Môi trường không khí - Ô nhiễm mùi do nước thải, chất thải từ chăn nuôi; bụi bẩn và tiếng ồn từ các cơ sở sản xuất đan xen trong các khu, cụm dân cư, đời sống, sinh hoạt của người dân b
Trang 1“VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI”
Hà Nội, 05 /10/2019
PGS.TS Nguyễn Thế Chinh,
Trang 2
Vấn đề tham luận.
1 Những vấn đề ô nhiễm môi trường ở khu vực nông thôn do phát triển kinh tế.
2 Nguyên nhân của ô nhiễm môi trường khu vực môi trường nông thôn do phát triển kinh tế
3 Một số giải pháp nhằm tăng cường bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế vùng nông thôn ở Việt Nam
Trang 3- Môi trường đất đang suy giảm về số lượng và chất lượng.
- Đất nông nghiệp quy mô nhỏ, phân tán, manh mún
- Sử dụng phân bón, hóa chất bảo vệ thực vật chưa đúng kỹ thuật gây tồn dư nhiều trong môi trường đất, nước
- Nhiều vùng chăn nuôi, làng nghề chưa có hệ thống thu gom và xử lý chất thải
- Một số quá trình thoái hóa đất vẫn đang diễn ra phức tạp như: xói mòn, rửa trôi, mất cân bằng dinh dưỡng, thoái hóa hữu cơ, khô hạn, hoang mạc hóa, trượt đất, nứt đất, mặn hóa, phèn hoá và cát bay, cát chảy vv
Môi trường đất
Trang 4Môi trường nước
1 Những vấn đề ô nhiễm môi trường ở khu vực nông thôn do phát triển kinh tế.
- Ô nhiễm nguồn nước, nhất là nước mặt: nông thôn có kinh tế tăng trưởng nhanh, ở các làng nghề, khu vực ven biển và khu vực tập trung dân cư đông…, (VD: nông thôn đồng bằng sông Hồng.)
- Nước thải từ sinh hoạt, sản xuất, thải chăn nuôi thải trực tiếp ra môi trường
- Điều kiện hạ tầng còn thấp, nhiều hộ gia đình vẫn phải sử dụng nước sông suối, ao hồ, kênh rạch để phục vụ sinh hoạt hàng ngày không được đảm bảo vệ sinh, dễ phát sinh, lan truyền dịch bệnh
- Môi trường nước dưới đất tại nhiều làng nghề cũng đã bị ô nhiễm kim loại nặng và có xu hướng gia tăng
Trang 5Rác thải sinh hoạt
- Rác thải phát sinh ngày càng nhiều cùng với tăng trưởng kinh tế, đa dạng về thành phần và tính chất độc hại
- Thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải còn manh mún, thô sơ, chưa đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật, vệ sinh an toàn môi trường
Môi trường không khí
- Ô nhiễm mùi do nước thải, chất thải từ chăn nuôi; bụi bẩn
và tiếng ồn từ các cơ sở sản xuất đan xen trong các khu, cụm dân cư, đời sống, sinh hoạt của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng
Trang 6Tác động từ biến đổi khí hậu
1 Những vấn đề ô nhiễm môi trường ở khu vực nông thôn do phát triển kinh tế.
- Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, dễ bị tổn thương trước thiên tai
- BÐKH và thiên tai ảnh hưởng lớn đến nguồn nước, đến khả năng thích ứng của hệ thống tưới tiêu, đến sinh trưởng của cây trồng vật nuôi
Những tác động khác từ ô nhiễm môi trường
- Ô nhiễm môi trường tác động tiêu cực đến nhiều lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, khai thác, nuôi trồng thủy sản, phát triển du lịch; tác động đến sức khỏe người dân, tích tụ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón trong đất, dư lượng thuốc kháng sinh trong sản phẩm nông nghiệp…
Trang 7- Sản xuất tiểu thủ công
nghiệp gây ra nhiều
xung đột môi trường:
giữa nhóm gây ô nhiễm
và cộng đồng bị ô
nhiễm tại các khu vực
làng nghề, các cơ sở sản
xuất công nghiệp, giữa
đô thị và nông thôn…
(ở đồng bằng Bắc Bộ và
Bắc Trung Bộ)
Người dân xã Nam Sơn chặn đường xe chở rác vào bãi
Trang 82 Nguyên nhân của ô nhiễm môi trường khu vực môi trường nông thôn do phát triển kinh tế
- Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế cần một lượng đầu vào lớn các hóa chất bảo vệ
thực vật và tăng trưởng, những hóa chất này, tồn đọng trong đất và phát tán ra nguồn nước gây ô nhiễm môi trường đất và nước
- Thứ hai, việc canh tác
không đúng kỹ thuật, không
gắn với việc duy trì hệ sinh
thái tự nhiên gây ra suy
thoái, ô nhiễm môi trường
- Thứ ba, chất thải phát sinh
