tiet-12khai-quat-van-hoc-viet-nam-tu-cmt-8.1945-den-het-the-ki-xx

- Chủ đề bao trùm là đề cao tinh thần yêu nước, ngợi ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng.- Văn xuôi tập trung phản ánh cuộc sống chiến đấu và lao động, khắc hoạ thành công hình ảnh con người

2 Nguyễn Duy là tác giả của bài thơ nào sau đây:

a/ Mùa xuân nho nhỏ

b/ Ánh trăng

c/ Đoàn thuyền đánh cá

d/ Viếng Lăng Bác

I Khái quát về văn học Việt Nam từ CMT8 đến

1975

1 Hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá

-Văn học vận động và phát triển dưới sự lãnh

đạo sáng suốt và đúng đắn của Đảng.

- Cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc vô cùng ác liệt kéo dào suốt 30 năm.

- Điều kiện giao lưu văn hoá với nước ngoài bị hạn chế, nền kinh tế nghèo nàn chậm phát triển

Hoạt động nhóm

• Nêu chủ đề và thành tựu chủ yếu của từng chặng đường?

• Nhóm 1: Chặng đường từ 1945-1954 -kháng chiến chống thực dân Pháp

• Nhóm 2: Chặng đường từ 1955-1964- Giai đoạn đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội

• Nhóm 3: Chặng đường từ 1965-1975- kháng chiến chống Mĩ

• Nhóm 4: Văn học vùng địch tạm chiếm

2 Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu

- VH tập trung phản ánh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta

- Thành tựu tiêu biểu: Truyện ngắn và kí

Từ 1950 trở đi xuất hiện một số truyện, kí khá dày dặn.( D/C SGK).

a Chặng đường từ năm 1945-1954:

Kim Lân Tố Hữu

Nguyễn Đình Thi

- Văn xuôi mở rộng đề tài.

- Thơ ca phát triển mạnh mẽ.

- Kịch nói cũng có một số thành tựu đáng kể.(D/

c sgk)

b Chặng đường từ 1955-1964:

Xuân Diệu Huy Cận

- Chủ đề bao trùm là đề cao tinh thần yêu nước, ngợi ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

- Văn xuôi tập trung phản ánh cuộc sống chiến đấu và lao động, khắc hoạ thành công hình ảnh con người VN anh dũng, kiên cường, bất khuất.( Tiêu biểu là thể loại Truyện-

kí cả ở miền Bắc và miền Nam)

- Thơ đạt được nhiều thành tựu xuất sắc, thực sự là một bước tiến mới của thơ ca VN hiện đại

- Kịch cũng có những thành tựu đáng ghi nhận

C Chặng đường từ 1965-1975:

Nguyễn Quang Sáng Chế Lan ViênNguyễn Minh Châu

- Văn học tiến bộ thể hiện lòng yêu nước và cách mạng:

+ Nội dung: phủ định chế độ bất công tàn bạo, lên án bọn cướp nước, bán nước, thức tỉnh lòng yêu nước và tinh thần dân tộc

+ Hình thức thể loại gọn nhẹ: Truyện ngắn, thơ, phóng sự, bút kí

• VHVN 1945-1975 có những đặc điểm cơ bản nào?Nêu và giải thích, chứng minh những đặc điểm thứ nhất và thứ hai của văn học giai

đoạn này?

3 Những đặc điểm cơ bản của văn học Việt

Nam từ năm 1945 đến năm 1975

a Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng cách mạng hoá, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước

* LLST: Hình thành một lớp nhà văn mang trong mình máu thịt của tinh thần cách mạng: nhà văn – chiến sĩ

* Nội dung: phản ánh hiện thực cách mạng, văn học trước hết phải là một thứ vũ khí phục vụ sự nghiệp cách mạng

 mang đến cho văn học những phẩm chất mới:

“Sắt lửa mặt trận đang đúc nên văn nghệ mới của

chúng ta” (Nguyễn Đình Thi – Nhận đường)

* Đề tài:

-Đề tài Tổ quốc : Hình tượng chính là người chiến sĩ trên

mặt trận vũ trang, những lực lượng khác nhau như: dân quân,

du kích, TNXP, dân công hoả tuyến, giao liên…

- Đề tài xây dựng CNXH: Hình tượng chính là cuộc sống

mới, con người mới mối quan hệ giữa những người lao

động

b Nền văn học hướng về đại chúng.

• Biểu hiện trong đời sống văn học:

+ LLST: Bổ sung những cây bút từ trong nhân dân.

+ Nội dung sáng tác: Phản ánh đời sống nhân dân, tâm tư

khát vọng, nỗi bất hạnh của họ trong xã hội cũ, phát hiện khả năng và phẩm chất con người lao động Tập trung xây

dựng hình tượng quần chúng cách mạng.

+ Nghệ thuật: Giản dị, dễ hiểu, ngắn gọn, tìm đến những

hình thức nghệ thuật quen thuộc với nhân dân, phát huy thể thơ dân tộc

c Nền văn học chủ yếu mang khuynh hưướng

sử thi và cảm hứng lãng mạn

* Khuynh hưướng sử thi:

+ Đề tài: Tập trung phản ánh những vấn đề có ý nghĩa sống còn

của đất nước: Tổ quốc còn hay mất, tự do hay nô lệ.

