Giáo viên: phan thị nhanh trường THPT thạch thành 4

Thông qua việc sử dụng các phư ng pháp dạy học tích cực làm cho bài giảng của giáo viên thêm phong phú và trực quan h n, giúp các thầy giáo, cô giáo nâng cao được chất lượng dạy học, tra

U

1 h t i

Trong thời đại hiện nay sự bùng nổ thông tin đã tác động lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xã hội loài người, hầu hết mọi người luôn sử dụng máy tính như một công cụ trợ giúp

Chính vì vậy ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học đang trở thành trào lưu của nền giáo dục hiện đại Thông qua việc sử dụng các phư ng pháp dạy học tích cực làm cho bài giảng của giáo viên thêm phong phú và trực quan

h n, giúp các thầy giáo, cô giáo nâng cao được chất lượng dạy học, trang bị cho học sinh kiến thức về công nghệ thông tin và sử dụng n một cách thành thạo nhất

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để tạo được hứng thú học tập, gây được sự chú

ý, phát huy được tính tích cực, chủ động, tìm tòi, sáng tạo, … của học sinh để từ

đ các em tiếp thu bài học một cách c hiệu quả nhất…

Từ những yêu cầu thực tiễn trên và thực tế giảng dạy tại trường THPT Yên Hòa, tôi muốn đ ng g p một phần nào vào việc dạy học môn Tin học tốt h n

nên chọn đề tài: ‘‘Vận dụng một số kỹ thuật dạy học tích cực ạ chương 3 Tin học 10 tạ h ng th học tậ ch học inh n ng c

ch t ư ng học n tin học t ư ng Yên ò »

2 h ghi u

Tin học là bộ môn c tính ứng dụng cao, hầu như trong tất cả các l nh vực giao thông, y tế, học đường, công sở…Trong quá trình giảng dạy môn Tin học 10, tôi nhận thấy đa số học sinh không hứng thú với môn học này, còn đặt nặng vấn đề môn phụ - môn chính; môn thi tốt nghiệp, đại học – môn không thi, các em c cái nhìn chưa đúng về bộ môn nên còn hời hợt, học theo kiểu đối

ph …nên tôi muốn áp dụng đề tài vào trong giảng dạy giúp học sinh thấy được tầm quan trọng của Tin Học, tạo hứng thú cho học sinh trong m i tiết học…

3 i t g ghi u

Học sinh 10 1, 10 2, 10 3 n m học 2016-2017 trường TH T Yên Hòa

4 h g h ghi u

- Dựa trên thực tiễn giáo dục ở trường THPT Yên Hòa

- C tham khảo các tài liệu, internet về phư ng pháp dạy học tích cực

phù hợp với chư ng 3 trong Tin học lớp 10

NỘ DUNG

1 s u s g i i h ghi

Đảng và Nhà nước ta đã nhận thấy được tầm quan trọng của ngành Tin học và đã đưa môn học này vào nhà trường phổ thông như những môn khoa học

khác bắt đầu từ n m học 2006-2007

Chỉ thị số 55/2008/CT- BGTĐT ngày 30/9/2008 của Bộ trưởng Bộ GDĐT về t ng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành giáo dục giai đoạn 2008-2012

Quyết định 1215/QĐ-BGDĐT n m 2013 về chư ng trình hành động của ngành giáo dục thực hiện chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2011-2020, kết luận 51-KL/TW và chỉ thị 02/CT-TTg về đổi mới c n bản, toàn diện giáo dục và đào tạo do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

Trong bối cảnh toàn ngành Giáo dục và Đào tạo đang n lực đổi mới phư ng pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh

trong hoạt động học tập Điều 24.2 của Luật giáo dục đã nêu rõ: “ ơn p p

o dục phổ t ôn p ả p t uy tín tí ực, tự , ủ độn , s n tạo của

h s n , p ù ợp vớ đặ đ ểm của từng lớp h , môn c; bồ d ỡn p ơn

p p tự h , èn luyện kỹ n n vận dụng kiến thứ vào t ực tiễn, t độn đến tìn ảm, đem lại niềm vui, hứn t ú c tập cho h c sin ” Như vậy, chúng ta

c thể thấy định hướng đổi mới phư ng pháp dạy học đã được khẳng định Cốt lõi của việc đổi mới phư ng pháp dạy học ở trường phổ thông là giúp học sinh hướng tới việc học tập chủ động, chống lại th i quen học tập thụ động

