Bài mới 1’ Giới thiệu: Từ những cuộc gặp gỡ với những con người lặng lẽ, bình thường đang làm việc miệt mài cho đất nước ở Sa Pa - nơi nghỉ mát kì thú, nhưng cũng là nơi sống và làm vi
Trang 1VĂN BẢN:
LẶNG LẼ SA PA
- Nguyễn Thành Long-
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Vẻ đẹp về hình tượng con người thầm lặng cống hiến quên mình vì Tổ quốc trong tác phẩm
- Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả sinh động, hấp dẫn trong truyện
2 Kĩ năng:
*Kĩ năng bài học:
- Nắm bắt diễn biến truyện và tóm tắt được truyện
- Phân tích được nhân vật trong tác phẩm tự sự
- Cảm nhận được một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm
* Kĩ năng sống: giao tiếp, tự nhận thức
3 Thái độ:
- Giáo dục Hs ý thức yêu quý trân trọng những con người sống có lí tưởng, cống hiến thầm lặng cho đất nước; Giáo dục Hs ý thức học tập noi theo những tấm gương đó
B PHƯƠNG PHÁP/KĨ THUẬT DẠY HỌC:
Động não, thảo luận
C CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
- Gv: giáo án, tài liệu tham khảo
- Hs: soạn bài theo câu hỏi sgk
D CÁC HOẠT ĐỘNG CHỦ YẾU
1 Ổn định
2 Kiểm tra 5p
Trang 2- Nhận xét về tình huống truyện “ Làng” của Kim Lân
- Phân tích diễn biến tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng Dầu theo giặc
3 Bài mới 1’
Giới thiệu: Từ những cuộc gặp gỡ với những con người lặng lẽ, bình thường
đang làm việc miệt mài cho đất nước ở Sa Pa - nơi nghỉ mát kì thú, nhưng cũng là nơi sống và làm việc của những con người lao động với những phẩm chất trong sáng, cao đẹp Qua 1 chuyến đi, ngỡ chỉ là đi chơi thư giãn, nhà văn Nguyễn Thành Long đã viết thành 1 câu chuyện ngắn đặc sắc, dạt dào chất thơ
? Trình bày hiểu biết về tác
giả?
Gv: Ông thường có những
chuyến đi thực tế ở nhiều nơi,
vốn sống và LĐ của ông được
dành vào việc viết truyện ngắn
và bút kí Ông là người biết
chọn lọc từ cuộc sống những
mẩu chuyện thực từ nơi này, nơi
kia rồi liên kết chúng lại trong 1
chuỗi lời kể tự nhiên Cốt truyện
của ông có nhiều chỗ li kì, chứa
đầy những gay cấn và chất thơ
vừa nhẹ nhàng vừa trầm lắng
thiết tha
?Cho biết hàn cảnh ra đời của
tác phẩm?
GV: Thời điểm 1970, đất nước
tập trung xây dựng miền Bắc
XHCN, rất nhiều người nhiệt
tình hăng say cống hiến sức
mình cho tổ quốc, góp phần làm
giàu đẹp cho đất nước
Rêi cây cầu số 4, chiếc xe chở hành khách lên Lai Châu dừng lại nghỉ để
I Đọc – tìm hiểu chung
1 Tác giả , tác phẩm
* t ác giả
- Nguyễn Thành Long (1925- 1991) quê Quảng Nam
- Nhà văn có nhiều đống góp cho nền văn học hiện đại VN ở thể loại truyện và kí
* Tác phẩm
- ViÕt sau chuyÕn ®i Lµo Cai vµo mïa hÌ n¨m 1970
2 Đọc- Tóm tắt
Trang 3- Gv hướng dõ̃n chọ̃m, cảm xỳc
lắng sõu
- Gv đọc mõ̃u
- Hs đọc -> Nhọ̃n xét
- Hs tìm hiờ̉u mụ̣t sụ́ chỳ thích
sgk
? Văn bản được viết theo thờ̉
loại gì?
? Bố cục văn bản?
Truyện kờ̉ theo ngụi thứ mấy?
Tác dụng của ngụi kờ̉?
Truyện có những nhõn vật
nào? Nhõn vật nào là chớnh?