từ chăn nuôi quy thải trực
tiếp ra môi trường không
qua xử lý gây ô nhiễm
nguồn nước mặt và không
khí Chất thải ô nhiễm từ một trang trại lợn
Trang 9- Thứ tư, chất thải rắn không được thu gom, vận chuyển và xử lý tập trung
đúng kỹ thuật, thiếu ý thức vv ở nông thôn gây ô nhiễm môi trường và bức xúc xã hội - Thứ năm, sản xuất công
nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, phát triển mạnh mẽ làng nghề nhưng thiếu quy hoạch xử lý môi trường, xử
lý ô nhiễm không triệt để gây ra những xung đột về môi trường
- Thứ sáu, nguồn lực huy
động cho đầu tư xử lý môi trường không đáp ứng, công nghệ xử lý lỗi thời
Trang 102 Nguyên nhân của ô nhiễm môi trường khu vực môi trường nông thôn do phát triển kinh tế
- Thứ bảy, thiếu cơ chế chính sách phù hợp chung, đặc trưng cho từng vùng
kinh tế ở nông thôn để giải quyết mối quan hệ giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế tạo ra một động lực, coi việc bảo vệ môi trường chính
là giúp cho phát triển kinh tế bền vững
- Thứ tám, công tác thanh tra, kiểm tra và chế tài xử lý người, tổ chức gây ô
nhiễm môi trường do phát triển kinh tế chưa đủ mạnh, trách nhiệm truy xét đến cùng còn thiếu
- Thứ chín, vai trò của chủ doanh nghiệp, chủ trang trại trong trách nhiệm xã
hội đối với môi trường cùng với phát triển kinh tế ở khu vực nông thôn chưa cao
- Thứ mười, nhận thức và ý thức trách nhiệm của người dân nông thôn
Trang 11- Thứ nhất, rà soát lại trong hệ thống pháp
luật và các chính sách đã có để tìm ra
những hạn chế, điểm nghẽn, nhằm giải
quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo vệ
môi trường và phát triển kinh tế ở khu
vực nông thôn
- Thứ hai, rà soát lại quy hoạch, áp dụng luật quy hoạch mới, giải quyết
bài toán quy hoạch môi trường trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội vùng kinh tế nông thôn, lấy mục tiêu phát triển bền vững để đưa ra quy hoạch hợp lý, giải quyết tốt nguồn gốc của phát sinh ô nhiễm ngay từ đầu trước khi đầu tư phát triển sản xuất
Trang 123 Một số giải pháp nhằm tăng cường bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế vùng nông thôn ở Việt Nam
- Thứ ba, nâng cao vai trò nhận thức, ý thức trách nhiệm xã hội của chủ
doanh nghiệp, chủ trang trại đối với phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường, coi đầu tư cho bảo vệ môi trường là đầu tư cho phát triển doanh nghiệp, phát triển kinh tế bền vững gắn với cộng đồng địa phương
- Thứ tư, tiếp cận mô hình sản
xuất mới trong phát triển kinh
tế ở khu vực nông thôn (mô
hình (3R), mô hình kinh tế
xanh, mô hình kinh tế tuần
hoàn vv), đặt lợi ích kinh tế
lên hàng đầu, đồng thời xử lý
ô nhiễm là tất yếu
Trang 13- Thứ năm, vai trò của chính quyền địa phương tại vùng phát triển kinh tế
nông thôn trong thực hiện các biện pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát tuân thủ pháp luật đối với bảo vệ môi trường trong hoạt động phát triển kinh tế của các
cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn quản lý
- Thứ sáu, vai trò của cộng đồng, các tổ chức chính trị xã hội tại vùng kinh tế
nông thôn trong việc phát hiện, giám sát và phản ánh kịp thời cho cơ quan chức năng quản lý môi trường Thực hiện phản biện xã hội nhằm giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế
-Thứ bảy, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý liên quan để có sự đồng thuận
chung nhằm hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế tại vùng kinh tế nông thôn
-Thứ tám, dùng động lực thị trường để điều chỉnh hành vi đạt mục tiêu kinh tế
và môi trường
Trang 14- Nông thôn mới không chấp nhận suy giảm chất lượng môi trường
- Đảm báo chất lượng môi trường là những nội dung phải có trong xây dựng nông thôn mới
4 Kết luận
Việc bảo vệ môi
trường gắn với phát
triển kinh tế nói chung
và khu vực nông thôn
nói riêng sẽ thất bại
nếu không có sự phối
hợp của các cơ quan
quản lý liên quan