II.2 Thự trạ g vấ

Trong quá trình giảng dạy ở trường THPT Yên Hòa bản thân tôi nhận thấy đa số học sinh trường THPT Yên Hòa là học sinh vùng núi cao c điều kiện kinh tế đặc biệt kh kh n, đời sống chưa được nâng cao Chưa c điều kiện sử dụng máy tính tại nhà Vì vậy mà vấn đề áp dụng công nghệ thông tin (đặc biệt

là Internet) cho học tập còn rất hạn chế H n nữa trong quá trình giảng dạy môn Tin học, tôi nhận thấy đa số học sinh không hứng thú với môn học này, còn đặt

nặng vấn đề môn phụ - môn chính; môn thi tốt nghiệp, đại học – môn không thi, các em c cái nhìn chưa đúng về bộ môn nên còn hời hợt, học theo kiểu đối ph

Mặt khác Tin học là bộ môn c tính ứng dụng cao, gần gũi với cuộc sống Phần mềm soạn thảo v n bản Microsoft Word ở lớp 10 được xem là phần mềm ứng dụng tư ng đối dễ so với ngôn ngữ lập trình pascal ở lớp 11 và c tính ứng dụng h n hẳn kích thích nhu cầu tìm hiểu, học tập ở các em

3 N i u g s g i i h ghi

Đổi mới phư ng pháp dạy và học theo hướng tích cực, là phát huy được tính tích cực trong nhận thức của học sinh, thường xuyên làm cho giờ học trở nên sinh động, học sinh thực sự bị cuốn hút, được thử thách, không bị nhàm chán, tạo hứng thú cho học sinh và được học tập ở các mức độ nâng cao Trong dạy học tích cực, học sinh là chủ thể của mọi hoạt động, giáo viên chỉ đ ng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn

4 t s ỹ thu t ạy h t h ự tr g tổ h ạy h

4 1 Kỹ thu t g ã (Br i st r i g)

Động não hay Công não (Brainstorming) là một phư ng pháp đặc sắc dùng để phát triển nhiều giải pháp sáng tạo cho một vấn đề hư ng pháp này hoạt động bằng cách nêu các ý tưởng tập trung trên vấn đề, từ đ rút ra rất nhiều giải pháp c n bản cho n Trong động não thì vấn đề được đào bới từ nhiều khía cạnh và nhiều cách nhìn khác nhau Sau cùng các ý kiến sẽ được phân nh m và đánh giá

 Thực hiện:

- Giáo viên chia nh m, các nh m tự chọn nh m trưởng và thư ký

- Giao vấn đề cho nh m

- Nh m trưởng điều hành hoạt động thảo luận chung của cả nh m trong một thời gian quy định, các ý kiến đều được thư ký ghi nhận, khuyến khích thành viên đưa càng nhiều ý kiến càng tốt

- Cả nh m cùng lựa chọn giải pháp tối ưu, thu gọn các ý tưởng trùng lặp,

x a những ý không phù hợp, sau cùng thư ký báo cáo kết quả

4 2 Kỹ thu t thả u vi t - Brainwriting

Thảo luận viết (Brain writing) là một biến thể của Động não, tuy nhiên, trong thảo luận viết, từng thành viên trình bày ý kiến của mình trên giấy trước khi gởi kết quả về cho thư ký của nh m

 Thực hiện:

- Giáo viên chia nh m, giao vấn đề cho nh m

- Quy định thời gian viết cá nhân trước khi thu thập ý kiến

- Sau khi thu thập ý kiến, cả nh m cùng nhau duyệt toàn bộ, sau đ lựa chọn giải pháp tối ưu để thư ký báo cáo kết quả

4 3 Kỹ thu t XYZ ( ò g i ỹ thu t 635)

