Tiết 136: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý tiếp theoI.. Thảo luận nhóm bàn Nêu hàm y của những câu in đậm.. Hàm y trong câu nói nào của chị Dậu rõ hơn?. Tiết 136: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Trang 1TRƯỜNG THCS KIM TRUNG
Giáo viên thực hiện
PHẠM THỊ HƯƠNG
Kính chào
các thầy, cô
đến dự giờ, thăm lớp
Trang 2Tiết 136: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý ( tiếp theo)
I Điều kiện sử dụng hàm y
1 Tìm hiểu ví dụ:
Chị Dậu vừa nói vừa mếu:
- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi U không muốn ăn tranh của con Con cứ ăn thật no, không phải nhường nhịn cho u.
Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng
luống cuống:
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc:
- U bán con thật đấy ư? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u đừng bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
Trang 3Thảo
luận
nhóm
bàn
Nêu hàm y của những
câu in đậm
Vì sao chị Dậu không dám nói thẳng với con mà phải
dùng hàm y?
Hàm y trong câu nói nào của chị Dậu rõ hơn? Vì sao?
Chi tiết nào cho thấy cái Tí
đã hiểu hàm y của mẹ?
Trang 4Tiết 136: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý ( tiếp theo)
- Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi
Hàm ý: Sau bữa này con không còn được ở
nhà với thầy mẹ và các em nữa Mẹ đã bán con.
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Hàm ý: Mẹ đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài.
-> Bán con là điều đau lòng, buồn khổ của người mẹ nên chị Dậu không dám nói thẳng ra mà phải dùng hàm y.
I Điều kiện sử dụng hàm y
1 Tìm hiểu ví dụ:
( Sử dụng hàm ý không thành công)
( Sử dụng hàm ý thành công)
Trang 5ĐIỀU KIỆN ĐỂ SỬ DỤNG HÀM Ý
Người nói (người viết) phải có
y thức đưa hàm y vào câu nói.
Người nghe (người đọc) phải có năng lực giải đoán hàm y.
Khi sử dụng
hàm y, người
nói, người nghe
cần phải có điều
kiện gì?
2 Ghi nhớ: SGK/ 91
Trang 6Cho biết hàm ý của cõu sau:
Trời sắp mưa rồi đấy!
* L u ý:
- Một câu có thể chứa nhiều hàm ý khác nhau tuỳ thuộc vào tỡnh huống cụ thể.
- Chỉ sử dụng hàm ý khi cần thiết, tránh gây khó hiểu cho người nghe (người đọc).
Hàm y: 1 Lấy đồ vào nhà cất
3 Mang ỏo mưa đi
4 Đi nhanh lờn kẻo bị ướt
2 Xỳc thúc vào đi
5 Đúng cửa sổ vào.
II Luyện tập
Trang 7A B
Người
nói - Anh thanh niên - Anh Tấn
Người
nghe
- Ông hoạ sĩ và cô gái - Chị hàng đậu ngày
trước( )
Hàm y
của
câu in
đậm
- Mời bác và cô vào uống nước - Chúng tôi không thể cho được.
Chi
tiết
- “ Ông liền theo anh thanh niên vào trong nhà” và “ ngồi xuống ghế ”.
- “ Thật là càng giàu có, càng không dám rời một đồng xu! Càng
không dám rời đồng xu lại càng giàu có ”.
Bài tập 1
Trang 8Cơm sôi rồi,
nhão bây
giờ!
Bài tập 2
Hàm y: Nhờ chắt
nước hộ (Trước đó
đã nói thẳng nhưng không có
kết quả)
Sử dụng hàm y không thành công vì người nghe không hợp
tác
Trang 9Bài tập 4: Tìm hàm y của Lỗ Tấn qua việc ông so
sánh “ hy vọng ” với “con đường”
Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hi vọng thì không thể
nói đâu là thực, đâu là hư Cũng giống như
những con đường trên mặt đất; kì thực trên mặt đất vốn làm gì có đường Người ta đi mãi thì
thành đường thôi.
- Hàm ý: Tuy hi vọng chưa thể nói là thực hay
hư, nhưng nếu cố gắng thực hiện thì có thể đạt được
Trang 10Nghĩa hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng những từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy
Trang 11Tiết 136: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý ( tiếp theo)
a, Bao giờ chạch đẻ ngọn đa
Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình.
Bao giờ rau riếp làm đình
Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta.
b, Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng:
Tre non đủ lá đan sàng nên chăng.
a, Chạch, loại cá sống dưới nước, sáo loài chim sống trên trời không thể đẻ
trứng dưới nước Rau diếp là loại rau thân mềm , gỗ lim rắn chắc…
Câu ca dao như một lời từ hôn khi đưa ra điều không thể tồn tại trong hiện thực, đây là lời từ chối của cô gái thông minh có phần kênh kiệu.
b, Lời tỏ tình ý nhị, tình tứ của chàng trai khi mượn hình ảnh của “tre non”
và hành động “đan sàng” để hỏi ý kiến của cô gái đang tới tuổi cập kê có đã muốn lấy chồng hay chưa.
+ BÀI TẬP VẬN DỤNG: Tìm hàm ý của các câu ca dao sau?
Trang 12HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
-Hoàn thành các bài tập còn lại.
-Tập viết đoạn văn tự sự có sử dụng hàm y.
- Soạn bài Tổng kết VBND