TỪ THÔNG HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

KHÁI NIỆM TỪ THÔNG:Khi: bóp méo khung dây ở trong từ trường, khung dây quay trong từ trường, khung dây đặt gần từ trường dòng điện xoay chiều… thì từ thông qua khung dây biến thiên nên

Bài 23:

TỪ THÔNG HIỆN TƯỢNG

CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

* Trong hệ SI Đơn vị từ thông là Vêbe , kí hiệu Wb

I KHÁI NIỆM TỪ THÔNG:

Mô tả hiện tượng xảy ra khi:

- Nam châm chuyển động lại gần ống dây

- Nam châm chuyển động ra

xa ống dây

I KHÁI NIỆM TỪ THÔNG:

4 Các cách làm biến đổi từ thông:

II THÍ NGHIỆM:

I KHÁI NIỆM TỪ THÔNG:

0

I KHÁI NIỆM TỪ THÔNG:

0

I KHÁI NIỆM TỪ THÔNG:

Dự đoán xem trong khung dây có xuất hiện dòng điện không khi:

* Bóp méo khung dây ở trong từ trường.

* Khung dây quay trong từ trường.

* Khung dây đặt gần từ trường dòng điện xoay chiều Vì sao ?

I KHÁI NIỆM TỪ THÔNG:

Khi: bóp méo khung dây ở trong từ trường, khung dây quay trong

từ trường, khung dây đặt gần từ trường dòng điện xoay chiều… thì

từ thông qua khung dây biến thiên nên trong dây cũng sẽ xuất hiện dòng điện

Khi số đường sức từ xuyên qua vòng dây biến đổi (tức là có sự biến đổi từ thông gởi qua khung dây) thì trong vòng dây xuất hiện dòng điện.

III HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ:

Dòng điện xuất hiện khi có sự biến đổi từ thông

qua mạch kín gọi là dòng điện cảm ứng

2 Suất điện động cảm ứng:

- Khi có sự biến đổi từ thông qua mặt giới hạn

bởi một mạch kín thì trong mạch sẽ xuất hiện

suất điện động cảm ứng.

- Hiện tượng xuất hiện suất điện động cảm ứng gọi

là hiện tượng cảm ứng điện từ.

1 Dòng điện cảm ứng:

CỦNG CỐ

CÂU 1:

Một hình vuông cạnh 5 cm, đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 4.10-4 T Từ thông qua hình vuông đó bằng 10-6 Wb Tính góc hợp bởi vectơ cảm ứng từ và vectơ pháp tuyến của hình vuông đó.

.cos cos

10

4.10 0, 05 0

B S

BS c

Một khung dây dẫn hình chữ nhật kích thước 3

cm x 4 cm đặt trong từ trường đều có cảm ứng

từ B = 5.10-4 T Vectơ cảm ứng từ hợp với mặt phẳng khung một góc 300 Tính từ thông qua khung dây dẫn đó.

CÂU 3:

CỦNG CỐ

Một khung dây dẫn hình vuông cạnh a đặt

A 3 cm

B 4 cm

C 5 cm

D 6 cm.

C (C) chuyển động trong một mặt phẳng vuông góc với

D (C) quay xung quanh một trục cố định nằm trong mặt

phẳng chứa mạch và trục này không song song với đường sức từ

B r

B r

IV ĐỊNH LUẬT LEN-XƠ VỀ CHIỀU DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG:

1 Nhận xét về chiều dòng điện cảm ứng:

- Nam châm lại gần vòng dây, dòng điện cảm ứng ic xuất hiện trong vòng dây ngược chiều kim đồng hồ (kim điện kế lệch

B r - Dòng điện cảm ứng ira từ trường cảm ứng Brc sinh c

Xét trường hợp nam châm lại gần vòng dây → Φ tăng:

c

B r

- Dùng quy tắc nắm bàn tay phải, xác định chiều của

IV ĐỊNH LUẬT LEN-XƠ VỀ CHIỀU DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG:

Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong một mạch

kín có chiều sao cho từ trường cảm ứng có tác

dụng chống lại sự biến thiên từ thông ban đầu

qua mạch kín

IV ĐỊNH LUẬT LEN-XƠ VỀ CHIỀU DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG:

1 Nhận xét về chiều dòng điện cảm ứng:

2 Nhận xét về từ trường cảm ứng:

3 Định luật Len-xơ về chiều dòng điện cảm ứng:

4 Trường hợp từ thông qua (C) biến thiên do chuyển động:

Khi từ thông qua (C) biến thiên do kết quả của

một chuyển động nào đó thì từ trường cảm ứng

có tác dụng chống lại chuyển động nói trên

Dòng điện Fu-cô là dòng điện cảm ứng xuất hiện trong các khối kim loại khi những khối này chuyển động trong một từ trường hoặc được đặt trong một từ trường biến thiên theo thời gian.

