TẬP HUẤN GIẢNG DẠY BỘ TÀI LIỆU THỰC HÀNH KỸ NĂNG SỐNG ThS Bùi Thanh Huyền

Thông điệp cần lưu tâm- Việc huấn luyện kỹ năng sống đòi hỏi phải tiến hành bằng một hệ phương pháp đa dạng và đồng bộ mà nổi rõ lên là phương pháp: thực hành, trải nghiệm - Cần hiểu rằn

Trang 1

TẬP HUẤN GIẢNG DẠY BỘ TÀI

LIỆU THỰC HÀNH KỸ NĂNG SỐNG

ThS Bùi Thanh Huyền

Trang 2

GIỚI THIỆU CHUNG

1 CĂN CỨ CHỈ ĐẠO

Quyết định

1501/QĐ-TTg

Ban hành ngày 28/08/2015 v vi c ề ệ “Phê duy t đ ệ ề

án Tăng c ườ ng giáo d c lý t ụ ưở ng cách m ng, đ o ạ ạ

đ c, l i s ng cho thanh niên, thi u niên và nhi đ ng ứ ố ố ế ồ giai đo n 2015 – 2020” ạ

Trang 3

1 CĂN CỨ CHỈ ĐẠO

Công văn

2368/QĐ-BGDĐT

B GD&ĐT ban hành ngày 13/7/2017 ộ : Quy t ế

đ nh phê duy t b tài li u “Th c hành kỹ năng ị ệ ộ ệ ự

s ng” dành cho c p ti u h c và trung h c c s ố ấ ể ọ ọ ơ ở

Công văn

3225/BGDĐT

-CTHSSV

B GD&ĐT ban hành ngày 27/7/2017 v vi c ộ ề ệ

H ướ ng d n tri n khai b tài li u Th c hành kỹ ẫ ể ộ ệ ự năng s ng ố

Trang 4

2 TỔNG QUAN VỀ BỘ SÁCH

• Bộ tài liệu gồm 9 cuốn, dành cho học sinh Tiểu học

và Trung học cơ sở

• Với mỗi cấp học nội dung sẽ xoay quanh các nhóm

kỹ năng chính phù hợp với lứa tuổi của các em học sinh, cụ thể:

Tiểu học

1 Nhóm kỹ năng bảo vệ và phát triển bản thân

2 Nhóm kỹ năng giao tiếp bạn bè

3 Nhóm kỹ năng ứng xử trong gia đình

4 Nhóm kỹ năng học tập và giao tiếp ở trường học

5 Nhóm kỹ năng giao tiếp và ứng xử xã hội

6 Nhóm kỹ năng sinh tồn

Trang 5

 THCS

1 Nhóm kỹ năng nhận biết bản thân và sống tích cực

2 Nhóm kỹ năng chung sống với người khác

3 Nhóm kỹ năng quyết định và giải quyết vấn đề

Trang 6

Hoạt động: Khởi động

- Hãy xung phong lên nào

- Hãy cố gắng tham gia một cách tích cực anh chị nhé!

- Phần thưởng thú vị sẽ thuộc về anh chị nếu anh chị chiến thắng!

- Nào, chúng ta cùng bắt đầu!

- 1,2,3.

Trang 7

PHƯƠNG PHÁP HUẤN LUYỆN

KỸ NĂNG SỐNG HIỆU QUẢ

Trang 8

Thông điệp cần lưu tâm

- Việc huấn luyện kỹ năng sống đòi hỏi phải tiến hành bằng một hệ phương pháp đa dạng và đồng bộ mà nổi rõ lên là phương pháp: thực hành, trải nghiệm

- Cần hiểu rằng việc huấn luyện kỹ năng sống bằng bất

cứ hình thức nào cũng phải để cho người học để trải nghiệm đích thực, để “vỡ” được mô hình kỹ năng cụ thể cần lĩnh hội và biết được các thao tác cần thực hiện trong kỹ năng đấy để thực hiện

- Phương pháp huấn luyện kỹ năng sống cần dựa trên hay hướng về phương pháp “học” của người học: học tích cực, khám phá và trải nghiệm cụ thể