Kỹ thuật XYZ là một kỹ thuật làm việc nh m nhằm phát huy tính tích cực của m i thành viên trong nh m, trong đ m i nh m c X thành viên, m i thành viên cần đưa ra Y ý kiến trong khoảng thời gian Z Mô hình thông thường m i

nh m c 6 thành viên, m i thành viên cần đưa ra 3 ý kiến trong khoảng thời gian

5 phút do vậy, kỹ thuật này còn gọi là kỹ thuật 635

 Thực hiện:

- Giáo viên chia nh m, giao chủ đề cho nh m, quy định số lượng ý tưởng và thời gian theo đúng quy tắc XYZ

- Các thành viên trình bày ý kiến của mình, hoặc gởi ý kiến về cho thư ký tổng hợp, sau đ tiến hành đánh giá và lựa chọn

4 4 Kỹ thu t "Bể "

Kỹ thuật bể cá là một kỹ thuật dùng cho thảo luận nh m, trong đ một

nh m thành viên ngồi giữa phòng và thảo luận với nhau, còn những thành viên khác ngồi xung quanh ở vòng ngoài theo dõi cuộc thảo luận đ và sau khi kết thúc cuộc thảo luận thì đưa ra những nhận xét về cách ứng xử của những thành viên đang thảo luận

Trong nh m thảo luận c thể c một vị trí không c người ngồi Các thành viên tham gia nh m quan sát c thể thay nhau ngồi vào ch đ và đ ng

g p ý kiến vào cuộc thảo luận, ví dụ đưa ra một câu hỏi đối với nh m thảo luận hoặc phát biểu ý kiến khi cuộc thảo luận bị chững lại trong nh m

 Thực hiện:

Một nh m trung tâm sẽ tiến hành thảo luận chủ đề của giáo viên đưa ra, các thành viên còn lại của lớp sẽ ngồi xung quanh, tập trung quan sát nh m đang thảo luận

4 5 Khă h b

K thuật "kh n phủ bàn" là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nh m nhằm kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực, t ng cường tính độc lập, trách nhiệm của người học và phát triển mô hình c sự tư ng tác giữa người học với người học

 Thực hiện:

- Giáo viên chia nh m, phân công nh m trưởng, thư ký, giao vật tư

- Giáo viên giao vấn đề, từng thành viên viết ý kiến của mình vào g c của

tờ giấy Nh m trưởng và thư ký tổng hợp các ý kiến, đánh giá và lựa chọn những ý kiến quan trọng viết vào giữa tờ giấy

4 6 Kỹ thu t s ồ t uy

S đồ tư duy là một hình thức ghi chép c thể sử dụng màu sắc và hình ảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng Nhờ sự kết nối giữa các nhánh, ý tưởng được liên kết, do vậy bao quát được phạm vi sâu rộng

 Thực hiện:

Giáo viên chia nh m, giao chủ đề cho nh m, m i thành viên lần lượt kết nối ý tưởng trung tâm đến ý tưởng của cá nhân, mô tả ý tưởng thông qua s đồ

tư duy trên giấy hoặc trên phần mềm Mind Map ( giáo viên hướng dẫn)

5 V g ỹ thu t ạy h t h ự v i u g t s b i tr g

h g 3 – s h gi h Ti h 10

Sau đây là đề xuất kỹ thuật dạy học tích cực cho nội dung của các bài trong chư ng 3 sách giáo khoa Tin học 10

5 1 xuất ỹ thu t ạy h t h ự h b i 14 ‘‘Kh i i v s ạ thả

vă bả ’’

T m c Kỹ thu t dạy h c t h ực h g ti n Ghi hú

Các chức

n ng chung

của hệ soạn

thảo v n

Sử dụng kỹ thuật động não viết, phư ng pháp trực quan

Tranh ảnh, v n bản soạn thảo bằng tay, bằng máy, giấy trắng

Chuẩn bị hai ví dụ soạn thảo bằng tay và soạn thảo bằng máy

Nhập, lưu

trữ và sửa

đổi v n bản

Sử dụng phư ng pháp diễn giảng kết hợp với hoạt động

nh m

Máy chiếu, sách giáo khoa và tranh ảnh

Học sinh chú ý lắng nghe

Trình bày

v n bản

Sử dụng kỹ thuật động não, kỹ thuật đặt câu hỏi của giáo viên

Sử dụng máy chiếu, hình ảnh, v n bản mẫu về các cách trình bày: hình 43, 44 sách giáo khoa