? Em thấy có điều gì
đặc biệt trong cách
lṍy nước và cho hành kháchnghỉ ngơi, bác lái xe giới thiợ̀u với ụng họa sĩ và
cụ gái vờ̀ mụ̣t người “cụ độc nhất thế gian” đó là anh thanh niờn 27 tuụ̉i
làm cụng tác khí tượng thủy văn kiờm vọ̃t lí địa cõ̀u trờn đỉnh Yờn Sơn cao
2600 mét Anh mời mọi người lờn nhà chơi, anh chạy lờn trước hái hoa tặng
cụ gái, họ chuyợ̀n trũ khoảng 30 phỳt;
anh kờ̉ chuyợ̀n mình sụ́ng và làm viợ̀c ở đõy, anh rṍt yờu và gắn bó
với cụng viợ̀c, anh thích đọc sách,trồng hoa, trồng rau, nuụi gà, anh ăn ở gọn gàng, ngăn nắp Biờ́t ụng họa sĩ vẽ mình, anh giới thiợ̀u cho ụng anh thanh niờn trờn đỉnh Phan-xi-păng, ụng kĩ sư vườn rau Sa Pa, người cán bụ̣ nghiờn cứu bản đồ sét Cụ kĩ
sư nghe anh nói chuyợ̀n đó nhọ̃n thṍy mụ́i tình đõ̀u nhạt nhẽo mà mình từ bỏ là đỳng và yờn tõm cụng tác ở miờ̀n nỳi Cụ muụ́n đờ̉
lại chiờ́c khăn làm kỉ niợ̀m của cuụ̣c gặp gỡ nhưng anh khụnghiờ̉u nờn đó trả lại cho cụ Hờ́t 30 phỳt, anh chia tay mọi người và tặng họ trứng và hoa, khụng tiờ̃n họ xuụ́ng đờ́n tọ̃n xe
P1 Từ đõ̀u… kia kìa: Giới thiợ̀u vờ̀
anh thanh niờn P2: Tiờ́p …như thờ́: cuụ̣c trũ chuyợ̀n giữa anh thanh niờn, ụng họa sĩ và cụ
kĩ sư P3: cũn lại: cuụ̣c chia tay của 3 người
- Ngụi kờ̉ thứ ba, xuṍt phát từ điờ̉m nhìn của ụng họa sĩ-> khách quan, chõn thực, hiờ̉u hờ́t mọi viợ̀c và nhõn vọ̃t
- Nv trung tõm là anh thanh niờn, nhõn vọ̃t phụ trực tiờ́p: Bác lái xe, ụng họa sĩ, cụ kĩ sư; Nhõn vọ̃t phụ gián
3 Thờ ̉ loại
- Tự sư ̣- truyợ̀n ngắn hiợ̀n đại
4 Bố cục: 3 p
Trang 4đặt tên các nhân vật,
cách đặt tên đó có
ngụ ý gì?
Nhận xột về nhan đề văn bản?
í nghĩa của nhan đề đú?
Tỡnh huống truyện cú gỡ đặc
biết?
Hoạt động 2: đọc hiểu
văn bản
- Chỳ ý phõ̀n đõ̀u của văn bản :
“Từ đầu Luồn vào gầm xe”.
? Khung cảnh Sapa được hiện
lờn qua những chi tiết nào?
tiờ́p: anh thanh niờn trờn đỉnh Phan-xi-păng, ụng kĩ sư vườn rau, người cán bụ̣ nghiờn cứu bản đồ sét→ Các nhõn vọ̃t trong chuyợ̀n đờ̀u khụng có
tờn riờng, tṍt cả được nhà văn gọi theo giới tính, nghờ̀ nghiợ̀p,tuụ̉i tác, dụng ý của tác giả muụ́n người đọc liờn tưởng đờ́n những nhõn vọ̃t tụ́t đẹp, đó là sụ́ đụng nhữngcon người đang ngày đờm cụ́ng hiờ́n thõ̀m lặng cho đṍt nước, do vọ̃y càng tăng thờm sức khái quát cho cõu chuyợ̀n
- Phản ánh sự lặng lẽ, vắng vẻ của SP, những con người và những công việc thầm lặng
mà họ đang cống hiến
Đằng sau cái lặng lẽ của Sa Pa là sự
sụi đụ̣ng của những con người lao đụ̣ng mới đang ngày đờm miợ̀t mài làm viợ̀c, hi sinh tuụ̉i trẻ õm thõ̀m lặng
lẽ cụ́ng hiờ́n, xõy dựng tụ̉ quụ́c
- Cuộc gặp gỡ tình cờ của mấy ngời khách trên chuyến
xe với người thanh niên đang công tác trên đỉnh cao Yên Sơn ở Sa Pa Tạo ra tình huống ấy, tác giả giới thiệu nhân vật chính 1 cách thuận lợi và để nhân vật ấy hiện ra qua cái nhìn ấn tượng của các nhân vật
- “ Những rặng đào, đàn bũ lang thang ở cỏc cỏnh đồng cỏ trong thung lũng”.
