PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC HỌC SINH TIỂU HỌC. PGS.TS. Nguyễn Bá Minh

Những tiếp cận phát triển chương trình giáo dục tiếp Các bộ phận cấu thành của một chương trình giáo dục theo tiếp cận phát triển  Mục tiêu giáo dục  Nội dung giáo dục  Phương pháp v

PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO

DỤC HỌC SINH TIỂU HỌC

PGS.TS Nguyễn Bá Minh

Tiểu luận phát triển chương trình giáo dục học

sinh tiểu học

Sự cần thiết phát triển chương trình giáo dục học sinh tiểu học

Chu trình phát triển chương trình giáo dục

Cấu trúc chương trình môn Toán tiểu học

Tổ chức thực hiện chương trình môn Toán tiểu học

Đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh tiểu học PGS.TS.Nguyễn Bá Minh,

Trưởng khoa Giáo dục, Trường ĐH

Vinh, 182 Lê Duẩn TP.Vinh, Nghệ An.

Kiểm tra điều kiện

Câu 1 Hãy chỉ ra các dạng mục tiêu trong giáo dục và một số yêu cầu khi xây dựng mục tiêu môn học.

Câu 2 Giải thích chu trình phát triển chương trình (minh họa bằng hoạt

động phát triển chương trình 1 môn học ở tiểu học).

1.Những vấn đề cơ bản về phát

triển chương trình giáo dục

1.1 Tại sao phải phát triển chương

trình giáo dục?

1.2 Những tiếp cận phát triển chương trình.

1.3 Phát triển chương trình.

2 Chương trình giáo dục học sinh

3 Xây dựng chương trình giáo dục

ở các cấp học.

- Những định hướng chung trong việc phát triển chương trình GDTH?(phân cấp, tích hợp, hiện đại, thực tế)

4 Thực hiện chương trình

4.1 Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên

4.2 Tổ chức quản lý hoạt động giáo dục, công tác đánh giá hoạt động giáo dục.

4.6 Mối quan hệ với môi trường phát triển bên ngoài.

5 Kiểm định chất lượng giáo dục

5.1 Ý nghĩa của công tác kiểm định chất lượng giáo dục.

5.2 Các tiêu chuẩn đánh giá chất

lượng giáo dục

5.3 Tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục.

Tài liệu cần tìm hiểu

Luật giáo dục 2005: Mục tiêu giáo

dục(mục tiêu tổng quát; mục tiêu cụ thể cho giáo dục tiểu học); Nội dung

và PP dạy học tiểu học.

Chuẩn kiến thức, kỹ năng học sinh tiểu học (môn Toán).

Hướng dẫn tổ chức dạy học theo

chuẩn kiến thức kỹ năng

1.Những vấn đề cơ bản về phát

triển chương trình giáo dục

1.1 Tại sao phải phát triển chương

trình giáo dục?

1.2 Những tiếp cận chương trình giáo dục.

1.3 Phát triển chương trình.

Sự thay đổi nhu cầu xã hội về con

người.

Sự phát kinh tế xã hội sẽ tạo ra những nhu cầu mới về con người.

Ảnh hưởng của phát triển ktxh đến

Phát triển kinh tế xã hội tạo điều kiện

để phát triển giáo dục

Tác động của giáo dục đến phát triển kinh tế xã hội

Ảnh hưởng của phát triển kt-xh đến

giáo dục

Tạo điều kiện để phát triển giáo dục

PT KTXH tạo ra nhu cầu cho giáo dục

ảnh hưởng của GD đến phát triển KTXH

Biến đổi của đời sống xã hội tòan cầu

Thay đổi sâu sắc mọi hoạt động

Phải đổi mới hoạt động giáo dục

Ảnh hưởng của Hội nhập và phát

triển khcn đến giáo dục

Quá trình hội nhập và sự phát triển

khcn đã tạo ra những thay đổi gì trong các lĩnh vực hoạt đông, đời sống xã

hội? Ví dụ?

Những thay đổi đó đã đặt ra những

yêu cầu mới gì (kiến thức, kỹ năng,

thái độ) đối với con người Việt Nam?

Nội dung, chương trình GDTH gần đây

có gì mới?

Giáo dục bảo vệ môi trường

Giáo dục kỹ năng sống

- Tích hợp như thế nào?

- Tổ chức thực hiện có gì khó khăn, bất cập?

- Đề xuất đổi mới

Thay đổi trong sản xuất kinh doanh

.

Thay đổi trong các hoạt động du lịch, văn hóa, thể dục thể thao.

Nền kinh tế tri thức

Đặc trưng của nền kinh tế tri thức?

Giáo dục và nền kinh tế tri thức?

Sự phát triển của khoa học công

nghệ

Tốc độ phát triển của khoa học công nghệ và sự phá sản của mô hình giáo dục truyền thống.