Trang 9

Tiêu chí chọn hoạt động trong kế hoạch rèn luyện KNS

1 Một thời lượng 2h nên có số lượng hoạt động vừa phải (6 – 10)

2 Các hoạt động phải đảm bảo hướng đến và vừa sức người học

3 Nên dự trù những hoạt động dự phòng như “phao cứu trợ”

4 Các hoạt động xen kẽ hoạt động động và tĩnh

5 Các hoạt động đan xen giữa trò chơi, bài tập, thực hành, thảo luận

6 Các hoạt động hướng nguời học đến sự trải nghiệm thực sự

7 Cần lồng ghép hoạt động cá nhân, nhóm và tập thể

8 Các hoạt động phải phục vụ cho kiến thức và kỹ năng cần xác lập

9 Các hoạt động cần phải đa dạng để gợi sự hào hứng và thi đua giữa

các cá nhân và giữa các nhóm

Trang 11

* Học lồng ghép với chơi, trải

nghiệm

- Nếu chỉ tập trung vào học  không

hứng thú và không thoải mái; chương

trình KNS cần pha chút sắc màu vui

chơi để làm “giãn nở” không khí học

- Xen kẽ và lồng ghép hoạt động thích

hợp để học viên “trải nghiệm” đích

thực kỹ năng sống đó qua hoạt động:

“học bằng trải nghiệm” (learn by

doing) – Nhà TLH Mĩ John Dewey

- Cần xem xét các mức độ của sự trải

nghiệm để ứng dụng hiệu quả

Trang 12

* Học thông qua trao đổi, thảo

luận và hoạt động nhóm

- Thật là thiếu sót nếu không để

người học cọ xát, gặp gỡ, trao

đổi, thảo luận nhóm với nhau

- Khi thảo luận, người học

không những rèn luyện cho

mình nhiều kỹ năng mà còn hình

thành phẩm chất: tự tin, tôn

trọng nhau, chia sẻ, cảm thông

- Được thảo luận, tương tác là cơ

hội rất tốt để người học “gọt

giũa”, tự điều chỉnh bản thân

Trang 13

Hoạt động: Vận động tự do, sáng

tạo

Hãy vận động theo chiếc bong bóng bạn nhé! Bắt đầu!

Trang 14

* Kết hợp xen kẽ các hoạt động tĩnh và động, cá nhân và tập thể

- Giáo viên phải là “nhạc trưởng” ẩn mình để điều khiển và kiến tạo bầu không khí lớp học lúc trầm lúc bổng bằng cách xen kẽ các hoạt động tĩnh và động

- Hoạt động tĩnh  tiếp thu tri thức mới mà cần phải có sự tập trung của chú ý, nỗ lực của tư duy

- Hoạt động động sẽ tạo nên không gian sôi nổi để đẩy lớp học lên cao trào của trao đổi, thảo luận

 Sự đan xen các hoạt động tĩnh và động như thế chắc chắn sẽ tạo nên một sắc thái mới cho buổi học

Trang 15

* Chú ý đến sự kết nối giữa

học một mình và học cùng

với nhóm:

- Đôi khi một không gian riêng

biệt sẽ giúp cho mỗi học viên

tập trung suy nghĩ và làm việc

hiệu quả hơn;

- Để có cái nhìn đa chiều và

tiếp thu nhiều ý kiến, cá nhân

cần phải hòa mình vào một tập

thể để có cơ hội trình bày kết

quả và tranh thủ sự góp ý

Trang 16

Trò chơi: Ngày nhận lương

Luật chơi:

•Lương có được: ngày 30

•Luân phiên đếm từ 1 đến 30, tối đa 3 số liên tiếp trong 1 lần đếm

•Ai chạm tới mốc 30 trước là người thắng cuộc

Trang 17

* Học thông qua trò chơi, bài tập thi đua nhằm tạo

sự hào hứng và cạnh tranh lành mạnh giữa các cá nhân cũng như giữa các nhóm với nhau

- Mỗi người học đều mong muốn thể hiện và khẳng định ví trí của mình trong mắt bạn đồng trang lứa

- Phân chia ranh giới giữa người học sẽ giúp họ ý thức được: họ phải có trách nhiệm để xây dựng và giành thắng lợi về cho phía đội mình

- Chính sự thi đua và cạnh tranh lành mạnh này sẽ là

“bàn tay vô hình” để góp phần nâng cao thành quả học tập của cá nhân nói riêng và cả lớp nói chung đặc biệt khi rèn luyện hay thực hành KNS

