Thực hiện các biện pháp phòng và trị bệnh trên chó đến khám, chữa bệnh tại phòng khám thú y petcare, thành phố tuyên quang, tỉnh tuyên quang

---ĐỖ THỊ THU TRANG Tên chuyên đề: “THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH TRÊN CHÓ ĐẾN KHÁM, CHỮA BỆNH TẠI PHÒNG KHÁM THÚ Y PETCARE, THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG” KHÓA LU

-ĐỖ THỊ THU TRANG

Tên chuyên đề:

“THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH TRÊN CHÓ ĐẾN KHÁM, CHỮA BỆNH TẠI PHÒNG KHÁM THÚ Y PETCARE, THÀNH PHỐ TUYÊN

QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Thú y

Khóa học: 2016 - 2021

Thái Nguyên, năm 2021

-ĐỖ THỊ THU TRANG

Tên chuyên đề:

“THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH TRÊN CHÓ ĐẾN KHÁM, CHỮA BỆNH TẠI PHÒNG KHÁM THÚ Y PETCARE, THÀNH PHỐ TUYÊN

QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Ngân

Thái Nguyên, năm 2021

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực tập và rèn luyện tại trường Đại học Nông LâmThái Nguyên, em đã nhận được sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô trong BanGiám hiệu nhà trường, Ban Chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y, cùng toàn thểcác thầy cô trong khoa đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ em trong suốt thờigian thực tập và rèn luyện tại trường

Nhân dịp này em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

Ban Giám hiệu nhà trường, Ban Chủ nhiệm khoa và các thầy, cô giáo,cán bộ khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đãtận tình giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trường

Em xin chân thành cảm ơn tới chú Nguyễn Trung Sơn và cô Trần Hồng Khuyên đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ em hoàn thành đợt thực tập này.

Cùng các anh chị trong phòng khám Thú y đã tạo điều kiện, giúp đỡ emtrong quá trình thực tập

Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới cô giáo PGS.TS NguyễnThị Ngân đã trực tiếp giúp đỡ, hướng dẫn em hoàn thành khóa luận này

Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, người thân, bạn

bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên, khích lệ em hoàn thiện khóa luận tốtnghiệp này

Cuối cùng em xin kính chúc các thầy, cô và cán bộ công nhân viên củakhoa, của trường luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2021

Sinh viên

Đỗ Thị Thu Trang

Bảng 4.7 Kết quả điều trị một số bệnh đường hô hấp ở chó tại phòng khám Thú y 42 Bảng 4.8 Tình hình mắc bệnh đường tiêu hóa ở chó đến khám tại phòng khám Thú y 44 Bảng 4.9 Kết quả điều trị một số bệnh đường tiêu hóa ở chó tại phòng khám Thú y 45

Bảng 4.10 Tình hình mắc bệnh truyền nhiễm ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám

Thú y 46 Bảng 4.11 Kết quả điều trị một số bệnh truyền nhiễm ở chó tại phòng khám Thú y 47

: Per Os, đường uống: Subcutaneous injection, tiêm dưới da: Thể trọng

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 2

1.2.1 Mục tiêu 2

1.2.2 Yêu cầu 2

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Điều kiện cơ sơ nơi thực tập 3

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 3

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 5

2.1.3 Mô tả sơ lược về phòng khám Thú y 8

2.2 Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước 9

2.2.1 Hiểu biết chung về loài chó 9

2.2.2 Đặc điểm sinh lý của chó 15

2.3 Một số bệnh thường gặp ở chó 18

2.3.1 Bệnh đường tiêu hóa 18

2.3.2 Bệnh về hệ tiết niệu, sinh dục 23

2.3.3 Bệnh hệ hô hấp 25

2.3.4 Bệnh Ký sinh trùng 26

2.3.5 Bệnh về hệ thần kinh, vận động 28

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH 32

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 32

3.3 Nội dung thực hiện 32

3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện 32

3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi 32

3.4.2 Phương pháp theo dõi (hoặc thu thập thông tin) 32

3.4.3 Phương pháp chẩn đoán bệnh 33

3.4.4 Phương pháp xử lý số liệu 33

PHẦN 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 34

4.1 Tình hình chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 34

4.2 Thống kê số lượng chó đến tiêm phòng vắc xin tại phòng khám Thú y 34 4.3 Một số bệnh thường gặp ở chó mang tới khám tại phòng khám Thú y 36

4.4 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 38

4.4.1 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 38

4.4.2 Kết quả điều trị bệnh ngoài da cho chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 39

4.5 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 41

4.5.1 Tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 41

4.5.2 Kết quả điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 42

4.6 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường tiêu hóa ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 43

4.6.1 Tình hình mắc bệnh đường tiêu hóa ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 43

4.6.2 Kết quả điều trị bệnh đường tiêu hóa ở chó tại phòng khám Thú y 44

4.7 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh truyền nhiễm ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 46

4.7.1 Tình hình mắc bệnh truyền nhiễm ở chó đến khám chữa bệnh ở chó tại

phòng khám Thú y 46

4.7.2 Kết quả điều trị bệnh truyền nhiễm ở chó tại phòng khám Thú y 47

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 49

TÀI LIỆU THAM KHẢO 51 PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Từ lâu, chó đã được con người thuần hóa và coi như là người bạn gần gũi,thân thiện Chó dễ nuôi, trung thành với chủ, các giác quan rất phát triển, thôngminh, nhanh nhẹn và có tính thích nghi cao với điều kiện sống khác nhau Dovậy, chó được nuôi phổ biến ở khắp nơi trên thế giới, phục vụ các mục đích khácnhau Những năm gần đây, nền kinh tế ngày càng phát triển, đời sống dân tríđược nâng cao và cải thiện, do vậy việc nuôi chó để giữ nhà, làm cảnh và làmkinh tế được quan tâm chú ý trong nhiều gia đình Nhiều giống chó ngoại quýhiếm được nhập làm phong phú thêm về số lượng và chủng loại chó ở nước ta.Song chó là loài động vật rất mẫn cảm với các tác nhân gây bệnh Bệnh truyềnnhiễm do vi khuẩn, virus và bệnh do ký sinh trùng đã và đang làm chết nhiều chóhoặc làm cho chó còi cọc, giảm sức đề kháng, gây thiệt hại kinh tế cho nhiều hộchăn nuôi, đặc biệt là các hộ chăn nuôi những giống chó quý hiếm

Phòng khám Thú y Petcare được thành lập từ năm 2017 nhằm phục vụcho công tác khám chữa bệnh, tiêm phòng, điều trị bệnh và chăm sóc cho chó,mèo trên địa bàn thành phố Tuyên Quang Mặc dù mới đi vào hoạt độngnhưng phòng khám đã được chủ các thú cưng biết đến và đưa thú cưng vàochăm sóc, khám chữa bệnh tại đây ngày một đông

Hiện tại trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, số lượng chó, mèo nuôi ngàycàng nhiều, đa phần là giống chó, mèo cảnh nhập ngoại, chó lai, vậy nhưngkiến thức về cách chăm sóc và phòng bệnh của chủ nuôi vẫn còn kém, dẫnđến tình trạng chó, mèo ốm và chết còn nhiều

Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của Ban Chủ NhiệmKhoa Chăn nuôi Thú y cùng cô giáo hướng dẫn và cơ sở thực tập em tiến hành

thực hiện chuyên đề: “Thực hiện các biện pháp phòng và trị bệnh trên chó đến khám, chữa bệnh tại phòng khám Thú y Petcare, thành phố Tuyên

Quang, tỉnh Tuyên Quang”.

