một số quan điểm xã hội học của durkhemi

Vĩ dt thea khuynh hướng này nàn Durkheim đã cối Tâm ly hoe như một bộ môn tủa 'riết học cá vai tró cùng rấp nến tắng ch logic, đạn đức và siêu hình học, Ông cũng chĩa gẻ xểU nhiều quan

art ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

et ening THƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÀN VẬN

Một số quan điểm xã hội học

của DURKHEIM

NGUYEN QUY THANH (Chủ biên)

NGUYEN QUY NGHI - LE NGOC HUNG

Một số quan điểm xã hội học

ca [ÐLIRKHEIM

Sách chuyên khảo

NHA XUAT RAN PAI HOC QUOC GIAHA NOI

MUC LUC

Chuong 1 EMILE DURKHEIM: THAN THE VA SU NGHIEP ,., 1 1

I, Tiểu sis Emile Durkheim 1

2 Những chàng đường tư duy khoa học của Durkheim 17

Chương 2 XA HOI HOC LA MOT KHOA HOC DOC LAP — 27

1 Su kiên xã hội là đối tượng nghiên cứu của xã hội học 27

3 Những quy tác của phương phẩp khoa học xã hội 3|

Chương 3 XÃ HÔI HỌC VỀ SE PHÁN CONG LAO DONG

1 Ý{ trí và vai trò của nghiên cứa phán tông ho động

trang xã hội học của Durkheim rhs tae 35

2 Định nghĩa sự phần công lao động

3 Chức năng cũa phản công lao động

Chương 4 QUAN ĐIỂM XÃ HÔI HỌC VỀ GIÁO DUC

1 Phương pháp hếp cận xã hội học guáa dục ,

2 Chúc năng xã hội của giáo dục

3, Hệ thống xã hội và tiếu hệ thống trường học

4 Động học xã hài và giáo dục học „

5 Mỗi quan hệ giữa giao viên và học sinh

6 Trithức hàn lâm

5

Chương § PHẢN TÍCH XÃ HỘI HOU VỀ HIẾN TƯƠNG TỰ TỪ Ì03

Nguyên nhân xã hội và các loại hình

Chương 7 MỘT SỐ PHÊ PHÁN ĐỔI VỚI

TÀI LIÊU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Mội số vấn để phương pháp luận nghiên cín

Các tôn giáo nguyên thuỷ

Các niềm tin của tô tem giáo: bản chất vin nhân

và hậu quả

Các ngìh lễ tô te giáo: bản chất ví và nguồn gốc

Nguồn gốc xã hội của tôn giáo và khoa học „

LỜI NÓI ĐẤU

Xã hội học bắi đấu được gui thiệu tại Việt Nam trước năm 1975 Sau khi đất nước thăng nhất ua đặc

biệt ti sau năm 1988, uat trà tủa xã hội hụe càng được

khẳng định, Các nhà xã hội hạc ở Viet Nam da va dang

tích cực nghiên cửu cóc uấn đề xã hội uà đồng góp uáo uiệc hoạch định, thực hiện các chính sách của Đăng nà

Nhà nước

Tuy nhiên, thực tế cha thấy dường nh các nhà xa hãi hac ở Việt Nam mới chủ ý nhiều đến các nghiên cứu

thực nghiệm mù chưa để tâm đúng rmức đến các nghiên

cứu lý thuyết Sự thiếu hụt vé lý thuyết này làm cho cae

số liệu thu được trẻ nên rữi rạc, thiếu sự gắn kê} uà giảm

tính khoa học, Mội trong những lý do của hiện trang

này là uiệc guấi thiệu những quan điểm của các nhà xã

hội học lớn trên thế giới chủ cậc nhà nghiền cứu, độc giả

ở Việt Nam uẩn còn khá han chết

Emilet Durkhetm, cùng udt Augusir Camfe, Karl Marx, May Weher là những nhà khoa hạc cá đồng gúp

