Giáo viên: phan thị nhanh trường THPT thạch thành 4

Thông qua việc sử dụng các phư ng pháp dạyhọc tích cực làm cho bài giảng của giáo viên thêm phong phú và trực quan h n,giúp các thầy giáo, cô giáo nâng cao được chất lượng dạy học, trang

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG MỘT SỐ KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO DẠY CHƯƠNG 3 TIN HỌC LỚP 10 ĐỂ TẠO HỨNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Trong thời đại hiện nay sự bùng nổ thông tin đã tác động lớn đến côngcuộc phát triển kinh tế xã hội loài người, hầu hết mọi người luôn sử dụng máytính như một công cụ trợ giúp

Chính vì vậy ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học đang trở thànhtrào lưu của nền giáo dục hiện đại Thông qua việc sử dụng các phư ng pháp dạyhọc tích cực làm cho bài giảng của giáo viên thêm phong phú và trực quan h n,giúp các thầy giáo, cô giáo nâng cao được chất lượng dạy học, trang bị cho họcsinh kiến thức về công nghệ thông tin và sử dụng n một cách thành thạo nhất Vấn đề đặt ra là làm thế nào để tạo được hứng thú học tập, gây được sự chú

ý, phát huy được tính tích cực, chủ động, tìm tòi, sáng tạo, … của học sinh để từ đ các em tiếp thu bài học một cách c hiệu quả nhất…

Từ những yêu cầu thực tiễn trên và thực tế giảng dạy tại trường THPT Yên

Hòa, tôi muốn đ ng g p một phần nào vào việc dạy học môn Tin học tốt h n

nên chọn đề tài: ‘‘Vận dụng một số kỹ thuật dạy học tích cực ạ chương

3 Tin học 10 tạ h ng th học tậ ch học inh n ng c ch t ư ng học n tin học t ư ng Yên ò »

3 i t g ghi u

Học sinh 10 1, 10 2, 10 3 n m học 2016-2017 trường TH T Yên Hòa

4 h g h ghi u

- Dựa trên thực tiễn giáo dục ở trường THPT Yên Hòa

- C tham khảo các tài liệu, internet về phư ng pháp dạy học tích cực phù hợp

với chư ng 3 trong Tin học lớp 10

NỘ DUNG

1 s u s g i i h ghi

Đảng và Nhà nước ta đã nhận thấy được tầm quan trọng của ngành Tin học

và đã đưa môn học này vào nhà trường phổ thông như những môn khoa học khác

bắt đầu từ n m học 2006-2007

Chỉ thị số 55/2008/CT- BGTĐT ngày 30/9/2008 của Bộ trưởng Bộ GDĐT về t ng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trongngành giáo dục giai đoạn 2008-2012

Quyết định 1215/QĐ-BGDĐT n m 2013 về chư ng trình hành động củangành giáo dục thực hiện chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2011-2020,kết luận 51-KL/TW và chỉ thị 02/CT-TTg về đổi mới c n bản, toàn diện giáo dục

và đào tạo do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

Trong bối cảnh toàn ngành Giáo dục và Đào tạo đang n lực đổi mới phư

ng pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong

hoạt động học tập Điều 24.2 của Luật giáo dục đã nêu rõ: “ ơn p p o dục

phổ t ôn p ả p t uy tín tí ực, tự , ủ độn , s n tạo của h s n , p ù ợp vớ

đặ đ ểm của từng lớp h , môn c; bồ d ỡn p ơn p p tự h , èn luyện kỹ n n vận dụng kiến thứ vào t ực tiễn, t độn đến tìn ảm, đem lại niềm vui, hứn t ú

c tập cho h c sin ” Như vậy, chúng ta c thể thấy định hướng đổi mới phư ng

pháp dạy học đã được khẳng định Cốt lõi của việc đổi mới phư ng pháp dạy học

ở trường phổ thông là giúp học sinh hướng tới việc học tập chủ động, chống lại

th i quen học tập thụ động

II.2 Thự trạ g vấ

Trong quá trình giảng dạy ở trường THPT Yên Hòa bản thân tôi nhậnthấy đa số học sinh trường THPT Yên Hòa là học sinh vùng núi cao c điều kiệnkinh tế đặc biệt kh kh n, đời sống chưa được nâng cao Chưa c điều kiện sửdụng máy tính tại nhà Vì vậy mà vấn đề áp dụng công nghệ thông tin (đặc biệt

là Internet) cho học tập còn rất hạn chế H n nữa trong quá trình giảng dạy mônTin học, tôi nhận thấy đa số học sinh không hứng thú với môn học này, còn đặtnặng vấn đề môn phụ - môn chính; môn thi tốt nghiệp, đại học – môn không thi,các em c cái nhìn chưa đúng về bộ môn nên còn hời hợt, học theo kiểu đối ph

