Trình bày trách nhiệm nhà nước nói chung, các cơ quan chính quyền địa phương nói riêng nhằm đảm bảo hiệu lực, hiệu quả,

Trình bày trách nhiệm nhà nước nói chung, các cơ quan chính quyền địaphương nói riêng nhằm đảm bảo hiệu lực, hiệu quả, các điều kiện cần thiết để các cá nhân, tổ chức thực hiện pháp luật

ĐỀ BÀI (CHỦ ĐỀ 2)Câu 1.

1.1 Trình bày trách nhiệm nhà nước nói chung, các cơ quan chính quyền địaphương nói riêng nhằm đảm bảo hiệu lực, hiệu quả, các điều kiện cần thiết để các

cá nhân, tổ chức thực hiện pháp luật, liên hệ thực tiễn nước ta hiện nay

1.2 Trách nhiệm người đứng đầu, trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm giảitrình trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, liên hệ vào lĩnh vựcphòng chống dịch COVID – 19 và thực hiện các mục tiêu kép phát triển kinh

tế, văn hoá, xã hội hiện nay ở Việt Nam

Câu 2

Trình bày vấn đề nguồn pháp luật:

2.1 Khái niệm, các loại nguồn pháp luật

2.2 Tại sao cần áp dụng đa dạng các loại nguồn pháp luật, ưu điểm, hạnchế của mỗi loại nguồn pháp luật trong việc giải quyết các tranh chấp nóiriêng và trong việc giải quyết các vụ việc, vấn đề xã hội – pháp lý, bảo vệ,bảo đảm các quyền, lợi ích của con người nói chung

MỤC LỤCCâu 1

1.1 Trách nhiệm nhà nước, cơ quan chính quyền địa phương nhằm đảm bảohiệu lực, hiệu quả các điều kiện cần thiết để các cá nhân, tổ chức thực hiện

pháp luật - liên hệ thực tiễn nước ta hiện nay

1.1.1 Thực hiện pháp luật

1.1.2 Trách nhiệm Nhà nước và cơ quan chính quyền địa phương

1.1.2.1 Trách nhiệm trong xây dựng pháp luật

1.1.2.2 Trách nhiệm trong tổ chức thực hiện pháp luật

1.1.3 Liên hệ Việt Nam

1.2 Trách nhiệm người đứng đầu, cá nhân và trách nhiệm giải trình tronghoạt động của cơ quan Nhà nước - liên hệ lĩnh vực phòng chống dịch

Covid-19 và thực hiện mục tiêu kép phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội hiệnnay tại Việt Nam.

1.2.1 Trách nhiệm người đứng đầu và trách nhiệm giải trình trong hoạt động

của cơ quan Nhà nước

(1) Giải trình với cấp trên(2) Giải trình với cấp dưới(3) Giải trình với nhân dân

1.2.2 Liên hệ Việt Nam trong phòng chống dịch Covid-19 và thực hiện mục

tiêu kép

Câu 2

2.1 Khái niệm, các loại nguồn pháp luật

2.1.1 Khái niệm nguồn pháp luật

2.1.1.1 Quan điểm trên thế giới

2.1.1.2 Quan điểm tại Việt Nam

quyền, lợi ích của con người nói chung

2.2.1 Cần áp dụng đa dạng các nguồn luật

2.2.1.1 Pháp luật cần thay đổi phù hợp với đời sống thực tiễn

2.2.1.2 Hạn chế những khoảng trống trong luật pháp

2.2.1.3 Khắc phục nhược điểm về tính kịp thời

2.2.1.4 Đảm bảo công bằng và thể hiện ý chí của toàn dân

2.2.2 Ưu điểm, hạn chế của các nguồn pháp luật cơ bản

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Câu 1.

