TẬP HUẤN ĐỔI MỚI SINH HOẠT CHUYÊN MÔN THCS THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

Lối sinh hoạt truyền thống - “ngôi nhà mới xây trên nền đất cũ”.- Các buổi sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn được coi là những buổi tập huấn mini trong nội bộ nhằm bồi dưỡng kiến thức, nghiệ

Bình Phước, ngày 18,19 tháng 9 năm 2014

Chuyên đề:

TẬP HUẤN ĐỔI MỚI SINH HOẠT CHUYÊN MÔN THCS

ĐỔI MỚI SINH HOẠT CHUYÊN MÔN

THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

I Mô hình sinh hoạt truyền thống và những bất cập

1 Giải quyết các công việc hành chính

- Hầu hết các buổi sinh hoạt chuyên môn (SHCM) hiện nay

sa vào hình thức hành chính là chủ yếu Tổ trưởng là người điều hành các tổ viên hoàn thành các thao tác lặp lại như: đánh giá nhận xét quá trình hoạt động trong tuần, triển khai một số công việc mới trong thời gian tới Nếu có tiết thao giảng, chuyên đề thì tất cả cùng tập trung bàn bạc, góp ý xoay quanh tiết dạy đó.

2 Lối sinh hoạt truyền thống - “ngôi nhà mới xây trên nền đất cũ”.

- Các buổi sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn được coi là những buổi tập huấn mini trong nội bộ nhằm bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ và đặc biệt là chỉnh đốn lại năng lực sư phạm cho

GV theo chuẩn nghề nghiệp

- Thực tế cho thấy không phải các trường thiếu hoạt động này

mà hơn thế nữa những hoạt động dự giờ, thăm lớp đánh giá luôn diễn ra đều đặn và nghiêm túc Tuy nhiên, các sinh hoạt chuyên môn vẫn đi theo truyền thống cũ tạo nên một lối mòn khó có thể thay đổi được Chính điều này đã làm cho việc đổi mới PPDH thiếu đồng bộ theo kiểu “ngôi nhà mới xây trên nền đất cũ”.

- Dự giờ chỉ chú ý cách dạy của thầy và khi đánh giá chỉ góp ý, rút kinh nghiệm về nội dung kiến thức, phương pháp giảng dạy (chú ý quá nhiều vào bài dạy).

- GV giảng dạy thường đi theo một khung chương trình sẵn có, thực hiện trung thành kiến thức trong SGK chứ rất ít quan tâm đến tầm đón nhận của học sinh.

3 Hệ quả tất yếu

- Giờ dạy mang tính nhồi nhét , học sinh “khó tiêu”.

- Ít quan tâm đến học sinh yếu, sợ các em làm ảnh hưởng đến tiết dạy, cháy giáo án.

- Trong qúa trình đánh giá, người dự giờ chỉ chăm chăm vào

GV nên mọi ý kiến mổ xẻ đều hướng về người dạy mà bỏ quên người học Chính vì thế kết quả học tập của HS ít được cải thiện , nhất là các đối tượng yếu kém vì luôn bị

“bỏ rơi” HS giỏi xa cách HS yếu kém, còn HS yếu kém lại

tự ti sợ học, chán chường và dẫn đến bỏ học…

* Các hoạt động chính trong sinh hoạt chuyên môn theo

NCBH:

1 Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học là gì? Mục

đích, ý nghĩa.

2 Sự khác nhau giữa sinh hoạt chuyên môn truyền thống và

sinh hoạt chuyên môn theo NCBH?

3 Điều kiện đảm bảo cho SHCM theo NCBH?

4 Các bước tiến hành một buổi sinh hoạt chuyên môn theo

NCBH?