Mặt khác Tin học là bộ môn c tính ứng dụng cao, gần gũi với cuộc sống Phần mềm soạn thảo v n bản Microsoft Word ở lớp 10 được xem là phần mềm ứng dụng tư ng đối dễ so với ngôn ngữ lập trình pascal ở lớp 11 và c tính ứng dụng h n hẳn kích thích nhu cầu tìm hiểu, học tập ở các em

3 N i u g s g i i h ghi

Đổi mới phư ng pháp dạy và học theo hướng tích cực, là phát huy đượctính tích cực trong nhận thức của học sinh, thường xuyên làm cho giờ học trởnên sinh động, học sinh thực sự bị cuốn hút, được thử thách, không bị nhàmchán, tạo hứng thú cho học sinh và được học tập ở các mức độ nâng cao Trongdạy học tích cực, học sinh là chủ thể của mọi hoạt động, giáo viên chỉ đ ng vaitrò là người tổ chức, hướng dẫn

4 t s ỹ thu t ạy h t h ự tr g tổ h ạy h 4 1 Kỹ thu t g ã (Br i st

r i g)

Động não hay Công não (Brainstorming) là một phư ng pháp đặc sắcdùng để phát triển nhiều giải pháp sáng tạo cho một vấn đề hư ng pháp này hoạtđộng bằng cách nêu các ý tưởng tập trung trên vấn đề, từ đ rút ra rất nhiều giảipháp c n bản cho n Trong động não thì vấn đề được đào bới từ nhiều khía cạnh

và nhiều cách nhìn khác nhau Sau cùng các ý kiến sẽ được phân nh m và đánhgiá

- Cả nh m cùng lựa chọn giải pháp tối ưu, thu gọn các ý tưởng trùng lặp, x anhững ý không phù hợp, sau cùng thư ký báo cáo kết quả

4 2 Kỹ thu t thả u vi t - Brainwriting

Thảo luận viết (Brain writing) là một biến thể của Động não, tuy nhiên,trong thảo luận viết, từng thành viên trình bày ý kiến của mình trên giấy trướckhi gởi kết quả về cho thư ký của nh m

 Thực hiện:

- Giáo viên chia nh m, giao vấn đề cho nh m

- Quy định thời gian viết cá nhân trước khi thu thập ý kiến

- Sau khi thu thập ý kiến, cả nh m cùng nhau duyệt toàn bộ, sau đ lựa chọn giảipháp tối ưu để thư ký báo cáo kết quả

4 3 Kỹ thu t XYZ ( ò g i ỹ thu t 635)

Kỹ thuật XYZ là một kỹ thuật làm việc nh m nhằm phát huy tính tích cựccủa m i thành viên trong nh m, trong đ m i nh m c X thành viên, m i thành viêncần đưa ra Y ý kiến trong khoảng thời gian Z Mô hình thông thường m i nh m c

6 thành viên, m i thành viên cần đưa ra 3 ý kiến trong khoảng thời gian 5 phút dovậy, kỹ thuật này còn gọi là kỹ thuật 635

Kỹ thuật bể cá là một kỹ thuật dùng cho thảo luận nh m, trong đ một nh

m thành viên ngồi giữa phòng và thảo luận với nhau, còn những thành viên khácngồi xung quanh ở vòng ngoài theo dõi cuộc thảo luận đ và sau khi kết thúccuộc thảo luận thì đưa ra những nhận xét về cách ứng xử của những thành viênđang thảo luận

Trong nh m thảo luận c thể c một vị trí không c người ngồi Các thànhviên tham gia nh m quan sát c thể thay nhau ngồi vào ch đ và đ ng g p ý kiếnvào cuộc thảo luận, ví dụ đưa ra một câu hỏi đối với nh m thảo luận hoặc phátbiểu ý kiến khi cuộc thảo luận bị chững lại trong nh m