- Sa Pa đẹp kì lạ luồn cả
vào gầm xe”
II Đọc –Hiểu văn bản
1 Cảm nhận về
Sa Pa
- “ Những rặng
đào, đàn bũ lang thang ở cỏc cỏnh đồng cỏ trong thung lũng”.
- Sa Pa đẹp kì lạ luồn cả vào gầm xe”
-> Lời văn giàu chṍt trữ tình, hình ảnh
Trang 5? Trong mắt cụ gái và ụng họa
sĩ, Sapa hiện lờn qua những
chi tiết nào?
? Tác giả sử dụng biện pháp
nghệ thuật gỡ để miờu tả Sapa?
? Qua đú em cảm nhận gỡ về
thiờn nhiờn Sapa?
-> Lời văn giàu chṍt trữ tình, hình ảnh mờ̀m mại, ngụn ngữ giàu chṍt thơ
=> Một vùng đất miền núi hẻo lánh buồn, vắng vẻ nhưng thiờn nhiờn, cảnh vọ̃t tươi đẹp, mát mẻ, nờn thơ
Sa Pa mụ̣t vùng đṍt nụ̉i tiờ́ng với những cảnh đẹp nờn thơ… lí tưởng
mờ̀m mại, ngụn ngữ giàu chṍt thơ
=> Một vùng đất miền núi hẻo lánh buồn, vắng vẻ nhưng thiờn nhiờn, cảnh vọ̃t tươi đẹp, mát mẻ, nờn thơ
* Củng cố- dặn dò ( 2’)
? Cảm nhận về khung cảnh Sapa
- Học bài
- Chuõ̉n bị tiờ́p tiờ́t 2
VĂN BẢN:
LẶNG LẼ SA PA
- Nguyễn Thành Long-
A MỤC TIấU
1 Kiến Thức
- Vẻ đẹp vờ̀ hình tượng con người thõ̀m lặng cụ́ng hiờ́n quờn mình vì Tụ̉ quụ́c trong tác phõ̉m
Trang 6- Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả sinh động, hấp dẫn trong truyện.
2 Kĩ năng
*Kĩ năng bài học:
- Nắm bắt diễn biến truyện và tóm tắt được truyện
- Phân tích được nhân vật trong tác phẩm tự sự
- Cảm nhận được một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm
* Kĩ năng sống: giao tiếp,tự nhận thức
3 Thái độ:
- Giáo dục Hs ý thức yêu quý trân trọng những con người sống có lí tưởng, cống hiến thầm lặng cho đất nước; Giáo dục Hs ý thức học tập noi theo những tấm gương đó
B PHƯƠNG PHÁP/KĨ THUẬT DẠY HỌC:
Động não, thảo luận
C CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
- Gv: giáo án, tài liệu tham khảo
- Hs: soạn bài theo câu hỏi sgk
D CÁC HOẠT ĐỘNG CHỦ YẾU
1 Ổn định
2 Kiểm tra
3 Bài mới 1’
GV: - Anh thanh niên là
nhân vật chính nhưng
không xuất hiện ngay từ
đầu, chỉ hiện ra trong cuộc
gặp gỡ chốc lát giữa các
II §äc –HiÓu v¨n b¶n
1 C¶m nhËn vÒ
2 Nhân vật anh
Trang 7nhõn vọ̃t khi xe của họ dừng
lại nghỉ - Dù chỉ 30 phỳt
gặp gỡ nhưng các nhõn vọ̃t
đó kịp ghi nhọ̃n mụ̣t ṍn
tượng, mụ̣t kí họa chõn
dung vờ̀ anh rồi dường
như anh lại khuṍt lṍp vào
trong mõy mù bạt ngàn và
cái lặng lẽ muụn thưở của
nỳi cao Sa Pa
? Nhân vật chính
xuất hiện ntn qua lời
kể của bác lái xe?
? Với em chi tiết nào đặc biệt
nhất ở con người này?
