Vai trò công nghệ hạt nhân trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ngày nay Trần Chí Thành Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM)

Nội dung trình bày1 Giới thiệu chung 2 Lĩnh vực Y học hạt nhân 3 Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong Nông nghiệp 4 Kỹ thuật hạt nhân trong Công nghiệp, Môi trường 6 Một vài kết luận... Khoa

Vai trò công nghệ hạt nhân

trong quá trình phát triển kinh

tế - xã hội ngày nay

Kỷ niệm 40 năm Sở KH&CN Đồng Nai

Biên Hòa, 25 tháng 8 năm 2017

Trần Chí Thành

Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM)

E-mail: tranchithanh@vinatom.gov.vn

Nội dung trình bày

1) Giới thiệu chung

2) Lĩnh vực Y học hạt nhân

3) Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong Nông nghiệp

4) Kỹ thuật hạt nhân trong Công nghiệp, Môi trường

6) Một vài kết luận

Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt (1976) Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam:

- 5 đơn vị nghiên cứu ứng dụng ở Hà Nội

- 2 đơn vị nghiên cứu ứng dụng ở Đà Lạt

- 2 đơn vị nghiên cứu ứng dụng ở HCM

- 1 đơn vị đang thành lập ở Đà Nẵng

Ngành Năng lượng nguyên tử Việt

Nam bắt đầu phát triển từ Đà Lạt …

Khoa học công nghệ hạt nhân đóng

góp cho …

Đảm bảo an ninh lương

thực, phát triển nông nghiệp bền vững, thúc đẩy xuất khẩu

Y học hạt nhân (chẩn đoán và điều trị ung thư, đảm bảo sức khỏe cho con người …)

Điện, năng lượng; Tạo

ra nguồn nước sạch cho các nhu cầu đời

sống

Ứng dụng trong công nghiệp; Nghiên cứu, hiểu biết về môi trường và bảo vệ môi

1) Giới thiệu chung

2) Lĩnh vực Y học hạt nhân

3) Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong nông nghiệp

4) Kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp, môi trường

6) Một vài kết luận

tiếp theo …

o 5 Cyclotron để sản xuất đồng vị phóng xạ cho PET

o Xạ phẫu bằng dao gamma và chiếu tia

Ở Việt Nam, mỗi năm ước tính có khoảng 150.000

ca ung thư mới và trong đó có trên 50.000 ca tử vong (Hội

nghị Điện quang 2016)

Kỹ thuật và công nghệ hạt nhân đóng góp rất lớn vào phát triển ngành y học hiện đại

2 Lĩnh vực Y học hạt nhân

Đưa đồng vị phóng xạ Y-90 dạng hạt vào động mạch

gan có khối ung thư, đọng lại ở đó Các hạt Y-90 sẽ

tiêu diệt các tế bào ung thư bằng năng lượng Beta

o Điều chế các đồng vị khác theo nhu cầu:

165 Dy, 166 Ho, 186 Re, 153 Sm, 51 Cr,

o Điều chế các hợp chất đánh dấu

o Điều chế các kit in-vivo để đánh dấu với

Tc-99m như Phytec, Glucotec, Pyrotec, Citrotec, DTPA, Phosphotec, DMSA, Malbutec, EHIDA, v.v

o Điều chế các kit in-vitro T3 và T4 để xét

nghiệm nội tiết tố trong máu bệnh nhân

Tổng liều sử dụng 210 Gy –

Thời gian : 124 ngày –

Aûnh chụp sau khi điều trị 26

tháng

Tổng liều sử dụng 180 Gy – Thời

gian : 106 ngày – Aûnh chụp sau khi điều trị 18 tháng

Điều trị ung thư bằng phĩng xạ là phương pháp

hiệu quả, được áp dụng rộng rãi trên thế giới

2 Lĩnh vực Y học hạt nhân

SX đồng vị phóng xạ cho y tế (điều trị ung thư)

Lò hạt nhân Đà Lạt đáp ứng 30% nhu cầu, 70% còn lại nhập khẩu

2 Lĩnh vực Y học hạt nhân

tiếp theo …

1) Giới thiệu chung

2) Lĩnh vực Y học hạt nhân

3) Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong Nông nghiệp

4) Kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp, môi trường

6) Một vài kết luận

+ Tạo giống lúa đột biến:

- Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long đã tạo được nhiều giống lúa đột biến cho năng suất, chất lượng cao; có khả năng thích ứng với thời tiết, chống chịu sâu bệnh cao hơn và rút ngắn thời gian sinh trưởng; cây thấp, chất lượng gạo cao

- Viện di truyền nông nghiệp đã tạo các giống DT10, NPT3,

Khang dân 18, …

- Trung tâm Kỹ thuật HN TP HCM tạo giống lúa thơm mới

+ Tạo giống đậu tương đột biến:

Viện di truyền nông nghiệp bốn giống đậu tương DT84, DT90, DT99 và DT2008 có năng suất cao, khả năng chịu sâu bệnh tốt hiện đã chiếm trên 50% diện tích đậu tương cả nước, xuất

khẩu sang Căm-pu-chia …

Tạo ra các giống đột biến

3 Ứng dụng KT hạt nhân trong Nông nghiệp

Vườn Gamma (Gamma Field)

Vườn Gamma lớn nhất thế giới phục vụ cho tạo giống bức xạ: bán kính

3 Ứng dụng KT hạt nhân trong Nông nghiệp

Gamma field ở Nhật Bản

Viện Tạo giống bức xạ Nhật Bản (IRB) (1962)

