CHỦ ĐỀ: THẤU KÍNH MỎNG THỰC HÀNH: XÁC ĐỊNH TIÊU CỰ CỦA THẤU KÍNH HỘI TỤ

-Trên trục phục: tiêu điểm ảnh phụ F’ n n = 1,2,3…  Khi chiếu tới thấu kính một chùm tia tới song song thì chùm tia ló cắt nhau hội tụ tại một điểm trên trục tương ứng với chùm tia tớ

GV: NGUYỄN PHAN KIỀU DIỄM

CHỦ ĐỀ: THẤU KÍNH MỎNG

THỰC HÀNH: XÁC ĐỊNH TIÊU CỰ CỦA

THẤU KÍNH HỘI TỤ

CHỦ ĐỀ: THẤU KÍNH MỎNG THỰC HÀNH: XÁC ĐỊNH TIÊU CỰ CỦA

THẤU KÍNH HỘI TỤ

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

II KHẢO SÁT THẤU KÍNH HỘI TỤ

III- KHẢO SÁT THẤU KÍNH PHÂN KÌ

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

V CÁC CÔNG THỨC VỀ THẤU KÍNH

VI CÔNG DỤNG THẤU KÍNH

PHẦN A: THẤU KÍNH MỎNG

PHẦN B:THỰC HÀNH: XÁC ĐỊNH TIÊU

CỰ CỦA THẤU KÍNH HỘI TỤ

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

2 Phân loại thấu kính

a Theo hình dạng: có hai loại thấu kính

- Thấu kính lồi (thấu kính rìa mỏng) gọi là thấu kính hội tụ

- Thấu kính lõm (thấu kính rìa dày) gọi là thấu kính phân kì

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

b Tia sáng qua thấu kính

-Thấu kính hội tụ: Chùm tia ló hội tụ

khi chùm tia tới là chùm song song.

- Thấu kính phân kì: Chùm tia ló phân

kì khi chùm tia tới là chùm song song.

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

2 Phân loại thấu kính

• Thấu kính hội tụ:

• Thấu kính phân

kì:

3 Kí hiệu của thấu kính

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

II KHẢO SÁT THẤU KÍNH HỘI TỤ

1 Quang tâm Tiêu điểm Tiêu diện

 Trên mỗi trục có 1 tiêu điểm ảnh:

-Trên trục chính: tiêu điểm ảnh chính F’.

-Trên trục phục: tiêu điểm ảnh phụ F’ n (n =

1,2,3…)

 Khi chiếu tới thấu kính một chùm tia tới song song thì chùm tia ló cắt nhau (hội tụ) tại một điểm trên trục tương ứng với chùm tia tới Điểm này là tiêu điểm ảnh của thấu kính.

* Tiêu điểm ảnh:

b Tiêu điểm Tiêu diện

1 Quang tâm Tiêu điểm Tiêu diện

II KHẢO SÁT THẤU KÍNH HỘI TỤ

* Tiêu điểm vật:

 Trên mỗi trục của thấu kính hội tụ, còn có một điểm mà chùm tia tới xuất phát từ đó sẽ cho chùm tia ló song song Đó là tiêu điểm vật của thấu kính

 Trên mỗi trục có 1 tiêu điểm vật:

- Trên trục chính: tiêu điểm vật chính F.

- Trên trục phụ: tiêu điểm vật phụ F n (n = 1,2,3…)

F’

O F

Tiêu điểm vật chính F

Tiêu điểm vật phụ F 1

- Tiêu diện: tập hợp tất cả các tiêu điểm tạo thành tiêu diện

- Mỗi thấu kính có 2 tiêu diện: tiêu diện ảnh và tiêu diện vật.

Có thể coi tiêu diện là mặt phẳng vuông góc với trục chính và đi qua tiêu điểm chính

Chiều truyền ánh sáng

Tiêu diện vật Tiêu diện ảnh

2 Tiêu cự Độ tụ

Khái niệm: - Là khoảng cách từ

quang tâm đến tiêu điểm ảnh

III- KHẢO SÁT THẤU KÍNH PHÂN KÌ

Quang tâm của thấu kính phân kì có cùng tính chất như quang tâm của thấu kính hội tụ.

- Các tiêu điểm và tiêu diện (ảnh và vật) cũng được xác định tương tự như thấu kính hội tụ Điểm khác biệt là: tất cả chúng đều ảo, được tạo bởi đường kéo dài của các tia sáng.