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề

-Làm quen với công tác khám chữa bệnh tại phòng khám

- Biết cách chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh phòng bệnh cho chó khám chữa bệnh tại phòng khám

- Xác định được tỷ lệ nhiễm các bệnh trên chó đến khám tại phòng khám

-Biết cách phòng và trị bệnh cho chó đến khám tại phòng khám

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Điều kiện cơ sơ nơi thực tập

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

về phía Tây theo quốc lộ 37

Diện tích tự nhiên là 184,38 km2 gồm 10 phường (Tân Quang, Minh Xuân,Phan Thiết, Ỷ La, Tân Hà, Hưng Thành, Nông Tiến, An Tường, Đội Cấn, MỹLâm) và 5 xã (Tràng Đà, Lưỡng Vượng, An Khang, Thái Long, Kim Phú)

Địa giới hành chính:

-Phía Bắc giáp xã Tân Long, xã Tân Tiến, huyện Yên Sơn

-Phía Nam giáp xã Cấp Tiến, huyện Sơn Dương

- Phía Đông giáp các xã Thái Bình, xã Tiến Bộ, huyện Yên Sơn và xã Vĩnh

- Phía Tây giáp các xã Trung Môn, Hoàng Khai, Kim Phú, Nhữ Hán, huyện Yên Sơn

2.1.1.2 Điều kiện khí hậu

Phòng khám Thú y Petcare - Tuyên Quang nằm trên địa bàn phường Tân

Hà, thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang, do đó khí hậu của phòngkhám mang tính chất đặc trưng của tỉnh Tuyên Quang, đó là khí hậu nhiệt đớigió mùa, thời tiết chia làm 4 mùa: Xuân - Hạ - Thu - Đông song chủ yếu là haimùa chính: mùa mưa và mùa khô

Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 10, nhiệt độ trung bình dao động từ 25

-300C, ẩm độ trung bình từ 80 - 85%, lượng mưa trung bình là 160 mm/thángtập trung chủ yếu vào các tháng 5 - 8 Với khí hậu như vậy trong chăn nuôicần chú ý tới công tác phòng chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi Mùa khô kéodài từ cuối tháng 10 đến tháng 4 năm sau Trong các tháng này khí hậu lạnh

và khô, nhiệt độ dao động từ 12 - 260C, độ ẩm từ 70 - 80% Về mùa Đông còn

có gió mùa đông bắc gây rét và có sương muối làm ảnh hưởng xấu đến câytrồng và vật nuôi

2.1.1.3 Điều kiện đất đai

Với tổng diện tích tự nhiên là 184,38 km2, thành phố Tuyên Quang có quy

mô diện tích ở mức trung bình so với các thành phố khác trong toàn quốc Nhìnchung tài nguyên đất Tuyên Quang khá đa dạng về nhóm và loại, đã tạo ra nhiềutiểu vùng sinh thái nông - lâm nghiệp thích hợp với nhiều loại cây trồng

Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tạo điều kiện cho rừng ở Tuyên Quangsinh trưởng và phát triển nhanh, thành phần loài phong phú Tổng diện tíchrừng toàn tỉnh Tuyên Quang có khoảng 357.354 ha, trong đó rừng tự nhiên là287.606 ha và rừng trồng là 69.737 ha Độ che phủ của rừng đạt trên 51%.Rừng tự nhiên đại bộ phận giữ vai trò phòng hộ 213.849 ha, chiếm 74,4%diện tích rừng hiện có Rừng đặc dụng 44.840 ha, chiếm 15,6%, còn lại làrừng sản xuất 28.917 ha, chiếm 10,05% Có thể nói, về cơ bản rừng tự nhiênTuyên Quang có trữ lượng gỗ còn rất thấp, việc hạn chế khai thác lâm sản sẽhợp với thực trạng, tài nguyên rừng Tuyên Quang vẫn còn hơn 15.378 ha rừngtre, nứa tự nhiên Trong tổng diện tích rừng trồng có 44.057 ha rừng trồng chomục đích sản xuất với các loại như thông, mỡ, bạch đàn, keo, bồ đề TuyênQuang có khả năng phát triển kinh tế lâm nghiệp, đồng thời phát triển rừngtrên diện tích đồi, núi chưa sử dụng khoảng 120.965 ha Tuyên Quang cónhiều loại khoáng sản khác nhau nhưng phần lớn có quy mô nhỏ, phân tán vàkhó khăn trong việc khai thác

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

2.1.2.1 Tình hình xã hội

Dân cư: Toàn thành phố có khoảng 232.230 người dân, mật độ dân sốbình quân là 1.260 người/km2, trong đó Nam chiếm 50,10%, Nữ chiếm49,90% Dân cư phân bố không đồng đều: dân cư thành thị là 78%, dân cưnông thôn là 22% Trên địa bàn thành phố có 19 dân tộc cùng sinh sống, trong

đó 3 dân tộc có số dân đông là dân tộc Kinh, dân tộc Tày và nhóm Cao Lanthuộc dân tộc Sán Chay Tỷ lệ tăng dân số hàng năm là 0,8%/năm

Về y tế: Công tác khám chữa bệnh bảo vệ sức khỏe nhân dân được chútrọng Cơ sở vật chất bệnh viện tuyến tỉnh từng bước được nâng cấp và hiệnđại hóa Trên địa bàn thành phố Tuyên Quang có 03 bệnh viện thường xuyênphục vụ khám chữa bệnh, chăm lo sức khỏe nhân dân Đã triển khai thực hiệntốt các chương trình y tế Quốc gia và đạt được kết quả cơ bản, thực hiện tốtcông tác dân số và kế hoạch hóa gia đình nên tỷ lệ sinh giảm Công tác khámchữa bệnh, phòng chống dịch bệnh, chăm sóc sức khỏe và bảo vệ trẻ em, thựchiện hế hoạch hóa gia đình ngày càng tiến bộ Cùng với việc phát triển hệthống y tế cơ sở thành phố Tuyên Quang đã chú trọng đầu tư, nâng cấp cáctrung tâm y tế, 100% bệnh viện đã có máy xét nghiệm, máy chụp X - quang,máy siêu âm, máy thở oxy và một số thiết bị y tế hiện đại khác Công suất sửdụng giường bệnh luôn đạt trên 100% Công tác giám sát dịch bệnh tại các cơ

sở y tế, việc hướng dẫn các huyện, thị chủ động phòng chống dịch bệnh được

tổ chức tốt Các hoạt động kiểm dịch, kiểm soát an toàn thực phẩm được thựchiện thường xuyên Việc khám chữa bệnh miễn phí cho đồng bào vùng sâu,vùng xa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả

Về giáo dục: Trên địa bàn thành phố có nhiều trường đại học, cao đẳng, trung cấp, các trường THPT, THCS, tiểu học, mầm non đã được đầu tư, nâng cấp các thiết

bị dạy và học mang lại hiệu quả cao trong công tác giảng dạy và học tập Bên

cạnh đó trên địa bàn thành phố có rất nhiều các công trình văn hóa thể thaophục vụ cho nhu cầu vui chơi của mọi người.

2.1.2.2 Tình hình kinh tế

“Phát triển nông lâm nghiệp hàng hóa hiệu quả, bền vững” tập trung một

số sản phẩm chủ lực được tỉnh xác định là 1 trong 3 khâu đột phá nhiệm kỳ

2015 - 2020 của tỉnh Tuyên Quang Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hànhNghị quyết số 16-NQ/TU ngày 22/5/2016 về phát triển nông nghiệp hàng hóagiai đoạn 2016 - 2025 để tập trung lãnh chỉ đạo thực hiện tái cơ cấu ngànhnông nghiệp gắn với phát triển nông nghiệp hàng hóa, xây dựng nông thônmới hiệu quả, bền vững

Trong giai đoạn 2015 - 2020 kinh tế nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt mứctăng trưởng khá, duy trì năm sau cao hơn năm trước, bình quân trong giai đoạn

2015 - 2020 tăng 4,17%/năm Cơ cấu kinh tế nông nghiệp đã có sự chuyển dịchtích cực, xây dựng liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; phát triển nông nghiệp ứngdụng công nghệ cao, sạch, hữu cơ gắn với chế biến và thị trường

