Kiến thức: - Nắm được cốt truyện, nhân vật và tư tưởng của truyện: truyện thể hiện lòng yêu nước trong một biểu hiện cụ thể là tình yêu tiếng nói dân tộc.. Tóm tắt Chuyện kể về buổi học
Trang 1Ngày soạn: 19/3/2020 Ngày ……/… /2020
Điều chỉnh: ………
TIẾT 77 + 78:
Văn bản: BUỔI HỌC CUỐI CÙNG (An-phông-xơ Đô-đê)
* Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nắm được cốt truyện, nhân vật và tư tưởng của truyện: truyện thể hiện lòng yêu nước trong một biểu hiện cụ thể là tình yêu tiếng nói dân tộc
- Nắm được phương thức kể chuyện và nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, ngọai hình, hành động
2 Kĩ năng:
- Kể tóm tắt truyện.
- Tìm hiểu, phân tích nhân vật qua ngoại hình, ngôn ngữ, cử chỉ, hành động
- Trình bày được suy nghĩ của bản thân về ngôn ngữ dân tộc
3 Thái độ:
- Có thái độ yêu quý tiếng Việt qua bài học
4 Năng lực:
- Năng lực chung: giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo, tự quản bản thân
- Năng lực riêng: cảm thụ thẩm mĩ, sử dụng ngôn ngữ
* Nguồn tài liệu: Video bài giảng minh họa
https://www.youtube.com/watch?v=QDqVqpyOxJ4
(Học sinh truy cập vào đường link trên để theo dõi bài học)
A NỘI DUNG KIẾN THỨC:
I Giới thiệu tác giả, tác phẩm (SGK/54):
1 Tác giả:
- An-phông-xơ Đô-đê (1840-1897), là nhà văn Pháp
- Là tác giả của nhiều tập truyện ngắn nổi tiếng như: Một thời niên thiếu, Những cuộc phiêu liêu kì diệu của Tactaranh ở Taraxcong…
2 Tác phẩm: Buổi học cuối cùng (Chuyện của một em bé người An-dát)
a Bối cảnh của truyện
Truyện “Buổi học cuối cùng” lấy bối cảnh từ một biến cố lịch sử: Sau cuộc chiến tranh Pháp – Phổ năm 1870-1871, nước Pháp thua trận, hai vùng An-dát và Lo-ren giáp biên giới với Phổ bị nhập vào nước Phổ cho nên các trường học ở hai vùng này bị buộc học tiếng Đức Truyện viết về buổi học cuối cùng bằng tiếng Pháp ở một trường làng thuộc vùng An-dát
b Tóm tắt
Chuyện kể về buổi học tiếng Pháp cuối cùng ở vùng An-dát qua lời kể của cậu học trò Phrăng Sáng hôm ấy, cậu bé Phrăng đến lớp hơi muộn và ngạc nhiên khi thấy lớp học có vẻ khác thường Cậu thực sự choáng váng khi nghe thầy Ha-men nói đây
là buổi học tiếng Pháp cuối cùng Cậu thấy tiếc nuối và ân hận vì bấy lâu nay đã bỏ
Trang 2phí thời gian, đã trốn học đi chơi và ngay sáng nay cậu cũng phải đấu tranh mãi mới quyết định đến trường Trong buổi học cuối cùng đó không khí thật trang nghiêm Thầy Ha-men đã nói những điều sâu sắc về tiếng Pháp, đã giảng bài say sưa cho đến khi đồng hồ điểm 12 giờ Kết thúc buổi học, thầy nghẹn ngào không nói nên lời, thầy
cố viết thật to lên bảng: "NƯỚC PHÁP MUÔN NĂM"
c Bố cục: (3 phần)
- Phần 1 (từ đầu đến “vắng mặt con”): Quang cảnh trên đường đến trường và cảnh ở trường trước buổi học qua sự quan sát của Phrăng
- Phần 2 (tiếp đó đến “nhớ mãi buổi học cuối cùng này”): Diễn biến buổi học cuối cùng và tâm trạng của mọi người
- Phần 3 (còn lại): Cảnh kết thúc buổi học cuối cùng
II Đọc - hiểu văn bản:
