tai_lieu_sh_chi_doan_t22020

Cũng chính nhờ cổ tục này, mà người Huế dù đi làm ăn xa ở trong Nam ngoài Bắc, Tết đến, cũng tranh thủ về với gia đình, không chỉ để được sum họp với người sống mà còn như muốn tìm trong

ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

2020

Truyền thống

Tư tưởng

Thông tin thời sự

Ca khúc

cách mạng

Ca khúc

cách mạng

Ăn Tết Nguyên đán không phải là phong tục riêng của Huế Tuy nhiên, Tết Huế có những nét riêng thú vị Là kinh đô xưa, Huế còn giữ được nhiều cổ tục trong việc đón Tết và ăn Tết

Trước tiên, là ở phần lễ nghi, cúng kiếng Nếu ở ngoài Bắc, người ta coi lễ cúng ông Công, ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp là nghi lễ khởi sự cho một cái Tết và tổ chức rất trọng thị, thì ở Huế lễ cúng ông Táo có phần đơn giản hơn Ðối với nhiều gia đình người Huế, ngày 23 tháng Chạp đơn thuần chỉ là ngày thay bát nhang, quét dọn bàn thờ gia tiên và tiễn “ba ông đầu rau” bằng đất nung thờ trên trang bếp ra chân tường ngôi miếu hay gốc cổ thụ nơi đầu xóm để thay bằng ông Táo mới Cái không khí Tết thực sự cảm nhận được phải từ sau ngày 25 tháng Chạp, khi các phường hội thợ thuyền làm lễ cúng tổ nghề, cũng là lễ cúng tất niên, cho dẫu một số nghề vẫn còn tiếp

Tài liệu

2

Trước Tết, người Huế có thói quen đi thăm các phần mộ tổ tiên Sau khi quét dọn bàn thờ, thay cát mới cho bát nhang và đánh bóng những bộ tam sự, ngũ sự trên bàn thờ gia tiên, người ta chuẩn bị hương hoa đi thăm viếng phần mộ những người thân đã quá vãng Họ đến đó, dọn dẹp vệ sinh, chăm sóc những luống hoa, búi cỏ nơi phần mộ, rồi thắp mấy nén nhang mời người quá cố về ăn Tết với gia đình Với những người còn giữ những liên hệ ruột rà nơi quê quán thì lúc này chính

là dịp họ trở về thăm bà con nơi quê cũ, biếu người này hộp trà, người kia quả mứt

để đón Tết Ðành rằng, người xứ quê có thể mua sắm thật dễ dàng những thứ ấy nơi chợ huyện, chợ làng, nhưng họ thật sự trân quý những món quà này bởi đó là tấm lòng của những người ly hương nhưng không ly tổ Và họ cũng hào hiệp đáp lễ  người miệt phố bằng dăm ba ký nếp, cân đậu hay nhành mai chúm chím nụ vàng, lòng những mong cái Tết nơi phố phường sẽ thấm đẫm tình quê hương bản quán

Với các bà, các chị, Tết là dịp để họ trổ tài nữ công gia chánh Ngày trước, dường như người ta tự làm tất cả các món ăn mặn ngọt, chay tịnh mà không phải mua thứ gì Tết Huế có hàng trăm món ăn: mặn thì có bánh tét, dưa món, thịt bò dầm nước mắm, giò heo bó, chả thủ, nem tré, kim chi chuối chát, hành muối, kiệu chua ; ngọt thì đủ loại mứt bánh: mứt gừng, mứt dừa, mứt khoai lang, mứt bí đao, mứt hạt sen, mứt me, mứt cốc, mứt xoài, bánh in, bánh thuẫn, bánh dẽo, bánh bó, chè xanh đánh, chè đông sương, chè khoai tía Ðồ ăn mặn có món gì thì đồ chay

có món đó

Huế vốn nổi tiếng với các món cỗ chay cao cấp trong cung đình xưa và hầu hết các bà nội trợ đất thần kinh đều biết nấu được một, hai món chay đặc sắc Nhờ thế mà

cổ chay ngày Tết rất phong phú và đặc sắc Ngày nay, tuy hàng quà bánh trái tràn ngập chợ Tết nhưng đa phần phụ nữ Huế vẫn thích tự mình làm các món nhắm như thịt dầm, kim chi và đặc biệt là dưa món, thứ không thể thiếu trong Tết Huế

