nhân phải được thu gom và đổ vào nhà tiêu hợp vệ sinh.

Ăn (uống) sạch- ở sạch- bàn tay sạch và chơi đồ

chơi sạch

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!