1 Quang cảnh chung.
- Tâm trạng của Phrăng trước buổi học: thoáng có ý nghĩ trốn học và rong chơi ngoài đồng nội nhưng cưỡng lại được và sau đó chú bé ba chân bốn cẳng chạy đến trường
- Quang cảnh trước khi buổi học bắt đầu:
+ Có nhiều người đứng trước bảng dán cáo thị, sau xưởng cưa lính Phổ đang tập
+ Trường học không ồn ào như thường ngày mà “bình lặng”
+ Không khí trong lớp trang trọng, thầy Ha-men mặc lễ phục, thầy dịu dàng không giận dữ
+ Có thêm cụ Hô-de, bác phát thư và người dân làng ngồi trong lớp
→ Ngạc nhiên vì những điều khác lạ
2 Diễn biến buổi học cuối cùng và tâm trạng của mọi người
a) Cậu bé Phrăng:
- Khi biết được đây là buổi học cuối cùng
+ Choáng váng, sững sờ, bất ngờ và xúc động
+ Nuối tiếc vì sự lười nhác học tập và sự ham chơi
+ Ân hận khi không thuộc bài, xâu hổ, tự giận mình
- Khi thầy giảng:
+ Chăm chú nghe, thấy rõ ràng, dễ hiểu (trước đây thấy phức tạp, rắc rối, khó hiểu) + Thấy yêu thầy, biết ơn thầy
+ Nhớ mãi buổi học cuối cùng này
→ Phrăng hiểu giá trị của việc học tiếng mẹ đẻ, tha thiết muốn được học, được yêu tiếng nói của dân tộc và xét đến cùng đó là biểu hiện của lòng yêu nước
b) Thầy Ha-men
- Trang phục: áo rơ-đanh-gốt màu xanh lục, mũ lụa đen thêu => trang phục đẹp chỉ dành cho những buổi lễ trang trọng, những buổi tiếp thanh tra… càng chứng tỏ
sự thiêng liêng của buổi học
- Thái độ với học sinh:
+ Không giận dữ, dịu dàng nhắc nhở, không trách phạt ngay cả khi Phrăng đi học muộn và không thuộc bài
+ Nhiệt tình giảng giải bài học như muốn truyền hết hiểu biết của mình cho học sinh
Trang 3- Những lời nói về việc học tiếng Pháp:
+ Tai học lớn nhất là bao giờ cũng hoãn việc học đến ngày mai,…
+ Tiếng Pháp là ngôn ngữ hay nhất thế giới…
+ “Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được chìa khóa chốn lao tù…”
- Hành động, cử chỉ: quay về phía bảng, cầm một hòn phấn dằn mạnh hết sức,
cố viết thật to: “NƯỚC PHÁP MUÔN NĂM”
→ Khẳng định sức mạnh to lớn của dân tộc, sức sống của dân tộc nằm trong tiếng nói – đó là biểu hiện của lòng yêu nước
c) Các nhân vật khác:
- Cụ Hô-de nâng cuốn sách vỡ lòng bằng hai tay, đánh vần từng chữ theo bọn trẻ, giọng đọc run run vì xúc động
3 Cảnh kết thúc buổi học
- Âm thanh: tiếng chuông nhà thờ điểm mười hai giờ và tiếng kèn của bọn lính Phổ đi tập về
- Thầy Ha-men đứng dậy trên bục giảng, mặt tái nhợt, nghẹn ngào, không nói được hết câu
- Thầy khuyên mọi người hãy yêu nước và giữ gìn tiếng nói của dân tộc
- Cầm một viên phấn, dằn mạnh hết sức, viết thật to dòng chữ “Nước Pháp muôn năm”
→ Thầy là người có tấm lòng yêu nước và ý thức giữ gìn tiếng nói của dân tộc
III Tổng kết
1 Nội dung: Truyện đã thể hiện lòng yêu nước trong một biểu hiện cụ thể là
tình yêu tiếng nói của dân tộc và nêu chân lí: “Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được chìa khóa chốn lao tù…”
- Bài học rút ra cho bản thân: yêu nước, giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt,…
2 Nghệ thuật:
- Nghệ thuật miêu tả nhân vật qua ngoại hình, lời nói, cử chỉ, tâm trạng
- Kể chuyện từ ngôi thứ nhất
III Luyện tập: (Học sinh làm bài tập vào vở)
Bài 1 (trang 56, SGK Ngữ Văn 6 Tập 2): HS tự làm
Bài 2 (trang 56, SGK Ngữ Văn 6 Tập 2):
Gợi ý:
- Lựa chọn một trong hai nhân vật: thầy Ha-men hoặc chú bé Phrăng
- Viết đoạn văn miêu tả (khoảng từ 10-15 dòng)
- Trong đoạn văn có sử dụng những hình ảnh so sánh, tưởng tượng,…
Bài 3: Trong những lời thầy Ha-men truyền lại vào buổi học cuối cùng, điều
quý báu nhất đối với em là gì?