Sự cúng kiếng trong ngày Tết ở Huế mới thực sự cầu kỳ Trước Tết có cúng ông Táo, cúng tổ nghề, cúng tất niên, cúng lên nêu, cúng rước ông bà về ăn Tết, cúng Thành hành khiển (thần coi sóc trong năm), cúng giao thừa Từ sáng mồng Một Tết trở đi phải cúng ông bà ngày 3 bữa, ngày sóc cúng chay, ngày thường cúng mặn Ðến chiều mồng Ba Tết phải làm cỗ cúng đưa (tiễn ông bà về lại cõi trên) Tiếp theo là cúng đầu năm, cúng sao, cúng rằm Nguyên tiêu Tôi nhớ ngày bà ngoại đương sinh, suốt ba ngày Tết hầu như bà chỉ loay hoay với chuyện cúng kiếng, nhang đèn Cũng chính nhờ cổ tục này, mà người Huế dù đi làm ăn xa ở trong Nam ngoài Bắc, Tết đến, cũng tranh thủ về với gia đình, không chỉ để được sum họp với người sống mà còn như muốn tìm trong không khí thành kính, linh thiêng ấy, hình ảnh của những người thân đã khuất bóng

Tài liệu

4

Ðêm giao thừa là lúc gia đình đoàn viên Khác với ngoài Bắc, ở Huế không có tục hái lộc đầu năm nên người Huế không ra khỏi nhà trước và sau khi giao thừa Nhờ thế

mà cây cối trong các đền chùa ở Huế vẫn giữ nguyên lộc biếc suốt cả mùa xuân Mấy năm gần đây, nhà nước có tổ chức cầu truyền hình đêm giao thừa nên một bộ phận cư dân Huế, nhất là lớp trẻ, đã biết ra khỏi nhà vào đêm trừ tịch, song ít ai trở về nhà sau lúc giao thừa Ấy là bởi cái tục đạp đất Người Bắc cũng có lệ xông đất, nhưng dân Huế đã gọi rất đúng tên cổ tục này: đạp đất Không ai muốn về nhà sau giao thừa cũng bởi họ muốn tránh việc đạp đất nhà mình Người ta mong người đến đạp đất nhà mình vào sáng mồng Một Tết là những người chức sắc, có học vấn, hay là người nhẹ vía, để tài lộc, may mắn sẽ theo họ đến với gia đình suốt cả năm sau đó Nhiều gia đình ở Huế còn “ra lệnh” cho con cái, đứa nào nặng vía thì sáng mồng 1 không được dậy sớm, có thức giấc cũng phải nằm yên, chờ đứa khác nhẹ vía hơn, được cha mẹ còm - măng từ đêm giao thừa, đặt chân xuống đất trước, lúc đó những đứa khác mới được ra khỏi giường

Người Huế thường dành ngày mồng Một để đi viếng mộ tổ tiên, thăm nhà thờ họ tộc, thăm ông bà, cha mẹ, chúc Tết thầy dạy nghề, dạy chữ Sang mồng Hai, mồng Ba mới tính đến chuyện viếng thăm đồng nghiệp, bằng hữu Ngày nay, tệ “viếng xếp vi tiên” cũng có le lói ở một đôi nơi, nhưng nếp lễ nghĩa xưa vẫn là phổ biến

Nói đến Tết, tất phải nói chuyện chơi Dân Huế xưa chơi Tết thật lắm trò Không kể những trò trong cung vua phủ chúa, trò vui nơi thôn dã cũng đã phong phú Trò chơi tập thể có hội bài chòi, đu tiên, đua ghe, đấu vật Nơi đầu đường, góc phố có trò chơi bài vụ, trò bầu cua tôm cá Trong gia đình có hội bài tới, xăm hường, tứ sắc, bài cẩu

Sau này, đu tiên vắng bóng, bài chòi chỉ còn lại nơi thôn dã, nhưng hội đua ghe trên sông Hương và vật võ làng Sình (Phú Mậu, Phú Vang) vẫn duy trì đều đặn Hàng năm, trong công viên Thương Bạc vẫn diễn ra hội chợ với các trò vui xuân có thưởng

và trong các gia đình người Huế tiếng gieo xúc xắc của trò xăm hường vẫn rộn vang trong ba ngày Tết

Tết ở Huế còn là dịp để muôn hoa khoe sắc Ngoài làng Chuồn chuyên nghề làm trướng liễn để treo Tết, Huế còn có làng Tiên Nộn chuyên làm hoa giấy Từ giữa tháng Chạp, hoa giấy nơi đây theo chân dân làng đi làm đẹp khắp chốn thần kinh Những đẹp nhất, vẫn là những đóa hoa đến từ những làng hoa ven sông Hương: hoa huệ Nguyệt Biều, hoa cúc Bãi Dâu, thược dược Phú Thượng, hoa mai Dương Xuân Tất cả đều tụ hội về công viên Phu Văn Lâu cả tuần trước Tết, để từ đó tỏa ra làm đẹp cho mọi miền, mọi nhà của xứ Huế trong dịp Tết Khoảng chục năm trở lại đây, đi chợ hoa đã trở thành một thói quen của người Huế Ðến chợ hoa, nếu tinh ý, bạn sẽ nhận ra tính cách, khiếu thẩm mỹ, trình độ học vấn và cả sự sang hèn của những hạng người mua hoa và thưởng hoa Ðó cũng là một thú vui của Tết Huế vậy

