ngu-van-7-bai-cau-dac-biet-thay-dang-thanh-quan

So sánh và chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa câu đặc biệt và câu rút gọn?. CÂU ĐẶC BIỆT Tiết 84 CÂU RÚT GỌN CÂU ĐẶC BIỆT Giống nhau Khác nhau Ví dụ... So sánh và chỉ ra điểm giố

Cho 2 ví dụ sau, hãy xác định chủ ngữ - vị ngữ ở những từ in đậm :

1 Mùa xuân thật đẹp Cây cối đâm chồi nảy lộc.

2 Mùa xuân Tiết trời thật đẹp Cây cối đâm chồi nảy lộc

Không xác định được CN-VN

?

Tiết 84 Tiếng Việt

Ví dụ / SGK / trang 27

Ôi, em Thủy ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật mình Em tôi bước vào lớp

(Khánh Hoài)

A Đó là một câu bình thường, có

đủ chủ ngữ và vị ngữ

B Đó là một câu rút gọn, lược bỏ

cả chủ ngữ lẫn vị ngữ

C Đó là một câu không thể có chủ ngữ và vị ngữ

C

Câu được in đậm có cấu tạo như thế nào? Hãy thảo luận với bạn kế bên

và tìm câu trả lời đúng ?

I Thế nào là câu đặc biệt?

Câu đặc biệt là loại câu

không cấu tạo theo mô hình

chủ ngữ-vị ngữ.

1 Ví dụ:

“Ôi, em Thuỷ!”: là câu

không thể có chủ ngữ và

vị ngữ

 Câu đặc biệt.

2 Ghi nhớ: SGK/28

1 Tôi đi học.

2 Học ăn, học nói, học gói, học mở.

3 Tiếng hát ngừng Cả tiếng cười.

4 Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

-> Câu bình thường:

Có đầy đủ chủ ngữ và vị ngữ

-> Câu rút gọn: Lược bỏ chủ ngữ

-> Câu đặc biệt : Không cấu tạo theo mô

hình chủ ngữ - vị ngữ

Khôi phục: Chúng ta học ăn học nói, học gói, học mở.

Khôi phục: Tiếng hát ngừng Cả tiếng cười cũng ngừng

-> Câu rút gọn: Lược bỏ vị ngữ

I Thế nào là câu đặc biệt? Các câu in đậm dưới đây thuộc các

kiểu câu nào? Vì sao?

1 Ví dụ:

“Ôi, em Thuỷ!”: là câu

không thể có chủ ngữ và

vị ngữ

 Câu đặc biệt.

2 Ghi nhớ: SGK/28

Câu đặc biệt là loại câu

không cấu tạo theo mô

hình chủ ngữ-vị ngữ.

Một đêm mùa xuân Trên dòng sông

êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi

- Xác định thời gian, nơi chốn diễn ra

sự việc được nói đến trong đoạn

Đoàn người nhốn nháo Tiếng reo

Tiếng vỗ tay

- Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng

“Trời ơi !”, cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa Lũ nhỏ cũng khóc mỗi lúc một to hơn - Bộc lộ cảm xúc

An gào lên:

- Sơn ! Em Sơn ! Sơn ơi!

- Chị An ơi !

Sơn đã nhìn thấy chị. - Gọi đáp

II Tác dụng của câu đặc biệt

I Thế nào là câu đặc biệt ?

- “Một đêm mùa xuân.” : xác

định thời gian, nơi chốn diễn

ra sự việc được nói đến trong

đoạn

- “Tiếng reo Tiếng vỗ tay.”:

Liệt kê, thông báo về sự tồn

tại của sự vật, hiện tượng.

- “Trời ơi!”: bộc lộ cảm xúc

-“Sơn!

- Chị An ơi!”

Các câu đặ c biệt trong

những đoạn

văn trên có tác dụng gì?

1 Ví dụ:

Gọi đáp

So sánh và chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa câu đặc biệt và câu rút gọn?

CÂU ĐẶC BIỆT

Tiết 84

CÂU RÚT GỌN CÂU ĐẶC BIỆT

Giống nhau

Khác nhau

Ví dụ

So sánh và chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa câu đặc biệt và câu rút gọn?

CÂU ĐẶC BIỆT

Tiết 84

CÂU RÚT GỌN CÂU ĐẶC BIỆT

Giống

nhau Có cấu tạo gồm một từ hoặc một cụm từ; ngắn gọn truyền tải thông tin nhanh.

Khác

nhau

- Vốn là câu có CN, VN nhưng bị rút gọn thành phần.