Trang 18

Xuất phát từ những điều trên:

- Người huấn luyện kỹ năng sống cần thể hiện vai trò là nhà đầu tư, nhà tổ chức, trọng tài ẩn mình đằng sau kế hoạch rèn luyện kỹ năng sống chuyên biệt hay lồng ghép…

- Ngay từ khâu xây dựng kế hoạch huấn luyện kỹ năng sống, người dạy, người huấn luyện phải đầu tư tâm trí, nỗ lực để:

+ Khám phá nhu cầu người học,

+ Chuyển tải những thông điệp cần thiết về mô hình kỹ năng;

+ Xây dựng hoạt động hấp dẫn, sáng tạo nhằm khơi gợi hứng thú cho người học và tự tổ chức trải nghiệm các hoạt động đó cùng nhau để lĩnh hội đặc điểm, mô hình kỹ năng

+ Ứng dụng kỹ năng ngay trong những hoàn cảnh thực tế dù chỉ là thao tác ban đầu hay định hướng ứng dụng

Trang 19

• Hãy tìm những hoạt động kết thúc bài huấn luyện kỹ năng sống thật hợp lý

THEO BẠN, TIÊU CHÍ LỚN NHẤT CẦN ĐẢM BẢO LÀ

Trang 20

VẤN ĐỀ TỐI QUAN TRỌNG

• HIỂU ĐƯỢC “CỐT LÕI” CỦA KỸ NĂNG

• NẮM ĐƯỢC MÔ HÌNH KỸ NĂNG

• THAO TÁC HÓA CÁC “THAO TÁC” CẦN THỰC

HIỆN HOẶC CÁC “KỸ NĂNG” RIÊNG LẺ TRONG

KỸ NĂNG ẤY – “MỔ XẺ KỸ NĂNG”

• PHÂN TÍCH ĐƯỢC CÁC “BIỂU HIỆN” HOẶC NHỮNG

YÊU CẦU CỦA KỸ NĂNG TRONG THỰCTIỄN

• XÂY DỰNG ĐƯỢC CÁC HOẠT ĐỘNG ĐỂ NGƯỜI ĐƯỢC HUẤN LUYỆN TRẢI NGHIỆM BẰNG CÁC HÌNH THỨC KHÁC NHAU ĐỂ “THẤM” VÀ “THAY ĐỔI” TRÊN BÌNH DIỆN: HÀNH ĐỘNG, HÀNH ĐỘNG

VÀ HÀNH ĐỘNG

Trang 21

- Không được đếm khi vỗ tay, chỉ ra hiệu lệnh

- Không được tạo ra pháo lép

- Tạo ra âm thanh to, rõ, vang…

- Không được quấy phá nhóm khác

Hoạt động: Vỗ tay cho đều

Trang 22

Yêu cầu về kỹ thuật: trò chơi

• Người học được tham gia trò chơi một cách sinh động và thú vị

• Cần xác định điểm đến của trò chơi hay mục tiêu rõ ràng nhất của trò chơi (gắn với KNS nào, thao tác hay thành phần nào trong KNS)

• Cần cho người học trải nghiệm đích thực qua trò chơi và chốt được ý dựa trên cảm xúc hay vấn đề người học phát hiện hay giải quyết

• Không được khai thác quá sức tính vui đùa, tính khám phá, sự ăn thua, sự phiêu lưu hay kỳ thú của trò chơi mà quên đi trọng điểm cần hình thành: KNS

Trang 23

XÂY DỰNG KẾ HOẠCH

TỔ CHỨC THỰC HÀNH

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SỐNG

Trang 26

2 Chuẩn bị:

– Điều kiện về cơ sở vật chất

– Điều kiện về người học

– Điều kiện triển khai các hoạt động

Trang 27

TỰA BÀI HOẶC CHỦ ĐỀ, DỰ ÁN

Tên người thực hiện

Một gợi ý tham khảo

Các thông tin khác

Trang 28

• Hoạt động 1:

- Yêu cầu của hoạt động, luật chơi, nội dung

- Nội dung cần trải nghiệm, nội dung có liên quan

Mô tả các hoạt động cụ thể

Trang 29

Bảng: Mô tả trình bày hoạt động trong

– Luật chơi (nếu có)

– Những trải nghiệm ở người học.