 Thực hiện:

Một nh m trung tâm sẽ tiến hành thảo luận chủ đề của giáo viên đưa ra, cácthành viên còn lại của lớp sẽ ngồi xung quanh, tập trung quan sát nh m đang thảoluận

4 6 Kỹ thu t s ồ t uy

S đồ tư duy là một hình thức ghi chép c thể sử dụng màu sắc và hìnhảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng Nhờ sự kết nối giữa các nhánh, ý tưởngđược liên kết, do vậy bao quát được phạm vi sâu rộng

 Thực hiện:

Giáo viên chia nh m, giao chủ đề cho nh m, m i thành viên lần lượt kết nối

ý tưởng trung tâm đến ý tưởng của cá nhân, mô tả ý tưởng thông qua s đồ tư duytrên giấy hoặc trên phần mềm Mind Map ( giáo viên hướng dẫn)

5 V g ỹ thu t ạy h t h ự v i u g t s b i tr g h g 3 – s h gi h Ti

h 10

Sau đây là đề xuất kỹ thuật dạy học tích cực cho nội dung của các bàitrong chư ng 3 sách giáo khoa Tin học 10

5 1 xuất ỹ thu t ạy h t h ự h b i 14 ‘‘Kh i i v s ạ thả vă bả ’’

Tranh ảnh, v n bảnsoạn thảo bằng tay,bằng máy, giấy trắng

Chuẩn bị hai ví dụsoạn thảo bằng tay vàsoạn thảo bằng máy

Nhập, lưu

trữ và sửa

đổi v n bản

Sử dụng phư ng phápdiễn giảng kết hợpvới hoạt động nh m

Máy chiếu, sách giáokhoa và tranh ảnh

Học sinh chú ý lắng nghe

Trình bày

v n bản

Sử dụng kỹ thuậtđộng não, kỹ thuậtđặt câu hỏi của giáoviên

Sử dụng máy chiếu,hình ảnh, v n bản mẫu

về các cách trình bày:

hình 43, 44 sách giáokhoa

Các nh m lên trình bày

ý kiến, các nh m kháctheo dõi và bổ sung,sau đ giáo viên kếtluận những vấn đề trọng tâm

Máy chiếu, Sử dụng

một bảng Th i Kh Biểu trong đ số cột

nhiều c chứa số dòng(hàng) ít

Y/C các nh m nhậnnhận xét cách trình bày

và đưa ra nhận xét Giáo viên đưa ra kếtluận phải định dạnghướng giấy nằm ngangthay vì nằm dọc nhưmặc định của word

Một số chức

n ng khác

Kỹ thuật dạy họcXYZ kết hợp kỹ thuật động não viết

Sử dụng một số hìnhảnh trực quan tư ngứng với các chức

n ng

Các nh m thảo luận vàlắp ghép các hình ảnh

tư ng ứng với các chức

n ng

5 2 xuất ỹ thu t ạy h t h ự h b i 15 ‘‘ que với i r s ft W r ’’

Cách khởi

động Word

Sử dụng kỹ thuật hỏi

- đáp kết hợp khaithác kiến thức tiềmtàng của học sinh

Máy chiếu, tranhảnh, v n bản soạnthảo bằng tay,bằng máy

Giáo viên yêu cầu mộthọc sinh lên làm mẫu chonhững học sinh chưa biết

Sử dụng máychiếu, hình ảnh (hình 47 sách giáo khoa)

Màn hình Word c nhiềuthành phần do đ giáo viêncần giải thích rồi cho họcsinh nhắc lại để nhớ lâu h

n

Thanh bảng

chọn

Sử dụng kỹ thuật dạyhọc đặt câu hỏi củagiá viên thảo luậnviết

Phiếu học tập, hìnhảnh minh họa

Nêu tên tiếng anh củatừng lệnh trên thanh bảngchon, yêu cầu m i nh mviết tên tiếng việt của m ilệnh đ

