QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ BẢN QUYỀN & THƯ VIỆN SỐ Tài liệu tập huấn của UNESCO

QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆBẢN QUYỀN & THƯ VIỆN SỐ Trình bày: Nguyễn Thị Hương Giang Trình bày: Nguyễn Thị Hương Giang Chương trình Phát triển vùng do Quỹ Sida tài trợ Tài liệu tập huấn của UN

QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ

BẢN QUYỀN & THƯ VIỆN SỐ

Trình bày: Nguyễn Thị Hương Giang

Trình bày: Nguyễn Thị Hương Giang

Chương trình Phát triển vùng do Quỹ Sida tài trợ

(Tài liệu tập huấn của UNESCO – Module 9, có chỉnh sửa bổ sung bởi Mr

Lee-Giảng viên Đại học Nanyang, và Nguyễn Thị Hương Giang)

ĐỀ CƯƠNG TẬP HUẤN

 Đối tượng: Cán bộ thư viện quận huyện, sinh viên thư viện

 Yêu cầu cơ bản: Kiến thức thư viện cơ bản, tiếng Anh.

 Mục tiêu: Kiến thức cơ bản về Quyền Sở hữu trí tuệ Xây

dựng kế hoạch thực hiện Quyền SHTT và Luật bản quyền tại thư viện

 Thời gian: 1 ngày

 Phương pháp truyền đạt: Trình bày kiến thức cơ bản, đọc tài liệu tham khảo; thảo luận và trình bày giải pháp (tối đa 4 nhóm).

NỘI DUNG CƠ BẢN

1. Tại sao phải thi hành Quyền SHTT & Bản quyền?

2. Lịch sử Quyền SHTT & Bản quyền

3. Nội dung cơ bản Quyền SHTT & Bản quyền

4. Quyền SHTT, Bản quyền & Thư viện

5. Phương pháp trích dẫn tài liệu đúng

KẾ HOẠCH TẬP HUẤN CHI TIẾT

THỜI GIAN NỘI DUNG TẬP HUẤN CỤ THỂ

08:00-9:30 1.Tại sao phải thực thi Quyền SHTT & Bản quyền?

- Thảo luận tối đa 4 nhóm (học viên)

- Tại sao phải thực thi Quyền SHTT & Bản quyền

2.Lịch sử Quyền SHTT & Bản quyền thế giới và VN 10:00-11:30 2.Lịch sử Quyền SHTT & Bản quyền thế giới và VN (tt)

Nghỉ trưa 13:30-14:30 3.Nội dung cơ bản của Quyền SHTT & Bản quyền

4.Quyền SHTT, Bản quyền & thư viện số

- Thi hành Quyền SHTT & Bản quyền tại Thư viện VN

Tại sao phải thực thi Quyền SHTT?

 Khởi động:

 Tại sao phải mua phần mềm có bản quyền trị giá

hàng trăm ngàn thay vì phần mềm bẻ khóa miễn phí?

 Tỷ phú Bill Gate đâu có chết nếu tôi chỉ lấy 1%000 tài sản của ông ta?

 Thảo luận nhóm:

 Tại sao mua phần mềm bẻ khóa/mua phần mềm có bản quyền?

 Trình bày.

“Thu Lợi của phần mềm bẻ khóa”

 Miễn phí

 Tự do sử dụng

 Có ngay công nghệ mới nhất

 Không phải đầu tư

Ai cũng có thể sở hữu

“Gậy ông đập lưng ông”

 Thói quen “bẻ khóa”

 Ỷ lại vào thành quả có sẵn

 Giết chết sáng tạo

 Giết chết kinh tế sáng tạo (phần mềm, nghệ thuật…)

 Mất tự chủ, và tụt hậu

Thực thi Quyền SHTT,

chúng ta được gì?

 Tạo động lực cho các nỗ lực sáng tạo trí tuệ khác nhau

 Dành sự thừa nhận chính thức đối với các nhà sáng tạo

 Tạo nguồn thông tin quan trọng

 Tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nền công nghiệp và văn hóa nội địa cũng như thương mại quốc tế

Blakeney, Michael, tr.10

Quyền Sở hữu trí tuệ là gì?

SHTT là sự công nhận của xã hội đối với những nỗ lực về trí tuệ Đó là sự độc quyền ban ra để ghi

nhận sự đóng góp của các sáng tạo trí tuệ cho xã hội Đó là một quyền sở hữu vô hình Việc sử dụng SHTT của một đối tượng thứ ba không tước đoạt được quyền sở hữu của sở hữu chủ …

Hamzah, 2006, tr.19

Quyền SHTT

 SHTT gồm 2 phần: SH công nghiệp và quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả.

