TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TP HỒ CHÍ MINH KHOA LUẬT MÔN LUẬT HÌNH SỰ

Slide 1 1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TP HỒ CHÍ MINH KHOA LUẬT MÔN LUẬT HÌNH SỰ TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TP HỒ CHÍ MINH KHOA LUẬT MÔN LUẬT HÌNH SỰ TÀI LIỆU HỌC TẬP 1 Giáo trình Luật hình sự, trường ĐH Luật Hà Nội, 2 B[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT

MÔN LUẬT HÌNH SỰ

TÀI LIỆU HỌC TẬP

1 Giáo trình Luật hình sự, trường ĐH Luật Hà Nội,

2 Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi bổ sung năm 2009 và các

văn bản có liên quan,

3 Bộ luật hình sự năm 2015,

THAM KHẢO:

Tài liệu học tập môn Luật hình sự, trường ĐH Mở Tp HCM

V¡N B¶N PH¸P LUËT: 1 BLHS ViÖt Nam; 2 NghÞ quyÕt sè 32/1999/QH10 ngµy 21 th¸ng 12 n¨m 1999 cña Quèc héi; 3 NghÞ quyÕt sè 229/2000/NQ-UBTVQH10 ngµy 28/01/2000 cña UBTVQH; 4 Th«ng t liªn tÞch sè 01/2000/TTLT ngµy 12/06/2000 cña TANDTC, VKSNDTC, BTP, BCA; 5 Th«ng t liªn tÞch sè 02/2000/TTLT ngµy

05/07/2000 cña TANDTC, VKSNDTC, BTP, BCA

NỘI DUNG

Khái niệm

Nguy hiểm

không đáng kể

Bị xử lý theo quy định của LHC, LDS,…

Nguy hiểm

đáng kể Xử lý theo quy định LHS

LUẬT HÌNH SỰ

Là ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật VN gồm các QPPL quy địnhhành vi nguy hiểm xã hội là tội phạm

và TNHS đối với tội phạm ấy

CÁC LOẠI QPPLHS

Quy định chung về

tội phạm và hình

phạt

Quy định về tội phạm cụ thể

Đối tượng điều chỉnh

QPPLHS

Là các quan hệ xã hội giữa Nhà nước

và người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội

Điều chỉnh

PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH LHS

Quyền uy (Nhµ n íc buéc chủ thể ph¹m téi ph¶i chÞu TNHS)

II Nh÷ng nguyªn t¾c cña

Lý luËn vÒ téi ph¹m, h×nh ph¹t

CHƯƠNG 2

KHÁI NIỆM, CẤU TẠO VÀ HIỆU LỰC

CỦA ĐẠO LUẬT HÌNH SỰ VN

KN đạo luật hình sự

Là văn bản quy phạm pháp luật

do Quốc hội ban hành quy định về

tội phạm và hình phạt

CẤU TẠO ĐLHS

PHẦN CHUNG

PHẦN TỘI PHẠM CỤ THỂ

Quy định chung về tội

phạm và hình phạt

Quy định về các tội phạm cụ thể

CÊu t¹o cña Bộ LuËt H×nh Sù

II HIỆU LỰC CỦA ĐẠO LUẬT HÌNH SỰ VN

 QH khoá XIII thông qua ngày

Điều 5, 6, 7 BLHS 2015

Hiệu

lực

Nghị quyết 109/2015/QH13

Hiệu lực của đạo luật hình sự VN

Điều luật được áp dụng đối với hành

vi phạm tội thực hiện

a Hiệu lực về thời gian (Đ7)

Hiệu lực hồi tố

Là hiệu lực của đạo luật được áp dụngđối với hành vi phạm tội thực hiện trướckhi đạo luật đó có hiệu lực thi hành

BLHS

2016

 Tội tảo hôn

 Tội báo cáo sai trong quản lý kinh tế

 Tội VP qđ về cấp văn bằng bảo hộ quyền sở hữu

công nghiệp

 Tội sử dụng trái phép quỹ dự trữ bổ sung vốn

điều lệ của tổ chức tín dụng

 Tội không chấp hành các quyết định hành chính

của CQNN có thẩm quyền về việc đưa vào cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh, quản chế hành chính

KẾT LUẬN:

Những tình tiết có lợi cho người phạm tội quy định trong BLHS 2015 vẫn áp dụng cho những hành vi xảy ra trước 0 giờ 00 ngày 1/7/2016 mà sau thời gian này mới bị phát hiện, đang bị điều tra…

• Điều 83, 149, 159, 165 xảy ra trước 0 giờ 00 ngày 1/7/2016 mà sau thời điểm đó vụ án đang điều tra, truy tố, xét xử thì áp dụng BLHS 1999; nếu đã có bản án, đang thi hành án không được căn cứ vào BLHS 2015 đã bỏ mà kháng cáo, kháng nghị

• Nếu sau 0 giờ 00 ngày 1/7/2016 mới phát hiện các hành

vi trên thì áp dụng BLHS 2015 để xử lý theo các tội danh tương ứng

Điều 165 BLHS 1999

LHSVN có hiệu lực đối với trường hợp sau hay

không? Tại sao?