5 Một số kĩ thuật sinh hoạt chuyên môn theo NCBH?

II Đổi mới chuyên môn theo NCBH

1 Sinh hoạt chuyên môn theo NCBH là gì?

- Là hoạt động mà tất cả GV cùng nhau học tập từ thực

tế việc học của HS

- Cùng nhau thiết kế và tiến hành bài học , cùng dự giờ,

quan sát, suy ngẫm và chia sẻ bài học (tập trung chủ

yếu vào việc học của học sinh)

- GV được chia sẻ, học tập lẫn nhau, rút kinh nghiệm

và điều chỉnh nội dung, PPDH vào bài học hằng ngày

một cách hiệu quả.

* Lấy hành vi học tập của học sinh làm trung tâm thảo luận

- Chú ý trả lời hệ thống câu hỏi:

+ HS học như thế nào?

+ Lớp dạy đang gặp khó khăn gì?

+ Nội dung và phương pháp giảng dạy có phù hợp và gây

hứng thú cho HS không?

+ Kết quả cuối cùng có được cải thiện hay không?

+ Nếu cần điều chỉnh thì điều chỉnh gì và điều chỉnh như thế nào?

2 Mục đích và ý nghĩa của SHCM theo NCBH.

- Tạo cơ hội cho tất cả HS được học tập và phát triển , đặc biệt những học sinh có khó khăn về học tập

- Xây dựng mối quan hệ bình đẳng, cùng nhau cộng tác, học hỏi để phát triển giữa các thành viên trong nhà trường

- Khuyến khích GV tìm ra nguyên nhân tại sao HS chưa đạt kết quả như mong muốn và kịp thời có biện pháp khắc phục Vừa tạo cơ hội cho mọi cá thể được tham gia vào quá trình học tập Giúp GV chủ động điều chỉnh cách dạy “hợp gu” với đối tượng

HS lớp mình, trường mình hơn.

- GV mạnh dạn điều chỉnh mục tiêu, nội dung và thời lượng bài học sao cho sát với thực tế, phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình

III Sự khác nhau giữa SHCM truyền thống với SHCM theo NCBH.

Sinh hoạt CM truyền thống Sinh hoạt CM theo NCBH

1 Mục đích

- Đánh giá xếp loại giờ dạy theo

tiêu chí từ các văn bản chỉ đạo của

cấp trên.

- Người dự tập trung quan sát các

hoạt động của GV để rút kinh

- Không đánh giá xếp loại giờ dạy.

- Người dự giờ tập trung phân tích các hoạt động của HS để rút kinh nghiệm.

- Tạo cơ hội cho GV phát triển năng lực chuyên môn, tự rút ra bài học.

III Sự khác nhau giữa SHCM truyền thống với SHCM theo NCBH.

Sinh hoạt CM truyền thống Sinh hoạt CM theo NCBH

2 Thiết kế BD minh hoạ (chuẩn

bị)

- Do một GV dạy chuẩn bị, thiết kế

theo quy trình.

- Bài học bám sát nội dung SGV,

SGK, không linh hoạt xem có phù

hợp với từng đối tượng HS không.

- Thiếu sự sáng tạo trong việc sử

dụng các phương pháp, kĩ thuật

dạy học.

2 Thiết kế BD minh hoạ (chuẩn bị)

- Được các GV trong tổ thiết kế Chủ động linh hoạt không phụ thuộc máy móc vào quy trình, các bước dạy học trong SGK, SGV.

- Căn cứ vào trình độ học sinh để lựa chọn nội dung, PP phù hợp tạo

cơ hội cho tất cả HS được tham gia bài học.

III Sự khác nhau giữa SHCM truyền thống với SHCM theo NCBH.

Sinh hoạt CM truyền thống Sinh hoạt CM theo NCBH

3 Dạy minh hoạ, dự giờ

* Người dạy minh hoạ

- GV dạy hết các nội dung kiến thức

trong bài học, bất luận nội dung kiến

thức đó có phù hợp với HS không

- GV áp đặt dạy học một chiều, máy

móc: hỏi – đáp hoặc đọc – chép hoặc

giải thích bằng lời.

- GV thực hiện đúng thời gian dự định

cho mỗi hoạt động Câu hỏi đặt ra

thường yêu cầu HS trả lời theo đúng

đáp án dự kiến trong giáo án (mang

tính trình diễn).