An ninh lương thực được đảm bảo, sản lượng ổn định trên 34 vạn tấn,lương thực bình quân đầu người đạt trên 400 kg/người/năm Coi trọng ứng dụngkhoa học - công nghệ, nhất là công nghệ cao, khuyến khích sản xuất nông nghiệpsạch, nông nghiệp hữu cơ… mời gọi doanh nghiệp đầu tư liên doanh liên kết tiêuthụ sản phẩm Tập trung xây dựng và phát triển các vùng chuyên canh cây trồnghàng hóa chủ lực theo các vùng sinh thái Vùng lạc diện tích 4.565 ha tại huyệnChiêm Hóa, Lâm Bình; vùng chè là 8.588 ha diện tích chè lai, chè đặc sản chiếmtrên 60%; diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP là 102 ha và nông nghiệpbền vững là 702 ha Ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến tiết kiệm nước trên câychè được 21,94 ha, năng suất chè tăng 3,4%/năm, trong đó diện tích chè đặc sản2.269 ha, sản lượng búp tươi đạt trên 71.700 tấn/năm Vùng cây ăn quả chủ yếu

là cam và bưởi, cây cam ước năm 2020 đạt 8.601 ha (hiện có 772 ha cam sảnxuất theo tiêu chuẩn VietGAP; diện tích cam

hữu cơ chuyển đổi 33 ha), sản lượng trên 90.000 tấn quả; cây bưởi trên 4.600

ha Năm 2018 bưởi Xuân Vân được Viện Sở hữu Trí Tuệ Quốc tế và Liên hiệpKhoa học Doanh nhân Việt Nam bình chọn đứng TOP 10 Thương hiệu - Nhãnhiệu nổi tiếng

Phương thức chăn nuôi đã chuyển dịch dần sang chăn nuôi tập trung theohướng gia trại, trang trại an toàn dịch bệnh, an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo vệmôi trường, chăn nuôi, tập trung phát triển theo lợi thế của địa phương Sảnlượng thịt hơi tăng bình quân 5,4%/năm; xây dựng, thực hiện mô hình liên kếtchăn nuôi trâu, bò vỗ béo theo chuỗi giá trị, đã đem lại hiệu quả kinh tế cho hộchăn nuôi; đã xây dựng nhãn hiệu trâu Chiêm Hóa và trâu ngố Tuyên Quang.Giai đoạn 2015 - 2020 phát triển sản xuất lâm nghiệp đã đạt được nhữngkết quả đáng khích lệ Thực hiện cấp chứng chỉ rừng theo tiêu chuẩn FSC diệntích 25.366 ha; rà soát, thay thế nguồn giống kém bằng giống chất lượng cao,đầu tư thâm canh rừng trồng bằng giống nuôi cấy mô, giống nhập ngoại; nângnăng suất rừng trồng từ 74 m3/ha/chu kỳ năm 2015 lên bình quân 82

m3/ha/chu kỳ 7 năm; diện tích rừng trồng gỗ nguyên liệu đến năm 2020 cótrên 140.700 ha; giá trị thu nhập trên 1 ha đất rừng sản xuất đạt trên 60 triệuđồng/chu kỳ 7 năm, tăng 1,4 lần so với năm 2015 Qua đó góp phần nâng caohiệu quả kinh tế của rừng trồng và thu nhập cho người làm nghề rừng

Phát huy lợi thế, tiềm năng diện tích mặt nước các loại hình ao, hồ nhỏ,sông, hồ thủy lợi, hồ thủy điện để đẩy mạnh phát triển nuôi trồng thủy sản.Năm 2020 ước sản lượng đạt 8.729 tấn (tốc độ tăng bình quân 5%/năm), tổng

số lồng nuôi cá 2.200 lồng (tăng 915 lồng so với năm 2015); trong đó số lồngnuôi cá đặc sản và cá có giá trị kinh tế cao chiếm 50% tổng số lồng nuôi; sảnlượng cá đặc sản tăng bình quân 44%/năm

Việc ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất cũng được chútrọng Ứng dụng chế phẩm nấm ký sinh Metarhizium sp phòng trừ hiệu quả rầynâu, rầy lưng trắng hại lúa; chuyển giao, làm chủ quy trình sản xuất giống và

chăn nuôi lợn rừng lai; nhân nhanh giống keo lai bằng phương pháp nuôi cấymô; xây dựng kỹ thuật phòng, trừ một số bệnh ở cá Chiên hiệu quả Đẩy mạnhứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất theo các tiêu chuẩn được côngnhận, gắn với đăng ký nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu thịtrường trong nước và xuất khẩu.

Kết cấu hạ tầng nông nghiệp được quan tâm đầu tư Lồng ghép chínhsách của Trung ương, chính sách của tỉnh, các chương trình, dự án để tậptrung hoàn thiện cơ sở hạ tầng nông nghiệp, nông thôn

Chương trình xây dựng nông thôn mới được thực hiện chủ động, quyết tâm,sáng tạo và hiệu quả được nhân dân đồng tình, ủng hộ; cơ sở hạ tầng nông thônngày một khang trang, cơ bản đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội

ở nông thôn; thu nhập, đời sống vật chất và tinh thần của người nông dân tiếptục được nâng cao, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và đô thị

Dự kiến đến hết năm 2020 có 46 xã/124 xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Tập trung củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của các Hợp tác xã(HTX), chú trọng nâng cao năng lực cho các HTX; hỗ trợ HTX phát triển liênkết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản Đến nay, toàn tỉnh hiện có 838 trangtrại, 280 HTX nông lâm nghiệp thủy sản

2.1.3 Mô tả sơ lược về phòng khám Thú y

Phòng Khám Thú y Petcare - Tuyên Quang được đưa vào hoạt động từnăm 2017 Phòng khám được xây dựng để thực hiện việc khám chữa, điều trịbệnh cho động vật đặc biệt là chó trong khu vực thành phố Tuyên Quang vàcác khu vực lân cận,

* Chức năng, nhiệm vụ

-Phục vụ thực hành, thực tập cho sinh viên

- Tư vấn, khám chữa bệnh và các dịch vụ về chăn nuôi Thú y cho chó

* Cơ cấu tổ chức của phòng khám

-Bác sĩ chính: Nguyễn Trung Sơn

+ Hướng dẫn kỹ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi.

+ Phòng khám nhận các ca cấp cứu cho vật nuôi 24/24

2.2 Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước

2.2.1 Hiểu biết chung về loài chó

2.2.1.1 Một số giống chó địa phương

Nhóm chó ta hay chó nội địa được người dân thuần hóa và nuôi dưỡng cách đây 3.000 - 6.000 năm trước Công Nguyên Theo Nguyễn Văn Thanh và

cs (2011) [22], ở nước ta có tập quán nuôi chó thả rông vì thế sự phối giốngmột cách tự nhiên giữa các giống chó kết quả là tạo ra nhiều thế hệ con lai vớiđặc điểm ngoại hình rất đa dạng và nhiều tên gọi dựa vào màu sắc bộ lông vàtừng địa phương để gọi tên.

* Chó Vàng: Chó Vàng được người dân thuần hóa và nuôi dưỡng

cách đây

khoảng từ 3.000 - 4.000 năm trước Công Nguyên Chúng có tầm vóc trungbình, con trưởng thành nặng khoảng 12 – 18 kg, chiều cao 50 – 55 cm, chó cáithường nhỏ hơn chó đực Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2016) [24], đây làgiống chó nhanh nhẹn, hoạt bát, có sự thích ứng tốt với điều kiện ngoại cảnh,

ít bị ốm, dễ ăn uống và bơi lội rất giỏi Chó đực phối giống được ở lứa tuổi 15

- 18 tháng tuổi, chó cái sinh sản được ở tuổi 12 - 14 tháng, mỗi lứa trung bình

đẻ 5 con

* Chó Bắc Hà: Theo Hoàng Nghĩa (2005) [11], chúng có bộ lông xù kèm

theo cái bờm rất là đẹp cách biệt với lông trên thân với nhiều màu lông khácnhau như: màu đen, trắng, xám, hung đỏ là màu rất hiếm Thân hình vừa phảikhông lớn xếp vào giống chó có kích thước trung bình, người dài hơn chiềucao, khung xương chắc khỏe gọn gàng Sở hữu bộ lông xù dày, đặc điểm đuôicủa chúng dạng bông lau xoắn cuộn lên lưng Chó đực có chiều cao: 57 - 65

cm, chó cái có chiều cao 52 - 60 cm, nặng 25 - 35 kg

* Chó Phú Quốc: Có nguồn gốc từ đảo Phú Quốc - Việt Nam Chó

có thể

hình khá lớn, cao 60 - 65 cm, nặng 20 - 25 kg, là giống chó tinh khôn Màusắc lông một màu có thể màu vàng, đen, vện, xám hoặc màu lá úa, đườnglưng thẳng, trên lưng có một xoáy dài Chó Phú Quốc thông minh, nhanhnhẹn và có thể huấn luyện tốt, thường sử dụng làm chó đi săn, giữ nhà hoặclàm chó bảo vệ Chó cái đẻ trung bình mỗi lứa 5 con

2.2.1.2 Một số giống chó nhập ngoại

* Nhóm chó cảnh

- Chó Chihuahua: Đây là giống chó lâu đời nhất ở Châu Mỹ và là giốngchó có thân hình nhỏ nhất trong các loại chó trên thế giới Tên của giống chónày được lấy từ tên của bang Chihuahua của Mexico, nơi mà các nhà thámhiểm đã tìm ra chúng Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (1992) [6], chó Chihuahualông ngắn, đầu hình quả táo, tai lớn, mắt tròn và lồi, mõm ngắn, đuôi mọc ởphần cao uốn cong trên lưng, lưng bằng, bốn chân thẳng, chiều cao khoảng 15

- 23 cm, nặng từ 1 - 3 kg Chihuahua không chịu được lạnh và hay bị run lên

vì rét Nó tỏ ra dễ thích nghi với thời tiết ấm áp hơn là lạnh Đây là loại chóthích hợp với việc nuôi ở căn hộ

- Chó Bắc Kinh lai Nhật: Chó Bắc Kinh lai Nhật là con lai của chó BắcKinh và chó Nhật lông xù Hai giống chó này có quan hệ họ hàng rất gần vàcác đặc điểm gần giống nhau nên nhiều chủ nuôi thường cho ghép đôi với nhau Thêm vào đó số lượng chó Bắc Kinh và chó Nhật lông xù thuần chủng không nhiều nên phải cho lai chéo để tăng số lượng, về cơ bản, các đặc điểm hình thể chó Bắc Kinh thuần chủng và Bắc Kinh lai Nhật gần như giống nhau, khác biệt lớn nhất là ở

bộ lông Lông chó Bắc Kinh thuần chủng thường là lông đơn sắc (vàng kem, trắng, nâu đỏ), hoặc đơn sắc chủ đạo nhưng có mặt nạ đen hoặc pha chút màu khác Chó Bắc Kinh lai Nhật thường có lông 2 màu, thường là màu trắng

-đen, trắng - vàng, trắng - nâu… Mặt chó Bắc Kinh lai Nhật ít gãy hơn, mõm dàihơn và mũi đỡ tẹt hơn Những đặc điểm này khá khó phân biệt khi còn nhỏ, chỉnhận thấy khi chúng đã được khoảng 3 tháng tuổi

- Chó Pug (Carlin): Có nguồn gốc từ Trung Quốc Chó Pug có thân hìnhchắc lẳn, gọn gàng Cơ thể của loài chó này được coi là cân đối nếu chiều caotính đến gần tương đương với chiều dài từ vai đến mông Chó chuẩn có hìnhdáng giống quả lê, phần vai rộng hơn phần hông Chúng có bộ lông ngắn, mềmmại, dễ chải, có màu đen, vàng Da chúng mềm mại, tạo cảm giác dễ chịu khivuốt ve Đầu tròn, đặc biệt mõm hình khối vuông và rất ngắn so với chiều dài

sọ, trên trán có những nếp nhăn sâu, chúng có đôi mắt tròn lồi màu sẫm và hàm dưới hơi trề ra Đuôi thẳng hoặc xoắn, khối lượng lúc 12 tháng tuổi đạt 9 kg.

- Giống chó Phốc hươu: Chó Phốc có nguồn gốc từ Đức và du nhập vàoViệt Nam đã lâu Phốc là giống chó nhỏ có khối lượng khoảng 1,5 - 2,05 kg.Chúng có một bộ lông bóng mượt và một cơ thể cân đối với những đường nétthanh thoát, ngực nở, bụng thắt có dáng dấp chó săn Hai chân trước thẳng và cótreo móng huyền đề Bàn chân nhỏ và mềm mại Mặt chúng có hình quả xoàinhư mặt hươu, chúng có mõm rất khỏe, hàm răng sắc và chắc khỏe nên cẩn thậnvới các đồ vật bé nhỏ vì chó Phốc rất thích gặm chúng và có thể bị nghẹn, khôngnên chó chúng ăn quá nhiều Mắt có màu sẫm hình ô van Tai dựng mỏng còn gọi

là tai giấy, đuôi được cắt ngắn từ khi chúng còn nhỏ Chó Phốc có nhiều màukhác nhau như màu đỏ, vàng, đôi khi cũng gặp màu đen hoặc màu sôcôla

- Chó Phốc sóc (Pomeranian): Chó Phốc sóc hay còn gọi là chó Pom cónguồn gốc từ Đức và Ba Lan Chó Pom là giống chó cỡ nhỏ, kích thước chỉ cỡbằng một món đồ chơi, có chiều cao từ 18 - 30 cm, khối lượng từ 3 - 3 kg,chúng có cái đầu hình nêm và rất cân xứng với cơ thể, một số con có gươngmặt giống như loài cáo, một số con khác lại có gương mặt giống như búp bê.Đôi mắt hình quả hạnh, to vừa phải và có màu sẫm, rất sáng, thể hiện rõ sựlanh lợi và thông minh Tai chó nhỏ nhắn, nhọn dựng thẳng trên đầu, hàmrăng hình kéo và cái mũi be bé cùng màu với bộ lông Chúng có đuôi xù trôngrất mềm mại và uốn cong lên lưng Lông kép dày với lớp ngoài dài, thẳng vàhơi cứng, lớp trong ngắn, mềm và dày Lớp lông ở vùng cổ và ngực dài hơn.Nhìn chung chó nhỏ nhắn, xinh xắn, ấm áp và mềm mại Màu lông của chúngcũng khá đa dạng: có thể là màu đỏ, cam, kem, trắng, xanh, nâu…

- Chó Poodle: Được sinh ra ở những vùng đầm lầy hoang dã nước Đức,Pháp Giống chó Poodle có 3 kích thước phổ biến: Toy Poodle có chiều cao tối

đa khoảng 25 cm khi đứng, và nặng từ 2 - 5 kg khi trưởng thành Vì rất nhỏ nhắn xinh xắn nên Toy hầu như chỉ được nuôi để làm thú cưng Miniature

Poodle có chiều cao tối đa khoảng 40 cm và nặng tối đa 9 kg Standard Poodlelớn nhất trong 8 họ Poodle với chiều cao phổ biến khoảng 40 cm, cá biệt nhữngcon cao nhất có thể cao tới 50 cm và nặng tới 35 kg Giống chó Poodle nổi tiếng

vì sự tinh nghịch, vui vẻ và cực kỳ thông minh, có khả năng đi bằng 2 chân sau.Xét về việc huấn luyện, Poodle là một học sinh xuất sắc Chúng rất biết vâng lời,

dễ huấn luyện và nhanh nhẹn, theo Encyclopaedia Britannica (2011) [27]

- Chó Becgie: Chó Becgie có nguồn gốc từ Đức Giống này được nhậpvào nước ta từ những năm 1960 Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [7], chóBecgie có tầm vóc tương đối lớn so với các giống chó khác ở nước ta, chiềudài 110 - 112 cm; cao 56 - 65 cm đối với chó đực và dài 62 - 66 cm đối vớichó cái; khối lượng 28 - 37 kg Bộ lông ngắn, mềm, màu đen sẫm ở thân vàmõm; đầu, ngực và bốn chân có màu vàng sẫm Đầu hình nêm; mũi phânthùy; tai dỏng hướng về phía trước, mắt đen; răng to, khớp răng cắn khít Chóđực có thể phối giống khi 24 tháng Chó cái có thể sinh sản khi 18 - 20 tháng.Mỗi năm chó cái đẻ 2 lứa, mỗi lứa 4 - 8 con

* Nhóm chó làm việc

- Chó Rottweiler: Chó Rottweiler bắt nguồn từ con Mastiff của Ý, nó đượctạo giống ở Đức tại thị trấn Rottwell Chúng đã bị tuyệt giống vào năm 1800, sau

đó nhờ sự nhiệt tình của người làm công tác giống ở Stuttgart mà giống chó này

đã được phổ biến trở lại vào đầu thế kỷ XX Chó Rottweiler có thể trạng khỏe,rất vạm vỡ, đầu dài gần bằng sọ, mõm phát triển, mặt hơi gãy Mặt màu nâuđen, tai hình tam giác và cụp về phía trước, lưng phẳng, cổ và lưng tạo thànhmột đường phẳng, cấu trúc cơ thể có dạng hình vuông, chân trước khá cao,vai cao trung bình 69,5 cm, chúng nặng từ 48 - 60 kg đối với con trưởngthành Bộ lông ngắn cứng và rậm rạp, màu lông đen với một ít đốm vàng ởgần hai mắt, trên má, mõm, ngực và chân

- Chó Doberman: Chó Doberman có tên gọi đầy đủ là Doberman Pinscher.Chó có nguồn gốc từ Đức Doberman là giống chó có sức khỏe tốt, ít bệnh tật,

tuổi thọ trung bình từ 11 - 13 năm, thông thường Doberman có bộ ngực to khỏe,

cơ thể săn chắc vạm vỡ Bộ lông của chúng ngắn thường có màu đen, màunâu Tai của chúng phải được cắt để chúng được dựng đứng Đuôi cũng đượccắt ngắn từ mấy ngày đầu sau khi sinh

- Chó Husky: Chó Husky có nguồn gốc tại Siberia, Nga Chó Husky đượcxem là có ngoại hình và hành vi của mình giống với tổ tiên của chúng là loài chósói Chúng thích liên lạc, giao tiếp bằng cách hú hơn là sủa, chúng có xu

hướng đi lang thang và tìm cách trốn thoát sự tù túng Husky rất hiếu động vàthân thiện, lông của chúng dày hơn các loài chó khác gồm 2 lớp: lớp lông dày

và ngắn lót phía trong và một lớp lông mỏng hơn, dài hơn bao phủ bên ngoàigiúp bảo vệ chúng khỏi cái lạnh khắc nghiệt của vùng băng giá Màu lôngthường gặp của chúng là: trắng - đen, nâu - trắng, xám - trắng… Mắt chóHusky có hình quả hạnh nhân đặt cách nhau vừa phải và hơi xếch lên, màumắt đa dạng một số con có thể có 2 màu mắt khác nhau Kích thước của chóHusky thuần chủng cao khoảng 51 - 58 cm, nặng khoảng 16 - 27 kg Chúng

có tuổi thọ trung bình từ 12 - 15 năm, mỗi lứa đẻ được 6 - 8 con

- Chó Pit bull: Chó Pit bull là giống chó nhập ngoại có nguồn gốc từ Mỹ,đặc tính rất hữu chiến và hung dữ, được coi như là hung thần của các loại chóchọi, với sức mạnh của cơ thể cộng với hàm răng sắc nhọn Chó Pit bull làgiống chó có tầm trung bình và nhỏ, chúng cao từ 45 – 55 cm, nặng khoảng

18 - 22kg và có sức mạnh cơ bắp hơn bất cứ giống chó nào khác Chó Pit bullbình thường rất thân thiện và hiền lành, trừ khi chúng bị đe dọa hoặc tấn công.Ngoài ra chó Pit bull rất trung thành và tình cảm với chủ, chúng có nhiều màunhư: màu nâu, vàng, nâu đỏ…

- Chó Corgi: Chó Corgi là loại chó có xuất xứ từ Anh quốc ở xứ Wales, vớikích cỡ cơ thể trung bình, thân dài và chân ngắn rõ rệt Tầm vóc chúng khoảng30,5 cm, khối lượng đạt 12 kg Giống Corgi có truyền thống được dùng

làm chó săn, chăn dắt gia súc lớn bằng cách chạy theo đàn gia súc và cắn vào

gót chân con vật nào không chịu theo đàn Hàng ngày chúng cần chạy nhảynhiều, có tuổi thọ khoảng 15 năm Chúng có màu lông thường gặp là: vàng -trắng, xám - trắng…

- Chó Golden Retriever: Chó Golden Retriever có nguồn gốc từ Scotland

Là giống chó loại nhỡ có thân hình cân đối, khỏe mạnh Chúng có bộ lông từmàu vàng kem đến màu vàng nâu, bộ lông được cấu tạo bởi bộ lông không thấmnước bên ngoài và một lớp lông mịn dày bên trong Chúng có cái đầu to,

mõm hơi vát nhưng kèm với bộ hàm rộng và khỏe cùng với hàm răng sắc bén.Chúng có tuổi thọ khoảng 12 - 15 năm

- Chó Alaska: Theo Huson H J và cs (2010) [29] chó Alaska là một nhánhcủa giống chó sói tuyết Bắc Cực, được biết đến đầu tiên bởi bộ tộc Mahlemut.Chó Alaska là giống to khỏe, bền bỉ và chịu được thời tiết khắc nghiệt của vùngBắc Cực, chúng có khả năng phục vụ công việc kéo xe tuyết Sau khi vùng đấtAlaska trở thành 1 bang của Mỹ thì giống chó này trở thành một giống chó củađất Mỹ Alaska thuần chủng có chiều cao trung bình từ khoảng 60 cm, nặng 30– 50 kg (trong đó dòng Alaska khổng lồ có thể cao tới gần 1 m, nặng 80 kg) Lông của chó Alaska dày, thô nhưng mềm và bóng

2.2.2 Đặc điểm sinh lý của chó

2.2.2.1 Thân nhiệt

Vũ Như Quán (2013) [18], cho biết, thân nhiệt là nhiệt độ cơ thể gia súcđược đo qua trực tràng trong lúc con vật yên tĩnh Theo Vũ Như Quán (2011)[17], thân nhiệt của gia súc ổn định, chỉ thay đổi trong phạm vi hẹp tùy thuộcvào tuổi, trạng thái sinh lý, bệnh lý, trạng thái thần kinh, theo mùa Giống caosản có thân nhiệt cao hơn giống thấp sản, gia súc non có thân nhiệt cao hơngia súc trưởng thành vì cường độ trao đổi chất mạnh hơn, sau khi ăn, trongthời gian động dục, khi có thai thì thân nhiệt tăng lên Sự điều hòa thân nhiệtphụ thuộc vào tương quan giữa hai quá trình sinh nhiệt và tỏa nhiệt dưới sựđiều khiển của hệ thần kinh và thể dịch

Theo Vũ Như Quán (2011) [17], ở trạng thái sinh lý bình thường thânnhiệt của chó là 38 - 39oC Trong tình trạng bệnh lý thân nhiệt có sự thay đổitùy vào tính chất và mức độ của bệnh Sự giảm thân nhiệt thường do mất máu,

bị nhiễm lạnh do một số hóa chất tác dụng, do giảm quá trình sinh nhiệt, sốchoặc sau cơn kịch phát của bệnh nhiễm khuẩn làm hạ huyết áp, trụy tim mạch,gặp trong các bệnh thần kinh bị ức chế nặng như thủy thũng não Sự tăngnhiệt độ thường gặp khi nhiệt độ môi trường quá cao, gặp trong bệnh cảmnắng, cảm nóng, các bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn, virus, do ký sinh trùng gây nên trạng thái sốt cao Nhiệt độ của cơ thể chó bình thường còn thay đổibởi các yếu tố như tuổi (con non có thân nhiệt cao hơn con trưởng thành), tínhbiệt (con cái có thân nhiệt cao hơn con đực), khi vận động nhiều hay có thaithân nhiệt của chó cũng cao hơn bình thường

Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [9], thông quaviệc kiểm tra thân nhiệt của chó ta có thể xác định được con vật có bị sốt haykhông Nếu thân nhiệt tăng 1 - 2oC là sốt nhẹ Nếu thân nhiệt tăng 2 - 3oC là hiệntượng sốt cao Qua đó có thể sơ chẩn được nguyên nhân, tính chất và mức

độ tiên lượng, đánh giá được hiệu quả điều trị tốt hay xấu

2.2.2.2 Tần số hô hấp (lần/phút)

Tần số hô hấp là số lần thở ra, hít vào trong một phút trong lúc con vật yêntĩnh Tần số hô hấp phụ thuộc vào cường độ trao đổi chất, giống, tuổi, tầm vóc,thời tiết, trạng thái sinh lý, trạng thái bệnh lý Ở trạng thái sinh lý bình thường,chó con có tần số hô hấp từ 18 - 20 lần/phút, chó to có tần số hô hấp từ 10 -

20 lần/phút, giống chó nhỏ có tần số hô hấp từ 20 - 30 lần/phút

- Tần số hô hấp phụ thuộc vào:

+ Nhiệt độ môi trường: Khi thời tiết quá nóng, chó phải thở nhanh để thải nhiệt, nên tần số hô hấp tăng

+ Thời gian trong ngày: Ban đêm và sáng chó thở chậm hơn buổi trưa và

buổi chiều

+ Tuổi tác: Con vật càng lớn tuổi thì tần số hô hấp càng chậm.

Ngoài ra những con vật khi mang thai hoặc lúc sợ hãi cũng làm tần số hôhấp tăng lên

- Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [9], ở trạng tháibệnh lý tần số hô hấp thay đổi gọi là hô hấp bệnh lý Tần số hô hấp tăng trongtrong những bệnh làm thu hẹp diện tích hô hấp ở phổi (viêm phổi, lao phổi), làmmất đàn tính ở phổi (phổi khí thũng), những bệnh hạn chế phổi hoạt động(chướng hơi dạ dày, đầy hơi ruột) Những bệnh có sốt cao, bệnh thiếu máu nặng,bệnh ở tim, bệnh thần kinh hay quá đau đớn Tần số hô hấp giảm trong nhữngbệnh hẹp thanh khí quản (viêm, phù thũng), ức chế thần kinh (viêm não,

u não, xuất huyết não, thủy thũng não); do trúng độc, chức năng thận rối loạn,bệnh ở gan nặng, liệt sau khi đẻ hoặc các trường hợp sắp chết Trong bệnh xetonhuyết ở bò sữa, viêm não tủy truyền nhiễm của ngựa, tần số hô hấp giảm rất rõ

2.2.2.3 Tần số tim mạch (nhịp tim)

Tần số tim mạch là số lần co bóp của tim trong một phút (lần/phút), khitim đập thì mỏm tim hoặc thân tim chạm vào thành ngực, vì vậy mà ta có thểdùng tay, áp tai hoặc dùng tai nghe áp vào thành ngực vùng tim để nghe đượctiếng tim Khi tim co bóp sẽ đẩy một lượng máu vào động mạch làm mạchquản mở rộng, thành mạch căng cứng Sau đó nhờ vào tính đàn hồi, mạchquản tự co bóp lại cho đến thời kỳ co tiếp theo tạo nên hiện tượng động mạchđập Dựa vào tính chất này ta có thể tính được nhịp độ mạch sẽ tương đươngvới mạch tim đập Mỗi loài gia súc khác nhau thì tần số tim mạch cũng khácnhau, sự khác nhau này cũng biểu hiện ở từng lứa tuổi trong một loài độngvật, tính biệt, thời điểm, nhịp mạch đập tương ứng với nhịp tim Tuy vậy, tần

số tim mạch của động vật chỉ dao động trong một phạm vi nhất định

Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2016) [24], ở trạng thái sinh lý bìnhthường: chó nhỏ 100 - 130 lần/phút, chó lớn 70 - 100 lần/phút

Ở chó, mèo vị trí tim đập động là khoảng sườn 3 - 4 phía bên trái, tần số

tim thể hiện tần số trao đổi chất, trạng thái sinh lý, bệnh lý của tim cũng nhưcủa cơ thể Tần số tim phụ thuộc vào tầm vóc của vật nuôi, độ béo gầy, lứatuổi, giống loài Ở trạng thái sinh lý bình thường có hai cơ chế điều hòa timmạch bằng thần kinh và thể dịch Chó con có tần số tim đập lớn hơn chó già,chó hoạt động nhiều thì tần số tim mạch đập tăng lên Khi cơ thể bị một sốbệnh về máu như: thiếu máu, mất máu, suy tim, viêm cơ tim, viêm bao timcũng làm tần số tim mạch tăng lên

Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [9], qua việc bắt

mạch có thể khám tim và tình trạng toàn thân của cơ thể Tần số mạch tăng docác bệnh truyền nhiễm cấp tính, viêm cấp tính, các trường hợp thiếu máu, hạhuyết áp và các bệnh làm tăng áp lực xoang bụng Tần số mạch giảm trongtrường hợp bệnh làm tăng áp lực sọ não, huyết áp tăng hay do trúng độc hại

2.2.2.4 Tuổi thành thục sinh dục và chu kỳ lên giống

Theo Nguyễn Hữu Nam và cs (2016) [12], thời gian thành thục của chó là:Chó đực: 8 - 10 tháng tuổi, những lần phóng tinh đầu tiên của chó đựcvào lúc khoảng 8 - 10 tháng Tuy nhiên, việc thụ tinh của chó đực có hiệu quảbắt đầu từ 10 - 15 tháng

Chó cái: 9 - 15 tháng tuổi tùy theo giống và cá thể, có khi lên đến 24tháng Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2015) [23], chu kỳ lên giống ở chó cáithường xảy ra mỗi năm 2 lần, trung bình khoảng 6 - 8 tháng Thời gian độngdục từ 12 - 21 ngày, giai đoạn thích hợp phối giống là từ 9 - 13 ngày sau khi

có biểu hiện động dục

2.3 Một số bệnh thường gặp ở chó

2.3.1 Bệnh đường tiêu hóa

2.3.1.1 Bệnh viêm dạ dày - ruột

Viêm ruột là viêm màng nhầy ruột cấp tính hay mãn tính Viêm ruột cóthể xảy ra ở vùng ruột non hay lan ra cả vùng dạ dày và ruột già

* Nguyên nhân gây bệnh

-Do virus: Parvo virus, virus gây bệnh Care…

-Do vi khuẩn: Escherichia coli, Salmonella spp, Clostridium spp…

- Do kí sinh trùng đường ruột: Toxocaracanis, Toxascarisleonina, sán dây…

- Do các nguyên sinh động vật khác: Giardia, Toxoplasma, Trichomonas,

sự xuất huyết diễn ra ở ruột già

-Sốt là hiện tượng do nhiễm trùng

- Quan sát thấy chó nằm sấp, chống khuỷu 2 chân trước xuống, nhổm cao phần bụng sau, bồn chồn khó chịu do bị đau bụng

-Có thể nghe thấy tiếng sôi bụng do nhu động ruột tăng lên hoặc do bụngđầy hơi

- Mất nước, mất điện giải: Biểu hiện da kém đàn hồi, mắt trũng sâu Mất máu dẫn đến niêm mạc mắt và niêm mạc miệng nhợt nhạt

Cho uống thuốc làm se niêm mạc ruột, giảm số lần ỉa chảy: diosmectite.Nếu sốt có thể sử dụng thuốc hạ sốt: paracetamol, anagil.

Tiêm thuốc bổ trợ sức, trợ lực: B.complex, Vitamin B1, B6, B12

Liệu trình điều trị thường 3 - 5 ngày

2.3.1.2 Bệnh do Parvo virus

Theo Phan Thị Hồng Phúc và cs (2019) [14], chó ở độ tuổi tuổi từ 2 - 6tháng tuổi có tỷ lệ mắc bệnh Parvo cao nhất (48,95%), thấp nhất ở chó thángtuổi trên 12 tháng tuổi (4,96%), chó từ 6 - 12 tháng tuổi tỷ lệ mắc bệnh là31,25%, chó dưới 2 tháng tuổi tỷ lệ mắc bệnh là 17,31% và thường thườngxảy ra bệnh ở những cho chưa tiêm vắc xin

* Nguyên nhân gây bệnh

Do Canine parvo virus type 2 (CPV2) gây ra, chúng xâm nhập và tấn

công vào mạch bạch huyết vùng hầu rồi nhân lên và phát triển trên khắp cơthể Mục tiêu cuối cùng là niêm mạc ruột và các mô bạch huyết

* Triệu chứng chủ yếu

-Chó bỏ ăn, nôn

-Sốt kéo dài từ khi bỏ ăn tới lúc tiêu chảy nặng nhất

-Thân nhiệt chỉ giảm khi chó kiệt sức và lịm dần

- Ỉa chảy nặng, lúc đầu ỉa lỏng, phân loãng, thối Sau đó ỉa ra máu, phân

có màu hồng hoặc đỏ tươi

-Chó gầy sút nhanh, bỏ ăn hoàn toàn sau đó suy kiệt mà chết

* Điều trị

Bệnh CPV do virus gây ra nên không có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậyviệc hộ lý, chăm sóc và dùng thuốc điều trị triệu chứng nhằm mục đích làmgiảm các triệu chứng của bệnh, tăng sức đề kháng cho con vật đồng thờichống nhiễm khuẩn thứ phát, giúp hệ miễn dịch của cơ thể có đủ thời gian vàđiều kiện tạo kháng thể trung hòa độc tố của virus sau đó có thể tự bài thảivirus ra ngoài và con vật tự hồi phục

Theo Đặng Thị Mai Lan và cs (2019) [5], sử dụng phác đồ điều trị (đạthiệu quả >75%):

-Kháng thể: 0,1 ml/1 kg TT, tiêm bắp

-Cephalexin: 10-15 mg/1 kgTT, tiêm bắp, tĩnh mạch

-Atropin sulphat: 1 ml/10 kg TT, tiêm dưới da

-Vitamin C 5%: 1 ml/10 kg TT, tiêm bắp

-Vitamin Bcomplex: 1 ml/10 kg TT, tiêm dưới da

-Lactat Ringer: 50 ml/1 kg TT ngày, truyền tĩnh mạch

-Đường glucoza 5%: 40 ml/1 kg TT ngày, truyền tĩnh mạch

Theo Nguyễn Bá Hiên và cs (2010) [3] cho biết, tốt nhất tiêm phòng vắc

xin để phòng bệnh Parvo cho chó.

2.3.1.3 Hiện tượng ngoại vật trong đường tiêu

hóa * Ngoại vật thực quản

Theo Vũ Như Quán và cs (2010) [16], các ngoại vật như kim, lưỡi câu,xương bị vướng chỗ giữa cửa vào lồng ngực và phần đáy của tim hoặc phầnđáy của tim với cơ hoành Chó gặp phổ biến hơn mèo

Triệu chứng chủ yếu: Khạc thường xuyên, tiết nước bọt, nôn ọe, không

ăn được hoặc ăn xong sẽ nôn ra ngay Cổ có xu hướng rướn ra trước

Chẩn đoán: Dùng tay sờ nắn để tìm ngoại vật Chẩn đoán chính xác bằngcách chụp X - quang

Điều trị:

+ Nếu ngoại vật ở phần trên thực quản thì có thể dùng kẹp gắp ra.+ Nếu ngoại vật ở quá sâu thì phải can thiệp ngoại khoa để mổ lấy ngoại

vật ra

* Ngoại vật trong dạ dày:

Theo Vũ Như Quán (2009) [15], bệnh khá phổ biến ở chó mèo vớinhững nguyên nhân khác nhau như nuốt phải đá, bóng cao su, xương hoặc tóctạo khối trong dạ dày

- Triệu chứng chủ yếu: Rất thay đổi và khó nhận biết, thường thấy là con vật thỉnh thoảng ói sau ăn, vật bén nhọn thì gây tổn thương dạ dày và chảy máu

-Chẩn đoán chính xác nhất là chụp X - quang

- Điều trị: Gây nôn với những vật thể nhỏ trơn hoặc mổ với những ngoại vật có kích thước quá lớn

2.3.1.4 Bệnh viêm gan truyền nhiễm trên

chó * Nguyên nhân gây bệnh

Do virus thuộc họ Adenoviridae Nguồn virus chính: chất ở mũi, phân,

nước tiểu, máu, những mô bị tổn thương Virus xâm nhập chủ yếu là đườngtiêu hóa, lây lan trực tiếp từ những chó nhốt chung hoặc gián tiếp qua thức ăn,nước uống bị nhiễm, qua dụng cụ chăm sóc, cầm cột Theo Lê Thị Tài(2006) [20], cho biết do khí hậu miền Bắc nước ta nóng ẩm, tạo điều kiệnthuận lợi cho nhiều loại vi khuẩn, virus phát triển, lây lan và gây bệnh

Niêm mạc, da vùng mỏng vàng: mắt, dưới bụng, tai…

Sốt cao 40°C, bỏ ăn, suy nhược, khát nước, sung huyết màng niêm mạc,đặt biệt niêm mạc miệng, có thể xuất huyết

Viêm hạch amidan, viêm hầu họng, ói mửa, tiêu chảy phân sậm màu,sưng gan, đau đớn vùng bụng, viêm kết mạc mắt, chảy nhiều nước mũi, nướcmắt, thủy thủng dưới da vùng đầu, cổ, thân.

* Điều trị

Tiêm kháng sinh chống kế phát: tylosine, oxytetracyline, dexamethasone

Bổ sung nước và điện giải cho cơ thể: truyền tĩnh mạch dung dịch ringerlactat, NaCl 0,9%, glucose 5% hoặc kết hợp với tiêm tĩnh mạch vitamin C.Nếu sốt có thể sử dụng thuốc hạ sốt: paracetamol, anagil

Dùng thuốc chống nôn: atropins, primeran tiêm dưới da hoặc truyền tĩnh mạch.

Tiêm thuốc bổ trợ sức, trợ lực: B.complex, vitamin B1, B6, B12

2.3.2 Bệnh về hệ tiết niệu, sinh dục

2.3.2.1 Bệnh viêm tử cung cấp tính

Bệnh thường xảy ra sau các ca đẻ khó, đẻ bình thường cũng có thể mắc.Bệnh này có thể gọi là chứng nhiễm trùng tử cung cấp tính

* Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh thường xảy ra sau đẻ khó, sau khi xảy thai, thai chết lưu, sót nhau

Có thể do quá trình can thiệp kéo thai ra ngoài làm xước niêm mạc tử cungdẫn tới nhiễm trùng Cũng có thể do thụ tinh nhân tạo hoặc phối giống nhiều

lần trong một lần lên giống Bị nhiễm vi khuẩn Escherichia coli là phổ biến nhất, có thể còn thấy Streptococcus, Staphylococcus.

* Triệu chứng chủ yếu

Sốt, suy nhược, biếng ăn, có nhiều dịch tiết bất thường từ âm đạo chảy

ra, có thể ói mửa Dịch tiết có lẫn mủ và mùi hôi tanh khó chịu

* Điều trị

-Thụt rửa bằng nước muối sinh lý, thuốc tím hoặc cồn iod pha loãng

-Dùng các loại kháng sinh để diệt vi khuẩn: amoxcicillin,

gentamicin…

- Tăng cường trợ sức trợ lực: truyền dịch và tiêm thuốc bổ như

B.complex, vitamin B1, B6, B12

Nếu quá nặng thì can thiệp bằng phương pháp ngoại khoa: phẫu thuật cắt

* Nguyên nhân gây bệnh

Do khiếm khuyết của cơ tử cung, bất thường trong quá trình biến dưỡng,xoang chậu hẹp, thai quá lớn, thai chết, tư thế thai bất thường…

* Chẩn đoán

Theo Huỳnh Văn Kháng (2003) [4], gia súc có nhiệt độ hạ, sau 24 giờ

mà chưa thấy đẻ

-Thành bụng co thắt mạnh từ 1 đến 2 giờ mà không thấy thai nào ra

-Đã đẻ được mà con tiếp theo sau 1 đến 2 giờ không thấy ra tiếp

-Mang thai quá lâu mà chưa thấy đẻ (> 60 ngày)

-Tiền sử đẻ khó, con ra không hết, bị vướng lại

* Triệu chứng

-Âm hộ có dịch, bọc ối hoặc phần nào đó của thai

-Âm đạo có chất nhờn hoặc dịch màu xanh đen có thể là những phát hiệnbình thường, nhưng cũng có khi là chỉ báo của sự tắc nghẽn nếu nó kéo dài hơn

2 giờ mà không có thai nào được sinh ra

-Dịch âm đạo có màu đỏ sẫm hoặc có máu có thể là dấu hiệu của tổnthương âm đạo hoặc xoắn tử cung

-Sản dịch màu nâu đỏ có thể là dấu hiệu của thai chết và viêm tử cung

-Chó rặn liên tục, vỡ ối nhưng thai không ra, có thể kẹt ở âm đạo hoặckhung xương chậu

* Điều trị

Tiêm oxytocin, sau 30 phút chưa thấy đẻ được thì tiêm thêm một mũi nữa

Mổ đẻ: gây mê rồi mổ và lấy thai ra

2.3.3 Bệnh hệ hô hấp

2.3.3.1 Bệnh viêm mũi

* Nguyên nhân gây bệnh:

- Do biến đổi niêm mạc mũi

+ Cấp tính: do kích thích cơ học, lí học, hóa học hoặc do ngoại vật xâm nhập làm tổn thương niêm mạc mũi

-Thuốc chống tiết dịch, ho: dexamethasone, bromhexine

-Tiêm vitamin K để cầm máu

- Tăng cường trợ sức trợ lực: truyền dịch và tiêm thuốc bổ như

B.complex, vitamin B1, B6, B12…

2.3.3.2 Bệnh viêm phế quản, phổi

Bệnh đặc trưng là sự rối loạn hô hấp, giảm oxy máu, gây ảnh hưởng tới triệu chứng toàn thân

* Nguyên nhân:

- Nguyên nhân rất đa dạng nhưng thường do kế phát bệnh viêm đường

hô hấp trên

-Do virus: như Canine distenpa - Adeno virus I, II tác động lên đoạn cuối

đường hô hấp tạo điều kiện cho các nhiễm trùng thứ phát

- Các loại vi khuẩn thường thấy: Mycobacterium tuberculosis,

Pasteurella, Pseudomonas.

-Do nấm: Aspergillus, hoặc do kí sinh trùng xâm nhập phế quản.

-Do ngoại vật đi vào: cát, bụi…

* Triệu chứng chủ yếu:

Chó lừ đừ, bỏ ăn, ho ngắn và sâu Có biểu hiện khó thở, thở nhanh vànông, thở thể bụng, phồng môi để thở Quan sát thấy chó tím tái, nhất là lúcvận động Mũi chảy mủ trắng, xanh Sốt cao

* Điều trị:

-Để con vật nằm chỗ ấm áp, kín gió, tránh vận động mạnh

-Tiêm kháng sinh: amoxicillin, gentamicin, tylosin

-Ho, khó thở tiêm thêm bromhexine

- Tăng cường trợ sức trợ lực: truyền dịch và tiêm thuốc bổ như

kí sinh trùng kí sinh trên da như ghẻ Sarcoptes, ghẻ Demodex… tấn công vào

gây ngứa ngáy, khó chịu, rụng lông, mụn mủ…

* Triệu chứng: rụng lông, viêm da, trên da xuất hiện các nốt đỏ

sau đó

thành mụn mủ, con vật thường lấy chân gãi do ngứa ngáy khó chịu Mùi lôngbốc ra hôi hám

Mueller Ralf S và cs (2011) [30] cho biết: trường hợp bị Demodicosis nặng có

thể có hạch to, hôn mê và sốt do nhiễm khuẩn da kế phát nặng, con vật đau đớn.Sudan V và cs (2013) [31] cho biết: tổn thương da trên mặt, tai, cổ, chân,bụng và lưng, có mùi hôi tanh Chó đờ đẫn không còn nhanh nhẹn, mệt mỏi, ủ

rũ, gầy mặc dù ăn rất nhiều

* Điều trị: 3 ngày đầu tiêm kháng sinh chữa triệu chứng: amoxicillin,

dùng dexamethasone tiêu viêm

Tiêm thuốc trị kí sinh trùng: ivermectin, doramectin Tiêm tuần một lần, từ 3 tới 5 tuần Vitamin ADE kích thích mọc lông

Tắm rửa bằng nước trắng hoặc nước đun đặc với lá của một số cây chua,chát: lá xoan, lá khế, lá chè xanh Đặc biệt không tắm bằng xà phòng, xà bôngthông thường

Theo CAPC (2015) [32] cho biết hình thái của ba loài Demodex sp gây bệnh trên chó: D injai thân dài, mảnh, tổng chiều dài là 330-370micron, D canis thân hơi dày, tổng chiều dài là 180-210 micron, D cornei thân ngắn, tổng chiều dài là 90-140micron.

Theo Fiorucci Fogel và cs (2015) [28], 18 con trong tổng số 23 con chó

(78%) đã tìm thấy Demodex canis trong da, trong khi đó 5 con chó (22%) là Demodex cornei Như vậy số lượng Demodex canis cao hơn Demodex cornei 2.3.4.2 Bệnh giun đũa

* Nguyên nhân: Theo Trịnh Đình Thâu và cs (2016) [25], bệnh do hai loài

giun tròn Toxocara canis thuộc họ Anisakidae và Toxascaris leonina thuộc họ

* Triệu chứng: con vật gầy còm, chậm lớn, thiếu máu ăn kém, nôn mửa,

táo bón, sau ỉa chảy Bụng chướng to, lông xù Có khi có triệu chứng giốngthần kinh như động kinh hay bệnh dại

* Điều trị: Dùng levamisol, liều 15 – 20 mg/kg TT Trộn vào thức ăn cho

chó ăn Hiệu quả tẩy rất cao và an toàn

2.3.4.3 Một số bệnh kí sinh trùng khác

Theo Tô Minh Châu và cs (2001) [1], gồm có các bệnh khác như:

* Bệnh do giun sán: phân nát, nhầy, lẫn một ít máu ở cuối bãi

phân…

Phòng trị bằng cách tẩy giun định kỳ

* Bệnh kí sinh trùng đường máu

+ Kết hợp truyền nước, truyền máu

+ Tiêm vitamin C, K để chống chảy máu

2.3.5 Bệnh về hệ thần kinh, vận động

2.3.5.1 Bệnh Care

Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2019) [10], chó ở độ tuổi 2 - 6 tháng tuổinhiễm bệnh Care cao nhất (14,50%), tiếp đến là chó có độ tuổi > 6 - 12 tháng(12,79%), thấp nhất là chó có độ tuổi >12 tháng (6,90%), nhất vào mùa xuân

tỷ lệ chó mắc bệnh cao nhất, tiếp đến là mùa đông, rồi đến mùa hè và thấpnhất là mùa thu

* Nguyên nhân gây bệnh

Do virus thuộc nhóm Paramyxo virus Nó xâm nhập qua đường hô hấp,

tiêu hóa và qua da Đầu tiên khi xâm nhập vào, virus nhân lên ở các mô bạchhuyết đường hô hấp trên, sau đó nhiễm vào máu và tiếp tục nhân lên ở môbạch huyết của các cơ quan khác Mầm bệnh được thải ra qua dịch tiết củamắt, mũi, nước bọt, phân, nước tiểu…

* Triệu chứng chủ yếu

-Bỏ ăn, sốt, tiêu chảy, phân có máu, màu phân nâu đen hoặc màu cà phê

-Viêm đường hô hấp, mũi xanh, mắt có dử, kèm nhèm…

-Mụn mủ xuất hiện ở các vùng da mỏng như: da bụng, háng Lúc đầuviêm đỏ, sau đó hình thành mủ rồi vỡ ra và khô lại

-Gang bàn chân có thể tăng sinh, dầy lên, cứng và nhám