Các nh m lên trình bày ý kiến, các nh m khác theo dõi và bổ sung, sau đ giáo viên kết luận những vấn đề trọng tâm

Khả n ng

định dạng

trang v n

bản

Kỹ thuật động não, đặt câu hỏi của giáo viên

Máy chiếu, Sử dụng

một bảng Th i Kh Biểu trong đ số cột

nhiều c chứa số dòng (hàng) ít

Y/C các nh m nhận nhận xét cách trình bày

và đưa ra nhận xét Giáo viên đưa ra kết luận phải định dạng hướng giấy nằm ngang

thay vì nằm dọc như mặc định của word Một số chức

n ng khác

Kỹ thuật dạy học XYZ kết hợp kỹ thuật động não viết

Sử dụng một số hình ảnh trực quan tư ng ứng với các chức

n ng

Các nh m thảo luận và lắp ghép các hình ảnh

tư ng ứng với các chức n ng

5 2 xuất ỹ thu t ạy h t h ự h b i 15 ‘‘ que với

i r s ft W r ’’

T m c Kỹ thu t dạy h c t h ực h g ti n Ghi hú

Cách khởi

động Word

Sử dụng kỹ thuật hỏi

- đáp kết hợp khai thác kiến thức tiềm tàng của học sinh

Máy chiếu, tranh ảnh, v n bản soạn thảo bằng tay, bằng máy

Giáo viên yêu cầu một học sinh lên làm mẫu cho những học sinh chưa biết

Các thành

phần chính

trên màn

hình

Sử dụng kỹ thuật diễn giảng , khai thác kiến thức tiềm tàng của học sinh, lược đồ tư duy

Sử dụng máy chiếu, hình ảnh (hình 47 sách giáo khoa)

Màn hình Word c nhiều thành phần do đ giáo viên cần giải thích rồi cho học sinh nhắc lại để nhớ lâu h n

Thanh bảng

chọn

Sử dụng kỹ thuật dạy học đặt câu hỏi của giá viên thảo luận viết

Phiếu học tập, hình ảnh minh họa

Nêu tên tiếng anh của từng lệnh trên thanh bảng chon, yêu cầu m i nh m viết tên tiếng việt của m i lệnh đ

Thanh công

cụ

Sử dụng kỹ thuật dạy học đặt câu hỏi của giáo viên, thảo luận viết

Phiếu học tập, hình ảnh minh họa

In các nút lệnh, yêu cầu

m i nh m viết dúng tên tiếng anh của các nút lệnh

đ

Mở tệp Sử dụng kỹ thuật

khai tác tài nguyên

Sách giáo khoa, máy chiếu

Giáo viên thao tác trực tiếp cho học sinh rồi yêu

kết hợp khai thác kiến thức tiềm tàng của học sinh

cầu học sinh thao tác lại

Con trỏ v n

bản và con

trỏ chuột

Sử dụng kỹ thuật diễn giảng và hỏi – đáp

Máy chiếu, v n bản mẫu

Giáo viên phân biệt con trỏ v n bản và con trỏ chuột trong v n bản mẫu

Gõ v n bản Kỹ thuật động não

viết

Máy chiếu, v n bản mẫu

Đoạn v n bản mẫu phải thể hiện được mục đích của việc giới thiệu hai chế

độ gõ đè và gõ chèn

5 3 xuất ỹ thu t ạy h t h ự h b i 16 ‘‘ ị h ạ g vă bả ’’

T m c Kỹ thu t dạy h c t h ực h g ti n Ghi hú

Đặt vấn đề

về định dạng

v n bản

Sử dụng kỹ thuật dạy học đặt câu hỏi

Sách giáo khoa,

v n bản Đ N XIN NH H C SGK tin học 10 trang 107 và trang

113

Giáo viên yêu cầu học sinh nhận xét về 2 v n bản với nội dung giống nhau nhưng cách trình bày khác nhau từ đ đưa ra khái niện về định dạng v n bản Định dạng

ký tự

Sử dụng kỹ thuật dạy học hình ảnh trực quan, đặt câu hỏi, động não

Sử dụng bảng phụ hình 53, 54, 55 sách giáo khoa tin học 10, v n bản soạn thảo bằng tay

