Bài giảng Bao bì thực phẩm: Chương 4 - Nguyễn Huỳnh Đình Thuấn cung cấp cho học viên những kiến thức về lịch sử phát triển của mã vạch; hiệu quả EAN quốc tế và ứng dụng; tổ chức EAN Việt Nam và áp dụng MSMV ở Việt Nam; Đặc điểm của mã số mã vạch; cấu tạo mã số EAN - 13; cấu tạo mã số EAN - 8;... Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!
Trang 1CHƯƠNG 4:
MÃ SỐ MÃ VẠCH
Trang 2MÃ SỐ MÃ VẠCH
1 Lịch sử phát triển
việc kiểm soát các toa xe lửa
bán, phân phối, kiểm tra hàng hóa TP, đưa máy scanner và máy thu tiền kết hợp
thành lập hiệp hội UCC (Uniform Code Council), áp dụng MSMV UCC, cho đến nay mã UCC được sử dụng chủ yếu ở Mỹ và Canada
Trang 3 Năm 1974, 12 nước châu Âu nghiên cứu hệ thống MSMV tiêu chuẩn, thống nhất chung châu Âu Hệ thống MSMV châu Âu gọi là EAN (European Article numbering) được thiết lập trên MSMV UPC
lập trụ sở tại Bỉ
toàn cầu, đa ngành để phân định SP, dịch vụ, địa điểm nhằm cung cấp ngôn ngữ chung thương mại quốc tế
MÃ SỐ MÃ VẠCH
1 Lịch sử phát triển
Trang 4 Đến năm 1992, EAN trở thành EAN – Quốc tế
chứa EAN quốc gia, có nhiệm vụ hỗ trợ và thông tin đầy đủ về MSMV của EAN đến các công ty
Các loại MSMV tiêu chuẩn đang áp dụng hiện nay:
EAN (EAN- 8, EAN - 13) ITF – 14
UCC/EAN-28
MÃ SỐ MÃ VẠCH
1 Lịch sử phát triển
Trang 5MÃ SỐ MÃ VẠCH
2 Hiệu quả EAN quốc tế và ứng dụng
Mậu dịch:
Tính tiền và ghi hóa đơn nhanh chóng cho khách hàng
Sản xuất hàng hóa tại các xí nghiệp:
Nhập và quản lý nguyên liệu
Quản lý sản phẩm tại quy trình sản xuất
Quản lý sản phẩm xuất nhập kho
Quản lý nhân sự
Trang 6 Ngành y dược
Sản xuất thuốc và dược liệu
Quản lý hồ sơ bệnh nhân trong bênh viện
Bưu điện
Hàng không
Thư viện
Ngoài ra, MSMV còn ứng dụng các ngành khác: GTVT, TDTT, nội vụ, quốc phòng…
MÃ SỐ MÃ VẠCH
2 Hiệu quả EAN quốc tế và ứng dụng
Trang 7MÃ SỐ MÃ VẠCH
3 Tổ chức EAN VN và áp dụng MSMV ở VN
EAN – VN là tổ chức MSMV vật phẩm quốc gia của VN được thành lập tháng 3/1995 và được công nhận là thành viên của EAN – Quốc tế vào tháng 5/1995, được giao nhiệm vụ quản lý và phát triển MSMV ở VN:
Hướng dẫn cấp MSMV
Xây dựng và ban hành bộ TCVN về MSMV cho VN
Đào tạo và chuẩn bị các dự án áp dụng công nghệ MSMV
Tham gia các hoạt động của EAN quốc tế
Để quản lý mặt hàng doanh nghiệp phải hệ thống tất cả các sản phẩm của mình
Trang 8MÃ SỐ MÃ VẠCH
4 Đặc điểm của MSMV
MSMV vật phẩm là loại ký mã để phân định vật phẩm
Qua MSMV và hệ thống máy tính có thể biết được đặc tính, khối lượng… của hàng hóa
