Góp ý chung cho việc sửa đổi, bổ sung Luật Lưu trữ 2011 Theo chúng tôi: Mục tiêu thứ nhất: LLT điều chỉnh những quan hệ xã hội liên quan đến tài liệu lưu trữ, hoạt động lưu trữ - Đ
Trang 1NHỮNG NỘI DUNG CẦN QUY ĐỊNH
TRONG LUẬT LƯU TRỮ VỀ LƯU TRỮ TƯ
(Tham luận tại Hội nghị Tổng kết thực hiện Luật Lưu trữ năm 2011)
PGS.TS.Vũ Thị Phụng
* Phó Chủ tịch Hội Văn thư, Lưu trữ Việt Nam
* Nghiên cứu và giảng dạy về lưu trữ
tại Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Đại học Quốc gia Hà Nội
Trang 2Nội dung tham luận
Phần 1 Góp ý chung
cho việc sửa đổi, bổ sung Luật Lưu trữ 2011
Phần 2 Những vấn đề
về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
Trang 3Phần 1 Góp ý chung cho việc
sửa đổi, bổ sung Luật Lưu trữ 2011
1/ Đánh giá cao vai trò của Luật Lưu trữ (LLT) đối với sự phát triển của ngành Lưu trữ và sự nghiệp Lưu trữ Việt Nam
2/ Đồng ý với nội dung của Báo cáo tổng kết việc thực hiện Luật Lưu trữ 2011
3/ Góp ý một số vấn đề cần sửa đổi, bổ sung cho Luật lưu trữ
Trang 4Phần 1 Góp ý chung cho việc
sửa đổi, bổ sung Luật Lưu trữ 2011
Để góp ý cho việc sửa đổi, bổ sung
LLT, có nhiều cách tiếp cận:
Tiếp cận theo mục tiêu
Tiếp cận theo nội dung (theo từng điều
khoản)
Tiếp cận theo tính chất của Luật
Trang 5Phần 1 Góp ý chung cho việc
sửa đổi, bổ sung Luật Lưu trữ 2011
Nếu tiếp cận theo mục tiêu ,
tức là trả lời câu hỏi:
Luật Lưu trữ điều chỉnh
những quan hệ xã hội nào?
liên quan đến vấn đề gì?
theo định hướng, mục tiêu
như thế nào? Vì lợi ích của
ai?
Trang 6Phần 1
Góp ý chung cho việc sửa đổi,
bổ sung Luật Lưu trữ 2011
Theo chúng tôi:
Mục tiêu thứ nhất: LLT điều chỉnh những
quan hệ xã hội liên quan đến tài liệu lưu trữ, hoạt động lưu trữ - Đó là quan hệ giữa Nhà nước và các chủ sở hữu TLLT- theo quy luật khách quan và phù hợp với chế độ chính trị, điều kiện kinh tế, xã hội của Việt Nam; vì lợi ích quốc gia và lợi ích của các chủ sở hữu
Trang 7Phần 1
Góp ý chung cho việc sửa đổi,
bổ sung Luật Lưu trữ 2011
Mục tiêu thứ hai: Thông qua đó, Luật Lưu trữ
+ Khẳng định vai trò, giá trị của tài liệu lưu trữ và
tầm quan trọng của hoạt động lưu trữ, công tác LT; + Khẳng định vai trò và thẩm quyền của Nhà nước
trong việc quản lý TLLT, hoạt động lưu trữ;
+ Quy định trách nhiệm, quyền hạn và nâng cao ý thức của các chủ sở hữu đối với việc lưu trữ và sử dụng TLLT để phục vụ cho mục đích/ lợi ích quốc gia
và lợi ích của chính các chủ sở hữu
Trang 8Phần 1
Góp ý chung cho việc sửa đổi,
bổ sung Luật Lưu trữ 2011
Mục tiêu thứ ba:
Thống nhất những vấn đề cơ bản về cách thực hiện các hoạt động quản lý, hoạt động nghiệp vụ
về lưu trữ để các chủ sở hữu/các cơ quan, tổ chức, cá nhân có cơ sở áp dụng và thực hiện (Theo nguyên tắc quản lý tập trung thống nhất)
Mục tiêu thứ tư:
Quy định các biện pháp khen thưởng và chế tài để
xử lý những vi phạm trong lĩnh vực lưu trữ
Trang 9Phần 1
Góp ý chung cho việc sửa đổi,
bổ sung Luật Lưu trữ 2011
Đánh giá chung:
Mục tiêu 1: đã có quy đinh, nhưng chưa rõ,
chưa quy định hết các quan hệ xã hội cơ bản, nhất là Lưu trữ tư
Mục tiêu 2: Ý 1 chưa có quy định; Ý 2 đã quy
định tương đối rõ; Ý 3 chưa đủ và chưa rõ
Mục tiêu 3: quy định khá đầy đủ, chi tiết, nhưng
chiếm nhiều điều khoản trong Luật
Mục tiêu 4: chưa rõ, chưa cụ thể
Trang 10Phần 1
Góp ý chung cho việc sửa đổi,
bổ sung Luật Lưu trữ 2011
Góp ý chung:
Cần xác định rõ mục tiêu ban hành và sửa đổi,
bổ sung LLT cho phù hợp
Điều chỉnh lại cấu trúc của LLT cho phù hợp với mục tiêu
Chỉnh sửa một số quy định không còn phù hợp
Bổ sung một số quy định mới, trong đó có quy định về Lưu trữ tư
Trang 11Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
Nội dung phần 2 được tổng hợp từ các công trình nghiên cứu:
- Tổ chức và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ nhân dân (kỷ yếu Hội thảo
khoa học của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia HN)
- Hoàn thiện quy định về sở hữu tài liệu lưu trữ của các tổ chức tư nhân có tư cách pháp nhân (TS Đoàn Thị Hòa và TS Vũ Quang) - Tạp
chí Nghiên cứu Lập pháp
- Cơ sở khoa học sửa đổi, bổ sung Luật Lưu trữ - Đề tài khoa học cấp Bộ
(Chủ nhiệm:Vũ Thị Thanh Thủy)
- Cơ sở khoa học xây dựng mô hình lưu trữ tư nhân ở Việt Nam - Đề tài
khoa học cấp Bộ (Chủ nhiệm:Trần Văn Quang)
- Cơ sở khoa học xã hội hoá hoạt động dịch vụ lưu trữ - Đề tài khoa học
cấp Bộ (Chủ nhiệm:Nguyễn Thị Chinh)
- Luận án tiến sĩ của Trần Việt Hoa, Phạm Diệu Linh…
Trang 12Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
2.1 Bổ sung và giải thích khái niệm:
Đồng ý với đề xuất: cần bổ sung và giải thích hai thuật ngữ: Lưu trữ công và Lưu trữ tư (trong Báo cáo tổng kết thực hiện Luật Lưu trữ)
Việc phân biệt và thừa nhận Lưu trữ công và Lưu trữ tư đã được hầu hết các nước ghi nhận và phù hợp với thực tiễn khách quan, phản ánh thực tế ở Việt Nam
Trang 13Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
Lưu trữ công: là thuật ngữ chỉ tài liệu lưu trữ và hoạt động lưu trữ của các cơ quan Nhà nước, cơ quan Đảng, tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, của các cơ quan, tổ chức được Nhà nước thành lập hoặc thực hiện một số nhiệm vụ của cơ quan nhà nước, hoạt động bằng ngân sách nhà nước
Lưu trữ tư: là thuật ngữ chỉ tài liệu lưu trữ và hoạt động lưu trữ của các cá nhân, gia đình, dòng họ, công ty, doanh nghiệp, tổ chức xã hội do tư nhân thành lập và quản lý
Trang 14Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
Vị trí, vai trò của Lưu trữ tư:
TLLT tư phản ánh đời sống dân sinh và đời sống
xã hội đương đại, có giá trị đối với các chủ sở hữu,
đồng thời cũng có ý nghĩa, giá trị nhất định đối với
quốc gia
Hoạt động Lưu trữ tư, nếu được quản lý và thực
hiện tốt sẽ góp phần ổn định xã hội, giảm bất ổn,
cung cấp thông tin cho hoạt động quản lý xã hội và
quản trị quốc gia, nghiên cứu lịch sử…
Trang 15Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
2.2 Quy định rõ các hình thức sở hữu tài liệu lưu trữ trong Luật Lưu trữ:
