TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰ HỨNG THÚ, TÒ MÒ CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC Ở MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 Người thực hiện:
Trang 1TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰ HỨNG THÚ, TÒ MÒ CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC Ở MÔN LỊCH SỬ LỚP 10
Người thực hiện: Lê Thị Hương
Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc môn: Lịch sử
Trang 2
MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Đối tượng nghiên cứu 2
4 Phạm vi nghiên cứu .2
5 Phương pháp nghiên cứu .2
B NỘI DUNG 3
1 Cơ sở lý luận .3
2 Cơ sở thực tiễn .4
3 Nội dung vấn đề .5
4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, bản thân và học sinh 13 C KẾT LUẬN 15
1 Kết luận 15
2 Kiến nghị 15
TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
1) Lí do chọn đề tài:
Trong những năm gần đây nổi cộm lên hiện tượng tâm lí “sợ” môn Lịch
sử , chính điều này làm cho các em học sinh cảm thấy chán nản, không muốn học, hoặc nếu học chỉ là học đối phó, “học vẹt”, kiến thức không thể khắc sâu hoặc “học xong lại trả cho thầy” Cứ như thế, tâm lí đó theo các em đến hết lớp
12 Kết quả là điểm thi qua các kì thi của môn Lịch sử thường rất thấp
Làm thế nào để các em không còn “sợ” môn Lịch sử, thích môn Lịch sử hơn, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử? Đó là vấn đề không chỉ là của người thầy, người trò mà còn là vấn đề của toàn ngành và toàn xã hội
Tại bất kì đất nước nào, những đổi mới giáo dục ở phổ thông mang tính cải cách giáo dục đều bắt đầu từ việc xem xét, điều chỉnh mục tiêu giáo dục với những kì vọng mới về mẫu người học sinh có được sau quá trình giáo dục Đổi mới dạy học nói chung và đổi mới dạy học Lịch sử nói riêng là một quá trình được thực hiện thường xuyên và kiên trì, trong đó có nhiều yếu tố quan hệ chặt chẽ với nhau
Dạy như thế nào, học như thế nào để đạt được hiệu quả học tập tốt nhất
là điều mong muốn của tất cả thầy cô giáo chúng ta Muốn thế phải đổi mới phương pháp, biện pháp dạy và học Người giáo viên phải tổ chức một cách linh hoạt các hoạt động của học sinh từ khâu đầu tiên đến khâu kết thúc giờ học, từ cách ổn định lớp, kiểm tra bài cũ đến cách học bài mới, củng cố, dặn dò Những hoạt động đó giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tự giác, chủ động, tích cực, sáng tạo và ngày càng yêu thích, say mê môn học
Vậy làm thế nào để tăng cường sự hứng thú, tính tò mò của học sinh trong hoạt động tự học môn lịch sử? Có rất nhiều biện pháp, ví như: Phương pháp sử dụng tư duy 5W1H trong dạy học lịch sử, sử dụng hình ảnh minh họa
để khai thác nội dung lịch sử có liên quan, dạy học tích hợp ,liên môn, kể chuyện trong dạy học lịch sử nói chung,tiến hành công tác ngoại khoá là một trong những biện pháp rất quan trọng, rất có ưu thế để phát triển tư duy của học sinh Quá trình hoạt động chung, thống nhất giữa thầy và trò nhịp nhàng sẽ làm cho học sinh nắm vững hơn những tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, hình thành nhân cách cho các em, khuyến khích các em tự mày mò, tự tìm hiểu lịch sử, yêu thích lịch sử