Mã số là 1 dãy số tự nhiên từ 0 ÷9 được sắp xếp có qui luật
Mã vạch gồm các vạch sáng, tối có độ rộng khác nhau biểu thị con số của mã để máy scanner đọc
Trên thế giới không có sự trùng lắp MSMV giữa các loại hàng hóa
Trang 9MÃ SỐ MÃ VẠCH
4 Đặc điểm của MSMV
MSMV được in trên nhãn hiệu ở vị trí góc bên phải và cạnh đáy của nhãn hiệu bao bì
MSMV được ghi trên bao bì hàng hóa không nhằm để người tiêu dùng đọc mà cho hệ thống máy scanner đọc và máy tính ghi nhận vào bộ nhớ để xử lý
Một chủng loại hàng hóa chỉ cần khác nhau về một đặc tính thì có MSMV khác nhau
Trang 10MÃ SỐ MÃ VẠCH
5 Cấu tạo MS EAN - 13
Mã số EAN-13 là 1 dãy số gồm 13 chữ số nguyên (từ số 0 đến số 9), trong dãy số chia làm 4 nhóm, mỗi nhóm có ý nghĩa như sau:
Nhóm 1: Từ trái sang phải, 2 hoặc 3 chữ số đầu
là mã số về quốc gia (vùng lãnh thổ)
Nhóm 2: Tiếp theo gồm 4, 5 hoặc 6 chữ số là mã doanh nghiệp
Nhóm 3: Tiếp theo 5, 4 hay 3 chữ số là mã số về hàng hóa tùy thuộc vào mã doanh nghiệp
Nhóm 4: Số cuối cùng (bên phải) là số kiểm tra
Trang 11MÃ SỐ MÃ VẠCH
5 Cấu tạo MS EAN - 13
Để đảm bảo thống nhất và tính đơn nhất của mã số thì:
Mã quốc gia do tổ chửa EAN quốc tế cấp (VN: 893)
Mã doanh nghiệp (mã M) do tổ chức EAN quốc gia cấp
Mã mặt hàng (mã I) do nhà sản xuất qui định
Số kiểm tra C là con số được tính dựa vào 12 số trước đó
Từ năm 1995 đến 3/1998 EAN-VN cấp mã M gồm 4 số, từ 3/1998 EAN – VN cấp mã M gồm 5 số
Hiện nay mã EAN – 13 của các doanh nghiệp VN có 2 dạng như sau:
Trang 12MÃ SỐ MÃ VẠCH
5 Cấu tạo MS EAN - 13
Cách tính số kiểm tra C như sau:
Trang 13MÃ SỐ MÃ VẠCH
5 Cấu tạo MS EAN - 13
Ví dụ: Mã số 8 9 3 3 4 8 1 0 0 1 0 6 - C:
Cộng tổng giá trị của các số ở thứ tự lẻ bắt đầu được tính từ phải sang trái của dãy MS (trừ số C), ta có : 6 + 1 + 0 + 8 + 3 + 9 = 27 (1)
Nhân tổng của (1) với 3, ta có: 27 x 3 = 81 (2)
Cộng tổng giá trị của các số ở thứ tự chẵn còn lại, ta có :
0 + 0 + 1 + 4 + 3 + 8 = 16 (3)
Cộng giá trị (2) với (3), ta có : 81 + 16 = 97 (4)
Lấy số tròn chục gần nhất, lớn hơn hoặc bằng kết quả ở bước 4 trừ đi kết quả bước 4 ta được C: 100 - 97 = 3 Như vậy C = 3
Trang 14MÃ SỐ MÃ VẠCH
6 Cấu tạo MS EAN - 8
EAN-8 gồm 8 chữ số nguyên, được chia làm 3 nhóm:
Mã số quốc gia: Gồm 3 chữ số đầu tiên (bên trái)
Mã số hàng hóa: Gồm 4 chữ số tiếp theo
Mã số kiểm tra: Gồm 1 chữ số đứng cuối cùng Nhận dạng số C cũng được tính từ 7 số đứng trước nó và cách tính cũng tương tự như EAN-13
Trang 15MÃ SỐ MÃ VẠCH
7 Cấu tạo MV EAN