– Sự lồng ghép các thao tác trong cấu trúc của kĩ năng sống hay mô hình của kĩ năng sống (nếu cần nhấn mạnh) Có thể chốt các thông điệp cần trải nghiệm hay các cảm xúc hoặc định hướng thói quen cần thực hiện hay cần thay đổi.

– Các lưu ý hay các gợi ý cần thiết như: ghi nhớ, định hướng vận dụng, nguyên tắc làm chủ kĩ năng sống cụ thể…

Trang 30

• Slide hoạt động phải có gợi ý chi tiết (Nếu cần thì hướng dẫn ở Click to add notes) Mỗi bài 60 phút đầu tư khoảng 5 hoạt động ấn tượng.

• Sau slides hoạt động là slides có chữ để dưới dạng ý chính, ngắn gọn, không ghi quá dài

• Các hoạt động, bài tập hay bài tập nhận thức vui lòng ghi hướng dẫn ở Click to add notes

Trang 31

Hoạt động: Xem và đoán

Clip

Trang 32

• Không nên nặng nề về câu chữ theo kiểu kiến thức hay định nghĩa kỹ năng

• Không quá câu nệ về hình ảnh theo kiểu minh họa quá sát sườn hay trực quan giản đơn

• Cần chốt ý mô hình, thao tác KN hay điều cần rèn

• Có slides tài liệu tham khảo

• Có slides xin chân thành cảm ơn

• Chọn slides mẫu màu đỏ, màu vàng

• Co chữ hoạt động ở tựa là 36, chữ ở trong bài là 32 -

36 tùy theo độ kín, mỗi slides khoảng 8 - 12 dòng.

Lưu ý khi soạn kế hoạch

Trang 33

• Cải biên hoặc sưu tầm một số hình thức khởi động

• Cải biên hoặc sưu tầm nhiều trò chơi từ một đồ vật, sự vật

• Đâu sẽ là kho clip ta có thể sưu tầm để phục vụ cho các bài giảng, kế hoạch bài giảng?

• Đâu là nguồn câu chuyện anh chị có thể có để sử dụng thành dữ liệu huấn luyện KNS?

• Bài toán nhận thức hay các bài toán đố, bài toán dân gian anh chị có thể tìm ở đâu?

Lưu ý khi soạn kế hoạch

Trang 34

• Bước 1 Xác định mục tiêu

– Khảo sát mục tiêu của kĩ năng cần tổ chức rèn luyện (Mục tiêu gồm 3 mức độ hướng đến người học: biết, hiểu, vận dụng – thực hiện…)

– Điều chỉnh mục tiêu của kĩ năng cần tổ chức rèn luyện theo thực tế khả năng của người học và các điều kiện khác có liên

Các bước triển khai kế hoạch

tổ chức rèn luyện kỹ năng sống

Trang 35

• Bước 2 Lựa chọn các hoạt động cho người học

– Người dạy quan sát cấu trúc chung của các hoạt động cần hướng đến người học:

Trang 36

• Người dạy có thể điều chỉnh một phần trong cấu trúc này Phần cơ bản cần đảm bảo: Rút kinh nghiệm, Thực hành và Rèn luyện hướng đến cấu trúc hay mô hình của kĩ năng sống phải được khai thác đầy đủ.

• Người dạy xem xét nội dung của từng hoạt động hay từng phần Người dạy có thể chuyển hoá gợi ý của hoạt động thành hình thức hoạt động bản thân cảm thấy hứng thú và phù hợp nhưng hướng đến hiệu quả trên người học Ví dụ: có thể chuyển hình thức trò chơi vận động thành thi đua hay trải nghiệm tĩnh Người học cũng có thể sử dụng hoạt động thay thế.

Trang 37

• Người dạy xem xét cách tổ chức hoạt động được gợi ý, chọn lựa cách thức phù hợp với người học và các điều kiện có liên quan Lưu ý thật kĩ về luật chơi và các yêu cầu về kĩ thuật tổ chức

• Cần lưu ý trọng điểm của kế hoạch ở phần: Rút kinh nghiệm, Thực hành và Rèn luyện hướng đến cấu trúc của kĩ năng sống hay mô hình của kĩ năng sống theo định hướng trải nghiệm và thực hành

• Người dạy có thể điều chỉnh phần Định hướng vận dụng, phần Vận dụng có thể lược bớt hoặc phát triển thành hoạt động có kế hoạch, có sản phẩm.