1.1 Trách nhiệm nhà nước, cơ quan chính quyền địa phương nhằm đảmbảo hiệu lực, hiệu quả các điều kiện cần thiết để các cá nhân, tổ chức thựchiện pháp luật - liên hệ thực tiễn nước ta hiện nay

1.1.1 Thực hiện pháp luật

Thực hiện pháp luật hành vi của chủ thể được tiến hành phù hợp vớiquy định, với yêu cầu của pháp luật Đó có thể là một hành vi mang tính chủđộng hoặc thụ động

Thực hiện pháp luật là nghĩa vụ pháp lý và đạo đức của mỗi công dântrong nhà nước pháp quyền dân chủ

1.1.2 Trách nhiệm Nhà nước và cơ quan chính quyền địa phương

Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sử chung do Nhà nước đặt ra, banhành, thừa nhận và mang tính bắt buộc phải thực hiện và được đảm bảo thựchiện Quy định pháp luật không thể tự động thực hiện hay hay đơn thuần dựavào sự áp chế từ các chế tài pháp luật Chính vì vậy, là tổ chức thực hiệnquyền lực công, Nhà nước và các cơ quan chính quyền địa phương hay các

cơ quan, cá nhân công quyền đều có trách nhiệm đảm bảo hiệu lực, hiệu quảcủa việc thực hiện pháp luật thông qua các điều kiện cần thiết của công dân

Việc thực hiện pháp luật của mỗi các nhân, tổ chức là trách nhiệm,nhưng đồng thời nó phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố chủ quan và kháchquan, trong đó có một phần lớn đến từ hoạt động của Nhà nước và chínhquyền địa phương Đối với một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhưViệt Nam, việc đảm bảo pháp luật được thực hiện là một trách nhiệm đạođức, trách nhiệm chính trị và pháp lý đối với toàn bộ bộ máy Nhà nước vàcác cơ quan chính quyền địa phương Điều này là vấn đề mang tính nguyêntắc và là một trong những đặc điểm và tiêu chí nhận diện nhà nước phápquyền, nhận diện tính hiện thực của các quyền và lợi ích con người

Trách nhiệm của Nhà nước và cơ quan chính quyền địa phương trongviệc đảm bảo thực hiện pháp luật của các cá nhân, tổ chức được thể hiệnqua các lĩnh vực hoạt động: (1) xây dựng chính sách, pháp luật; (2) tổ chứcthực hiện pháp luật thông qua các hoạt động áp dụng pháp luật, kiểm tra,giám sát, quản lý quá trình và phát triển hệ thống pháp luật quốc gia.

1.1.2.1 Trách nhiệm trong xây dựng pháp luật

Việc xây dựng vừa là tiền đề, vừa là điều kiện để thực hiện pháp luật Nó cóảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả thực hiện pháp luật của các cá nhân,

tổ chức Trong vấn đề này, trách nhiệm của Nhà nước là đảm bảo tính minh bạch,công khai, tính dân chủ, tính thống nhất, hài hòa, nhất quán và cân bằng các lợi ích.Cùng với việc các chế tài cần đủ sức răn đe, tính chất hợp lý và khả thi cũng cầnđược đảm bảo Theo đó, văn bản pháp luật vần thể hiện rõ đối tượng có trách nhiệmthực hiện; cơ quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện, cơ quan áp dụng chế tài, cơquan giải quyết tranh chấp, cơ quan giám sát và đánh giá, cơ quan ban hành văn bảndưới luật, cơ quan duy trì trật tự văn bản Ngoài ra, yếu tố cân bằng và hài hòa lợi ích

là một yếu tố cơ bản Nó tác động đến ý thức và hành động của chủ thể thực hiệnpháp luật, dẫn dắt họ thực hiện pháp luật một cách tối ưu nhất

Trách nhiệm khác của Nhà nước trong việc xây dựng pháp luật làphải khiến cho hệ thống pháp luật trở nên đơn giản, gọn nhẹ và khắc phụcđược những sự rườm rà, phức tạp, khó hiểu, khó tiếp cận, khó áp dụng vàkiểm soát của hệ thống pháp luật