Gợi ý:
- Truyền dạy cho ta ý nghĩa, sức mạnh của tiếng nói dân tộc
- Cho ta hiểu thêm về sự cần thiết phải học tập và giữ gìn tiếng nói của dân tộc mình
Trang 4B BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ
https://forms.gle/dRA6AmM7hbhUWRUr9
(HS truy cập vào đường link trên để thực hiện bài tập).
Câu 1 Tác giả An- phông-xơ Đô- đê là nhà văn của nước nào?
A Anh
B Đức
C Pháp
D Mĩ
Câu 2 Văn bản được kể theo lời kể của nhân vật nào?
A Người kể giấu mặt
B Cậu bé Phrăng
C Thầy giáo Ha-men
D Cụ già Hô-de
Câu 3: Nhân vật chính trong câu chuyện là ai?
A Thầy Ha-men
B Cậu bé Phrăng
C Cụ Hô-de
D Thầy Ha-men và Cậu bé Phrăng
Câu 4 Ý nghĩa của nhan đề văn bản “Buổi học cuối cùng” là:
A Buổi học cuối của một học kì
B Buổi học cuối cùng bằng tiếng Pháp
C Buổi học cuối cùng của một năm học
D Buổi học cuối cùng của cậu bé Phrăng trước khi chuyển đến ngôi trường mới
Câu 5 Câu chuyện được kể trong văn bản xảy ra vào khoảng thời gian nào?
A Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918)
B Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 - 1945)
C Chiến tranh Pháp - Phổ cuối thế kỉ XIX
D Chiến tranh Anh – Pháp (1941 - 1942)
Câu 6 Tâm trạng chú bé Phrăng diễn biến như thế nào trong buổi học cuối cùng?
A Hồi hộp chờ đợi và rất xúc động
B Vô tư và thờ ơ
C Lúc đầu ham chơi, lười học, sau đó ân hận, xúc động
D Cảm thấy bình thường như những buổi học khác
Câu 7 Tâm trạng của thầy giáo Ha-men trong buổi học cùng:
A Đau đớn và rất xúc động
B Bình tĩnh và tự tin
C Bình thường như những buổi học khác
D Tức tối, căm phẫn
Câu 8 Lòng yêu nước của thầy giáo Ha-men được biểu hiện như thế nào trong
văn bản?
A Yêu mến, tự hào về vùng quê An-dát của mình
B Căm thù sục sôi kẻ thù đã xâm lược quê hương
Trang 5C Kêu gọi mọi người cùng đoàn kết, chiến đấu chống quân thù.
D Yêu tha thiết tiếng nói dân tộc
Câu 9 Em hiểu thế nào về câu văn: “Khi dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng
nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được chìa khóa chốn lao tù…”
A Dân tộc ấy không thể bị đồng hóa, bởi họ vẫn còn tiếng nói của mình
B Tiếng nói sẽ giúp dân tộc ấy không đánh mất bản sắc của mình
C Tiếng nói của dân tộc là biểu hiện của lòng yêu nước và chính điều đó sẽ tạo nên sức mạnh để mở cánh cửa nô lệ
D Gồm cả 3 ý trên
Câu 10:Câu “Thông thường, bắt đầu buổi học, tiếng ồn ào như chợ vỡ vang ra tận ngoài phố, nào tiếng ngăn bàn đóng mở,….” sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
A So sánh
B Nhân hóa
C Hoán dụ
D Ẩn dụ