Mã vạch là một nhóm các vạch và khoảng trống song song đặt xen kẽ dùng để thể hiện mã số dưới dạng máy quét có thể đọc được
Trong mã vạch EAN, mỗi con số đều thể hiện 2 vạch và 2 khoảng trống, mỗi vạch hay khoảng trắng có chiều rộng
từ 1 ÷ 4 môđun, mỗi môđun có chiều rộng tiêu chuẩn là 0.33mm
Mã vạch EAN là loại mã vạch sử dụng riêng để thể hiện
mã số EAN Mã vạch EAN có những tính chất sau đây:
Trang 16MÃ SỐ MÃ VẠCH
7 Cấu tạo MV EAN
Chỉ thể hiện các con số (từ 0 đến 9) với chiều dài cố định (13 hoặc 8 con số)
Là mã đa chiều rộng, tức là mỗi vạch (hay khoảng trống) có thể
có chiều rộng từ 1 đến 4 môđun
Mã vạch EAN có cấu tạo như sau
– Kể từ bên trái, khu vực để trống không ghi ký hiệu nào cả,
ký hiệu bắt đầu, ký hiệu dãy số bên trái, ký hiệu phân cách,
ký hiệu dãy số bên phải, ký hiệu kết thúc, sau đó là khoảng trống bên phải.
– EAN-13 tiêu chuẩn có chiều dài 37,29 mm và chiều cao là 25,93mm
– Mã vạch EAN-8 có cấu tạo tương tự nhưng chỉ có chiều dài tiêu chuẩn là 26,73mm và chiều cao 21,31mm
Trang 17MÃ SỐ MÃ VẠCH
8.ĐỌC MÃ VẠCH VÀ ỨNG DỤNG
Máy phát tia lazer
Bộ phận biến đổi quang điện
Bộ giải mã
Máy in
Máy tính
Hóa đơn Chùm tia lazer
Sơ đồ hoạt động của máy scanner và bộ giải mã
Trang 18MÃ SỐ MÃ VẠCH
8.ĐỌC MÃ VẠCH VÀ ỨNG DỤNG
In mã vạch trên hàng hóa:
- In phun MSMV bằng thiết bị chuyên dùng
- In trên giấy dính rồi dán lên sản phẩm
- In opset thông thường
Lưu ý khi in mã vạch:
- Không in chữ, hình … vào vùng diện tích mã vạch
- Màu đen, nền trắng
- Mã vạch in đứng, các vạch vuông gốc với mặt đáy SP
- SP hình trụ, mặt cong, có đường kính < 7,5 cm, mã vạch đặt ngang, đường kính > 7,5cm có thể đặt ngang hay đứng
Trang 19MÃ SỐ MÃ VẠCH
9 Cấu tạo MSMV EAN - 14
Mã EAN -13 của đơn vị tiêu thụ được dùng làm cơ sở để lập thành mã đơn vị gửi đi (EAN -14)
Người ta thêm vào mã này 1 chữ số mới (VL) tạo thành
mã mới có dạng tiêu chuẩn gồm:
1 chữ số VL gồm 3 loại: 0; 1÷8; và 9
12 chữ số đầu của EAN – 13
1 chữ số C, tính tương tự EAN – 13
Số VL:
từ 1 ÷ 8 đối với loại hàng hóa có nhiều đơn vị gửi đi
Trang 20MÃ SỐ MÃ VẠCH
8 Cấu tạo MSMV EAN - 14
số VL là số 0 đối với trường hợp hàng hóa chỉ có 1 đơn vị gửi
đi, và đơn vị gửi đi này có thể bán lẻ ở quầy hàng
dùng số VL là 9 trong các trường hợp sau:
– Kiện hàng có chứa nhiều loại hàng hóa khác nhau
– Hàng hóa trong thùng sẽ được phân chia, bao gói lại thành những đơn vị bán lẻ mới
Cấu tạo của EAN – 14 như sau:
EAN - 13 Soá VL 12 soá cuûa EAN - 13 Soá kieåm tra EAN - 8 Soá VL 5 soá 0 + 7 soá cuûa EAN - 8 Soá kieåm tra