1.1.2.2 Trách nhiệm trong tổ chức thực hiện pháp luật

Thứ nhất, Nhà nước và chính quyền địa phương có nghĩa vụ tổ chức phổ biến

và giáo dục pháp luật phù hợp với nhóm đối tượng xã hội trong các lĩnh vực quan hệ

xã hội Việc phổ cập các quy phạm pháp luật tạo nên sự hiểu biết và tôn trọng phápluật của mỗi cá nhân, tổ chức, là cơ sở hình thành nên ý thức và lối sống, hoạt độngtuân theo pháp luật Luật pháp muốn hiệu quả thì ngoài sức mạnh

cưỡng chế, cần có cả sức mạnh tinh thần, tư tưởng, được mọi công dânnhận thức, đồng thời phải tạo dựng niềm tin và tôn trọng pháp luật.

Thứ hai, Nhà nước và chính quyền địa phương đảm bảo tôn trọngcác quyền của con người, công dân, công bằng và bình đẳng, nhất quán vànghiêm minh Điều này phụ thuộc lớn vào ý thức đạo đức, kỉ luật và vănhóa pháp luật của các cán bộ, công chức

Thứ ba, trách nhiệm tạo dựng môi trường xã hội, môi trường pháp lý nhằmkhuyến khích những hành vi hợp pháp, đấu tranh chống tiêu cực, coi thường vàbất chấp pháp luật Tính ổn định, phù hợp, công khai, minh bạch của pháp luật làmột trong những yếu tố cơ bản đảm bảo trách nhiệm này Đồng thời việc tạo dưluận xã hội cũng là một yếu tố tích cực tạo điều kiện cho những hành vi hợp đạođức, hợp pháp và lên án những hành vi vi phạm, trái với đạo đức, pháp luật

1.1.3 Liên hệ Việt Nam

Nhà nước Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, có tráchnhiệm quản lý xã hội bằng pháp luật, trên tinh thần thượng tôn pháp luật Cùng vớitrách nhiệm tổ chức thực hiện, đảm bảo thực hiện có hiệu quả, hiệu lực pháp luật,Nhà nước và bản thân các cơ quan chính quyền địa phương cũng phải tuyệt đốituân thủ quy định pháp luật Để có thể thực hiện tốt trách nhiệm này, Nhà nước và

cơ quan chính quyền địa phương nước ta cần đảm bảo các điều kiện:

(1) Đảm bảo tính công khai, minh bạch Thực tế cho thấy nhiều trườnghợp thiếu thông tin và hiểu biết về pháp luật đã tạo ra những cản trở nhất địnhđối với việc thực hiện pháp luật của các cá nhân, tổ chức Theo kết quả củaViện nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) năm 2007, việc thiếu hiểubiết về Luật Doanh nghiệp khiến cho việc thực hiện luật gặp nhiều hạn chế.Sau 8 năm áp dụng Luật Doanh nghiệp, vẫn có hơn 73% cơ quan quản lý Nhànước, các chuyên gia kinh tế cho rằng cần tiếp tục tuyên truyền về luật do vẫn

có nhiều doanh nghiệp chưa hiểu rõ và làm đúng quy định của luật

(2) Đảm bảo tính độc lập của cơ quan tư pháp Sự độc lập này là điềukiện cho các cá nhân, tổ chức tiếp cận với công lý Các hành vi lạm quyền,

vi phạm quyền có thể bị khởi kiện theo thủ tục độc lập, rõ ràng Ở phía Tòa

án, ta có thể học tập những quốc gia khác trên thế giới trong việc đề caothẩm quyền tài phán, hoạt động độc lập của Tòa án, Tòa án có quyền từchối không áp dụng những văn bản dưới luật mà có mâu thuẫn với văn bảnpháp luật Chằng hạn, một đạo luật được Quốc hội ban hành ghi nhận chocông dân quyền đầu tư vào một lĩnh vực nào đó nhất định, cơ quan tổ chứcthực hiện từ chối thực hiện do chưa có đầy đủ các văn bản hướng dẫn thựchiện của cơ quan hành pháp, có thể bị khởi kiện lên Tòa án