3 Dạy minh hoạ, dự giờ

* Người dạy minh hoạ

- Có thể là một GV tự nguyện hoặc một GV được nhóm lựa chọn.

- Dạy theo các ý tưởng của tổ linh hoạt, sáng tạo theo trình độ của HS.

- Quan tâm đến những khó khăn của HS

- Kết quả giờ học là kết quả chung của cả nhóm.

III Sự khác nhau giữa SHCM truyền thống với SHCM theo NCBH.

Sinh hoạt CM truyền thống Sinh hoạt CM theo NCBH

* Người dự giờ

- Trong phạm vi một tổ, nhóm.

- Thường ngồi ở cuối lớp học

quan sát người dạy như thế nào,

ít chú ý đến những biểu hiện

thái độ, tâm lí, hoạt động của

HS.

* Người dự giờ

- Liên tổ, liên trường.

- Đứng ở vị trí thuận lợi để quan sát, ghi chép, sử dụng các kĩ thuật, chụp ảnh, quay phim… những hành vi, tâm lí, thái độ của HS để có dữ liệu phân tích việc học tập của HS (Quan sát việc học của HS là chủ yếu).

III Sự khác nhau giữa SHCM truyền thống với SHCM theo NCBH.

Sinh hoạt CM truyền thống Sinh hoạt CM theo NCBH

4 Thảo luận giờ dạy minh hoạ

- Các ý kiến nhận xét sau giờ

học nhằm mục đích đánh giá,

xếp loại GV, ít ý kiến.

- Thảo luận tiết dạy nhanh,

(chủ yếu là đại diện) GV dạy

trở thành mục tiêu bị phân

tích, mổ xẻ các thiếu sót.

- Không khí các buổi SHCM

nặng nề, căng thẳng, quan hệ

giữa các GV thiếu thân thiện.

- Cuối buổi thảo luận người

chủ trì tổng kết PP như thế

nào, điều chỉnh những gì, có

đạt đươc BH không? Thống

nhất xếp loại

4 Thảo luận giờ dạy minh hoạ

- Người dạy chia sẻ mục tiêu bài học, những

ý tưởng mới, những cảm nhận của mình qua giờ học.

- Người dự đưa ra các ý kiến nhận xét, góp ý

về giờ học theo tinh thần trao đổi, chia sẻ, lắng nghe mang tính xây dựng ; tập trung vào phân tích các hoạt động của HS và tìm

ra các nguyên nhân.

- Không đánh giá, XL người dạy mà coi đó

là BH để mỗi GV tự n/c và học hỏi.

- Người chủ trì tôn trọng và lắng nghe tất cả

ý kiến của GV, không áp đặt ý kiến của mình hoặc của một nhóm người Tóm tắt các vấn đề thảo luận và đưa ra các biện pháp hỗ trợ HS.

Sinh hoạt CM truyền thống Sinh hoạt CM theo NCBH

5 Kết quả

* Đối với HS

- Kết quả học tập của HS ít

được cải thiện.

- Quan hệ giữa các HS trong

giờ học thiếu thân thiện, có sự

phân biệt giữa HSG với HS yếu

kém

5 Kết quả

* Đối với HS

- Kết quả của HS được cải thiện.

- HS tự tin hơn, tham gia tích cực vào các hoạt động học, không có học sinh nào bị “bỏ quên”.

- Quan hệ giữa các học sinh trở nên thân thiện, gần gũi về khoảng cách kiến thức.

III Sự khác nhau giữa SHCM truyền thống với SHCM theo NCBH.

Sinh hoạt CM truyền thống Sinh hoạt CM theo NCBH

5 Kết quả

* Đối với GV

- Các PPDH mà GV sử dụng

thường mang tính hình thức,

không hiệu quả Do dạy học một

chiều nên GV ít quan tâm đến

HS.

- Quan hệ giữa GV và HS thiếu

thân thiện, cởi mở.

