tiet-2021-k10-cadao-than-than

CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA CÂY TRÚC XINH Cây trúc xinh tang tình là cây trúc mọc Qua lối nọ như bờ ao Chị hai xinh tang tình là chị hai đứng Nơi nào như lối xinh cùng xinh

TRƯỜNG THPT ĐỖ ĐĂNG TUYỂN

• Nhìn hình xác định thể loại văn học dân gian

Ca dao than thaân,

Yeâu thöông tình nghóa

CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

CÂY TRÚC XINH Cây trúc xinh tang tình là cây trúc mọc Qua lối nọ như bờ ao

Chị hai xinh tang tình là chị hai đứng Nơi nào như lối xinh cùng xinh

Cây trúc xinh tang tình là cây trúc mọc Qua lối nọ như bến đình

Chị hai xinh tang tình là chị hai đứng Đứng một mình qua lối xinh cùng

xinh…

I/ Tìm hiểu chung

về ca dao:

1/ Khái niệm :

CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

Là lời thơ trữ tình dân gian

thường kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác để

diễn tả thế giới nội tâm của con người.

I/Tìm hiểu chung

về ca dao

1/Khái niệm:

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1,2:

Nêu đặc điểm về nội

dung của ca dao?

Đọc bài ca dao về than

thân,yêu thương tình

nghĩa ,hài hước ?

Nhóm 3,4 Nêu đặc điểm về nghệ thuật của ca dao?Lấy ví dụ?

a.Về nội dung:

Ca dao diễn tả đời

thuật của ca dao?

than thân than thân

yêu thương tình nghĩa hài hước

Ca dao than thân

1 Con cò lặn lội bờ ao.

Gánh gạo đưa chồng, tiếng khóc nỉ non

Hình ảnh con cò

Ca dao yêu thương tình nghĩa

1 Chim trời ai dễ đếm lông,

Nuôi con ai dễ kể công tháng ngày.

2 Có cha có mẹ thì hơn,

Không cha không mẹ như đờn đứt dây.

3 Đói lòng ăn đọt chà là,

Để cơm cho mẹ mẹ già yếu răng.

Đói lòng ăn trái ổi non,

Nhịn cơm nuôi mẹ cho tròn nghĩa xưa.

Ca dao hài hước

1 Học hành ba chữ lem nhem ,

Thấy gái thì thèm như chửa thèm chua

2 Chồng người đánh giặc sông Lô,

Chồng em ngồi bếp rang ngô cháy quần

3 Bà già đi chợ Cầu Đông ,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng? Thầy bói gieo quẻ nói rằng,

Lợi thì có lợi, nhưng răng chẳng còn

Hãy đọc một số bài ca dao về tình yêu

quê hương, cha mẹ, đôi lứa?

1 Đồng Đăng có phố Kì Lừa,

Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh.

2 Công cha như núi Thái Sơn,

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Một lòng thờ mẹ kính cha,

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

3 Cơm ăn mỗi bữa nửa lưng,

Uống nước cầm chừng để dạ thương em.

Thang mô cao bằng thang danh vọng

Nghĩa mô trọng bằng nghĩa chồng con Trăm năm nước chảy đá mòn ,

Xa nhau nghìn dặm dạ còn nhớ thương

Thuyền và bến

b/ Về nghệ thuật:

so sánh ,ẩn dụ … mang ý nghĩa biểu tượng.

đậm sắc thái dân gian.

Mô típ “thân em’’

1 Thân em như trái bần trôi,

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu.

2 Thân em đi lấy chồng chung,

Khác nào như cái bung xung chịu đòn

3 Thân em chẳng đáng mấy tiền,

Mà mình em nặng mấy nghìn cũng mua.

4 Thân em như cá trong lờ,

Hết phương vùng vẫy không biết nhờ nơi đâu.

Mô típ ‘‘chiều chiều’’

1 Chiều chiều ra đứng ngõ sau,

Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.

2 Chiều chiều xách giỏ hái rau,

Ngó lên mả mẹ ruột đau như dần.

3 Chiều chiều ra đứng bờ ao,

Nước kia không khát khát khao duyên chàng.

4 Chiều chiều chim vịt kêu chiều,

Bâng khuâng nhớ bạn chín chiều ruột đau.

- Cách cấu tứ: Phú,Tỉ, Hứng

+ Phú: phô bày, diễn tả một cách trực tiếp, không thông qua so sánh

về người, việc, tâm tư, tình cảm.

VD: - Đường vô xứ Nghệ quanh quanh, Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.

- Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ, Nhớ ai, ai nhớ, bây giờ nhớ ai.