Cú tác dụng gỡ?
? Qua đú em cú nhận xột gỡ
về hoàn cảnh sống và con
người anh?
Gv dõ̃n dắt: Theo chõn người
lỏi xe ta đi thăm nhà anh
thanh niờn
- Căn nhà 3 gian, sạch sẽ, bàn
ghờ́…
(cuụ́i t 182, giữa t 184)
? Cụng viợ̀c của anh được
chính anh giới thiợ̀u qua
những chi tiờ́t nào?
- Cuụ́i t 183
? Công việc của anh
có điều gì khiến
- Là ngời cô độc nhất thế gian
- 27 tuổi
- Làm công tác khí tợng kiêm vật lí địa cầu
- Sống một mình trên đỉnh Yên Sơn 2600m bụ́n bờ̀ chỉ có
cõy cỏ và mõy mù
- Thốm người qua, kiờ́m cớ dừng xe lại đờ̉ gặp khách
- Hình dáng: bé nhỏ, nét mặt rạng rỡ
- Thốm người qua, kiờ́m cớ dừng xe lại đờ̉ gặp khách Gieo vào lũng người đọc, các nv ṍn tượng đõ̀u tiờn mạnh mẽ, hṍp dõ̃n
=>Là ngời vui vẻ, sống ở nơi hoang vắng, lạnh lẽo, không
có ngời qua lại
thanh niờn
* Hoàn cảnh sống và làm việc:
- Là ngời cô độc nhất thế gian
- 27 tuổi
- Làm công tác khí tợng kiêm vật
lí địa cầu.
- Sống một mình trên đỉnh Yên Sơn 2600m bụ́n bờ chỉ có cõy cỏ và mõy mu.
=>Là ngời vui vẻ, sống ở nơi hoang vắng, lạnh lẽo, không có ngời qua lại
Trang 8«ng ho¹ sÜ vµ c« kÜ
sư hÕt søc kinh
ngac?
? Em có nhận xét gì về công
việc của anh thanh niên?
? Một người dám bình tĩnh
nói thẳng những gian khó
của mình trong công việc, đó
là một người ntn?
? Từ đó đặc điểm nào trong
cách sống của anh thanh
niên được bộc lộ?
? Vậy điều gì giúp anh vượt
lên được hoàn cảnh ấy?
(Trong những lời anh thanh
niên bày tỏ suy nghĩ về công
việc: tr 185)
- Khi làm việc, ta với công
việc là đôi, sao gọi là một
mình được?
- Mình sinh ra là gì, mình đẻ
ở đâu, mình vì ai mà làm
việc?
Em hiểu gì về những lời nói
- Rét; nửa đêm đang nằm trong chăn, nghe chuông đồng hồ chỉ
muốn đưa tay tắt đi Chui ra khỏi chăn, ngọn đèn bão vặn to đến cỡ nào vẫn thấy là không đủ sáng.
Xách đèn ra vườn, gió tuyết và lặng
om ở bên ngoài như chỉ trực đợi mình ra là ào ào xô tới Cái lặng im lúc đó mới thật dễ sợ: nó như bị gió
chặt ra từng khúc, mà gió thì giống những nhát chổi lớn muốn quét đi tất cả, ném vứt lung tung
- Đầy khó khăn gian khổ Nhưng gian khổ nhất đ/v anh là phải vượt qua được sự cô đơn vắng vẻ, quanh năm suốt tháng một mình trên đỉnh núi cao, không một bóng người
- Mạnh mẽ, nghị lực, kinh nghiệm;
Đã nếm trải và vượt qua gian khổ để
hoàn thành công việc được giao
- Hiểu biết công việc Lòng say mê, tr¸ch nhiÖm, tỉ mỉ, cẩn trọng, kiên trì vượt lên mọi gian khó trong công việc
- Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi,cháu buồn đến chết mất.
- Khi làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?
- Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc?
- Khi ta hiểu và yêu thích công việc của mình, thì công việc đem lại cho
ta niềm vui, khi đó không còn cảm thấy đơn độc
- Là con người, ai cũng phải làm việc vì sự sống của bản thân và sự
sống ở cộng đồng
- Công việc của anh nhẹ nhàng nhưng đòi hỏi tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiện cao; đồng thời cũng không kém phần gian khổ
->Hiểu biết công việc Lòng say mê, tr¸ch nhiÖm, tỉ mỉ, cẩn trọng, kiên trì vượt lên mọi gian khó trong công việc
- Suy nghĩ về công việc:
+ Khi làm việc, ta với công việc là đôi,sao gọi là một mình được? + Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình
vì ai mà làm việc?
