Slide 1 CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN 9 ÔN TẬP TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM HỌC KỲ I UBND TỈNH BẮC NINH SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Giáo viên Nguyễn Thị Dịu Hương Đơn vị Trường THCS Tương Giang, Từ Sơn, Bắc Ninh GIAI ĐOẠN[.]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN 9
ÔN TẬP TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
HỌC KỲ I
UBND TỈNH BẮC NINH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Giáo viên: Nguyễn Thị Dịu Hương
Đơn vị : Trường THCS Tương Giang, Từ Sơn, Bắc Ninh
Trang 21945 – 1954 (kháng chiến chống Pháp)
1954 – 1975 (kháng chiến chống Mĩ)
1954 – 1975 (kháng chiến chống Mĩ)
Trang 4LÀNG – KIM LÂN
- Kim Lân (1920 – 2007) tên thật là Nguyễn Văn Tài, quê: Từ Sơn - Bắc Ninh.
- Là nhà văn chuyên viết truyện ngắn và có những sáng tác từ trước Cách mạng tháng 8 – 1945.
- Đề tài: chủ yếu viết về sinh hoạt làng quê và cảnh ngộ của người nông dân
1 Tác giả:
I Những kiến thức cơ bản:
Trang 51 Tác giả:
LÀNG – KIM LÂN
I Những kiến thức cơ bản:
Trang 61 Tác giả:
2 Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác:
- Tác phẩm được viết vào năm
1948 – thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
LÀNG – KIM LÂN
I Những kiến thức cơ bản:
1948
Trang 71 Tác giả:
2 Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác:
b Giá trị nội dung:
Tình yêu làng, lòng yêu đất nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân phải rời làng đi tản cư được thể hiện chân thực, sâu sắc và cảm động ở nhân vật ông Hai
- Tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai được thể hiện qua 3 giai đoạn:
Trước khi nghe tin làng theo giặc
Khi nghe tin cải chính
(vui sướng,
tự hào…)
LÀNG – KIM LÂN
I Những kiến thức cơ bản:
Trang 8- Xây dựng cốt truyện theo tâm lí, tạo dựng tình huống truyện gay cấn, thử thách.
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật sâu sắc, tinh tế.
- Ngôn ngữ nhân vật sinh động, giàu tính khẩu ngữ (hình thức đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm).
Trang 9II Luyện tập:
Dạng 1: Câu hỏi đọc - hiểu
- Tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác
- Phương thức biểu đạt
- Ngữ pháp: kiểu câu, các thành phần câu…
- Từ vựng: biện pháp tu từ, giải nghĩa từ…
- Nội dung đoạn trích
Dạng 2: Viết đoạn văn nghị
Trang 10Bài tập 1: Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:
Chưa đến bực cửa, ông lão đã bô bô:
- Bác Thứ đâu rồi? Bác Thứ làm gì đấy? Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ Đốt nhẵn! Ông
chủ tịch làng tôi vừa lên trên này cải chính, ông ấy cho biết cải chính cái tin làng Chợ Dầu chúng tôi đi Việt gian ấy mà Láo! Láo hết! Toàn là sai sự mục đích cả.
Bác Thứ chưa nghe thủng câu chuyện ra sao, ông lão lại lật đật bỏ lên nhà trên… Còn
phải để cho người khác biết chứ Ông lão cứ múa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người
Ai ai cũng mừng cho ông lão
(Kim Lân, Làng)
a Xác định kiểu câu phân loại theo cấu tạo ngữ pháp của các câu văn được in đậm trong đoạn văn
b Vì sao làng bị đốt nhẵn, nhà mình bị cháy sạch mà nhân vật ông Hai lại múa tay lên mà
khoe cái tin ấy với mọi người?
c Những lời nói và hành động đó thể hiện những phẩm chất nào của nhân vật ông Hai?
d Từ nhân vật ông Hai, em hãy viết đoạn văn (từ 12 - 15 câu) trình bày suy nghĩ của em về
vai trò của quê hương trong tâm hồn mỗi con người.
Trang 11Chưa đến bực cửa, ông lão đã bô bô:
- Bác Thứ đâu rồi? Bác Thứ làm gì đấy? Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ
Đốt nhẵn! Ông chủ tịch làng tôi vừa lên trên này cải chính, ông ấy cho biết cải
chính cái tin làng Chợ Dầu chúng tôi đi Việt gian ấy mà Láo! Láo hết! Toàn là sai sự mục đích cả.