Toynbee- một sử gia người Anh từng nói: “ Tại sao chúng ta phải nghiên
cứu môn lịch sử? Chắc chắn loài người sẽ đi đến chỗ tự diệt vong nếu chúng ta không tạo được một cộng đòng giống như một đại gia đình Vì thế chúng ta cần phải học cách hiểu lẫn nhau Có nghĩa là học để hiểu lịch sử của chính dân tộc mình và những dân tộc khác Bởi vì con người không chỉ sống với hiện tại mà còn sống trong một thứ dòng chảy thời gian của tinh thần , nhớ lại quá khứ và nhìn về tương lai ở phía trước với niềm hy vọng hoặc nỗi lo âu”
1
Trang 4Mặt khác nhằm giảm bớt số lượng học sinh yếu kém trong nhà trường và phát huy hết năng lực của các em khá giỏi nắm chắc được kiến thức bài học và hiểu sâu hơn các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử
Để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng, bản thân tôi mặc dù là giáo viên trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy cũng xin mạnh dạn trình bày một số vấn đề về: MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰ HỨNG THÚ, TÒ MÒ CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC QUA MÔN LỊCH SỬ LỚP
10
Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sẽ góp phần giúp giáo viên tiến hành một giờ dạy học hiệu quả tốt hơn, học sinh tích cực chủ động trong việc tiếp thu lĩnh hội kiến thức của bài học Đây cũng là lí do tôi chọn đề tài này
2) Mục đích nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu nhằm tìm đến những biện pháp phù hợp có thể mang lại hiểu
sự hứng thú, tò mò tự học, tự tìm hiểu lịch sử của học sinh, đem lại hiệu quả cao nhất trong quá trình dạy học Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học Nhất là trong bối cảnhxã hội hiện nay, việc học lịch sử đang dần bị sao nhãng,học sinh chỉ học đối phó, học vẹt
3) Đối tượng nghiên cứu :
Biện pháp tăng cường sự hứng thú, tò mò của học sinh trong hoạt động
tự học bộ môn Lịch sử qua Sách giáo khoa Lịch sử 10
4) Phạm vi nghiên cứu:
- Học sinh khối lớp 10 của trường THPT Yên Định
5) Phương pháp nghiên cứu :
Để tiến hành làm đề tài này tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: + Phương pháp nghiên cứu tài liệu bổ trợ
+ Phương pháp phỏng vấn
+ Phương pháp so sánh, đối chiếu
+ Thao giảng, dự giờ, trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp trong quá trình dạy
+ Áp dụng kinh nghiệm, phương pháp mới trên lớp
học + Đánh giá kết quả ban đầu và điều chỉnh bổ sung
+ Kiểm tra đánh giá cuối cùng và hoàn chỉnh công việc
B- NỘI DUNG:
1) Cơ sở lí luận:
Lịch sử có văn hoá, văn hoá gắn liền với các sự kiện lịch sử, trong các sự kiện lịch sử thường xuất hiện các câu chuyện lịch sử Ngày trước, khi vô tuyến truyền hình, phim truyện chưa nhiều như bây giờ thì các tích truyện, nhân vật
2
Trang 5lịch sử trong các triều đại phong kiến, những nhà cách mạng qua hai cuộc kháng chiến chồng Pháp và chống Mỹ được đông đảo mọi người biết đến từ chính những bộ phim, vở kịch, chèo, cải lương ít ỏi đó Nhưng ngày nay công chúng hiểu biết về lịch sử nhân loại cũng như lịch sử dân tộc ít nhiều có giảm đi, điều này phải chăng dân chúng không yêu lịch sử nữa? Không đúng bởi đông đảo mọi người vẫn yêu lịch sử dân tộc với những bản hùng ca dựng nước và giữ nước, nhưng cái khó ở đây là nếu trước kia tuồng, chèo, phim ảnh, đến với công chúng vừa ít lại phần nhiều là theo các tích cổ truyền thống, do vậy kiến thức về lịch sử của họ nhiều hơn, còn ngày nay nguồn thông tin đa chiều, trong khi đó các tác phẩm nghệ thuật lấy đề tài lịch sử lại không thành công, không lôi cuốn được người xem đến với mình, từ đó dẫn tới một chỗ trống qua kênh thông tin đó