- Khoản 4, điều 3 đã quy định: “Thừa nhận quyền
sở hữu đối với tài liệu lưu trữ”
- Cần quy định các hình thức sở hữu như: sở hữu toàn dân, sở hữu chung, sở hữu riêng (Theo Luật Dân sự 2015)
- Đây là cơ sở để xác định các chủ sở hữu (hoặc đại diện chủ sở hữu) đối với tài liệu lưu trữ
Trang 16Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
2.3 Bổ sung các căn cứ xác lập và chấm dứt quyền sở hữu đối
với tài liệu lưu trữ và cơ chế, biện pháp bảo vệ quyền sở hữu
tài liệu lưu trữ
Ví dụ:
- Căn cứ xác lập, chấm dứt quyền sở hữu TLLT của từng cá nhân/
công dân:do chính họ sản sinh ra, hoặc theo quy định của luật, hoặc
được chuyển quyền sở hữu, được tặng…
- Căn cứ xác lập, chấm dứt quyền sở hữu TLLT của các doanh
nghiệp phi nhà nước: do hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp
và căn cứ vào vốn góp…
Trang 17
Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
2.4 Xác định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền hạn của các
chủ sở hữu trong quản lý, sử dụng tài liệu lưu trữ (Hiện
nay trong Luật Lưu trữ, những quy định đối với Lưu trữ tư
còn rất ít)
Ví dụ:
- Các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị… cần lưu trữ
những tài liệu có giá trị về…để phục vụ cho mục đích chính trị,
kinh tế, văn hóa, nghiên cứu lịch sử…
- Vậy, từng cá nhân, gia đình, các doanh nghiệp phi nhà nước,
các tổ chức tư nhân… cần có trách nhiệm lưu trữ những loại tài
liệu cơ bản nào? để sử dụng cho những mục đích gì?
Trang 18Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
2.5 Quy định rõ hơn quan hệ giữa chủ sở hữu tài liệu
lưu trữ với Nhà nước, quyền quản lý của Nhà nước
đối với tài liệu lưu trữ không thuộc sở hữu nhà nước
Theo TS Đoàn Thị Hòa và TS Vũ Quang (tài liệu đã
dẫn): ngoài việc pháp luật bảo đảm quyền sở hữu đối với
tài liệu lưu trữ tư nhân, cần quy định cơ chế pháp lý cho
các cơ quan quản lý nhà nước được kiểm tra, giám sát,
thống kê, xếp loại các tài liệu lưu trữ, nhằm bảo vệ các
tài liệu lưu trữ thuộc sở hữu của Lưu trữ tư nhưng có ý
nghĩa quốc gia, giá trị lịch sử, là di sản văn hóa dân tộc
Trang 19Phần 2
Những vấn đề về Lưu trữ tư cần được quy định, bổ sung trong Luật Lưu trữ
2.6 Bổ sung các chế tài xử lý đối với hành vi xâm hại
đến quyền sở hữu tài liệu lưu trữ và các vi phạm khác
liên quan đến tài liệu lưu trữ
- Hiện nay trong Luật Lưu trữ, vấn đề này chưa rõ, chưa
cụ thể
- Cần quy định các hành vi vi phạm quyền sở hữu tài liệu
lưu trữ (công và tư), các hành vi không thực hiện đúng
trách nhiệm, nghĩa vụ của các chủ sở hữu và các chế tài xử
lý vi phạm (xư phạt vi phạm hành chính hoặc áp dụng chế
tài của Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự…
Trang 20Kết luận
Việc ban hành Luật Lưu trữ 2011 là một thành tựu quan trọng trong lĩnh vực lưu trữ
Việc bổ sung, hoàn thiện Luật Lưu trữ là cần thiết trong bối cảnh hiện nay
Những quy định về Lưu trữ tư cần được nghiên cứu, bổ sung, góp phần hoàn thiện Luật Lưu trữ