(3) Hệ thống hóa, rõ ràng các văn bản quy phạm pháp luật Hiện nay,tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo giữa các quy định, văn bản pháp luật, quánhiều hướng dẫn thi hành văn bản pháp luật bất cập, việc chậm trễ trong banhành hướng dẫn thi hành hoặc thói quen chờ đợi văn bản hướng dẫn của cơquan thực hiện… gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện phápluật của các cá nhân, tổ chức Điều này dẫn đến sự coi thường và mất niềm tinvào quy định pháp luật trong người dân, là nguyên nhân của những vi phạmpháp luật ngoài vòng xử lý Nhằm giải quyết vấn đề này, Luật Ban hành vănbản quy phạm pháp luật năm 2008 đã được ban hành với mục tiêu đánh giátác động của dự thảo văn bản Tuy nhiên, việc thực hiện Luật này vẫn chưađem lại những kết quả, hiệu quả như mong muốn khi đề ra

(4) Đảm bảo hiệu quả hoạt động của cơ quan tổ chức thực hiện Điều nàythể hiện trong hành vi của các công chức, viên chức trực tiếp chịu trách nhiệmthực hiện nhiệm vụ trong cơ quan tổ chức thực hiện Trong luật của nước ta hiệnnay quy định “Bộ Tài chính quy định việc thực hiện…” và coi Bộ Tài chính như mộtchủ thể riêng biệt Trong nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc coi một tổ chức làchủ thể riêng lẻ không đem lại hiệu quả phù hợp bởi hành vi chung của tổ chứcđược thể hiện qua hành vi của các thành viên Hành vi của các thành viên là côngchức, viên chức được xác định qua các yếu tố gồm: quy trình làm việc, năng lực

làm việc và lợi ích Nhà nước và chính quyền địa phương cần quan tâm và

có những quy định rõ ràng hơn trong việc điều chỉnh hành vi của các thànhviên các cơ quan tổ chức thực thi pháp luật

1.2 Trách nhiệm người đứng đầu, cá nhân và trách nhiệm giải trình tronghoạt động của cơ quan Nhà nước - liên hệ lĩnh vực phòng chống dịchCovid-19 và thực hiện mục tiêu kép phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội hiệnnay tại Việt Nam

1.2.1 Trách nhiệm người đứng đầu và trách nhiệm giải trình trong hoạtđộng của cơ quan Nhà nước

Khái niệm về cá nhân người đứng đầu hiện chưa được định nghĩa cụ thể,tuy nhiên thông qua các văn kiện của Đảng và Nhà nước, có thể hiểu người đứngđầu cơ quan, đơn vị là người có địa vị pháp lý cao nhất trong mỗi cơ quan, tổchức của hệ thống chính trị Họ thực hiện vai trò lãnh đạo, quản lý, điều hành hoạtđộng của cơ quan, tổ chức này, đồng thời có nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệmcao nhất đối các hoạt động do mình quản lý và lãnh đạo Về trách nhiệm củangười đứng đầu, từ góc độ quản lý nhà nước, đó là những việc mà người đứngđầu cơ quan Nhà nước nên làm, phải làm, được làm với kết quả tốt, nếu kết quảkhông tốt người đứng đầu sẽ phải gánh chịu phần hậu quả tương xứng với tínhchất, mức độ sự việc trước pháp luật hoặc cơ quan, cá nhân có thẩm quyền caohơn Theo đó, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan Nhà nước là chỉ đạo tổchức thực hiện nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức theo đúng chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn, thời gian và chất được giao; thực hiện đôn đốc, kiểm tra, hướng dẫnthi hành công vụ; thực hiện tổ chức thực hiện phòng chống quan liêu, tham nhũng;quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo theo quy định

Trách nhiệm giải trình cũng là một trong những trách nhiệm của cá nhân ngườiđứng đầu cơ quan Nhà nước Trách nhiệm giải trình được hiểu trên hai bình diệngồm: (1) trách nhiệm giải trình của Nhà nước nói chung; (2) trách nhiệm giải trình củacán bộ công, công chức có thẩm quyền thực thi công vụ Theo GS TSKH Đào Trí Úc,

“trách nhiệm giải trình được hiểu là nghĩa vụ báo cáo và chịu trách

nhiệm về công việc, hoạt động của chủ thể quyền lực cho ai đó, cơ quannào đó” Tại đây, chúng ta chủ yếu nói đến trách nhiệm giải trình của cánhân người đứng đầu cơ quan Nhà nước.