Trang 38

• Bước 3 Xác định yêu cầu cần chuẩn bị hệ thống cho kế hoạch

– Người dạy cần xác định hình thức tổ chức các hoạt động tương ứng với đội hình của người học và một

số yêu cầu khác Hình thức chữ U và bàn rời hay chỉ có ghế mà không cần bàn học sẽ phù hợp với yêu cầu của việc tổ chức thực hành rèn luyện kĩ năng sống Lưu ý với một số kĩ năng sống cần tổ chức ngoài trời hay nhóm lớn ở những địa hình phức tạp cũng cần được xác định cụ thể.

Trang 39

– Người dạy cần xác định các điều kiện vật chất, các thiết bị phục vụ tổ chức hoạt động cụ thể hay cả kế hoạch – kịch bản Cần lưu tâm đến các học cụ hay đạo cụ thích hợp Tuy nhiên, cần chú ý nhiều nhất đến điều kiện thực tế và giải quyết vấn đề bằng khả năng sáng tạo và thích nghi của mỗi người dạy.

– Các học cụ cơ bản cần có như: giấy A4, A3, A0, giấy Ruki, giấy báo cũ, băng keo – băng dính, micro… Nếu phòng có máy chiếu và hệ thống âm thanh tốt thì đấy là điều kiện thuận tiện Tuy nhiên, ở các điều kiện khác, vẫn có thể

tổ chức chủ động bằng cách chọn hình thức phù hợp hay

Trang 40

• Bước 4 Tổ chức các hoạt động cụ thể cho người học

theo định hướng thực hành, rèn luyện

– Người dạy cần làm chủ các hoạt động cụ thể cho người học theo định hướng thực hành, rèn luyện và hướng đến người học, làm cho người học hoạt động tích cực, toả sáng, làm chủ tất cả thông điệp, xuất hiện động lực thay đổi hay thực hành…

– Người dạy cần lưu ý kĩ thuật làm chủ nhóm và lưu ý kĩ thuật phá băng nếu với các nhóm có tình “ì” hay e ngại thể hiện, thiếu tính chủ động, tích cực Phần khởi động (nếu có) và trải nghiệm dẫn nhập có thể mất nhiều thời

Trang 41

– Người dạy cần sử dụng kĩ thuật tổ chức hoạt động nhuần nhuyễn ở các yêu cầu sau:

+ Nắm chắc và làm chủ kĩ thuật của cách thức tổ chức đã lựa chọn trong hoạt động

+ Uyển chuyển và khéo léo với kế hoạch tổ chức hoạt động, tránh rập khuôn hay “nguyên bản” kế hoạch

+ Cần sử dụng các thủ thuật khen thưởng, động viên trong quá trình tổ chức hoạt động như một công cụ cần thiết

+ Cần khai thác kinh nghiệm của người học…

+ Cần phát hiện và định hướng phát triển hay điều chỉnh một vài cá nhân để đảm bảo tính rèn luyện, thực hành

Trang 42

– Cần đảm bảo thực hiện các lưu ý khi tổ chức hoạt động thực hành rèn luyện kĩ năng sống cho người học.

+ Tổ chức cho học sinh tự kiểm tra thông qua phiếu tự kiểm tra khi đã hoàn tất bài học.

+ Tuyên dương nhằm củng cố các hành vi tích cực ở người học ở nhiều môi trường, hoàn cảnh khác nhau để việc hình thành hay phát triển kĩ năng sống ở người học sẽ thực sự bền vững.

Trang 43

BÀI SOẠN GIẢNG THAM KHẢO

Trang 44

Trang 45

Trang 46

Trang 47

Trang 48

Trang 49

Trang 50

Trang 51

Trang 52

Trang 55

THÔNG TIN LIÊN HỆ

• Website: www.dtxbgd.vn

• Mọi ý kiến đóng góp xin vui lòng liên hệ:

ThS Bùi Thanh Huyền – PGĐ Công ty Đầu tư và xuất

bản giáo dục

SĐT: 0936.462.528

Email: huyen.dtxbgd@gmail.com

Trang 56

Xin cảm ơn quý vị

đã chú ý lắng nghe

Định dạng
Số trang	56
Dung lượng	5,11 MB