Bác Thứ chưa nghe thủng câu chuyện ra sao, ông lão lại lật đật bỏ lên
nhà trên… Còn phải để cho người khác biết chứ Ông lão cứ múa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người Ai ai cũng mừng cho ông lão
(Kim Lân, Làng)
a Xác định kiểu câu phân loại theo cấu tạo ngữ pháp của câu văn được in đậm trong đoạn văn trên
- Câu “Đốt nhẵn!”: câu rút gọn
- Câu “Láo!”: câu đặc biệt
Bài tập 1: Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới
Trang 12
Chưa đến bực cửa, ông lão đã bô bô:
- Bác Thứ đâu rồi? Bác Thứ làm gì đấy? Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ Đốt nhẵn! Ông chủ tịch làng tôi vừa lên trên này cải chính, ông ấy cho biết cải chính cái tin
làng Chợ Dầu chúng tôi đi Việt gian ấy mà Láo! Láo hết! Toàn là sai sự mục đích cả.
Bác Thứ chưa nghe thủng câu chuyện ra sao, ông lão lại lật đật bỏ lên nhà
trên… Còn phải để cho người khác biết chứ Ông lão cứ múa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người Ai ai cũng mừng cho ông lão
(Kim Lân, Làng)
múa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người?
Gợi ý: Vì đó là bằng chứng để chứng minh cho sự trong sạch của làng chợ Dầu và gia đình ông, giải tỏa cho ông Hai mọi nỗi hoang mang, tủi thẹn, đau đớn, lo sợ, day dứt… khi nghe tin đồn làng mình theo giặc
Bài tập 1: Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới
Trang 13Bài tập 1: Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới
Chưa đến bực cửa, ông lão đã bô bô:
- Bác Thứ đâu rồi? Bác Thứ làm gì đấy? Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ Đốt nhẵn! Ông chủ tịch làng tôi vừa lên trên này cải chính, ông ấy cho biết cải chính cái tin
làng Chợ Dầu chúng tôi đi Việt gian ấy mà Láo! Láo hết! Toàn là sai sự mục đích cả.
Bác Thứ chưa nghe thủng câu chuyện ra sao, ông lão lại lật đật bỏ lên nhà
trên… Còn phải để cho người khác biết chứ Ông lão cứ múa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người Ai ai cũng mừng cho ông lão
(Kim Lân, Làng)
vật ông Hai?
Gợi ý:
Những lời nói và hành động đó thể hiện các phẩm chất của ông Hai:
- Tình cảm gắn bó máu thịt với quê hương, đất nước
- Giàu lòng tự trọng
Trang 14Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý.
Vai trò của quê hương trong đời sống mỗi con người.
Hiểu biết về cuộc sống và thơ văn.
*Tìm hiểu đề và tìm ý
d Từ nhân vật ông Hai, em hãy viết đoạn văn (từ 12 - 15 câu) trình bày
suy nghĩ của em về vai trò của quê hương trong tâm hồn mỗi con người.
Giải thích khái niệm: quê hương
Bàn luận vấn đề: Vị trí, vai trò của quê hương trong đời sống tâm hồn mỗi con người
Mở rộng vấn đề: Phê phán những người không coi trọng quê hương, phản bội quê hương
Bài học nhận thức và hành động
Trang 15* Lập dàn ý:
1 Mở đoạn (dẫn dắt và nêu vấn đề):
Quê hương là hình ảnh gần gũi, thân thương và có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong tâm hồn mỗi con người
2 Thân đoạn (giải quyết vấn đề):
- Giải thích: Quê hương là nơi ta sinh ra và lớn lên, nơi có gia đình,
những kỉ niệm tuổi thơ…
- Bàn luận vấn đề: Vị trí, vai trò của quê hương trong đời sống của mỗi
con người:
+ Mỗi con người đều gắn bó với quê hương, mang bản sắc, truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp của quê hương Chính vì thế, tình cảm dành cho quê hương ở mỗi con người là tình cảm có tính chất tự nhiên, sâu nặng
Trang 16- Bàn luận vấn đề: Vị trí, vai trò của quê hương trong đời sống
của mỗi con người:
+ Mỗi con người đều gắn bó với quê hương, mang bản sắc,
truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp của quê hương Chính
vì thế, tình cảm dành cho quê hương ở mỗi con người là tình
cảm có tính chất tự nhiên, sâu nặng
+ Quê hương luôn bồi đắp cho con người những giá trị tinh thần cao quý (tình làng, nghĩa xóm, tình cảm quê hương gia đình sâu nặng…)
+ Quê hương luôn là điểm tựa vững vàng cho con người trong mọi hoàn cảnh, là nguồn cổ vũ, động viên, là đích hướng về của con người.
+ Thiếu quê hương con người khó có thể lớn nổi thành người.
Trang 17- Mở rộng vấn đề:
+ Phê phán một số người không coi trọng quê hương, không có ý thức xây dựng quê hương, thậm chí quay lưng, phản bội quê hương, xứ sở.
+ Tình yêu quê hương cũng đồng nhất với tình yêu đất nước.
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Xây đắp và bảo vệ quê hương, phát huy những truyền thống tốt đẹp của quê hương là trách nhiệm, nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi con người.
+ Là học sinh, ngay từ bây giờ phải tu dưỡng, tích lũy kiến thức
để sau này xây dựng bảo vệ quê hương.
c Kết đoạn (kết thúc vấn đề): Yêu quê hương là tình cảm đẹp đẽ không thể thiếu trong tâm hồn mỗi con người.
Trang 18d Từ nhân vật ông Hai, em hãy viết đoạn văn (từ 12 - 15 câu) trình bày
suy nghĩ của em về vai trò của quê hương trong tâm hồn mỗi con người.
Trang 19CÁC DẠNG BÀI THƯỜNG GẶP
Trang 20Nghệ thuật xây dựng nhân vật ông Hai.
Tâm trạng của nhân vật ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc được thể hiện như thế nào?
Khi nghe tin cải chính, tâm trạng của ông Hai đã thay đổi ra sao? Ông có những hành động gì?
Nghị luận về nhân vật trong đoạn trích truyện
Diễn biến tâm trạng của nhân vật ông Hai Đoạn trích truyện từ khi nghe tin làng theo giặc đến khi tin đó được cải chính.
Trang 21* Lập dàn ý:
1.Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
+ Kim Lân là nhà văn chuyên viết truyện ngắn và có những sáng tác
trước Cách mạng tháng 8
+ Ông chủ yếu viết về sinh hoạt làng quê và cảnh ngộ của người nông dân
+ Làng được viết vào năm 1948 (thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống
Pháp)
- Giới thiệu và cảm nhận khái quát về nhân vật:
rời làng đi tản cư nhưng có tấm lòng yêu làng, yêu nước sâu sắc, tinh thần kháng chiến cao, trung kiên với cách mạng Điều đó được thể hiện sâu sắc
từ khi ông nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đến khi tin đó được cải chính
Trang 22- Khi mới nghe tin:
+ Thoạt đầu nghe tin làng chợ Dầu theo giặc từ người đàn bà tản
cư nói ra, ông lão bàng hoàng, sững sờ, không thể tin được.
+ Khi cái tin ấy được khẳng định chắc chắn, ông lão buộc lòng
phải tin Tâm trạng ông bị ám ảnh, day dứt với mặc cảm là kẻ
- Khi mới nghe tin:
+ Thoạt đầu nghe tin làng chợ Dầu theo giặc từ người đàn bà tản
cư nói ra, ông lão bàng hoàng, sững sờ, không thể tin được.
+ Khi cái tin ấy được khẳng định chắc chắn, ông lão buộc lòng
phải tin Tâm trạng ông bị ám ảnh, day dứt với mặc cảm là kẻ
phản bội.
Đề 1: Cảm nhận của em về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân (từ khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đến khi tin đó được cải chính).
Trang 23+ Ông Hai xấu hổ, không dám nhìn ai, cúi gằm mặt xuống mà đi.
+ Bên tai ông văng vẳng câu chửi của người đàn bà cho con bú…
- Khi về đến nhà:
+ Ông tủi thân, thương con: “chúng nó cũng là trẻ con làng Việt
gian đấy ư? ”
+ Ông bán tín bán nghi trước tin làng theo giặc.
+ Trước những chứng cứ nghe được và suy luận riêng, ông phải tin Ông rất thương người dân làng chợ Dầu, thương mình phải mang tiếng là người làng Việt gian.
+ Ông Hai xấu hổ, không dám nhìn ai, cúi gằm mặt xuống mà đi.
+ Bên tai ông văng vẳng câu chửi của người đàn bà cho con bú…
- Khi về đến nhà:
+ Ông tủi thân, thương con: “chúng nó cũng là trẻ con làng Việt
gian đấy ư? ”
+ Ông bán tín bán nghi trước tin làng theo giặc.
+ Trước những chứng cứ nghe được và suy luận riêng, ông phải tin Ông rất thương người dân làng chợ Dầu, thương mình phải mang tiếng là người làng Việt gian.
LÀNG – KIM LÂN
Trang 24+ Bị đẩy vào đường cùng, tâm trạng vô cùng bế tắc Ông đã quyết định
một cách đau đớn nhưng dứt khoát: Làng thì yêu thật nhưng làng theo
Tây mất rồi thì phải thù.