Tài liệu

6

Hồ Chủ Tịch nói về “Ngày Tết và tiết kiệm”

Đón xuân mới, mừng Tết đến là dịp để mỗi chúng ta thắp nén hương nhớ về cội nguồn tổ tiên, ông cha; cầu mong cho ''Quốc thái dân an'' Cũng là dịp thảnh thơi đi lại với nhau để cầu chúc năm mới, mọi người ai cũng dồi dào sức khỏe, đem hết trí lực góp phần xây dựng quê hương Có lẽ từ cơ quan, gia đình đến cá nhân ai cũng hồ hởi, phấn khởi Thế nhưng đâu đó cũng có sự lạm dụng đón xuân về để tổ chức vui chơi linh đình, tốn kém, thậm chí còn có nội dung trái với truyền thống, lối sống văn hóa của dân tộc ta. 

Sinh thời, Bác Hồ của chúng ta có viết tác phẩm: ''Mừng Tết Nguyên Đán", Người căn dặn: ''Suốt năm chúng ta thi đua lao động, sản xuất, những ngày Tết Nguyên Đán, chúng ta vui chơi một hôm để chào xuân Việc đó cũng đúng thôi Nên chúng ta mừng xuân một cách vui vẻ và lành mạnh Nếu có bao nhiêu tiền bỏ ra mua sắm hết để đánh chén lu bù, thế là mừng xuân một cách lạc hậu, thế là lãng phí, thế là không xuân'' Với lòng nhân ái bao la, vào những dịp Tết, Bác thường đi chúc Tết không những ở các cơ quan xí nghiệp mà còn đến thăm các gia đình lao động, lam lũ làm ăn Qua những câu chuyện ghi lại, chúng ta còn nhớ: Bác đến thăm một gia đình mà trong nhà ngày Tết chẳng có gì, đêm giao thừa còn phải đi gánh nước thuê kiếm tiền Bác đã nói trong xúc động: ''Bác không đến thăm cô chú thì thăm ai?" Ngày mùng 1 Tết năm 1965, sau khi thăm các cơ quan, đoàn thể ở Hà Nội, Bác đến thăm công trường Việt Trì và phát biểu trước cán bộ, công nhân, chuyên gia các nước bạn đang giúp ta với những lời đầy tình cảm: ''Cán bộ phải chú ý chăm lo sinh hoạt của anh em trong ngày Tết

Đối với các đồng chí công nhân, cán bộ bạn bè giúp ta mà các đồng chí ấy xa nhà trong dịp Tết Nguyên Đán này, ta càng chú ý săn sóc Các anh em công nhân người Âu, Phi lâu nay sống đã quen với phong vị Tết Việt Nam, nên làm sao cái Tết của xây dựng vui vẻ hơn kháng chiến, song phải tránh những lãng phí không cần thiết” Chúng ta không khỏi xúc động về những tình cảm ấy mà Người không chỉ dành riêng cho nhân dân mình mà còn cho khắp bè bạn năm châu Đâu chỉ dừng ở

đó, Người còn lo xa, căn dặn chúng ta phải tiết kiệm, chống lãng phí Việc cần kiệm

để xây dựng nước nhà, mà không ai được phép quên nhiệm vụ ấy Người cũng chỉ ra những việc đáng chê trách khi phát hiện có những nơi làm không đúng Trong tác phẩm ''Mừng Tết Nguyên Đán như thế nào?'' Bác còn viết: “Vừa rồi, vì được mùa to

20 xã ở huyện Yên Thành (Nghệ An) đã liên hoan hết 123 con lợn, 8 con bò, 3 con bê; đó là chưa kể số tiền chi tiêu vào, muối, gạo, rượu, chè Cũng chưa kể những ngày lao động của bà con 20 xã đã mất toi! Lãng phí tiền của và công sức là như vậy, là lỗi tại ai? Lỗi tại cán bộ huyện, cán bộ xã, lỗi tại đảng viên và chi bộ''

Với việc mừng Tết Nguyên Đán, đã có lần Bác căn dặn:

''Mừng xuân mừng cả thế gian Phải đâu lãng phí cỗ bàn mới xuân”

Tấm lòng của Bác mới bao dung và nhân hậu làm sao, Người nghĩ đến tất cả thế gian khi mùa xuân về Bác nghĩ mùa xuân là biểu tượng hòa bình, sinh sôi, nảy nở bao điều tốt đẹp và nó phải đến với tất cả mọi người thì điều đó mới thực sự hạnh phúc Mùa xuân chẳng phải của riêng ai và ai cũng có quyền hưởng Trong bài ''Mừng xuân vĩ đại" Bác viết: ''Xưa kia người ta chỉ mừng xuân hẹp hòi trong khuôn khổ gia đình với những câu chúc tụng nhau ''Ngũ phúc lâm môn, tam dương khai thái'' Ngày nay chúng ta mừng xuân rộn rã, từ gia đình đến cả nước, đến khắp thế giới'' Là con cháu của Bác Hồ, chúng ta sẽ cảm thấy xấu hổ và buồn thay cho những

ai còn tư tưởng chi lo vun vén cái tết của riêng mình!

Một lần nữa, đất nước ta đón xuân về, Tết Nguyên Đán đến, dân tộc ta lại nhớ đến Bác Hồ và những lời căn dặn của Bác Những điều đó còn vang vọng mãi

Tài liệu

8

* Chuyện về Bác:

BÁC HỒ VỚI LỜI KHẲNG ĐỊNH: ĐẢNG TA THẬT LÀ VĨ ĐẠI

Phát biểu tại lễ kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập Ðảng (1960), Bác Hồ nói:

"Với tất cả tinh thần khiêm tốn của người cách mạng, chúng ta vẫn có quyền nói rằng: Ðảng ta thật là vĩ đại!"

Ðảng ta vĩ đại thật Vì Ðảng ta là con nòi xuất thân từ giai cấp lao động Từ ngày

bị đế quốc Pháp xâm chiếm, nước ta là một xứ thuộc địa, dân ta là vong quốc nô, Tổ quốc ta bị giày xéo dưới gót sắt của kẻ thù hung ác Trong mấy mươi năm khi chưa có Ðảng, tình hình đen tối như không có đường ra

Từ ngày mới ra đời, Ðảng ta liền giương cao ngọn cờ cách mạng, đoàn kết và lãnh đạo toàn dân ta tiến lên đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp Mầu cờ đỏ của Ðảng chói lọi như mặt trời mới mọc, xé tan cái màn đêm đen tối, soi đường dẫn lối cho nhân dân ta vững bước tiến lên con đường thắng lợi trong cuộc cách mạng phản đế, phản phong

Ðảng ta vĩ đại thật Nhưng thắng đế quốc và phong kiến là tương đối dễ; thắng bần cùng và lạc hậu còn khó hơn nhiều Ngày nay ở miền Bắc hoàn toàn giải phóng, Ðảng đoàn kết và lãnh đạo nhân dân ta thi đua kiến thiết chủ nghĩa xã hội, xây dựng đời sống vui tươi, no ấm và mỹ tục, thuần phong

Ðảng ta vĩ đại, vì ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân, của dân tộc, Ðảng ta không có lợi ích gì khác

Có lẽ đây là lần đầu tiên, Bác khẳng định Ðảng ta thật là vĩ đại! nhưng cũng sẽ không thừa khi nhắc lại lời Bác trong Báo cáo Chính trị tại Ðại hội II của Ðảng (1951): Chẳng những giai cấp lao động và nhân dân Việt Nam ta có thể tự hào, mà giai cấp lao động và những dân tộc bị áp bức nơi khác cũng có thể tự hào rằng: lần này là lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa, một đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, đã nắm chính quyền toàn quốc

Nguồn: Hồ Chí Minh tuyển tập, NXB Chính trị quốc gia, 2002

BÁC HỒ VỚI VIỆC NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG,

QUÉT SẠCH CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

Ngày 3-2-1969, nhân kỷ niệm 39 năm Ngày thành lập Ðảng, Báo Nhân Dân đã đăng trang trọng trên trang nhất bài Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân của Bác Hồ,

ký tên TL Nội dung của bài báo chính là ở vấn đề mà Bác thường xuyên quan tâm trong suốt mấy chục năm qua.

Chuyện kể lại: Lần này, sau một thời gian suy nghĩ, ngày 25-1-1969, Bác cho mời đồng chí phụ trách Tuyên huấn của Ðảng đến giao nhiệm vụ chuẩn bị bài viết quan trọng này Bác nói rõ mục đích, nội dung và nhấn mạnh yêu cầu: Ngắn gọn, tập trung vào chủ đề: "Quét sạch chủ nghĩa

cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng" Và đó cũng là tên của bài báo.