Và có lẽ điểm thi môn Lịch sử của học sinh phổ thông trong thời gian vừa qua quá thấp, đã là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả xã hội và những người làm giáo dục Có nhiều ý kiến đổ lỗi do chương trình, sách giáo khoa lịch sử chưa được hoàn chỉnh Sách còn đề cập tới quá nhiều vấn đề nhưng thời gian trong một tiết học 45 phút không đủ để truyền tải Và những kiến thức trong sách giáo khoa được xem là phần cứng của giáo trình, giáo viên không được tùy tiện sửa đổi, điều này cũng khiến giáo viên thụ động hoàn toàn khi lên lớp
Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên đứng lớp ở bậc phổ thông vẫn còn nhiều hạn chế Thực tế hiện nay cho thấy, giáo viên ở bậc học phổ thông hầu hết đã được đào tạo chuẩn đại học, nhưng tâm huyết với quá trình giảng dạy và sự đầu
tư cho bộ môn như thế nào là điều cần phải xét lại Những lý do trên phần nào
lý giải vì sao giờ lên lớp môn Lịch sử của giáo viên đơn điệu, thiếu hấp dẫn Nhiều người cho rằng, do thời gian, điều kiện và cũng là yêu cầu của nội dung bài giảng nên họ chỉ có thể truyền đạt lại cho học sinh những nội dung cơ bản của sách là đủ
Một trong những nguyên nhân của việc dạy và học Lịch sử kém hiệu quả nữa là học sinh không ham mê môn học này là do việc học của học sinh lâu nay
là học chay và dạy chay Chỉ đơn cử như việc cho học sinh xem phim về lịch sử cũng là rất hạn chế chứ chưa nói đến việc đi thực tế các địa danh lịch sử Lên lớp giáo viên cũng khuyến khích học sinh đối thoại, nhưng tư liệu tham khảo thì lại quá thiếu, thế nên dù muốn, học sinh cũng khó có thể tìm đọc và thảo luận theo yêu cầu của giáo viên Bên cạnh đó, nhiều học sinh và phụ huynh vẫn coi lịch sử là môn phụ nên rất xem thường
Sau thời gian nghiên cứu và ứng dụng vào dạy học thực tiễn trong nhà trường THPT, tôi có tổng hợp được một số kĩ thuật và phương pháp dạy học tích cực có thể phát huy được tính tích cực, hứng thú và tự học của học sinh như học lịch sử qua nghiên cứu liên hệ với lịch sử địa phương, học qua những câu chuyện lịch sử, nhân vật lịch sử liên quan, học theo phương pháp dạy học tích cực 5W1H
3
Trang 6Bởi từ trong bản chất, con người là động vật khát khao hiểu biết Sự hiểu biết sẽ trở thành mục đích cho chính nó Muốn làm được điều đó thì người dạy phải có những biện pháp giúp học sinh yêu thích môn lịch sử ở trường THPT nói riêng và các trường phổ thông nói chung Điều quan trọng và cần thiết nhất
là luôn tạo cho các em niềm khát khao tìm hiểu , biết tự đánh giá và nhận xét khách quan các sự kiện hay nhân vật lịch sử nào đó, khiến các em đam mê thực
sự chứ không bị gò bó hay ép buộc bởi bất cứ một lí do nào