Sự phát triển của công nghệ thông

tin và truyền thông.

Sự phát triển của công nghệ thông tin

và truyền thông đã đưa đến những

thay đổi gì trong các lĩnh vực hoạt

động, đời sống, kinh tế, xã hội?

Sự phát triển của công nghệ thông

tin và truyền thông

Sự phát triển của công nghệ thông tin

và truyền thông đã đưa đến những

thay đổi gì trong giáo dục?

- Nội dung giáo dục

- PP giáo dục.

- Phương thức giáo dục

Hội nhập và những thay đổi trong

đời sống xã hội Việt Nam?

Sản xuất, kinh doanh

- Chuẩn, luật chơi…

- Yêu cầu về phẩm chất, kỹ năng nghề nghiệp.

- Cơ hội và yêu cầu về mở rộng môi

Đặc trưng KT tri thức và xu thế phát triển KT-XH toàn cầu

Đặc trưng KT tri thức và xu thế phát triển KT-XH toàn cầu

1) Giá trị của tài sản trí tuệ.

2) Sự phát triển mạnh mẽ của KH&CN.

3) Xu thế toàn cầu hoá.

4) Sự hình thành các trung tâm kinh tế, khoa học

5) Sự thay đổi trong lao động xã hội

6) Sự hợp tác và lòng tin.

7) Sự mạo hiểm 8) Tính đổi mới và sáng tạo là một dạng tài sản quý giá nhất

Nhân loại và giáo dục đang đứng trước một thế giới:

- Phát triển tri thức và hoà nhập xã hội;

- Mỗi con người luôn luôn phải bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá của dân tộc,

nhưng lại bị ảnh hưởng của sự giao lưu

văn hoá, KH&CN giữa các cộng đồng, các

dân tộc, các quốc gia;

 - Có nguy cơ khủng hoảng về giá trị

con người, về bùng nổ dân số và về ô

nhiễm môi trường

Xu hướng đổi mới và phát triển GD toàn cầu

1) Quá trình GD phải hướng tới người học

- Tính cá thể của người học được đề cao.

- Coi trọng mối quan hệ giưã lợi ích của người học với mục tiêu phát triển xã hội và mục tiêu phát triển cộng đồng, xã hội

- Nội dung GD phải sáng tạo, theo nhu cầu người học

- PPGD là cộng tác, hợp tác giữa người dạy và người học, công nghệ hoá và sử dụng tối đa tác dụng của công nghệ thông tin và truyền thông.

- Hình thức tổ chức GD đa dạng, linh hoạt phù hợp với kỷ nguyên thông tin và nền kinh tế tri thức nhằm tạo khả năng tối ưu cho người học lựa chọn hình thức học.

 - Đánh giá kết quả học tập trong

trường học phải đổi mới để thực sự có

những phán quyết chính xác về kiến thức,

kỹ năng và thái độ người học

2) THỰC HIỆN CÓ HIỆU QUẢ

CÁC TRỤ CỘT CỦA GIÁO

DỤC VÀ THỰC HIỆN ĐƯỢC

TRIẾT LÝ HỌC SUỐT ĐỜI !

HỌC SUỐT ĐỜI

HỌC

ĐỂ BIẾT

HỌC ĐỂ LÀM

HỌC

ĐỂ LÀM

HỌC ĐỂ CHUNG SỐNG

Có thể tiếp tục học lên cao hơn

để có nghề chuyên sâu.

Có thể hoà nhập ngay vào thị trường lao động; chờ cơ hội tiếp tục học lên; thực hiện học tập suốt đời.

 Đổi mới giáo dục được cụ thể hóa ở chương trình

Những tiếp cận phát triển chương trình giáo dục

 Tiếp cận nội dung

 Tiếp cận mục tiêu

 Tiếp cận phát triển

 Tiếp cận theo lý thuyết hệ thống

 Tiếp cận chương trình tổng quát

Những tiếp cận phỏt triển

chương trỡnh

I Tiếp cận nội dung:

kiến thức.

 Định nghĩa: Ch ơng trình giáo dục là bản phác thảo ưương trình giáo dục là bản phác thảo

về nội dung giáo dục qua đó ng ời dạy biết mình cần phải dạy những gì

Những tiếp cận phỏt triển

chương trỡnh (tiếp)

II Tiếp cận mục tiờu:

phẩm với các tiêu chuẩn đã hội đ ợc xác định sẵn

dục phản ánh các mục tiêu giáo dục mà nhà tr ờng theo

học cần thiết để đạt đ ợc mục tiêu đề ra (Whitehead, 1995).