Ngày 28-1-1969, Bác sửa lại bài viết rồi cho đánh máy thành nhiều bản gửi đến từng đồng chí

Ủy viên Bộ Chính trị đề nghị tham gia ý kiến.

Chiều 30 tháng Giêng, Bác cùng Văn phòng đọc lại từng ý kiến đóng góp của các đồng chí

Ủy viên Bộ Chính trị, bổ sung vào bản thảo rồi cho đưa đi đánh máy.

Ba giờ rưỡi chiều ngày 1-2, đồng chí phụ trách Tuyên huấn sang gặp Bác xin bản thảo chính thức để kịp gửi đăng báo Cầm bản thảo cuối cùng do Bác tự đánh máy, liếc sang bản thảo đầu do Ban Tuyên huấn chuẩn bị, đồng chí cán bộ Tuyên huấn gượng cười thưa với Bác:

- Bác chữa hết cả rồi còn gì nữa đâu ạ!

Bác mỉm cười độ lượng:

- Bác chữa nhưng vẫn còn giữ nguyên ý chính của bài là: "Quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng" Cái đó là quan trọng nhất.

Ðồng chí phụ trách Tuyên huấn đề nghị với Bác xin sửa lại đầu đề Ðưa vế "nâng cao đạo đức cách mạng" lên trước, chuyển vế "quét sạch chủ nghĩa cá nhân" ra sau, với lý do là cán bộ, đảng viên ta nói chung là tốt, ưu điểm là cơ bản Ðồng chí cán bộ Văn phòng cũng nhất trí với ý kiến đó.

Bác Hồ im lặng suy nghĩ, cuối cùng Bác nói:

- Ý kiến của các chú, Bác thấy cũng có lý Nhưng Bác vẫn còn phân vân điều này: gia đình các chú tiết kiệm mua sắm bàn ghế, giường tủ mới Vậy trước khi kê vào, các chú có quét dọn hay cứ để rác rưởi bẩn thỉu mà khiêng giường ghế bàn tủ vào.

Hai cán bộ Tuyên huấn và Văn phòng thật sự bất ngờ trước cách đặt vấn đề của Bác, đang lúng túng chưa biết trả lời thế nào thì Bác đã nói:

- Vì cả hai chú đã đề nghị, là đa số Bác đồng ý nhượng bộ, đổi lại tên đầu bài: "Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân" Nhưng ở trong bài thì dứt khoát phải để nguyên ý của Bác "Quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng".

Bác Hồ là thế đấy Luôn cẩn trọng trong từng ý, từng lời, từng câu chữ Chẳng vậy mà gần nửa thế kỷ đã qua, bài báo ấy của Bác vẫn có giá trị để đời cho sự nghiệp xây dựng, chỉnh đốn Ðảng của chúng ta.

Nguồn: Sách Thư ký Bác Hồ kể chuyện, NXB Chính trị quốc gia, 2008

Tài liệu

10

Định hướng chiến lược trong thư Bác gửi

cho cán bộ ngành Y tế

Từ ý nghĩa to lớn của bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi cho đội ngũ cán bộ ngành Y tế, ngày 6-2-1985, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành Quyết định số 39/HĐBT lấy ngày 27-2 hằng năm làm “Ngày Thầy thuốc Việt Nam” Kể từ đó, ngày 27-2 đã trở thành Ngày truyền thống của ngành Y tế.

BA CHỈ ĐẠO CHIẾN LƯỢC

Cách đây 65 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho Hội nghị cán bộ y tế tổ chức tại Thủ đô Hà Nội (27- 2-1955) Bức thư được đăng trên báo Nhân Dân ngày 27- 2-1955 Thư của Người dù chỉ có 386 chữ, nhưng đã thể hiện sự chỉ đạo sâu sắc, khoa học, mang tính định hướng chiến lược cho ngành Y tế Việt Nam

Một là, “đoàn kết là sức mạnh”, vì “đoàn kết là sức mạnh của chúng ta Đoàn kết

thì vượt được mọi khó khăn, giành được nhiều thành tích” Cùng chung một mục đích

là “phục vụ nhân dân” cho nên, dù công việc và địa vị khác nhau, song đội ngũ cán

bộ ngành Y cần phải “đoàn kết giữa cán bộ cũ và cán bộ mới Đoàn kết giữa tất cả những người trong ngành y tế, từ các Bộ trưởng, Thứ trưởng, bác sĩ, dược sĩ cho đến các anh chị em giúp việc”