Co-60: 2,071Ci

Vùng chiếu xạ: bán kính 100m

Vùng kiểm soát: 270m

Vùng giới hạn: 465m

Mục đích: Nghiên cứu về đột biến thực vật

Gamma field đầu tiên ở Mỹ

Phòng thí nghiệm quốc gia Brookhaven (1948)

Co-60: 16Ci→145Ci(1951)→200Ci → 218Ci → 3000Ci(1960) Cường độ chiếu: 200Gy/d at 2m, 2.5mGy/d at 300m

Mục đích: Nghiên cứu khả năng chống chịu bức xạ ở thực vật

Đã có hơn 20 Gamma field trên thế giới những năm 50-60

3 Ứng dụng KT hạt nhân trong Nông nghiệp

Sử dụng CNBX (nguồn Co-60, máy gia tốc EB) trong bảo quản các sản phẩm sau thu hoạch đang được phát triển mạnh ở

nước ta: chiếu xạ bảo quản quả Thanh Long trước khi xuất

khẩu; chiếu xạ bảo quản thực phầm đông lạnh (tôm, cá, …)

trước khi xuất khẩu; chiếu xạ bảo quản hành tây, chuối, ớt

bột, … và một số giống nông sản khác

Các sản phẩm sau chiếu xạ có một số ưu điểm sau:

 Các vi sinh vật gây hại, làm thối rửa các sản phẩm này bị tiêu diệt

 Các nấm bệnh trên củ, quả, hạt giống, v.v bị tiêu diệt

 Làm cho các sản phẩm tươi lâu hơn, cho thời gian bảo quản kéo dài hơn Một số nước bắt buộc Việt Nam phải chiếu xạ

trước khi xuất sản phẩm sang họ (Mỹ, Úc v.v.)

Sử dụng công nghệ bức xạ trong bảo quản sau thu hoạch

3 Ứng dụng KT hạt nhân trong Nông nghiệp

Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội

3 Ứng dụng KT hạt nhân trong Nông nghiệp

• Một Dự án thử nghiệm tiệt sinh côn trùng gây

hại (STI) trên quả Thanh Long đang được tiến

hành ở Việt Nam (Bình Thuận) thông qua hợp

tác với IAEA

tiếp theo …

1) Giới thiệu chung

2) Lĩnh vực Y học hạt nhân

3) Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong nông nghiệp

4) Kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp, môi trường

6) Một vài kết luận

• Soi container, soi an ninh v.v.

• Kỹ thuật đồng vị khảo sát rò rỉ đê đập, hồ chứa, xói mòn, bồi lấp, nước ngầm …

• Khảo sát không phá hủy, đánh giá lão hóa các dây chuyền thiết bị công nghiệp (ăn mòn đóng cặn, rò rỉ, chẩn đoán công nghiệp khắc phục

sự cố và đảm bảo hiệu quả sản xuất)

Các ứng dụng trong khảo sát chẩn đoán đảm bảo an

toàn và hiệu suất trong sản xuất công nghiệp

4 Ứng dụng trong Công nghiệp, Môi trường

 Vai trò của công nghệ bức

xạ ngày càng tăng trong

Ứng dụng bức xạ

Điện hạt

nhânThống kê của các nước Nhật Bản, Mỹ

4 Ứng dụng trong Công nghiệp, Môi trường

Tỷ trọng kinh tế của việc ứng dụng bức xạ ở Nhật Bản

4,112 tỷ Yên

Công nghiệp 2,295 tỷ Yên, 56%

Y tế 1,538 tỷ Yên, 37%

Xử lý nước thải

Ứng dụng công nghệ bức xạ tạo ra một môi trường tốt hơn, sạch hơn

4 Ứng dụng trong Công nghiệp, Môi trường

1) Giới thiệu chung

2) Lĩnh vực Y học hạt nhân

3) Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong nông nghiệp

4) Kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp, môi trường

5) Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân

6) Một vài kết luận

tiếp theo …

Nhu cầu đồng vị phóng xạ theo GDP

5 Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân

30%, điều trị ung thư khoảng 500000 lượt/năm) Dự báo đến

Lượng đồng vị phóng xạ, Ci

Đào tạo cán bộ cho ngành năng lượng

Các hướng nghiên cứu ứng dụng

Triển khai các nghiên cứu hiện đại trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử (NLNT)

Triển khai các hoạt động ứng dụng KT hạt nhân, công nghệ bức xạ trong các ngành KH-XH, sản xuất và dịch vụ liên quan

5 Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân

Các tổ hợp nghiên cứu xung quang lò nghiên cứu mới

Một phương án bố trí Trung tâm

5 Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân

6 Một vài kết luận

 Ngành hạt nhân là một ngành đặc thù, khó, bao gồm nhiều

công nghệ và kỹ thuật tiên tiến (là lĩnh vực quan trọng trong phát triển khoa học – công nghệ)

 Kỹ thuật hạt nhân và công nghệ bức xạ, đồng vị phóng xạ

được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành kinh tế - xã hội, đóng góp quan trọng cho sự phát triển

 Khi trình độ khoa học công nghệ, công nghiệp của một đất

nước càng phát triển thì ứng dụng công nghệ hạt nhân ngày càng tăng cao

 Với dân số gần 100 triệu, Việt Nam cần xây dựng ngành

hạt nhân mạnh, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển