NGỮ VĂN 12 - TUẦN 22 - TIẾT 77 - CHỦ ĐỀ VĂN XUÔI CHỐNG MỸ - LÊ ĐOÀN TUYẾT HẠNH

- Sự nghiệp sáng tác: Nguyễn Thi là 1 trong những cây bút văn xuôi hàng đầu của văn nghệ giải phóng Miền Nam chống Mĩ, là nhà văn của người nông dân Nam Bộ, với giọng văn giàu chất h

(Những đứa con trong gia đình - Nguyễn Thi)CHỦ ĐỀ : VĂN XUÔI CHỐNG MỸ

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

Nhà Văn Nguyễn Thi (1928 – 1968)

- Nhà văn Nguyễn Thi ( 15/5/1928 -

9/5/1968 ) tên khai sinh là Nguyễn Hoàng

Ca (biệt danh khác là Nguyễn Ngọc Tấn),

quê ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định Sớm

mồ côi cha từ năm mười tuổi, mẹ đi bước

nữa, Nguyễn Thi phải chịu vất vả, tủi cực từ

nhỏ.

Năm 1943, một người anh đưa ông vào Sài

Gòn.

- Năm 1945, ông tham gia cách mạng và

sau đó gia nhập lực lượng vũ trang.

Năm 1954, ông tập kết ra Bắc, làm công tác

tuyên huấn Tiểu đoàn rồi Sư đoàn

Năm 1956 ông công tác ở Tạp chí Văn nghệ

Quân đội Thời gian này ông viết truyện

ngắn với biệt danh Nguyễn Ngọc Tấn.

- Tháng 5 năm 1962 , ông tình nguyện

trở về miền Nam đánh giặc Đổi bút

danh thành Nguyễn Thi, là thành viên

tích cực của lực lượng Văn nghệ Quân

Giải phóng

- Năm 1968 ,theo một đơn vị pháo binh

tham dự đợt tổng tiến công mùa xuân

Mậu Thân , Nguyễn Thi đã anh dũng hi

sinh ở mặt trận tại đường Minh Phụng –

Quận 11 – Sài gòn       

- Năm 2000 ông đã được Nhà nước truy

tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn

học - Nghệ thuật

Sài Gòn mùa xuân 1968

- Sự nghiệp sáng tác: Nguyễn Thi

là 1 trong những cây bút văn xuôi

hàng đầu của văn nghệ giải phóng

Miền Nam chống Mĩ, là nhà văn

của người nông dân Nam Bộ, với

giọng văn giàu chất hiện thực,

đằm thắm chất trữ tình, nhân vật

có cá tính mạnh mẽ.

Chị Út Tịch, nhân vật của Nguyễn Thi

- Nguyễn Thi viết được nhiều thể loại: bút

kí, truyện ngắn, tiểu thuyết… Sau khi hi sinh, các sáng tác của ông được sưu tập

và in trong Truyện và kí Nguyễn Thi, xuất bản năm 1978; Nguyễn Ngọc Tấn –

Nguyễn Thi toàn tập (4 quyển) xuất bản năm1996

-Một số tác phẩm tiêu biểu: sgk

2 Tác Phẩm

a Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác

- Được sáng tác 2/1966, in lần đầu trên tạp chí Văn nghệ

Chuyện kể về hai chị em Chiến – Việt, những đứa con trong một gia đình có nhiều mất mát, đau

thương: cha bị Pháp chặt đầu hồi chín năm, mẹ bị đại bác Mĩ bắn chết Khi hai chị em Chiến – Việt trưởng thành, cả hai đều giành nhau tòng quân Nhờ

sự đồng tình của chú Năm, cả hai đều được nhập ngũ và ra trận.

Trong trận đánh ác liệt tại một khu rừng cao su, Việt diệt được một xe bọc thép đầy Mĩ và sáu tên Mĩ lẻ nhưng anh cũng bị thương nặng, lạc đồng đội, một mình nằm lại chiến trường khi còn ngổn ngang dấu vết của đạn bom và chết chóc Việt ngất đi, tỉnh lại nhiều lần Mỗi lần tỉnh lại, Việt hồi tưởng về gia đình, về những người thân yêu như mẹ, Chú Năm, chị Chiến…

b Tóm tắt

c Đề tài, chủ đề:

 - Đề tài: chiến tranh cách mạng

 - Chủ đề: Thông qua câu chuyện về những con người trong 1 gia đình nông dân Nam Bộ có truyền thống

yêu nước, căm thù giặc, thủy chung với quê hương,

CM, nhà văn khẳng định: sự hòa quyện giữa tình cảm gia đình và tình yêu nước, giữa truyền thống gia đình

và truyền thống dân tộc đã tạo nên sức mạnh tinh

thần to lớn của con người VN, dân tộc VN trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.

   1 Tính cộng đồng trong tác phẩm

 Dòng sông CM của gia đình Việt:

- Có mối thù sâu với Mĩ – Ngụy

- Quyết tâm đánh giặc cứu nước

- Tình cảm gia đình gắn bó sâu nặng với tình yêu nước

-> Dòng sông CM của 1 gia đình đổ vào “biển lớn”  = 100 con sông….được thể hiện qua:

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

+ Ghi trong cuốn sổ gia đình = cuốn gia phả

+ Kể qua dòng nội tâm của nhân vật Việt, hiện lên những nhân vật như người mẹ, chú Năm ( những khúc sông

thượng nguồn) và chị Chiến, Việt ( những khúc sông sau

nhưng chảy xa, chảy mạnh ) Lời chú Năm: "Chuyện gia

đình nó cũng dài như sông, để rồi chú chia cho mỗi đứa một khúc mà ghi vào đó”

 Truyện của một gia đình dài như dòng sông còn nối tiếp

"Trăm dòng sông đổ vào một biển, con sông của gia đình ta cũng chảy về biển, mà biển thì rộng lắm…, rộng bằng cả

nước ta và ra ngoài cả nước ta…".

a Má Chiến Việt:

+Người phụ nữ Nam Bộ:

Vất vả cực nhọc -> bàn tay

Yêu thương con -> thái độ của chị em Việt với má

Mạnh mẽ, biết nén thương đau, là chỗ dựa tinh thần cho con cái: đòi đầu chồng / chết còn cầm cái trái cà-nông lép nóng hổi

 b Chú Năm:

+ Hay kể sự tích gia đình = cuốn sổ = gia phả: chứng tích tội

ác của bọn giặc; chiến công hiển hách của gia đình Việt

+ Ham sông, ham bến : chèo ghe mướn

+ Cương trực, giàu tình cảm: giọng  hò, lời hò

2 Các nhân vật

c Nhân vật Việt và Chiến mang vẻ đẹp nhân vật sử thi.

- 2 chị em chịu những đau thương mất mát cũng là những thương đau mất mát của Nambộ, đất nước

- 2 chị em mang tầm vóc của người anh hùng:

+  Là 2 khúc sông sau trong dòng sông truyền thống cách mạng của gia đình, là

sự tiếp nối thế hệ của chú Năm và Má, đều là những thanh niên mới lớn có

những nét hồn nhiên trẻ con, dễ thương,

có tình thương gia đình sâu nặng, có lòng căm thù giặc sâu sắc và quyết tâm trả thù nhà đền nợ nước.

+ Mang theo ná thun khi vào chiến trường

+ Không sợ chết, không sợ giặc,

nhưng lại sợ ma cụt đầu

- Có tình thương gia đình sâu nặng:

* Chị Chiến:

- Là cô gái mới lớn, tính khí còn nét trẻ con:

    + 19 tuổi

    + Hay giành với em

    + Thích làm duyên, làm dáng (đem theo gương soi, lược)

- Là người chị biết nhường em, lo toan tháo vát:     + Việt luôn chiếm phần hơn

    + Trước đêm lên đường tòng quân:

thức lo bàn với Việt chuyện nhà

3 Nghệ thuật

- Tình huống khốc liệt, dữ dội của chiến tranh: Việt chiến sĩ quân giải phóng, bị thương nặng nằm lại chiến trường, lạc mất đồng đội Truyện được kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật Việt khi liền mạch (lúc tỉnh) khi gián đoạn (lúc ngất) của “người trong cuộc”, làm cho câu chuyện trở nên chân thật hơn, có thể thay đổi đối tượng, thời gian, ko gian, đan xen giữa tự sự và trữ tình.

  Tình huống truyện như thế thể hiện những chi tiết dữ dội, ác liệt của chiến tranh, làm cho câu chuyện không đơn điệu, tạo giọng kể linh hoạt, khắc họa được tính cách nhân vật Việt.