A là Việt kiều, đang sinh sống tại Mỹ A thực hiện hành vi phạm tội trên đất Mỹ

đối với những hành vi phạm tội xảy ra trên lãnh thổ việt nam

CễNG DÂN, PNTM việt nam (có thể)

b Hiệu lực về khụng gian

Công

dân,

PNTM đó

có thể ở trong n ớc hay n ớc ngoài

Theo nguyên

tắc lãnh thổ

(chủ quyền)

ĐLHS có HL đối với mọi hành vi xảy ra trên lãnh thổ

VN

XẢY RA TRÊN LÃNH THỔ QG

Bắt đầu ở

lãnh thổ

quốc gia đó

Diễn ra trên lãnh thổ quốc gia đó

Kết thúc trên lãnh thổ quốc gia đó

Theo

nguyên tắc

phổ cập

ĐLHS có HL đối với người nước ngoài, PNTM NN phạm tội ngoài lãnh thổ VN

NN, PNTM NN phạm tội ngoài lãnh thổ VN

Bài 3 tội phạm

Môc tiªu

• Xác định được các HV là TP, phân biệtđược với những hành vi VPPL khác

• Giải các bài tập tình huống

• Điều chỉnh hành vi, đấu tranh phòng,

chống TP

Điều 8 Khái niệm tội phạm

1 Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, do người c ó năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại

thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn

xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người , quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật XHCN mà theo quy định của BL này phải xử lý HS

1 Khái niệm TP

Là hành vi nguy hiểm đáng kể cho xã hội,

do người có năng lực TNHS hoặc PNTM thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, xâm hại

QHXH được LHS bảo vệ

Là HV nguy hiểm đáng kể cho xã hội

Tại sao ý định phạm tội không bị coi là TP?

Ngoài HV của mình

ra tôi hoàn toàn

không tồn tại đ/v PL, không phải là đ/t của nó

…lĩnh vực duy nhất tôi đụng chạm

tới PL…

Tính nguy hiểm cho

Tính nguy hiểm đỏng kể cho XH là dấu hiệu cơ bản, quan trọng nhất vì nó quyết định các dấu hiệu khác của tội phạm

Nguy hiểm cho XH là gây ra thiệt hại hoặc

đe doạ gây ra thiệt hại cho các QHXH đ ợc LHS

Mức độ thiệt hại gây ra hoặc đe doạ gây ra cho các QHXH

phạm xảy ra

Những tình tiết làm căn cứ nhận thức, đánh giá tính nguy hiểm cho XH của HV:

Là HV nguy hiểm đáng kể cho xã hội

Trái pháp luật HS

Đặc điểm

Là hành vi nguy hiểm đáng kể

Cho xã hộiTrái pháp luật HS

3- Phân loại tội phạm

Các loại

tội phạm

Tiêu chí xác định

Tính chất và mức độ nguy hiểm cho XH

Mức cao nhất của khung hình phạt

TP ít nghiêm trọng Không lớn Phạt tiền, cải tạo

KGG, phạt tù đến 3 năm

TP nghiêm trọng Lớn Trên 3 năm đến 7

A phạm tội trộm cắp tài sản bị tòa án tuyên 2 năm tù theo khoản 2 Điều 173 BLHS.

Hỏi: TP do A thực hiện là loại tội phạm gì?

GHI NHỚ Không được dựa vào mức án do toà án đã tuyên để phân loại tội phạm mà phải dựa vào mức hình phạt cao nhất do BLHS quy định đối với tội đó

Phân biệt tội phạm và vi phạm pháp luật khác; Nêu ý nghĩa của việc phân biệt.

1 K/n và đặc điểm của TP

2 Phân biệt với VPPL khác

Ghi nhớ

BÀI 4.