Trong thời kỳ hội nhập kỷ nguyên số và thế giới phẳng, mọi hành vicủa các cá nhân cán bộ đứng đầu đều được kiểm tra, giám sát, kiểm tra bởiĐảng, Nhà nước và toàn thể nhân dân cũng như các chủ thể phi nhà nướckhác Điều này đòi hỏi người đứng đầu không chỉ nhận thức rõ ràng, đầy đủvai trò, quyền hạn, trách nhiệm của bản thân mà còn phải thực hiện nghĩa

vụ giải trình minh bạch mọi hoạt động thuộc thẩm quyền Theo đó, tráchnhiệm giải trình được thực hiện theo ba hướng cơ bản gồm:

(1) Giải trình với cấp trên

Thực hiện trách nhiệm giải trình với cấp trên, những cá nhân, tổ chức

có thẩm quyền cao hơn, là cách giúp người đứng đầu thể hiện năng lực,khả năng và bản lĩnh trong điều hành, quản lý đơn vị, tổ chức, cơ quan Cánhân người đứng đầu cơ quan Nhà nước phải dựa vào các quy định phápluật, tuân thủ các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của cấp trên để làm rõnguyên nhân sự thành hoặc bại của nhiệm vụ, công việc được giao phó phụtrách Việc giải trình này gắn trách nhiệm cá nhân đối với kết quả công táccủa cơ quan, đơn vị, tổ chức và được tiến hành theo quy định

(2) Giải trình với cấp dưới

Để có thể hoàn thành được nhiệm vụ được giao, người đứng đầu cơ quan phảicần có khả năng giải trình với cấp dưới Trách nhiệm này được diễn ra trong suốt quátrình làm việc từ khi chuẩn bị đến khi thực hiện và hoàn thành công việc nhằm mụctiêu giúp cấp dưới nắm được mục tiêu, yêu cầu đề ra, nắm rõ nhiệm vụ của từng từngcác nhân, nhận thức những thuận lợi, khó khăn, rủi ro có thể gặp phải Đồng thời,việc giải trình cũng là nguồn động lực, động viên to lớn khuyến khích sự chủ động,sáng tạo của các cá nhân trong quá trình thực hiện công vụ Khi

kết thúc hoàn thành, giải trình nhằm giúp cơ quan, tổ chức tự phân tích và đánhgiá quá trình, kết quả, những ưu điểm, hạn chế và rút ra bài học kinh nghiệm.

(3) Giải trình với nhân dân

Trên tinh thần “cán bộ là đầy tớ của nhân dân”, Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, đây là công việc cực kỳ khó khăn bởi tâm lýchung là người đầy tớ luôn cảm thấy áp lực trước việc phải giải trình hoạt độngvới chủ nhân Cùng với đó, nhân dân là một nhóm nhiều giai tầng xã hội vớinhững nhận thức, trình độ, cách nhìn… khác nhau trước một hay nhiều vấn đề,đặc biệt là những vấn đề đó liên quan trực tiếp đến đời sống của họ Trong đó, cónhiều vấn đề rất khó để có thể giải trình rõ ràng, cụ thể trước toàn dân như nhữngquy định nội bộ, vấn đề an ninh - quốc phòng, chính trị… khiến việc giải trình vớinhân dân của người đứng đầu cơ quan nhà nước gặp nhiều khó khăn Tuy nhiên,trách nhiệm giải trình vẫn là một trách nhiệm cần được thực hiện, phải làm chodân thấu hiểu, bởi suy cho cùng mọi hoạt động của Nhà nước đều hướng đến mộtmục đích chung là “Dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh.”