Trong khi giải thích các thông tin trong hình 54,

55 sách giáo khoa giáo viên cần kết hợp với kỹ thuật đặt câu hỏi tránh thời gian trống

Định dạng

đoạn v n

bản

Sử dụng kỹ thuật dạy học hình ảnh trực quan, đặt câu hỏi

Sử dụng bảng phụ hình 56, 57, 58 sách giáo khoa tin học 10, máy chiếu

Giáo viên thao tác trực tiếp trên máy chiếu 3 cách định dạng đoạn v n bản, giải thích cho học sinh

hiểu rõ vấn đề

Định dạng

trang

Sử dụng kỹ thuật dạy học nêu và giải quyết vấn đề, hỏi – đáp

Sách giáo khoa và bảng phụ

Đoạn v n vản mẫu phải đưa học sinh ngh đến việc phải đổi hướng giấy

5 4 xuất ỹ thu t ạy h t h ự b i 17 ‘‘ t s h ă g h ’’

Tên đề mục Kỹ thuật dạy học tích

Định dạng

kiểu danh

sách

Sử dụng kỹ thuật dạy học động não viết, phư ng pháp trực quan, kết hợp kỹ thuật đặt câu hỏi

Sử dụng máy chiếu, v n bản mẫu

Giáo viên yêu cầu học sinh liệt kê các thể loại nhạc và các bước giải một bài toán trên máy tính, yêu cầu các

nh m thảo luận xem thứ tự liệt kê ở 2 nội dung trên c

gì khác nhau Giáo viên đưa ra kết luận

Ngắt trang

và đánh số

trang

Sử dụng kỹ thuật dạy học kh n phủ bàn , hỏi – đáp

Máy chiếu, đoạn

v n mẫu cho phần ngắt trang và đánh số trang

Chuẩn bị một số đoạn v n bản mẫu c các l i về phong cách v n bản như dòng cụt, dòng mồ côi, tiêu đề đứng cuối trang, bảng chia thành hai trang cho các nh m thảo luận Tại sao phải ngắt trang? Nếu sử dụng phím Enter nhiều lần thì khi thêm hay

x a một phần v n bản điều

gì sẽ xảy ra?

In v n bản Sử dụng kỹ thuật

động não viết kết hợp

kỹ thuật đặt câu hỏi của giáo viên

Sử dụng máy chiếu để giới thiệu hộp thoại Print

Yêu cầu các nh m phân biệt sự khác nhau giữa các cách in v n bản trong SGK

và đưa ra nhận xét

5 5 xuất ỹ thu t ạy h t h ự h b i 18 ‘‘ ô g tr giú

s ạ thả ’’

T m c Kỹ thu t dạy h c

Đặt vấn đề Sử dụng kỹ thuật dạy

học động não viết, động não công khai, phư ng pháp trực quan

Sử dụng máy chiếu, phiếu học tập

Giáo viên đưa ra ví dụ để đặt vấn đề cho chức n ng thay thế, tìm kiếm và gõ tắt

Tìm kiếm và

thay thế

Sử dụng kỹ thuật dạy học làm mẫu của giáo viên, kỹ thuật bể cả

Sử dụng máy chiếu, phiếu học tập, phiếu thảo luận

Giáo viên đặt câu hỏi cho các nh m : Khi nào cần tìm kiếm khi nào cần thay thế ? Một số tùy

chọn trong

tìm kiếm và

thay thế

Sử dụng kỹ thuật động não viết, sử dụng tài nguyên công nghệ

Sử dụng máy chiếu và đoạn v n mẫu

Thực hiện tìm kiếm và thay thế nâng cao cho học sinh quan sát, sau đ đưa

ra câu hỏi phù hợp

Gõ tắt và

sửa l i

Sử dụng kỹ thuật động não viết, kỹ thuật đặt câu hỏi, khai thác kiến thức tiềm n ng của học sinh

Sử dụng máy chiếu và đoạn v n mẫu đ n giản, phức tạp với nhiều cụm từ được lặp

đi lặp lại nhiều lần

Giáo viên ví dụ minh họa cho học sinh thấy được lợi ích của việc gõ tắt và hiểu được bản chất của vấn đề