CẤU THÀNH TỘI PHẠM

Môc tiªu

• Xác định được các yếu tố CTTP và trách nhiệm pháp lý của chủ thể phạm tội phải gánh chịu

• Giải các bài tập tình huống

• Điều chỉnh hành vi, đấu tranh phòng, chống TP

Khái niệm

Là tổng thể các dấu hiệu cơ bản, đặc thùcủa một loại TP cụ thể, được NN q/đ

trong BLHS

phân loại CTTP

theo mức độ nguy hiểm của Hành Vi Phạm Tội

Chỉ bao gồm những dấu hiệu

định tội

đáng kể m/độ nguy hiểm

theo mức độ nguy hiểm của Hành Vi Phạm Tội

VÍ DỤ

Phạm tội thuộc trong các trường hợp sau

thì bị phạt tù từ 5 năm đến 12 năm:

a.Có tổ chứcb.Có tính chất chuyên nghiệp…

(K2.Đ169)

đáng kể m/độ nguy hiểm

theo mức độ nguy hiểm của Hành Vi Phạm Tội

VÍ DỤ

Phạm tội thuộc trong trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm:a.Thành lập, tham gia tổ chức khủng bố,

Tài trợ khủng bố

b…

(K2.Đ113)

Căn cứ vào mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội hãy xác định loại CTTP:

1.Người nào nhằm chống CQND mà phá hoại việc thực hiện chính sách KTXH, thì bị phạt tù từ 7 năm đến 15 năm

2.Phạm tội trong trường hợp ít nghiêm trọng thì bị phạt

tù từ 3 năm đến 7 năm

3.Người chuẩn bị phạm tội này bị phạt tù từ 6 tháng đến

3 năm (Đ115)

phân loại CTTP

phân loại theo đặc điểm cấu trúc của CTTP

Có các dấu hiệu của MKQ: hành vi, hậu quả

và mối QHNQ

VÍ DỤ

Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong h/cảnh khách quan đặc biệt mà vứt bỏ con do mình đẻ ra trong

7 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết thì

bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm…

(K2 Đ124)

hiÓm cho x· héi

VÍ DỤ

Người nào đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản thì bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm

(K1 Đ170)

VÍ DỤ

Người nào hoạt động thành lập hoặc tham gia

tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân

thì bị phạt như sau:…

(Đ109)

Kh¸ch ThÓ

cña Téi Ph¹m

Quan hÖ x· héi

® îc luËt h×nh sù b¶o vÖ vµ bÞ hµnh vi ph¹m téi

x©m h¹i

Tæ quèc

Quyền con người, quyÒn

vµ lîi Ých hîp ph¸p

QHXH ® îc LHS b¶o vÖ vµ

bÞ HVPT x©m h¹i

QHXH cô thÓ

bÞ lo¹i téi ph¹m cô thÓ x©m h¹i

VÍ DỤ

Nhóm QHXH là KT loại trong chương các tội

XP tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người là quyền sống, quyền được bảo

hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm

VÍ DỤ

Khách thể trực tiếp của tội giết người là quyền

sống của con người

HËu qu¶

nguy hiÓm cho x· héi

Mèi quan hÖ nh©n qu¶ gi÷a hµnh vi vµ hËu qu¶

C¸c biÓu hiÖn

kh¸c

Nh÷ng biÓu hiÖn

ra bªn ngoµi thÕ giíi kh¸ch quan

b»ng H×nh thøc cô thÓ

thÓ hiÖn ra bªn ngoµi thÕ giíi kh¸ch quan

Có thể bằng lời nói hoặc việc làm

cụ thể

Có thể có công cụ phư ơng tiện hoặc

không có

Có thể là một động tác đơn giản hoặc nhiều động tác

Có thể chỉ xảy ra một lần hoặc lặp

đi lặp lại

hành động

pt

Chủ thể phải

có nghĩa vụ hành động

Không

hành động

Điều kiện để buộc ng ời KHĐ phải chịu

TNPL

Chủ thể phải

có đầy đủ điều kiện để thực hiện nghĩa vụ

2.3 các dạng cấu trúc đặc biệt của HVKQ

tộikéodài

tội liên tục

HËu qu¶ cña téi ph¹m

Hµnh vi

thiÖt h¹i

HQ cña TP

Tội phạm

Thiệt hại

Biến đổi

khác

í nghĩa của hậu quả

Định tội

(Đối với các

TP có CTVC)

Định khung

hp

Là TTTN hoặc TTGN TNHS

Căn cứ

đánh giá

mức độ nguy hiểm

Những căn cứ xác định mối

QHNQ

ph ¬ng tiÖn

c¶nh

Dấu hiệu nào là dấu hiệu luôn luôn bắt buộc trong mọi CTTP?