Thanh công

cụ

Sử dụng kỹ thuật dạyhọc đặt câu hỏi củagiáo viên, thảo luận viết

Phiếu học tập, hìnhảnh minh họa

Giáo viên thao tác trực tiếpcho học sinh rồi yêu

kết hợp khai tháckiến thức tiềm tàngcủa học sinh

cầu học sinh thao tác lại

Con trỏ v n

bản và con

trỏ chuột

Sử dụng kỹ thuật diễn giảng và hỏi – đáp

Máy chiếu, v n bảnmẫu

Giáo viên phân biệt contrỏ v n bản và con trỏchuột trong v n bản mẫu

Gõ v n bản Kỹ thuật động não

viết

Máy chiếu, v n bảnmẫu

Đoạn v n bản mẫu phảithể hiện được mục đíchcủa việc giới thiệu hai chế

độ gõ đè và gõ chèn

5 3 xuất ỹ thu t ạy h t h ự h b i 16 ‘‘ ị h ạ g vă bả ’’

XIN NH H CSGK tin học 10trang 107 và trang

113

Giáo viên yêu cầu họcsinh nhận xét về 2 v n bảnvới nội dung giống nhaunhưng cách trình bày khácnhau từ đ đưa ra kháiniện về định dạng v n bản

Định

ký tự

dạng Sử dụng kỹ thuật dạy

học hình ảnh trựcquan, đặt câu hỏi,động não

Sử dụng bảng phụhình 53, 54, 55sách giáo khoa tinhọc 10, v n bảnsoạn thảo bằng tay

Trong khi giải thích cácthông tin trong hình 54,

55 sách giáo khoa giáoviên cần kết hợp với kỹthuật đặt câu hỏi tránh thời gian trống

Sử dụng bảng phụhình 56, 57, 58sách giáo khoa tinhọc 10, máy chiếu

Giáo viên thao tác trựctiếp trên máy chiếu 3 cáchđịnh dạng đoạn v n bản,giải thích cho học sinh

Đoạn v n vản mẫu phải đưahọc sinh ngh đến việc phảiđổi hướng giấy

5 4 xuất ỹ thu t ạy h t h ự b i 17 ‘‘ t s h ă g h ’’

Tên đề mục Kỹ thuật dạy học tíchcực hư ng tiện Ghi chú

Định dạng

kiểu danh

sách

Sử dụng kỹ thuật dạyhọc động não viết,phư ng pháp trựcquan, kết hợp kỹ thuật đặt câu hỏi

Sử dụng máychiếu, v n bảnmẫu

Giáo viên yêu cầu học sinhliệt kê các thể loại nhạc vàcác bước giải một bài toántrên máy tính, yêu cầu các

nh m thảo luận xem thứ tựliệt kê ở 2 nội dung trên c

gì khác nhau Giáo viênđưa ra kết luận

Ngắt trang

và đánh số

trang

Sử dụng kỹ thuật dạyhọc kh n phủ bàn ,hỏi – đáp

Máy chiếu, đoạn

v n mẫu cho phầnngắt trang và đánh số trang

Chuẩn bị một số đoạn v nbản mẫu c các l i vềphong cách v n bản nhưdòng cụt, dòng mồ côi,tiêu đề đứng cuối trang,bảng chia thành hai trangcho các nh m thảo luận Tạisao phải ngắt trang?

Nếu sử dụng phím Enternhiều lần thì khi thêm hay

Yêu cầu các nh m phânbiệt sự khác nhau giữa cáccách in v n bản trong SGK

Sử dụng máy chiếu, phiếu học tập

Giáo viên đưa ra ví dụ đểđặt vấn đề cho chức n ngthay thế, tìm kiếm và gõtắt

Tìm kiếm và

thay thế

Sử dụng kỹ thuật dạyhọc làm mẫu của giáoviên, kỹ thuật bể cả

Sử dụng máychiếu, phiếu họctập, phiếu thảoluận

Giáo viên đặt câu hỏi chocác nh m : Khi nào cầntìm kiếm khi nào cầnthay thế ?

dụng tài nguyên công nghệ

chiếu và đoạn v n mẫu

Thực hiện tìm kiếm vàthay thế nâng cao cho họcsinh quan sát, sau đ đưa

ra câu hỏi phù hợp

Gõ tắt và

sửa l i

Sử dụng kỹ thuậtđộng não viết, kỹthuật đặt câu hỏi,khai thác kiến thứctiềm n ng của học sinh

chiếu và đoạn v nmẫu đ n giản,phức tạp với nhiềucụm từ được lặp

đi lặp lại nhiều lần

Giáo viên ví dụ minh họacho học sinh thấy được lợiích của việc gõ tắt và hiểuđược bản chất của vấn đề