+ Nhân vật chính: là những con người đại diện cho phẩm chất

và ý chí của dân tộc; gắn bó số phận cá nhân với số phận đất nước; luôn đặt lẽ sống của dân tộc lên hàng đầu.

+ Lời văn mang giọng điệu ngợi ca, trang trọng và đẹp tráng lệ,

hào hùng.

+ Người cầm bú t có tầm nhìn bao quát về lịch sử, dân tộc và thời đại.

Em hãy nêu những nét khái quát về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá?

II Vài nột khỏi quỏt văn học Việt Nam từ

1975 đến hết thế kỉ XX

- Đất n ớc đã thoát khỏi chiến tranh, lịch sử dân tộc ta ước đã thoát khỏi chiến tranh, lịch sử dân tộc ta lại mở ra một thời kì mới – thời kì độc lập tự do và thống nhất đất n ớc.ước đã thoát khỏi chiến tranh, lịch sử dân tộc ta

- Tuy nhiên, từ năm 1975 đến năm 1985 đất n ớc ta lại ước đã thoát khỏi chiến tranh, lịch sử dân tộc ta gặp những khó khăn, thử thách mới do hậu quả chiến tranh để lại

 Tình hình trên đòi hỏi Đảng và nhân dân ta kịp thời “Đảng và nhân dân ta kịp thời

đổi mới để thoát khỏi lạc hậu và chậm phát triển ”

Đây là “Đảng và nhân dân ta kịp thời yêu cầu bức thiết” và “Đảng và nhân dân ta kịp thời có ý nghĩa sống còn”

+ Nền kinh tế dưới sự lãnh đạo của Đảng đã có chuyển biến, đó là nền kinh tế thị trường.

• + Nền văn học nước ta có điều kiện tiếp xúc rộng rãi với văn hoá nhiều nước trên thế giới ở thời “mở cửa”

• + Nguyện vọng của nhà văn và người đọc đã khác

trước Cái nhìn của nhà văn không đơn giản, một

chiều mà đa diện, góc cạnh có tính chất đối thoại

• Người đọc mong chờ những khám phá mới của văn học và đáp ứng được nhiều nhu cầu phong phú trong

đó có nhu cầu giải trí và thể nghiệm tâm linh

•  Văn học phải đổi mới

Hãy cho biết chuyển biến và một số thành tựu ban đầu của văn học Việt Nam giai đoạn

1975 đến hết thế kỉ XX?

- Từ sau 1975, thơ chưa tạo được sự lôi cuốn hấp dẫn như các giai đoạn trước Tuy nhiên vẫn có một số tác phẩm ít nhiều gây chú ý cho người đọc ( Trong đó có cả nhưng cây bút thuộc thế hệ chống Mĩ và những cây bút thuộc thế

hệ nhà thơ sau 1975)

- Từ sau 1975 văn xuôi có nhiều thành tựu hơn so với thơ

ca Nhất là từ đầu những năm 80 Xu thế đổi mới trong cách viết cách tiếp cận hiện thực ngày càng rõ nét với nhiều tác phẩm của Nguyễn Mạnh Tuấn, Ma văn Kháng, Nguyễn Khải

- Từ năm 1986 văn học chính thức bước vào thời kì đổi mới : Gắn bó với đời sống, cập nhật những vấn đề của đời sống hàng ngày Các thể loại phóng sự, truyện ngắn, bút

kí, hồi kí đều có những thành tựu tiêu biểu

- Thể loại kịch từ sau 1975 phát triển mạnh mẽ ( Lưu Quang Vũ, Xuân Trình )

=>Nhìn chung về văn học sau 1975

- Văn học đã từng bước chuyển sang giai đoạn đổi mới và vận động theo hướng dân chủ hoá,mang tính nhân bản và nhân văn sâu sắc.

- Vh cũng phát triển đa dạng hơn về đề tài, phong phú, mới mẻ hơn về bút pháp,cá tính sáng tạo của nhà văn được phát huy

- Nét mới của VH giai đoạn này là tính hướng nội, đi vào hành trình tìm kiếm bên trong, quan tâm nhiều hơn đến số phận con người trong những hoàn cảnh phức tạp của đời sống

- Tuy nhiên VH giai đoạn này cũng có những hạn chế: đó

là những biểu hiện quá đà, thiếu lành mạnh hoặc nảy sinh khuynh hướng tiêu cực, nói nhiều tới các mặt trái của xã hội

Lưu Quang Vũ Nguyễn Minh Châu

III Kết luận

 VHVN 1945-1975 kế thừa và phát huy những tư

tưởng lớn của dân tộc: tinh thân yêu nước và chủ

nghĩa nhân đạo, đặc biệt là CN nghĩa yêu nước và

 Thể hiện khát vọng “Không có gì gì quý hơn độc

lập tự do”, xây dựng được nhiều hình tượng nghệ thuật tiêu biểu cho đất nước, con người VN giàu

phẩm chất truyền thống và mang đậm nét mới của thời đại.

IV.Luyện tập:

1/Lập bảng so sánh Đổi mới trong quan niệm về con

người trong văn học Việt Nam trước và sau năm 1975?

2/Nêu vấn đề Trong bài Nhận đường, Nguyễn Đình Thi viết: “Văn nghệ phụng sự kháng chiến, nhưng chính

kháng chiến đem đến cho văn nghệ một sức sống mới Sắt lửa mặt trận đang đúc nên văn nghệ mới của chúng ta.”

Hãy bày tỏ suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến trên