Blakeney, Michael, tr.2

Quyền SHTT & tư tưởng Trung Hoa

• Quan niệm xem thường tiền bạc

• Không ai có quyền sở hữu những phát ngôn, phát minh, sáng tạo…

• Những bí quyết bị thất truyền

Quyền SHTT & tư tưởng Hồi giáo

 Tri thức là của Thượng đế

 Kinh Coran là phương tiện chính để truyền bá kiến thức Bản thân chữ Coran có ý nghĩa là học thuộc lòng.

 Sách chỉ là công cụ giúp trí nhớ dễ dàng và trung thực các lời nói.

Quyền SHTT & tư tưởng Do thái

giáo và Thiên chúa giáo

 Trong Tân Ước, Chúa Jesus dạy các tông đồ: “Hãy đón nhận Hãy cho đi”

 Các nhà thần học thời Trung cổ đã đưa đoạn này vào Điều luật của Giáo hội “Tri thức là một món quà của Thượng đế,

do đó không thể mang ra buôn bán được”.

 Buôn bán một vật gì thuộc về Thiên chúa là phạm tội buôn thần, bán thánh.

Quyền SHTT thời kỳ Phục Hưng

 Những người sáng tạo đã được xem trọng hơn nhưng tài năng vẫn được cho là do Thiên chúa ban tặng.

 Thế kỷ XVI, Martin Luther (1483-1546) đã rao giảng

tự tin trong tác phẩm Warning to Printers: “Hãy đón nhận, hãy cho đi và tôi không muốn nhận gì cả”.

 Giáo hoàng Alexander cho rằng thi sĩ là người tái

tạo lại các chân lý truyền thống Goethe cho rằng

việc sáng tác thơ là một cái gì rất thiêng liêng.

Quyền SHTT thời cận đại

 1790-1836, Mỹ nhập khẩu toàn bộ công nghệ và chỉ cấp bằng sáng chế cho chình công dân của họ Lệ phí đối với người nước ngoài cao gấp 10 lần cho đến

1861 mới điều chỉnh ngang bằng tuy nhiên vẫn còn một số rào cản nên đến 1989, Mỹ mới gia nhập Công ước Bern.

 1850-1875, tại Châu Âu giới học thuật và giới chính trị gia tranh cãi quyết liệt về hệ thống độc quyền sáng chế là một tai họa của tự do thương mại hay là

phương thức khuyến khích sáng chế tốt nhất.

Quyền SHTT thời cận đại

 1880s các nhà tư bản công nghiệp Thụy Sĩ không

muốn thực hiện luật độc quyền sáng chế vì muốn tiếp tục sử dụng sáng chế của đối thủ cạnh tranh nước

ngoài nhưng sau đó đã phải thực hiện vì sức ép mạnh

mẽ từ Đức và không muốn bị trả đũa.

 1960-1980, Đài Loan, Hàn Quốc sử dụng các hình thức yếu để bảo hộ sở hữu trí tuệ nhấn mạnh vào tầm quan trọng của việc bắt chước và sử dụng kỹ thuật

Quyền SHTT thời cận đại

 Ấn Độ bảo hộ yếu đối với dược phẩm trong những năm 1970

là nguyên nhân phát triển ngành công nghệ dược phẩm vượt bậc.

 Sự ra đời của Hiệp định TRIPS và Luật thương mại của Mỹ năm 1974, những linh hoạt trong bảo hộ bản quyền đã bị loại bỏ.

Quyền SHTT

 Quyền SHTT gồm các quyền với:

ghi âm và chương trình phát thanh, truyền hình

mại và tên thương mại

Lịch sử Bản quyền

hữu ý tưởng mà từ một “đặc quyền” được hoàng gia ban phát

kiểm soát độc quyền, qua các “bằng sáng chế”, trên những cuốn sách

“sinh lợi” nhất được in ra:

 Christopher Barker, với danh hiệu Queen’s Printer, có quyền in Kinh thánh, Tân ước, Sách Kinh đọc chung và tất cả những Đạo luât, tuyên bố và văn bản chính thức khác.

 William Serres, có quyền in sách kinh riêng, sách vỡ lòng và sách giáo khoa.

Lịch sử Bản quyền

cái gọi là bảo vệ bản quyền

viện “để khuyến khích việc học”

hiện đại của từ ngữ và lần đầu tiên nó công nhận sự hiện hữu của một quyền cá nhân để bảo vệ một tác phẩm đã được giới

năm nữa

 Để có thể bảo vệ bản quyền theo Đạo luật Anne, phải qua một số

Tài liệu tham khảo

 Hamzah, Z (2006) Intellectual property law & strategy

Singapore: Sweet & Maxwell.

 Hesse, C (2002) The rise of intellectual property, 700 B.C −

A.D 2000: An idea in the balance Daedalus, 131(2), 26−45.

 Posner, R.A (2002) The law & economics of intellectual

property Daedalus, 131(2), 5−12.

 Blakeney, Michael Curriculum on Intellectual Property