5 6 xuất ỹ thu t ạy h t h ự h b i 19 ‘‘Tạ v vi với bả g’’

Đặt vấn đề Sử dụng kỹ thuật đặt

câu hỏi, làm mẫu

Sách giáo khoa,phiếu học tập

Giáo viên đưa ra một sốcâu hỏi, thông tin được

tổ chức dưới dạng bảng

Tạo bảng Sử dụng kỹ thuật

động não, đặt câu hỏi,làm việc nh m, khaithác kiến thức tiềmtàng của học sinh

Máy chiếu, bảngphụ, phiếu học tập,trò ch i trí tuệ

Phần trò ch i: chuẩn bịmột số hình ảnh về hoa,

củ, quả để học sinh tựtạo bảng và gõ v n bảnđáp án trả lời  điềuchỉnh kích thước củabảng cho phù hợp

Các thao tác

với bảng

Sử dụng kỹ thuậtđộng não, phư ngpháp trực quan, đặtcâu hỏi

Máy chiếu, bảngmẫu đ n giản nhưthời kh a biểu vàbảng mẫu phức tạp

h n như bảng nhiệt

độ SGK trang 127

Giáo viên đặt ra cáctrường hợp muốn thêm,

x a một cột hay mộthàng thì phải làm thếnào Hướng dẫn họcsinh định dạng nội dungtrong ô, điểm khác nhaugiữa định dạng thôngthường với việc dùng lệnh cell alignment

4 i u quả s g i i h ghi

Sau một thời gian tìm hiểu, nghiên cứu và vận dụng sáng kiến vào dạy học ở khối lớp 10 n m học 2015-2016 và n m học 2016-2017 thì kết quả nhận được là rấtkhả quan, các giờ dạy c ứng dụng sáng kiến này đã tạo hứng thú học tập cho học sinh, học sinh yêu thích môn tin học h n, chất lượng giờ học được nâng cao rõ rệt, được các đồng nghiệp đánh giá cao về tính hiệu quả và thực tiễn của đề tài

Kết quả so sánh kết quả của các lớp 10 - ban khoa học tự nhiên ở trườngTHPT Yên Hòa cụ thể qua 2 n m học 2015-2016 (chưa vận dụng sáng kiến) và n

m học 2016-2017 (đã vận dụng sáng kiến) cho thấy:

K T U N V K N NG

1 K t u

Từ những kết quả thu nhận được trong quá trình thực nghiệm giảng dạytại lớp 10 1 đến lớp 10 3 trường THPT Yên Hòa, việc vận dụng một số kỹ thuậtdạy học tích cực trong tổ chức dạy học Tin học phổ thông đã c tác dụng h trợnhiều mặt cho hoạt động dạy và học

Sự đổi mới phư ng pháp dạy học theo hướng vận dụng một số kỹ thuậtdạy học tích cực trong tổ chức dạy học Tin học phổ thông cùng với sự h trợ củacông nghệ thông tin vào việc thiết kế, tổ chức dạy học đã c tác dụng kích thíchtính tò mò, hứng thú, c sáng tạo, kh i dậy lòng ham hiểu biết của các em giúpcho các em học sinh tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng h n Nhờ đ giáo viên cnhiều thời gian quan tâm đến hoạt động học tập của lớp, của nh m, của từng cánhân học sinh, t ng cường chỉ đạo hoạt động nhận thức của học sinh, c điều kiệnthuận lợi theo dõi đánh giá đúng n ng lực học tập của từng học sinh G p phầnvào việc nâng cao chất lượng học tập của học sinh

III.2 Ki ghị

- Đối với lãnh ạo trýờng: Đáp ứng các nhu cầu về tý liệu, cõ sở vật chất như máytính, máy chiếu, kết nối Internet… ể phục vụ cho cách dạy học nêu trên

- Nhân rộng cách thức cho các lớp khác, giáo viên khác

- Mong nhận được sự đ ng g p ý kiến nhiệt tình của các đồng nghiệp để cách thứcthực hiện được tốt h n