1.2.2 Liên hệ Việt Nam trong phòng chống dịch Covid-19 và thực hiện mục tiêu kép

Trong cuộc chiến cam go chống lại dịch Covid-19 vài năm vừa qua,nhà nước đã chứng minh với người dân Việt Nam và thế giới về tính ưu việtcủa chế độ xã hội chủ nghĩa, về sự chỉ đạo đúng đắn, kịp thời của Đảng, vềkhả năng quản trị của nhà nước Việt Nam Vấn đề dịch bệnh và phát triểnquốc gia không chỉ là vấn đề cấp bách, là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệmlớn lao đối với Nhà nước Điều 7 Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm năm

2007 quy định các cơ quan, tổ chức trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn

có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phòng chống truyềnnhiễm dịch bệnh và phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau khi dịch xảy ra, đồng thời tuânthủ và chấp hành nghiêm sự chỉ đạo, điều hành của ban chỉ đạo

Theo đó, để chiến đấu với đại dịch Covid-19, Nhà nước đã huy động mọinguồn lực và hệ thống chính trị, thông qua hàng các văn bản chỉ đạo, phương

án, biện pháp từ nhắc nhở về mức độ nguy hiểm của dịch bệnh, đến việc tuyêntruyền nâng cao nhận thức và ý thức của mọi người dân, kêu gọi sự đồngthuận, ủng hộ từ chính quyền và nhân dân Các Ban chỉ đạo được thành lập từcấp quốc gia đến các cấp, các ngành Trung ương và địa phương đã kịp thờiđiều hành có hiệu quả hoạt động phòng chống dịch bệnh Cùng với ngành y tế,nhiều ngành khác như quân đội, ngoại giao, tư pháp, cơ quan thông tấn, báochí… cùng thực hiện tốt nhiệm vụ được giao từ Đảng và Chính phủ, đưa “mỗigia đình thành một pháo đài, mỗi người dân thành một chiến sĩ” trực tiếp thamgia chống dịch, đồng thời chủ động hưởng ứng mạnh mẽ các hoạt động phụchồi kinh tế, ổn định an ninh xã hội và đảm bảo đời sống

Việt Nam đã có những khung pháp lý (Luật phòng chống bệnh truyền nhiễmnăm 1008, các văn bản hướng dẫn thi hành…) và thể chế (phương châm 4 tạichỗ, dân biết - dân hiểu - dân tin - dân theo - dân làm, yêu cầu 5K…) rõ ràng, minhbạch và hiệu quả Cùng với đó, những khuôn khổ và chế tài xử lý vi phạm đượcđưa ra sau Quyết định 447/QĐ-TTg ngày 1/4/2020 công bố dịch trên cả nước đãtạo nên những thói quen tốt cho người dân trong nước về đối phó với dịch bệnh.Nhiều chỉ thị, quy định kịp thời, quyết liệt từ Trung ương đến địa phương đã đemlại hiệu quả cao như yêu cầu thực hiện nghiêm việc đeo khẩu trang, quyết địnhtạm dừng cấp thị thực cho người nhập cảnh vào Việt Nam, Chỉ thị 16/CT-TTg vềthực hiện các biện pháp cấp bách cách ly toàn xã hội trong 15 ngày…

Nhà nước cũng đã bố trí nhiều chuyến bay đưa người Việt từ nước ngoài trở

về quê hương, đồng thời cũng đã đưa ra nhiều gói hỗ trợ người dân, công nhândoanh nghiệp trong việc phòng chống dịch và đảm bảo, ổn định sản xuất, ổn địnhcuộc sống như giảm thuế VAT; miễn giảm thuế, phí, lệ phí; trợ cấp, phụ cấp; hỗ trợ chiphí cách ly, xét nghiệm; trích 30.000 tỷ đồng từ quỹ Bảo hiểm thất nghiệp để hỗ trợngười lao động; gói hỗ trợ viễn thông 10.000 tỷ đồng của Bộ Thông tin và Truyềnthông… Nhiều biện pháp hỗ trợ cũng được ban hành và đưa vào thực tiễn