- Quan hệ giữa các GV thiếu sự

cảm thông, chia sẻ, luôn phủ nhận

lẫn nhau.

5 Kết quả

* Đối với GV

- Chủ động sáng tạo, tìm ra các biện pháp để nâng cao chất lượng dạy và học.

- Tự nhận ra hạn chế của bản thân để điều chỉnh kịp thời.

- Quan tâm đến những khó khăn của

HS, đặc biệt là HS yếu, kém.

- Quan hệ giữa đồng nghiệp trở nên gần gũi, cảm thông, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau.

III Sự khác nhau giữa SHCM truyền thống với SHCM theo NCBH.

IV Điều kiện đảm bảo cho SHCM theo NCBH

1 Đối với cán bộ quản lí

- Coi SHCM là biện pháp quan trọng để thay đổi chất lượng học tập của HS.

- Đánh giá sự linh hoạt sáng tạo của của từng GV.

- Chỉ đạo sát hoạt động SHCM, là người điều hành chính trong buổi SHCM.

- Có cơ hội bám sát chuyên môn, hiểu được nguyên nhân của những khó khăn trong quá trình dạy và học để có biện pháp hỗ trợ kịp thời

- Quan hệ giữa cán bộ quản lí và GV gần gũi, cảm thông và chia sẻ….

IV Điều kiện đảm bảo cho SHCM theo NCBH

2 Đối với GV:

- Tích luỹ kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn và đổi mới PPDH, kĩ thuật dự giờ theo hướng dạy học tích cực, lấy việc học của HS làm trung tâm của GV khi tham gia SHCM theo NCBH.

- Tự nguyện đăng kí dạy minh họa, tích cực sáng tạo, biết áp

dụng những ý tưởng phương pháp mới để thiết kế bài học

- Học cách quan sát tinh tế, nhạy cảm việc học của HS.

- Hiểu sâu, rộng hơn về HS và đồng nghiệp Hình thành sự chấp nhận lẫn nhau giữa GV với GV và giữa GV với HS.

- Cùng nhau xây dựng và tạo nên văn hoá nhà trường.

- Tạo cơ hội cho CBQL, GV hiểu về quy định, chính sách của ngành và công việc của mỗi GV.

3 Điều kiện của nhà trường

* Thời gian, dạy minh họa:

- Mỗi học kì thực hiện 02 lần => cả năm 4 lần (không kể chuyên đề

thường xuyên) Thời gian thực hiện từ 2,5 đến 3 giờ cho hoạt động

dự giờ, phân tích bài dạy minh họa.

- Lên kế hoạch thời gian cố định cho các buổi SHCM trong NH.

- Các bài dạy minh họa cần luân phiên theo các môn học, khối

lớp…

* Dự giờ , thảo luận

- Số lượng GV dự giờ trong giờ học minh họa không nên quá đông (khoảng 25-30 người) Tất cả GV dự giờ đều tham gia thảo luận.

- Các GV cần học cách quan sát Chỉ ra thực tế và có bằng chứng (quay video, chụp ảnh)

- Nêu lại những ấn tượng của mình khi quan sát học sinh học.

IV Điều kiện đảm bảo cho SHCM theo NCBH

* Thảo luận sau giờ dạy:

+ Những người tham dự thảo luận chia sẻ những quan sát, suy nghĩ, cảm nhận của mình về giờ học Mô tả tình huống học tập có vấn đề, chi tết hoạt động của học sinh hay nhóm HS, phân tích NN của hiện tượng đó và đưa ra giải pháp cần thiết.

+ HS học tập như thế nào, có hứng thú và đạt kết quả cao hay không? Những khó khăn HS gặp phải trong giờ học?

+ Các nội dung, hoạt động học tập có phù hợp với khả năng nhận thức của HS không? Các em có cơ hội giúp đỡ nhau trong học tập không?

+ Những điều mình học được qua bài dạy minh họa, rút kinh nghiệm, học hỏi từ những vấn đề đồng nghiệp gặp phải.