Đó cũng chính là lí do tôi chọnviệc nghiên cứu đề tài này nhằm kích thích tính tò mò, hứng thú của học sinh trong hướng dẫn hoạt động tự họclàm đề tài sáng kiến, nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của mình trong năm học 2017-2018, để trao đổi với đồng nghiệp, đồng thời qua đó giúp đề tài được sử dụng hiệu quả hơn và phổ biến rộng hơn
2)Cơ sở thực tiễn:
Trong cuộc sống kinh tế thị trường ngày nay khi hầu hết các giá trị đều quy đổi thành hàng hóa tiền bạc và lợi nhuận thì kiến thức từ các môn tự nhiên được phụ huynh và học sinh hết sức đề cao Ngược lại các môn khoa học xã hội, đặc biệt các “môn phụ” như Sử, Địa… thì học sinh chỉ học cho qua loa đại khái thậm chí còn cảm thấy “chán ngán” nếu như giáo viên dạy môn đó không cải tiến phương pháp, dạy theo lối truyền thống “đọc-chép” Câu hỏi “ Học lịch sử để làm gì?” cũng sẽ được qui về giá trị lợi ích mà nó đem lại Điều này cũng được phản ánh rõ nét nhất bằng các kì thi tốt nghiệp THPT và kì thi ĐH, Cao đẳng những năm gần đây, số học sinh được điểm không môn lịch sử ngày càng nhiều
là điều chúng ta dễ hiểu
ở các trường THPT nói chung ,đa số học sinh còn lười học và chưa có sự say
mê môn học Lịch sử, ngay cả khi hỏi đến những mốc quan trong nhất của lịch sử dân tộc nhiều em cũng không trả lời được, khi được giải đáp về câu hỏi đó thì cũng không hiểu gì về sự kiện lịch sử ấy
Việc gây hứng thú học tập cho học sinh nói chung, giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử nói riêng không phải lúc nào cung được chú ý thường xuyên Đây không phải là vấn đề mới nhưng để thực hiện tốt không dễ Làm thế nào để học sinh yêu thích môn Lịch sử? Làm thế nào để Lịch sử trở thành bộ môn được học sinh coi trọng như các môn học khác chính là vấn đề đặt ra với mỗi giáo viên mỗi trường học, mỗi cấp học hiện nay Bởi vậy trong khuôn khổ sáng kiến kinh nghiệm này tôi mạnh dạn đặt ra vấn đề và bước đầu đề xuất ra những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giờ học Lịch sử cũng như giúp học sinh yêu thích môn học này hơn nữa
Ở trường THPT Yên Định đa số học sinh còn lười học và chưa có sự say
mê môn học Lịch sử, cho nên việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch
sử còn yếu Các em chưa độc lập suy nghĩ để trả lời một câu hỏi mà chỉ đọc nguyên xi trong sách giáo khoa hay chỉ nêu được diễn biến sự việc mà không lí
4
Trang 7giải được vì sao nó lại diễn ra như thế hay sự kiện đó nói lên điều gì Bởi vậy, bản thân các em nên có một phương pháp học như thế nào để chiếm lĩnh kiến thức từ bài giảng của giáo viên Mặt khác do lâu nay chúng tôi giảng dạy bộ môn lịch sử ở trường một phần nào đó chưa gây được sự hứng thú, tìm tòi và khám phá cho học sinh trong việc học bộ môn, cho nên nhiều học sinh chán ghét
bộ môn và học chỉ để đối phó dẫn đến chất lượng kiểm tra một số em ở một số lớp còn thấp và tỉ lệ yếu kém còn nhiều, nếu học sinh đó thực sự không thuộc bài thì không thể viết được một ý gì dù là có liên quan đến câu hỏi kiểm tra Nhằm giảm bớt số lượng học sinh yếu kém và nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường bản thân tôi đã thấy được điều đó và cố gắng tìm ra các biện pháp học tập tích cực mà cụ thể là: Biện pháp tăng cường hứng thú, tò mò của
học sinh trong việc tự học bộ môn lịch sử trong chương trình Lịch sử 10
3) Các Biện pháp sử dụng để giải quyết vấn đề:
a) Biện pháp tăng cường hứng thú của học sinh trong việc học bộ môn lịch
sử thông qua kể chuyện nhân vật lịch sử
Việc kể chuyện các nhân vật lịch sử trong tiết dạy Lịch sử là điều không mới mẻ gì đối với một giáo viên giảng dạy Lịch sử, nhưng việc nâng nó lên thành một kỹ năng và gây hứng thú cho học sinh trong quá trình học lại là một vấn đề không đơn giản Để góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và học môn Lịch sử trong nhà trường phổ thông, chúng tôi xin nêu một vài phương pháp trong việc kể chuyện nhân vật lịch sử trong quá trình giảng dạy để việc dạy của người thầy và việc học của trò được hứng thú và học sinh tiếp thu bài tốt hơn
- Khi kể chuyện về nhân vật lịch sử cần lưu ý đến các vấn đề sau:
+ Nhân vật đó phải gắn với sự kiện lịch sử mà giáo viên đang giảng dạy
Ví dụ 1: Bài 05 “Trung Quốc thời phong kiến” (chương III, lịch sử thế
giới thời nguyên thủy,cổ đại và trung đại, ban cơ bản), mục “1 – Trung Quốc thời Tần , Hán”, giáo viên giới thiệu về Tần Thủy Hoàng cho học sinh nắm, để
từ đó cho các em thấy ông là người đã đặt nền móng cho chế độ phong kiến ở Trung Quốc, là vị vua đã sáng lập ra triều đại phong kiến đầu tiên của Trung Quốc
Bài 11 “Tây âu thời hậu kì trung đại” (chương VI, lịch sử thế giới cổ đại và trung đại, ban cơ bản), mục “1 - Những cuộc phát kiến địa lí”, giáo viên giới thiệu cho học sinh nắm về C Cô-lôm-bô, là người đã tìm ra châu
Mĩ, Va-xcô đơ Ga-ma, là người đầu tiên tìm được con đường mới sang phương Đông, Ph Ma-gien-lan, là người đã thực hiện chuyến đi đầu tiên vòng quanh thế giới bằng đường biển Từ đó cho học sinh dễ dàng nắm chắc các sự kiện lịch sử
và cảm phục ý chí của các vĩ nhân để các em nỗ lực hơn trong học tập và cuộc sống
+ Hoạt động nổi bật hay thành tích của nhân vật lịch sử đó là gì?
5
Trang 8Ví dụ 2: Bài 16 “Thời bắc thuộc và các cuộc đấu tranh giành độc lập dân
tộc” (chương I, lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX, Ban cơ bản), phần II mục 2 – Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu, trong phần “khởi nghĩa Hai Bà Trưng”, giáo viên giới thiệu 02 nhân vật Trưng Trắc và Trưng Nhị đã tập hợp quần chúng nhân dân phất cờ khởi nghĩa, qua đó cho học sinh thấy được tinh thần yêu nước và vai trò của phụ nữ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước
Bài 19 “Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỉ X - XV” (chương II, lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX, Ban cơ bản), phần “II – Các cuộc kháng chiến chống xâm lược Mông – Nguyên”, giáo viên giới thiệu về nhân vật Trần Quốc Toản và hành động bóp nát quả cam vua ban vì còn nhỏ tuổi không được tham gia bàn việc đánh giặc, Trần Quốc Toản đã về nhà may lá cờ thêu sáu chữ vàng “ Phá cường địch, báo hoàng ân” tập hợp gia
nô trong nhà ra trận đánh giặc Qua đó cho học sinh thấy tinh thần yêu nước của thanh niên Việt Nam và từ đó đặt ngược lại vấn đề tinh thần yêu nước của học sinh ngày nay được thể hiện như thế nào
+ Ảnh hưởng hay vai trò của nhân vật đó như thế nào trong sự kiện lịch sử
Ví dụ 3: Bài 23 “Phong trào Tây Sơn và sự nghiệp thống nhất đất nước ,
bảo vệ tổ quốc cuối thế kỉ XVIII” (chương III, lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX, Ban cơ bản), phần II mục “2- Kháng chiến chống Thanh (1789)”, giáo viên giới thiệu và thông qua những hoạt động của Nguyễn Huệ, phải làm sao cho học sinh thấy sự ảnh hưởng của người anh hùng áo vải cờ đào Nguyễn Huệ trong việc thống nhất đất nước và bảo vệ tổ quốc
+ Có thể cho học sinh tự chuẩn bị và kể hay đóng vai nhân vật lịch sử
Ví dụ 4: Bài 17 “Quá trình hình thành và phát triển nhà nước phong kiến
từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XV” (chương II, lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX, Ban cơ bản), phần “I – Bước đầu xây dựng nhà nước độc lập ở thế kỉ X”, giáo viên giới thiệu về Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn và giao học sinh chuẩn
bị để kể các câu chuyện liên quan đến hai nhân vật này Thông qua việc học sinh
kể chuyện giúp các em nắm chắc về kiến thức hơn và còn nảy sinh sự cảm phục
đối với các anh hùng dân tộc và nỗ lực hơn nữa trong học tập và cuộc sống
-Tìm hiểu thêm về tiểu sử của nhân vật lịch sử đã được học
Ví dụ 5: Sau khi học xong bài 19 “Những cuộc khánh chiến chống ngoại
xâm ở các thế kỉ X - XV” (chương II, lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX, Ban cơ bản), với việc được giáo viên giới thiệu tài năng của Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, học sinh về nhà sưu tầm thêm một số nội dung
về nhân vật lịch sử đã được học như: tiểu sử, vai trò của nhân vật trong lịch sử, những địa danh, những huyền thoại xoay quanh nhân vật lịch sử…
- Sưu tầm các tư liệu có liên quan đến nhân vật lịch sử đã được giáo viên giới thiệu
6
Trang 9Trở lại ví dụ 5: học sinh có thể sưu tầm những tư liệu có liên quan đến
nhân vật lịch sử trên báo, ti vi, Internet…
- Có thể lưu ý tìm các công trình (đường phố), hay lưu nhớ ngày kỷ niệm có liên quan đến nhân vật lịch sử đã được biết để khắc sâu hơn về nhân vật lịch sử
Ví dụ 6: Trên các tuyến đường giao thông hiện nay thường gắn với tên
một nhân vật lịch sử nên giáo viên khuyến khích các học sinh khi tham gia giao thông trên các tuyến đường này nếu tên đường (nhân vật lịch sử) mà mình chưa biết thì hãy tìm hiểu cho được người đó là người như thế nào, tiểu sử… Như vậy mỗi khi đi qua lại con đường có gắn với tên nhân vật lịch sử đó thì sẽ gợi nhớ lại cho học sinh giúp học sinh khắc sâu kiến thức lịch sử
- Phải hình thành xu hướng khi gặp một yếu tố nào đó có liên quan đến nhân vật lịch sử phải cố gắng tìm hiểu để biết nhân vật
đó là người như thế nào?
Ví dụ 7: Khi xem sách báo hay ti vi… nếu bắt gặp thông tin về một nhân vật
lịch sử nào đó mà mình chưa biết hay chưa nắm rõ thì các em có thể tự tìm các nguồn thông tin trên mạng Internet để nghiên cứu kỹ hơn về nhân vật này và sau
đó để đảm bảo tính chính xác của thông tin thì các em phải hỏi giáo viên hoặc một ai đó có chuyên môn
Các nhân vật lịch sử với ưu thế của nó: dễ nhớ, dễ ấn tượng, dễ đi vào lòng người… sẽ là một thế mạnh trong việc hỗ trợ đắc lực cho việc truyền thụ kiến thức lịch sử thông qua đó góp phần giáo dục đạo đức, lòng biết ơn đối với truyền thống, lãnh tụ cũng như những anh hùng liệt sĩ đã hi sinh, đã đóng góp xương máu của mình để làm rạng rỡ thêm lịch sử nước nhà