§Þnh nghÜa vÒ lçi

ph¶i thÊy

tr íc HQ

cã thÓ thÊy

tr íc HQ

kh«ng thÊy

tr íc HQ

®iÒu 104, 111 BLHS

cÊu

thµnh

t¨ng

nÆng

Sù kiÖn bÊt ngê

sù kiÖn

bÊt ngê

kh«ng buéc thÊy tr íc h©ô qña

ng êi g©y hËu qu¶

kh«ng thÓ thÊy tr íc HËu Qña

TP cố ý mới có động cơ

Thực hiện HV

Con người

Động lực thúc đẩy

Động cơ

PT

Chỉ TP thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp mới có mục đích ChỦ thỂ

MỤC ĐÍCH PHẠM TỘI

4 Sai lầm và ảnh h ởng của sai lầm đối với TNHS

sai lầm

nhận thức không

đúng

đắn về:

những tình tiết thực tế của HV

tính chất pháp lý của hành vi

sai lÇm vÒ c«ng cô ph.tiÖn

CT cña TP

Cá nhân

Pháp nhân thương mại

qua

CÁ NHÂN

Đạt độ tuổi luật định

NL TNHS

qua

n¨ng lùc vèn cã cña con ng êi,

vµ sÏ hoµn thiÖn dÇn qua qu¸

tr × nh gi¸o dôc vµ tù gi¸o dôc

t×nh tr¹ng kh«ng cã NLTNHS (Đ21)

về TT

Các bệnh rối loạn hoạt động của não

Tnhs

Tại sao trường hợp người bị say rượu thực hiện hành vi phạm tội lại bị coi là TP?

§iÒu KhiÓn HV

tù t íc bá kh¶ n¨ng nhËn thøc

Tuổi chịu TNHS của cá nhân

Điều 12

Về một số TP theo quy định tại K2 Đ12

vÒ mäi TP, trừ những TP

BL có qđ khác

CÁCH XÁC ĐỊNH TUỔI CỦA NGƯỜI PHẠM TỘI TRONG TRƯỜNG HỢP KHÔNG BIẾT TUỔI CỦA NGƯỜI NÀY?

những dấu hiệu khác liên quan:

chủ thể

đặc biệt của tp

Chủ thể đặc biệt của tội phạm

Kiểm tra

Khẳng định đúng hay sai? Vì sao?

1.Người mắc bệnh tâm thần khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS thì không phải chịu trách nhiệm hình sự

2.Người bị cưỡng bức về thân thể thì không phải chịu trách nhiệm hình sự về xử sự gây thiệt hại cho xã hội được quy định trong BLHS

3.Người từ đủ 16 tuổi trở lên khi thực hiện bất kỳ HVPT nào đều bị truy cứu TNHS

ĐIỀU KIỆN

Tháng 9-2008, phát hiện công ty Vê đan xả thải 45.000m3 /tháng chất thải ra sông Thị Vải trong suốt 14 năm (từ 1994)

1 K/n và cách phân loại CTTP

2 Các dấu hiệu của 4 yếu tố CTTP

Ghi nhớ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT MÔN LUẬT HÌNH SỰ

BÀI 5

CÁC GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN TỘI PHẠM

V¡N B¶N PH¸P LUËT: 1 BLHS ViÖt Nam; 2 NghÞ quyÕt sè 32/1999/QH10 ngµy 21 th¸ng 12 n¨m 1999 cña Quèc héi; 3 NghÞ quyÕt sè 229/2000/NQ-UBTVQH10 ngµy 28/01/2000 cña UBTVQH; 4 Th«ng t liªn tÞch sè 01/2000/TTLT ngµy 12/06/2000 cña TANDTC, VKSNDTC, BTP, BCA; 5 Th«ng t liªn tÞch sè 02/2000/TTLT ngµy

05/07/2000 cña TANDTC, VKSNDTC, BTP, BCA

Nội dung

IV TỘI PHẠM HOÀN THÀNH VÀ TỰ Ý NỬA CHỪNG CHẤM DỨT VIỆC PHẠM TỘI

Tội phạm cố ý

chuẩn bị phạm tội phạm tội ch a đạt hoàn thành tội phạm

Diễn biến

t t ởng

Không phải

chịu TNHS

ÑIEÀU 14 – BLHSVN 2015 QUY ÑÒNH :

“ Chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện TP hoặc thành lập, tham gia nhóm TP, trừ Đ109, K2 Đ113, điểm a K2 Đ299”.