->Tìm thấy niềm vui trong công việc để vượt lên gian khổ; có
Trang 9? Qua đú em cảm nhận được
phẩm chất đáng quý nào của
anh thanh niờn?
Giảng: Một xã hội dù ở
vào giai đoạn nào cũng
rất cần những con
người như anh thanh
niên, không ngại khó,
ngại khổ trước nhiệm
vụ mà nhà nước giao
cho đó là những con
người rất đáng trân
trọng Mụ̣t con người có lí
tưởng, mục đích chõn chính
- GV: anh không chỉ
đẹp bởi là một người
sống có lí tưởng mà
anh còn đẹp trong
cuộc sống đời thường
- Hs chú ý vào đoạn
văn “anh thanh niên đỏ
mặt bốn năm nay”
tr.182 và trang184
“thì giờ ngắn
ngủi đặt trước mặt
cô”.
? Khi anh mời khách
về nhà thì bất ngờ
đầu tiên đối với 2
người khách là gì?
GV: anh rất chăm lo cho
cuộc sống riêng của
mình, không vì một
mình mà anh buông
- Tìm thṍy niờ̀m vui trong cụng viợ̀c đờ̉ vượt lờn gian khụ̉; có trách nhiợ̀m với c/s của bản thõn và cụ̣ng đồng
- Căn nhà giản dị, đồ đạc đơn sơ:…
- Đọc sách, tự học ngoài giờ…
- Trong vườn trồng rṍt nhiờ̀u hoa:…
-> Sụ́ng ngăn nắp, gọn gàng, giản dị
Trong quan hệ với mọi người:
- Tặng tam thất cho vợ bác lái xe
trách nhiợ̀m với c/s của bản thõn và cụ̣ng đồng
b/ Vẻ đẹp tõm hồn:
* Cuộc sống cá nhân:
- Trồng hoa đủ loại
- Sống trong căn nhà ba gian sạch sẽ một chiếc giường con, bàn học, một giá sách
- Đọc sách bổ
Trang 10xuôi, lười biờ́ng, điều đó
cho thấy anh rất có
trách nhiệm với cuộc
sống riêng của mình
? Chi tiết đó khiến
em đánh giá như thế
nào về cuộc sống
riêng của anh?
? Đối với mọi người
anh quan hệ như
thế nào?
? Từ đú đặc điểm nào trong
tớnh cách của ụng được bộc
lộ?
? khi được đề nghị
vẽ anh có thái độ như
thế nào?
? điều đó toát lên ở
con người anh thanh
niên những phẩm
chất đáng quý nào ?
- Mời khách lên nhà chơi
- Tặng hoa cho cô gái tặng trứng cụ kĩ sư và ông hoạ sĩ ”
-> Yờu quý người mụ̣t cách chõn thực, nồng họ̃u; quan tõm đờ́n mụ̣i người…
- Giới thiợ̀u những người khác xứng đáng hơn mình: mụ̣t ụng kĩ sư rình xem cách ong lṍy phṍn, thụ phṍn cho hoa su hào; mụ̣t đồng chí suụ́t ngày chờ sét, mười mụ̣t năm khụng mụ̣t ngày xa cơ quan, khụng đi đờ́n đõu mà tìm vợ đờ̉ lọ̃p bản đồ sét riờng cho nước ta
- Khiờm nhường; quý trọng lao đụ̣ng sáng tạo
sung kiến thức…
-> Sụ́ng ngăn nắp, gọn gàng, giản dị, yờu đời
* Trong quan hệ với mọi người:
- Tặng tam thất cho vợ bác lái xe
- Mời khách lên nhà chơi
- Tặng hoa cho
trứng cô ông hoạ sĩ ”
-> Sụ́ng cởi mở, chõn thành, õn cõ̀n, chu đáo với mọi người
- Khi ụng họa sĩ muụ́n
vẽ anh, anh đó giới thiợ̀u những người khác xứng đáng hơn mình
-> Khiờm tụ́n; quý trọng lao đụ̣ng sáng tạo
Giảng: Anh không chỉ sống có lí tưởng mà còn sống rất đẹp trong quan
hệ với mọi người, anh biết quam tâm từ những việc nhỏ nhất khiến cho