+ Tỉ: dùng các hình ảnh so sánh, ẩn dụ để bộc lộ tâm tình của người lao động

Như đứng đống lửa như ngồi đống than.

- Thuyền ơi có nhớ bến chăng, Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.

- Cách cấu tứ: Tỉ, Phú Hứng

+ Hứng: chỉ những bài ca dao trước nói đến “cảnh” (bao gồm cả sự vật, sự việc) sau mới bộc lộ “tình” (tình cảm, ý nghĩ, tâm sự)

Ở giữa mây trắng, chung quanh mây vàng.

Ước gì anh lấy được nàng,

Để anh mua gạch Bát Tràng về xây.

Xây dọc rồi lại xây ngang, Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân.

CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

Bài 1: Thân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

- “Thân em” : Nhân vật trữ tình là người

phụ nữ.

- So sánh : “Thân em” như “ tấm lụa đào” người phụ nữ đẹp, mềm mại , quý

I./Tìm hiểu chung

II/ Đọc – hiểu:

1/Bài 1: Tiếng hát

than thân

CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

->Ý thức sắc đẹp, tuổi xuân, giá trị của mình

món hàng bấp bênh ,chông chênh

- “biết vào tay ai” câu hỏi tu từ băn khoăn,lo lắng của người phụ nữ

->Lời than chua xót của người phụ nữ cùng tiếng nói góp phần tố cáo xã hội xưa.

=>Ý thức về sắc đẹp, nhân phẩm và số phận của người phụ nữ xưa

Thảo luận cặp đôi

Quan niệm về người phụ nữ

trong xã hội nay?

CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

I Tìm hiểu chung

1 Khái niệm

“Thân em như miếng cau khô

Kẻ thanh tham mỏng, người thô tham dày”

“Thân em như cây quế giữa rừng Thơm tho ai biết, ngát lừng ai hay.”

“Th©n em nh ư cñ Êu gai Ruét trong th× tr¾ng, vá ngoµi th× ®en ”

“Thân em như giếng giữa đàng

Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân”

“Thân em như quả bí trên cây Dang tay mẹ bứt những ngày còn non”

“Thân em như trái bần trôi

Gió dập sóng dồi, biết tấp vào đâu?”

“Thân em như cá rô thia

Ra sông mắc lưới vào đìa mắc câu”

CA DAO THAN THÂN YÊU THƯƠNG, TÌNH NGHĨA II/ĐỌC HIỂU

Đêm qua em những lo phiền,

Lo vì một nỗi không yên một bề…

2/.Bài 4 :Nỗi nhớ thương da diết

-Nhân vật trữ tình : em

- Diễn tả gián tiếp qua hình ảnh bên ngoài

thương nhớ -> rơi

thương nhớ -> vắt lên vai

thương nhớ -> chùi nước mắt

=>gợi nhớ người yêu

Điệp từ”khăn”,điệp cấu trúc-nỗi nhớ da diết ,triền miên Nhân hoá-giúp cô gái thổ lộ nỗi lòng

Câu hỏi tu từ-nỗi nhớ thường trực ,khắc khoải

Động từ-bất an,đau khổ

2/.Bài 4 :Nỗi nhớ thương da diết

2.Bài 4 : Yêu thương -Giải bày trực tiếp +Điệp từ: “lo”

+Đại từ : Em +Lục bát,

->Lo phiền vì thương nhớ, lo lắng cho thân phận, hạnh phúc lứa đôi,dự

3.Bài 6 : Tình nghĩa

-Nhân vật trữ tình : vợ chồng.

-Hình ảnh “gừng cay”,”muối mặn” -> mặn nồng, đậm đà tình nghĩa (ẩn dụ) -Cách diễn đạt :

+Muối 3 năm -> còn mặn +Gừng chín tháng -> còn cay =>Trải qua thời gian (hữu hạn) không mất đi giá trị của nó.

3.Bài 6 : Tình nghĩa “Nghĩa nặng tình dày …ba vạn sáu ngàn ngày”

=>Trải qua thời gian (vô hạn) vẫn son sắt, thủy chung.

Bài ca có kết cấu theo thời gian Độ mặn của muối,độ cay của gừng còn

“ Chòng chành như nón không quai

Như thuyền không lái, như ai không chồng

Gái không chồng như phản gỗ long lanh Phản gỗ long lanh anh còn chữa được,

Gái không chồng chạy ngược chạy xuôi Không chồng, khổ lắm chị em ơi!”

XIN CHÂN THÀNH CÁM ƠN

QUÝ THẦY CÔ