2 Tiêu cự Độ tụ

Đối với thấu kính phân kì: Tiêu cực và độ tụ có giá trị

âm (ứng với tiêu điểm ảnh F’ ảo)

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

1 KHÁI NIỆM ẢNH VÀ VẬT TRONG QUANG HỌC

- Là điểm đồng quy của chùm tia ló hay đường

kéo dài của chúng

- Ảnh điểm là:

+ Thật nếu chùm tia ló hội tụ

+ Ảo nếu chùm tia ló phân kỳ

IV SỰ TẠO ẢNH BỞI THẤU KÍNH

1 KHÁI NIỆM ẢNH VÀ VẬT TRONG QUANG HỌC

• Vật

- Là điểm đồng quy của chùm tia tới hay đường

kéo dài của chúng

- Vật điểm là:

+ Thật nếu chùm tia tới phân kỳ

+ Ảo nếu chùm tia tới hội tụ

2 Cách dựng ảnh tạo bởi thấu kính

Ta dùng 2 trong 3 tia đặc biệt sau:

- Tia tới qua quang tâm O thì truyền thẳng.

- Tia tới song song với trục chính thì tia ló (hoặc

đường kéo dài) đi qua tiêu điểm ảnh chính F’.

- Tia tới đi qua tiêu điểm vật chính F (hoặc có

đường kéo dài đi qua F) thì tia ló song song với trục chính

b Điểm sáng nằm trên trục

Ảnh là giao điểm của tia lĩ nĩi trên với trục chính.

C Vật cĩ dạng một đoạn thẳng nhỏ AB đặt vuơng gĩc với trục chính

3 Các trường hợp tạo ảnh bởi thấu kính

ở I’) + nhỏ hơn vật khi vật ngoài IF

Ảnh nhỏ hơn vật

Chiều ( so

với vật ) - Vật, ảnh cùng chiều => trái tính chất

- Vật, ảnh ngược chiều => cùng tính chất

- Vật, ảnh cùng chiều

F’ O F

F F’

2 Công thức xác định số phóng đại ảnh:

ha y

k = A’B’

AB k

d’ d

k > 0: vật, ảnh cùng chiều ( trái tính chất )

k < 0: vật, ảnh ngược chiều (cùng tính

chất)

V CÁC CÔNG THỨC VỀ THẤU KÍNH

VI CÔNG DỤNG THẤU KÍNH

Kính lúp

Kính hiển vi Kính thiên văn

VI CÔNG DỤNG THẤU KÍNH

 Khắc phục các tật của mắt ( cận, viễn, lão)

-Thấu kính hội tụ (Thấu kính lồi) : Chùm tia ló

hội tụ khi chùm tia tới là chùm song song.

- Thấu kính phân kì (Thấu kính lõm) : Chùm tia

ló phân kì khi chùm tia tới là chùm song song.

1 Phân loại thấu kính: có 2 loại thấu kính

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

•

Chiều truyền ánh sáng

Tiêu diện ảnh Tiêu diện vật

Trục phụ

Trục chính

Tiêu điểm vật

Tiêu

điểm ảnh

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

b Công thức xác định số phóng

đại ảnh:

ha y

k = A’B’

AB k

d’ d

k > 0: vật, ảnh cùng chiều ( trái tính chất )

k < 0: vật, ảnh ngược chiều (cùng tính

chất)

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

3 Các trường hợp tạo ảnh bởi thấu kính

ở I’) + nhỏ hơn vật khi vật ngoài IF

Ảnh nhỏ hơn vật

Chiều ( so

với vật ) - Vật, ảnh cùng chiều => trái tính chất

- Vật, ảnh ngược chiều => cùng tính chất

- Vật, ảnh cùng chiều

F’ O F

F F’

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Ta dùng 2 trong 3 tia đặc biệt sau:

- Tia tới qua quang tâm O thì truyền thẳng.

- Tia tới song song với trục chính thì tia ló (hoặc

đường kéo dài) đi qua tiêu điểm ảnh chính F’.

- Tia tới đi qua tiêu điểm vật chính F (hoặc có

đường kéo dài đi qua F) thì tia ló song song với trục chính

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

4 Cách dựng ảnh tạo bởi thấu kính

Cách vẽ ảnh của vật qua thấu kính

VẬN DỤNG

CÂU HỎI

1 Tia sáng truyền tới

quang tâm của thấu

b Truyền thẳng

c Đối xứng nhau qua quang tâm của thấu kính

Câu 2: Chọn câu trả lời đúng Ảnh của

một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ là ảnh:

Câu 3: Một vât thật AB cao 2 cm

đặt vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự 20 cm Xác định vị trí, chiều cao của ảnh

và vẽ ảnh trong trường hợp sau:

a)d= 30cm

b)d= 10cm

BÀI TẬP VẬN DỤNG

-Các em học bài và giải câu 3 -Ghi bài vào tập.

-Giải bài tập trên trang web -Xem trước bài mắt