+ Ông tâm sự với đứa con út để củng cố niềm tin vào cách mạng, kháng chiến và tin vào cụ Hồ
- Khi mới nghe tin
- Trên đường về nhà
- Khi về đến nhà
Trang 25b Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng được cải chính: vui sướng, tự hào
- Mặt ông vui tươi, rạng rỡ hẳn lên so với mọi ngày.
- Về nhà, ông chia quà cho lũ trẻ, chạy khắp xóm để loan tin.
- Ông qua nhà bác Thứ và kể chuyện về làng của mình khoe tin làng được cải chính, khoe cả làng mình, nhà mình bị Tây đốt.
Đó là một bằng chứng để chứng minh là làng mình là làng kháng chiến chứ
không phải như tin đồn.
Đó là niềm hạnh phúc vô bờ bến của ông Hai, một người dân Việt Nam yêu làng,
yêu nước….
Ông Hai là một con người nông dân thuần hậu, chất phác, có tình yêu làng tha thiết, mãnh liệt, có lòng tự trọng sâu sắc Ở ông, tình yêu làng hòa nhập, thống nhất với lòng yêu đất nước, trung kiên với cách mạng.
a Tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng theo giặc: bàng hoàng, sững sờ, hổ thẹn,
đau khổ, day dứt.
Trang 26
c Nghệ thuật xây dựng nhân vật:
- Nhà văn Kim Lân đã rất thành công trong việc xây dựng cốt truyện theo tâm lí
- Nhà văn đã đặt nhân vật vào tình huống gay cấn, thử thách, đấu tranh nội tâm căng thẳng để bộc lộ tính cách, tâm trạng và thái độ của nhân vật
- Ngôn ngữ nhân vật sinh động, giàu tính khẩu ngữ qua hình thức đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật sâu sắc, tinh tế
a Tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng theo giặc: bàng hoàng, sững sờ,
hổ thẹn, đau khổ, day dứt
b Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng được cải chính: vui sướng,
tự hào
Trang 273 Kết bài:
- Đánh giá, khái quát nâng cao vấn đề:
+ Đoạn trích truyện ngắn Làng đã khắc họa thành công diễn biến tâm
trạng nhân vật ông Hai từ khi nghe tin làng theo giặc đến khi tin đó được cải chính
cuộc kháng chiến chống Pháp Qua nhân vật ông Hai, tác giả muốn biểu đạt một cách thấm thía, xúc động tình yêu làng, tình yêu nước sâu sắc của người nông dân trong cuộc kháng chiến chống Pháp
- Liên hệ:
Nhà văn viết tác phẩm bằng trái tim, tình cảm nên đã mang đến sự đồng cảm sâu sắc cho bạn đọc Đọc xong tác phẩm, mỗi chúng ta càng thêm yêu mến, tự hào, trân trọng về người nông dân Việt Nam
Trang 28* Lập dàn ý:
1.Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
- Giới thiệu và cảm nhận khái quát về nhân vật.
2 Thân bài:
a Tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng theo giặc: bàng hoàng, sững sờ, hổ thẹn, đau khổ, day dứt.
b Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng được cải chính: vui sướng, tự hào.
c Nghệ thuật xây dựng nhân vật:
Trang 29Đề 1: Cảm nhận của em về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân (từ khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đến khi
tin đó được cải chính)
Đề 2: Suy nghĩ của em về nhân vật ông Hai trong đoạn trích tác phẩm
Làng của nhà văn Kim Lân.
* So sánh đề 1 và đề 2:
- Giống nhau:
+ Kiểu bài: Nghị luận về nhân vật trong đoạn trích truyện
+ Vấn đề nghị luận: Tâm trạng của nhân vật ông Hai trong đoạn
trích truyện Làng của nhà văn Kim Lân.
+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật.
LÀNG – KIM LÂN
Trang 30- Khác nhau:
Cảm nhận về tâm trạng
ông Hai ở 2 thời điểm:
- Khi nghe tin làng chợ
Dầu theo giặc.
- Khi nghe tin cải chính
rằng làng chợ Dầu
không theo giặc.
Suy nghĩ về tâm trạng ông Hai ở 3 thời điểm:
- Trước khi làng chợ Dầu theo giặc.
- Khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc.
- Khi nghe tin cải chính rằng làng chợ Dầu không theo giặc.
Đề 1: Cảm nhận của em về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân (từ khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đến khi tin đó được cải
chính).
Đề 2: Suy nghĩ của em về nhân vật ông Hai trong đoạn trích tác phẩm Làng
của nhà văn Kim Lân.
Trang 31nhân vật ông Hai trong đoạn trích truyện ngắn
Làng của nhà văn Kim Lân.