Những tiếp cận phỏt triển chương

trỡnh giỏo dục (tiếp)

III Cỏch tiếp cận phỏt triển:

dục là sự phát triển.

tổng thể cho một hoạt động giáo dục (có thể kéo dài

một vài giờ, một ngày, một tuần hoặc vài năm) Bản thiết

kế tổng thể đú cho biết toàn bộ nội dung giỏo dục, chỉ rừ những gỡ cú thể trụng đợi ở người học sau khoỏ học, nú phỏc hoạ ra quy trỡnh cần thiết để thực hiện nội dung

giỏo dục, nú cũng cho biết cỏc phương phỏp giỏo dục và cỏc cỏch thức kiểm tra đỏnh giỏ kết quả học tập và tất

cả những cỏi đú được sắp xếp theo một thời gian biểu chặt chẽ ( Tim Wentling, 1993) BẢN THIẾT KẾ Để DO NGƯỜI HỌC TỰ XÂY DỰNG

Bản thiết kế tổng thể đó cho biết toàn bộ nội

dung giáo dục, chỉ rõ những gì có thể trông đợi

ở người học sau khoá học, nó phác hoạ ra quy trình cần thiết để thực hiện nội dung giáo dục,

nó cũng cho biết các phương pháp giáo dục và các cách thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập

và tất cả những cái đó được sắp xếp theo một thời gian biểu chặt chẽ ( Tim Wentling, 1993)

Những tiếp cận phát triển chương

trình giáo dục (tiếp)

Các bộ phận cấu thành của một chương

trình giáo dục theo tiếp cận phát triển

 Mục tiêu giáo dục

 Nội dung giáo dục

 Phương pháp và qui trình giáo dục

 Đánh giá kết quả giáo dục

Những tiếp cận phát triển

chương trình giáo dục (tiếp)

chú trọng phát triển năng lực, nhu cầu, lợi ích,

định hướng giá trị ở người học hơn là truyền thụ nội dung kiến thức đã được xác định

chú trọng tổ chức hoạt động dạy - học với nhiều hình thức, phương pháp đa dạng linh hoạt, tạo cơ hội cho người học tìm kiếm, thu thập thông tin và chiếm lĩnh tri thức,

Những tiếp cận phát triển

chương trình giáo dục (tiếp)

Mâu thuẫn giữa một bên là tính đa dạng về khả năng, nhu cầu, sở thích của người học với một bên

là hạn chế về các điều kiện đào tạo ( phương tiện, tài liệu )

Giải pháp: xây dựng chương trình theo modul cho phép người học tự xác định chương trình học

riêng cho mình.

Những tiếp cận phát triển

chương trình giáo dục (tiếp)

IV Tiếp cận theo lý thuyết hệ thống

chương trình là bản thiết kế tổng thể quá trình

đào tạo từ khâu đầu đến khâu cuối ( kết quả khóa đào tạo) với một hệ thống các hoạt động đào tạo theo một trình tự chặt chẽ, kết hợp và tác động

qua lại nhằm thực hiện các nội dung và đạt được các mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn của quá trình đào tạo

Xây dựng chương trình đào tạo theo tiếp cận hệ thống theo các bước sau:

- Phân tích nhu cầu đào tạo

- Phân tích đặc điểm của sinh viên

- Xác định mục tiêu đào tạo

Xác định nội dung chương trình và trình tự sắp xếp nội dung.

- Lựa chọn các hình thức, phương pháp dạy học và tài liệu giáo khoa,

- Chuẩn bị các nguồn lực trong và ngoài hệ thống

trường học phục vụ đào tạo.

- Xây dựng kế hoạch đánh giá chương trình

Phát triển chương trình

Phát triển CTĐT được xem như một quá trình

hoà quyện vào trong quá trình đào tạo, bao gồm 5 bước: Phân tích thực trạng; Xác định mục đích chung và mục tiêu; Thiết kế; Thực thi và Đánh giá Các bước phát triển CTĐT có thể được mô hình hoá như sau:

Phỏt triển chương trỡnh giỏo dục:

I Phân tích

CTGD

IV Thực thi CTGD

V Đánh giá

CTGD

II Xác định mục tiêu

Kiểm tra điều kiện

1 Hãy chỉ ra các dạng mục tiêu trong

giáo dục và một số yêu cầu khi xây dựng mục tiêu môn học.

2 Hãy trao đổi về những ý kiến bình

luận về đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa hiện nay của Bộ

GD&ĐT

Bài tập tìm hiểu

 Tìm hiểu thông tin trên mạng(theo

chỉ dẫn) giải quyết các vấn đề sau:

1 Mục tiêu giáo dục

- Mục tiêu chung của giáo dục VN?

- Mục tiêu giáo dục phổ thông?