b) Dạy học lịch sử có liên hệ với lịch sử địa phương nhằm khơi thêm sự hứng thú , tò mò ,yêu thích môn lịch sử của học sinh
Lòng yêu quê hương là biểu hiện quan trọng nhất của lòng yêu nước chân chính.Từ thuở bé thơ mỗi chúng ta đều biết về con người, cảnh vật, quá khứ nơi chôn nhau, cắt rốn của mình Những câu hát ru, những câu chuyện cổ tích của
bà, mẹ, chị mà một phần không nhỏ nói về quê hương, đã sớm in sâu vào tâm trí trẻ em, làm tăng thêm lòng yêu quê da diết và là tri thức ban đầu về quê hương Các môn học về địa phương(địa phương học ) ở trường THPT, trong đó có những tiết lịch sử địa phương có ý nghĩa quan trọng đối với việc cung cấp, bổ sung những kiến thức khoa học về tự nhiên, xã hội của quê hương trên mọi lĩnh vực
Trong các tiết học lịch sử nếu có sự liên hệ với kiến thức lịch sử địa phương, khuyến khích học sinh tìm hiểu mối liên quan giữa các sự kiện lịch sử đó sẽ khích lệ sự húng thú ở các em hơn
Ví dụ:
7
Trang 10*) Bài :Thời Bắc thuộc và các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc(tiếp theo) -Trong chương trình SGK lớp 10, học kì II- tiết 22: yêu cầu học sinh chuẩn bị trước tư liệu viết về Bà Triệu, sưu tầm bản đồ, tranh ảnh
-Giáo viên có thể đưa ra câu hỏi cho HS về nhà chuẩn bị như: Bà Triệu tên thật là gì?, Bà quê ở đâu ?Nguyên nhân nổ ra cuộc khởi nghĩa của Bà? Đền thờ
Bà nay ở huyện nào?
-HS sưu tầm những câu ca, bài đồng dao viết về Bà Triệu mang tính địa
phương như bài: "Có bà Triệu tướng
Vâng lệnh trời ra.
Trị voi một ngà,
Dựng cờ mở nước
Lệnh truyền sau trước
Theo gót bà Vương" (Đồng dao)
-GV gợi ý cho HS về nhà sưu tầm thơ ca dân gian viết về bà Triệu được lưu truyền trong nhân dân mà các bà, các chị, vẫn thường hát ru em bé thuở ấu thơ như:
"Ai qua Nông Cống tỉnh Thanh
Dừng chân nhớ Triệu Thị Trinh anh hùng" Hoặc:
"Tùng sơn nắng quyện mây trời
Dấu chân Bà Triệu rạng ngời sử xanh"
(Thơ ca dân gian)
Và HS sưu tầm thơ của Hồ Chủ Tịch viết về bà Triệu để khắc sâu hình ảnh ngưòi nữ anh hùng dân tộc, tiếp đó giáo viên có thể cho HS chuẩn bị trước các ảnh tư liệu về Bà Triệu: tranh ảnh vẽ về chân dung, về cuộc khởi nghĩa và về đền thờ Bà
*)Ví dụ : Khởi nghĩa Lam sơn
-Đối với bài dạy này giáo viên cho HS chuẩn bị trước về tiểu sử và sự nghiệp của danh nhân văn hoá thế giới Nguyễn Trãi và Lê Lợi, cùng với một số thủ lĩnh khác cũng ở quê Thanh như:Nguyễn Chích, Lê Lai, Lê Thận, Lê Lý -Ngoài ra GV còn ra câu hỏi cho HS về nhà tìm tài liệu chuẩn bị trước như: - Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở đâu? Có những anh hùng hào kiệt và những người yêu nước nào tìm về hưởng ứng cuộc khởi nghĩa ?
- Em hiểu gì về câu nói:"Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi"?
-HS sưu tầm câu chuyện kể về Lê Lợi, tranh ảnh về cuộc khởi nghĩa
*) Hay khi tìm hiểu về lịch sử văn hóa Việt Nam từ thế kỉ X-XV giáo viên có thể liên hệ với Công trình kiến trúc Thành nhà Hồ Nay thuộc địa phận Huyện Vĩnh Lộc
* Giáo viên lưu ý cho học sinh có những câu ca dao, câu chuyện ca ngợi nhân vật lịch sử ở địa phương trở thành tài sản chung của cả nước
8