Vậy vấn đề đổi mới sinh hoạt chuyên môn dựa trên NCBH:

=> Thực tế là việc dự giờ tiết dạy của giáo viên thông qua quan sát và đánh giá khả năng lĩnh hội tri thức của HS

mà nhằm khuyến khích GV tìm ra nguyên nhân tại sao HS chưa đạt kết quả như mong muốn và có biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học, tạo cơ hội cho HS được tham gia vào quá trình học tập; giúp GV có khả năng chủ động điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy sao cho phù hợp với từng đối tượng HS.

V Các bước tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo NCBH

a Nhóm trưởng cần xác định mục tiêu kiến thức và kĩ năng mà

HS cần đạt được khi tiến hành nghiên cứu Đề xuất với thành viên trong tổ (nhóm) CM GV trong tổ (nhóm) sẽ thảo luận chi tiết, cụ thể chọn bài học, thời gian tiến hành bài dạy, lớp thực hiện bài dạy minh họa, GV thực hiện dạy minh họa.

b GV trong tổ (nhóm) thảo luận xây dựng giáo án cho bài học minh họa.

+ Cần xác định mục tiêu, phương pháp trong bài học.

+ Đặt câu hỏi xem đây là loại bài học gì?

+ Cách giới thiệu bài học như thế nào?

+ Sử dụng các PP và phương tiện dạy học thế nào cho đạt hiệu quả cao?

V Các bước tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo NCBH

1 Bước 1 Xây dựng kế hoạch bài học

Tóm lại: Sau khi kết thúc cuộc thảo luận, GV thực hiện dạy minh họa sẽ nghiên cứu, phát triển… các ý kiến góp ý của tổ CM (nhóm) GV thực hiện hoàn thiện GA dạy minh họa và chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho tiết dạy.

1 Bước 1 Xây dựng kế hoạch bài học.

+ Nội dung bài học chia ra những đơn vị kiến thức nào?

+ Dự kiến tổ chức hoạt động dạy học nào tương ứng?

+ Dự kiến tích hợp nội dung giáo dục nào là phù hợp?

+ Dự kiến cách suy nghĩ, khả năng tiếp nhận của HS vào bài

học, các tình huống dạy học xảy ra, dự kiến cách kết thúc bài học LK

III Các bước tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo NCBH

- Sau khi hoàn thành xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết, GV sẽ dạy minh hoạ bài học nghiên cứu ở một lớp đã chuẩn bị trước.

- Các yêu cầu cụ thể của giờ dạy minh họa như sau:

+ Chuẩn bị lớp dạy minh hoạ, bố trí lớp có đủ chỗ ngồi quan sát thuận lợi cho người dự.

+ Điều chỉnh số lượng người dự ở mức vừa phải, không quá đông.

+ Việc dự giờ cần đảm bảo không ảnh hưởng đến việc học của học sinh, không gây khó khăn cho người dạy minh hoạ.

2 Bước 2 Tiến hành bài học và dự giờ

V Các bước tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo NCBH

SƠ ĐỒ LỚP DẠY MINH HỌA

Vị trí này việc quan sát của GV bị hạn chế)

Học sinhHọc sinhHọc sinh

2 Bước 2 Tiến hành bài học và dự giờ

V Các bước tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo NCBH

Sinh hoạt CM truyền thống Sinh hoạt CM theo NCBH

- GV dạy và dự cần quan sát học sinh học, cách phản ứng của

học sinh trong giờ học, cách làm việc nhóm HS, những sai lầm học sinh mắc phải, thái độ tình cảm của học sinh Quan sát tất

cả đối tượng học sinh, không được “bỏ rơi” một HS nào.

- GV dự từ bỏ thói quen đánh giá giờ qua hoạt động của GV dạy, người dự cần học tập, hiểu và thông cảm với khó khăn của người dạy Đặt mình vào vị trí của người dạy để phát hiện những khó khăn trong việc học của HS để tìm cách giải quyết.

2- Bước 2 Tiến hành bài học và dự giờ

V Các bước tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo NCBH