KHÁI NIỆM CHƯƠNG TRÌNH GIÁO

DỤC

Theo nghĩa từ vựng CHƯƠNG TRÌNH

“các mục, các vấn đề, các nhiệm vụ đề

ra và được sắp xếp theo trình tự thực hiện trong một thời gian” ( Từ điển

tiếng Việt thông dụng - NXB Giáo dục 1998)

Chương trình giáo dục được định

nghĩa “ Nội dung kiến thức về một

môn học ấn định cho từng lớp, từng

cấp, trong từng năm học” (Từ điển

tiếng Việt thông dụng - NXB Giáo dục 1998)

Theo Luật giáo dục ban hành năm

2005: chương trình giáo dục được qui định tại điều 6, chương I là: “ chương trình giáo dục thể hiện mục tiêu giáo dục, qui định chuẩn kiến thức, kĩ

năng, phạm vi các cấu trúc nội dung

giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức

đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học hay

trình độ đào tạo”.

 Chương trình giáo dục là một bản thiết kế

tổng thể các hoạt động của quá trình giáo dục trong đó xác định mục tiêu; các khối kiến

2 Yêu cầu về nội dung và PP giáo dục

- Yêu cầu về ND và PP giáo dục PT?

3 Chương trình giáo dục

- Chương trình, sách giáo khoa giáo dục

PT?

Yêu cầu tự học

1 Đổi mới nội dung và PP giáo dục:

+ Tại sao phải đổi mới?

+ Những định hướng đổi mới?

+ Thực trạng đổi mới nội dung và PP giáo dục?

2 Tìm hiểu và tập đánh giá chương

trình đào giáo dục:

Tài liệu tham khảo: Luật GD 2005; Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục.

Mục tiêu giáo dục

Từ điển Tiếng Việt thông dụng giải thích thuật ngữ Mục tiêu là: cái đích hướng tới của hoạt động”

Mục tiêu giáo dục

 Mục tiêu giáo dục tổng quát ( mục tiêu

chung) mang tính định hướng chung, xác định đặc trưng, tính chất, bản chất của nền giáo dục, thể hiện triết lý tư tưởng của giáo dục, nhu cầu xã hội về giáo dục.

 Mục tiêu chung:Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và

nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành

và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Mục tiêu giáo dục theo các cấp, bậc học ( general goal) Đó là mục tiêu các bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân: mầm non, phổ thông, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp

 Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ

em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học

lớp một.

 1 Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ

bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng

tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào

cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Mục tiêu của giáo dục nghề nghiệp là đào tạo người lao động có kiến thức,

kỹ năng nghề nghiệp ở các trình độ

khác nhau, có đạo đức, lương tâm

nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khoẻ nhằm tạo

điều kiện cho người lao động có khả

năng tìm việc làm, tự tạo việc làm

hoặc tiếp tục học tập nâng cao trình

độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng

yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội,

củng cố quốc phòng, an ninh.

 Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân,

có kiến thức và năng lực thực hành

nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Mục tiêu đào tạo ( Goal): cho các khóa đào tạo, các ngành, chuyên ngành đào tạo Mục tiêu này được xác định trong chương trình đào tạo.

Mục tiêu môn học ( Objectives)bao gồm: mục tiêu của môn học, chương, bài giảng Mục tiêu này thường được giáo viên thể hiện trong tài liệu dạy học, giáo án.

Mục tiêu cấp độ nào cũng thường có 3 nhóm mục tiêu cụ thể ( mục đích):

+ Mục tiêu kiến thức

+ Mục tiêu kỹ năng

+ Mục tiêu thái độ

Việc phát biểu mục tiêu cần phải thể hiện được các đặc điểm sau:

 việc phát biểu mục tiêu phải tường minh

mức độ chất lượng đào tạo được ở học sinh ứng với từng đơn vị nội dung kiến thức, kỹ

năng Mục tiêu bài học càng cho cách hiểu

đơn tự càng tốt.

 mục tiêu bài học vừa đòi hỏi phải xác định

chi tiết, cụ thể, vừa phải là một yêu cầu sao cho khi đạt được các yêu cầu đó của hoạt

động dạy và hoạt động học sẽ góp phần phát triển tiềm lực học suốt đời, tự học của người học Đặc điểm này đặc biệt có ý nghĩa định hướng đổi mới phương pháp dạy học sao cho hình thành được cách học cho người học

Để đạt được mức độ cụ thể, tường

minh khi phát biểu mục tiêu bài học

cần sử dụng các động từ chỉ các hành động mà người học cần thực hiện để cho một sản phẩm nhận thức, kỹ năng nhất định.

Theo bảng phân loại Bloom, khả năng

tư duy của con người có thể phân chia thành 6 bậc:

 Biết: Nhớ hoặc nhắc lại các thông tin

đã học trước đó một cách chính xác

để trả lời về các sự kiện (thường là đúng hoặc sai) Sử dụng các động từ hoặc câu như là: có bao nhiêu, khi

nào, ở đâu, liệt kê, xác định, kể lại,

mô tả, tìm ra… để đưa ra các câu trả lời nhằm kiểm tra khả năng nhớ và nhận biết của học sinh