- Có thể khôi phục lại thành phần

bị lược bỏ

- Chỉ tồn tại trong một ngữ cảnh

- Làm câu gọn hơn, thông tin nhanh hơn tránh lặp từ ngữ trong câu đứng trước.

- Là câu không có CN, VN

- Không khôi phục lại được.

- Có thể tồn tại độc lập

- Xác định thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc.

- Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật hiện tượng.

- Bộc lộ cảm xúc, gọi đáp.

Ví dụ

- Bao giờ anh đi Hà Nội ?

B Gọi đáp.

C Bộc lộ cảm xúc

A Nêu lên thời gian, nơi chốn diễn

ra sự việc được nói đến trong đoạn.

BÀI TẬP NHANH: Chọn câu trả lời đúng

Những câu đặc biệt trong đoạn văn sau có tác dụng gì: “Một ngôi sao Hai ngôi sao. Sao lấp lánh Sao như nhớ thương ”

D Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng

B Tiếng suối chảy róc rách.

C Hoa sim.

A Trên cao, bầu trời xanh không một gợn mây

BÀI TẬP NHANH: Chọn câu trả lời đúng

Trong các câu sau, câu nào là câu đặc biệt ?

D Mưa rất to.

Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh, uốn mình, giương cặp răng rộng và nhọn như đôi gọng kìm, rồi thoắt cái lao nhanh xuống hang sâu Ba giây Bốn giây Năm giây Lâu quá!

(Vũ Tú Nam)

Ba giây Bốn giây Năm giây Lâu quá !

Tìm trong các ví dụ dưới đây những câu đặc biệt Nêu tác dụng?

 Xác định thời gian, bộc lộ cảm xúc.

CÂU ĐẶC BIỆT

Tiết 84

III Luyện tập:

II Tác dụng của câu đặc biệt

I Thế nào là câu đặc biệt ?

BÀI TẬP 1+2:

Tìm trong các ví dụ dưới đây những câu đặc biệt và câu rút gọn Nêu tác dụng ?

a) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày trong

tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm Bổn

phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến

( Hồ Chí Minh )

Có khi được trưng bày trong

tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm

Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến

 Làm cho câu gọn hơn,

tránh lặp những từ ngữ đã

xuất hiện trong câu đứng

trước.

a) Không có câu đặc biệt

* Các câu rút gọn:

c) Sóng ầm ầm đập vào những tảng đá lớn ven bờ Gió biển thổi lồng lộng Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của một con tàu Một hồi còi

(Nguyễn Trí Huân)

c) Câu đặc biệt:

Một hồi còi

Một hồi còi

tại của sự vật, hiện

tượng

- Không có câu rút gọn

III Luyện tập:

II Tác dụng của câu đặc

biệt

I Thế nào là câu đặc biệt ?

Tiết 84 CÂU ĐẶC BIỆT

* BÀI TẬP BỔ SUNG

Tìm và chỉ ra tác dụng của câu đặc biệt trong các ví dụ sau :

a) Sài Gòn Mùa xuân 1975 Các cánh quân đã

sẵn sàng cho trận tấn công lịch sử.

b) Tuy trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng người xao xác gọi nhau sang hộ, nhưng xem chừng ai ai cũng mệt lử cả rồi Ấy vậy mà trên trời thời vẫn mưa tầm tã trút xuống, dưới sông thời nước cứ cuồn cuộn bốc lên.Than ôi ! Sức người khó lòng địch nổi với sức trời ! Thế

đê không sao cự lại được với sức nước Lo thay ! Nguy thay ! Khúc đê này hỏng mất

( Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

Sài Gòn Mùa xuân 1975

-> Xác định thời gian, nơi chốn: chỉ ra bối cảnh của những sự việc được trình bày tiếp theo

Than ôi ! thay ! Nguy thay !

Lo

->Bộc lộ cảm xúc: sự lo lắng, xót xa trước nguy cơ đê vỡ

III Luyện tập :

II Tác dụng của câu đặc

biệt

I Thế nào là câu đặc biệt ?

Bài tập 3: Viết một

đoạn văn ngắn

(khoảng 5 – 7 câu)

tả cảnh quê hương

em, trong đó có một

vài câu đặc biệt.

Gợi ý:

- Nội dung: Cảnh quê hương em

- Hình thức: ngắn gọn (khoảng 5 - 7 câu)

có sử dụng câu đặc biệt

Củng cố

Học bài và viết đoạn văn có dùng câu rút gọn, câu đặc biệt (Chủ đề tự do )

Soạn bài mới: THÊM TRẠNG NGỮ

CHO CÂU.