Chủ thể chưa thực hiện hành vi khách quan được mô tả trong CTTP

Tại sao những hành vi chuẩn bị PT chưa xâm hại khách thể đã có thể bị truy cứu TNHS?

ng êi

nghiªm träng

chÞu TNHS

rÊt nghiªm träng

A

•  Điều 108 (tội phản bội Tổ quốc); Điều 110 (tội gián điệp); Điều 111 (tội xâm phạm an ninh lãnh thổ); Điều 112 (tội bạo loạn); Điều 113 (tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân); Điều 114 (tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam); Điều 117 (tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam); Điều 118 (tội phá rối an ninh); Điều 119 (tội chống phá cơ sở giam giữ); Điều 120 (tội tổ chức, cưỡng ép, xúi giục người khác trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân); Điều 121 (tội trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân);

• b) Điều 123 (tội giết người); Điều 134 (tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác);

• c) Điều 168 (tội cướp tài sản); Điều 169 (tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản);

• d) Điều 299 (tội khủng bố); Điều 300 (tội tài trợ khủng bố); Điều 301 (tội bắt cóc con tin); Điều 302 (tội cướp biển); Điều 303 (tội phá hủy công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia); Điều 324 (tội rửa tiền).

3 Phạm tội ch a đạt

không thực hiện

đ ợc

đến cùng

đã thực hiện HVKQ nh ng

HQ của TP ch a phát sinh

đã thực hiện đ ợc HVKQ

nh ng không thực hiện hết

HQ của tội phạm đã xảy ra

nh ng không phải HQ mong muốn

- Căn cứ phân chia

- Khái niệm, đặc điểm từng trường hợp phạm tội chưa đạt

- Ý nghĩa của việc phân chia

YÊU CẦU:

Tội phạm hồn thành là trường hợp hành vi phạm tội đã cĩ đủ các dấu hiệu của một CTTP cụ thể

KHÁI NIỆM TPHT:

Phân biệt tội phạm hoàn thành và tội phạm kết thúc?

Tội phạm chưa

hoàn thành

Tội phạm

kết thúc

Tội phạm kết thúc

Tội phạm kết thúc

Tội phạm hoàn thành

H là nhân viên cửa hàng bán quần áo may sẵn Quầy bên cạnh là quầy của chị D bán đồng hồ.

Ngày 15/7 là phiên H trực vệ sinh đổ rác Lợi dụng sơ hở của D, H lấy 3 đồng hồ Rado trị giá 10 triệu đồng giấu vào sọt rác để cạnh quầy của D với ý định khi mang sọt rác đi đổ sẽ lấy 3 chiếc đồng hồ

D không biết nên đã mang sọt rác đi đổ trong đó có

3 chiếc đồng hồ.

Hỏi: H phạm tội không? Tội phạm ở giai đoạn nào? Tại sao?

ChÊm døt døt kho¸t

ChÊm døt

tù nguyÖn

Trong giai

®o¹n CBPT hoÆc PTC§

ch a hoµn thµnh

Được miễn TNHS về tội họ định phạm

Nếu HV thực tế đã thực hiện có đủ yếu tố cấu thành tội khác thì người

đó phải chịu TNHS về tội nay

Bài 6

NHỮNG TRƯỜNG HỢP LOẠI TRỪ

TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

Bài 6 NHỮNG TRƯỜNG HỢP LOẠI TRỪ TNHS

I - KHÁI NIỆM II- CÁC TRƯỜNG HỢP LOẠI TRỪ

TNHS

Bốn đặc điểm

của tội phạm

SỰ KiỆN

BẤT NGỜ

Đ20

PHÒNG VỆ CHÍNH ĐÁNG

Đ21

TÌNH THẾ CẤP THIẾT Đ22

GÂY THIỆT HẠI TRONG KHI BẮT GiỮ NGƯỜI PT

CÁC T/H LOẠI TRỪ TNHS

RỦI RO TRONG NC, SX,

ÁP DỤNG CN

THI HÀNH MỆNH LỆNH CHỈ HUY

TÌNH TRẠNG

KHÔNG CÓ

NLTNHS

Điều kiện

Vượt quá Giới hạn PVCĐ

Phòng vệ Tưởng tượng

Định nghĩa CHÍNH ĐÁNG PHÒNG VỆ

“Phòng vệ chính đáng là hành

vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, của tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi

vi phạm các lợi ích nói trên”

Điều 22 BLHS