V DÒNG ĐIỆN FU-CÔ (FOUCAULT):

V DÒNG ĐIỆN FU-CÔ (FOUCAULT):

4 Tính chất và công dụng của dòng điện Fu-cô:

- Ứng dụng: bộ phanh điện từ của những ô tô hạng nặng, ứng dụng trong các lò cảm ứng để nung nóng kim loại hoặc trong 1 số lò tô kim loại

- Tác hại: tỏa nhiệt gây tổn hao năng lượng

→ giảm dòng điện Fu-cô: xẻ rảnh khối kim loại, ghép cách điện từng lá kim loại mỏng để tạo khối

CỦNG CỐ

trường hợp sau đây

I

(C) (1) I lại gần vòng dây.

(5) Xoay nam châm

ĐÁP ÁN Hình 1: I lại gần vòng dây

ĐÁP ÁN Hình 3: Vòng dây lại gần nam

châm → B tăng → Φ tăng

Hình 4: Xoay vòng dây quanh

trục → Φ không thay đổi

→ không xuất hiện ic

Hình 5: Xoay nam châm 3600.

c

Br  Br

Vì đi vào mặt phẳng vòng dây nên xuất hiện ic2 ↑↓ ic1

c

Br  Br

Bc

* Kết quả trong vòng dây xuất hiện dòng điện xoay chiều với chu kỳ là 1/2 vòng quay.

c

Br  Br

Hình 6:

Thả rơi nam châm xuyên qua vòng dây

* Nam châm ở phía trên vòng dây

→ Nam châm lại gần vòng dây

* Nam châm ở phía dưới vòng dây

→ Nam châm ra xa vòng dây

→ B giảm → Φ giảm →

Vì đi ra khỏi mặt phẳng vòng dây

c

Br  Br

Bc

Câu 1: Một khung dây dẫn hình chữ nhật có diện tích S đặt trong

từ trường đều có cảm ứng từ , tạo với mặt khung góc α Từ thông qua mặt S xác định bởi

D góc tạo bởi pháp tuyến vòng dây và hướng đường sức.

Câu 3: Chọn câu phát biểu không đúng.

A Đơn vị từ thông là Wb B Từ thông là 1 đại lượng có

hướng.

C Từ thông qua một mặt kín luôn bằng không.

D Từ thông có thể dương, âm hoặc bằng không.

B B

Câu 4: Chọn câu đúng.

A Từ thông là một đại lượng luôn luôn dương.

B Từ thông qua một mạch kín luôn bằng không.

C Từ thông là đại lượng có hướng.

D Từ thông qua mạch kín tỉ lệ với tiết diện của mạch.

Câu 5: Từ thông qua khung dây dẫn đặt trong từ trường đều phụ

thuộc vào

A vị trí khung dây B bản chất kim loại làm khung dây.

C cách đặt khung dây D nhiệt độ của khung dây.

Câu 6: Dòng điện Fu-cô được ứng dụng trong

A công tơ điện B trong máy phát điện.

C trong máy biến áp D trong bóng đèn điện.

Câu 7: Chọn câu sai Hiện tượng cảm ứng điện từ là hiện tượng

A xuất hiện dòng điện trong mạch khi mạch chuyển động trong từ

D mạch điện kín chuyển động trong từ trường.

Câu 8: Chọn câu sai Dòng điện cảm ứng trong mạch có chiều

A sao cho từ trường cảm ứng chống lại biến thiên từ thông ban

đầu qua mạch.

B sao cho từ trường cảm ứng chống lại chuyển động gây ra biến

thiên từ thông qua mạch.

C phụ thuộc vào chiều vectơ pháp tuyến của mạch.

D được xác định bằng định luật Len-xơ.

Câu 9: Dòng điện Fu-cô là

A dòng điện cảm ứng trong mọi trường hợp.

B dòng điện cảm ứng gây ra lực hãm điện từ cho khối kim loại chuyển động

trong từ trường.

C dòng điện có bản chất khác với dòng điện cảm ứng.

D dòng điện cảm ứng trong mạch điện.

Câu 10: Muốn làm giảm hao phí do tỏa nhiệt của dòng điện phucô gây trên khối

kim loại, người ta thường

A chia khối kim loại thành nhiều lá kim loại mỏng ghép cách điện với nhau.

B tăng độ dẫn điện cho khối kim loại.

C đúc khối kim loại không có phần rỗng bên trong.

D sơn phủ lên khối kim loại một lớp sơn cách điện

Câu 11: Dòng điện Foucault không xuất hiện trong trường hợp nào sau đây?

A Khối đồng chuyển động trong từ trường đều cắt các đường sức từ.

B Lá nhôm dao động trong từ trường.

C Khối thủy ngân nằm trong từ trường biến thiên.

D Khối lưu huỳnh nằm trong từ trường biến thiên.