- Nhiều chi tiết, hình ảnh, đoạn văn được chọn lọc đậm chất hiện thực, tạo ấn tượng mạnh: đòi đầu chồng, ghi tên tòng quân, đối thoại giữa hai chị em, giọng hò của chú Năm, khiêng bàn thờ má,…

* Đặc sắc trong xây dựng tình huống truyện:

– Việt- một chiến sĩ giải phóng quân trẻ- trong một trận đánh, bị thương nặng, lạc đồng đội, phải nằm lại một mình trên chiến trường, nhiều lần ngất đi rồi tỉnh lại.

– Chính trong những lần ngất đi rồi tỉnh lại, tất cả

những gì thân thương nhất của gia đình Việt đã hiện về sống động, ấm áp trong dòng nội tâm của anh Đây là một tình huống tâm trạng đã tạo sự vận hành cho mạch truyện qua cách trần thuật riêng theo dòng ý thức của nhân vật.

* Đặc sắc qua nghệ thuật trần thuật:

  Tác giả đã kể chuyện theo quan điểm, theo dòng ý thức của nhân vật Việt Qua những lần mê rồi tỉnh, nhà văn đã nhập sâu vào hồi ức nhân vật, khơi thông mạch ngầm quá khứ với những kỉ niệm về mẹ, về chị, về chú Năm… Nhờ cách trần thuật này mà vách ngăn thời gian bị tháo gỡ đi nhường chỗ cho sự biến hóa linh hoạt của câu chuyện, dẫn người đọc vào vào mạch truyện một cách tự nhiên mà bất ngờ, các

sự kiện các nhân vật trong gia đình hiện lên với một màu sắc tình cảm thương yêu đậm đà => đời sống tâm hồn của nhân vật được hiển lộ.

  * Đặc sắc trong nghệ thuật khắc họa nhân vật:

– Mỗi nhân vật là một con người cá thể, tùy vai vế, lứa tuổi, giới tính mà

có một khuôn mặt riêng, một cá tính

  * Thành công cách sử dụng ngôn ngữ, độc thoại, đối thoại nhất là

ngôn ngữ mang màu sắc Nam Bộ trong trần thuật và trong lời

nhân vật

III TỔNG KẾT

Ghi nhớ (sgk)  

+Hướng đến những cái gì đó gọi

là tốt đẹp hơn để mang đến niềm tin và hi vọng cho con người đang đấu tranh bảo vệ sống còn của bản thân, gia đình, đất nước.

2 Biểu hiện cụ thể của cảm hứng lãng mạn trong tác phẩm “Những đứa con trong gia đình”?

=> Trả lời:

+Ý nghĩa nhan đề: Là 1 cảm hứng lãng mạn sâu sắc.Nhan đề câu chuyện nhấn mạnh mối quan hệ mật thiết giữa tình yêu gia đình và tình yêu quê hương đất nước của chị em Chiến-Việt Nó là một thứ tình cảm thiêng liêng và vô cùng đáng quý của hai chị em Đó cũng là một trong những động lực giúp chị em họ có thể đứng vững trong cuộc sống đầy gian khổ của thời kỳ bom đạn

- Cảm hứng lãng mạn được thể hiện qua tất cả những hình ảnh về hồi ức mà Việt đã hồi tưởng lại khi Việt bị thương và nằm trong một khu rừng cao su:

+Nghe tiếng chim thì nhớ đến chiếc ná thun.

+Chị Chiến:

Chiến rất yêu thương và chăm lo hết mực cho đứa

em của minh là Việt.

Trước ngày đi Chiến đã dặn dò Việt mọi thứ để

4

=> Qua tác phẩm, , Nguyễn Thi cũng kín đáo đề cập tới một vấn

để có tính chất xã hội: Gia đình là yếu tố quan trọng ảnh hưởng rất lớn tới quá trình hình thành nhân cách Những người con

được giáo dục tốt trong giá đình sẽ trở thành những thành viên tích cực và hữu ích cho xã hội Ở từng nhân vật đều có sự gắn bó sâu nặng giữa tình cảm gia đình và tình  cảm yêu nước, yêu cách mạng, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc, thà hi sinh tất cả quyết giành độc lập tự do Điều đó đã tạo nên sức

mạnh to lớn của con dân tộc Việt Nam trong sự nghiệp chống Mĩ xâm lược, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.