lần trong sự ra đời uà phát triển của xã hội học Ông

tiên lục phút triển trường phải thức chững luận của

A Comte, Đẳng thơ, những quan điểm của Durkheim lé

nến tang hink thank trường phúi xã hột học quan trụng

- trường phái nhức năng luận (funetiannlim) Nhiều

7

luận điểm tia dng khong chi cd nghia véo (hei ky crta

Ging, mé& cém tũ gia trệ đối trội sã hột hiện đại, Thí dụ,

quan điểm của ông UỀ anamue (uñ chuẩn) lã mắt nự giải

khích rất cá giá trị uới những hành uì lệch phun tầng (dn tas trong xù hãi nhúng ta hiện tay, Những tác nhữm

tủa ông như “Si nhật: tăng lừa động trông xe hột", "Tự

lữ: mặt nghiên cứu xa hột học", hay "Những hính thức

ad dane cia doi sing tin gián ' ác quy lấc eda phone

phảp xã hội bạc" là những tâi liệu mã bết kỳ một người nghưên cửu +ñ Hdi hee hon ing, điều dan biết đến

Hiện mày Ô nước ta đã có một số công trình của

Durkhetm thược dịch ra tiếng Việt, LẺ dụ cuấn "de quy

tắt uua nhang nhân vã hội hục”, tr) nhiên, nhìn chưng các tài liệu nghiên cửu bằng trếng Viêt ở Viết Nam 0ể

Durkhwim còn rất thiêu Một số cuẩn sách uẻ lính sử nữ tý thuyết xã hát học ở Viết Nim cùng tố chướng, mục nói trể

xa hột hụt của Durkhetm, nhưng rõ rằng uên thiểu một

cuðn sach chuyển kho tưởng đối toàn diện uể cốt quan

đưn xã hội học củn Dutkhebm Chính điều nảy cũng đã

hụn chế những ngườt nghiên cửu xã hãi hạt trong Uiệc

lim hiểu bể những đúng gón khác nhau của DurEheim

déi vii az phat tien x& Adi hoc higa dai Do vay, mot cudn chuyén khao vé xa Adi howeda Durkheim la rit arin thiết để bổ sung chú những túi liệu hiện có hãng tiếng

Việt vé xa hdt hor cua Durkheim

Cush chuyên khao cặc đặc giả đang có trên tay

được hiển soạn nhấm mục đích như vay Tat nhién, tdc hie giả hoàn toan không có ý định gữ thiệu tất tổ các

a

quan diễm xa hột học của Thurkheim, múi cũng tiếu RữÌ

site 6 sp vb kid cd tính khả the trong nhậm 0t mật cuấn

chuyen Ahao, Vi ugy, chong torrht midi han nói dụng

cudn thuyên khủa nay trang các bản đệ chỉnh trong xã

hại học của Tlurkheim như đến tịch sử hình thành tự

tang xủ hội học tủa Ong, van dé phan công lan đẳng

trung xã hội, tư tử wote tee cece là một si kuện và hối,

nhưng nhnp xã hột hạc, xa hột hac giao dục na xã hi hục tôm gian cde Durkheim, Dong that chung tae cong

fun thiéu vé mét số quan diểm phê phẩn đối uới xã hột

hục của Durkheim

Cu nhiều cự quan, vá nhân đã ca những đâng gép

để tuũn chuyên khảo này trủ tiãnh hiện thực Nhóm tực

gid boy td long vam rn šàu sắt đến Đại học Quốt gia Hà

Nài ur đã tại trd chủ một nạphiên cửu cử han ve a Ait how

eda Durkheim ma ket quit cua nà được chúng tốt sứ:

dung lam nguấn: tứ liêu chỉnh, cẳn on Trường Dai hoo

Khoo hoc Xa hii ba Nhân nh, ĐIIQGHN đã hà trụ chủ tiệc xuat bản cuốn sack nay Cae tur gid cong chan

thank cam om, cic hạn hề, đồng nghiện, ThŠ Nguyễn

Hoang Ginny, ThS Pham Phutme Mai, Nao Dien, da ha

fro hen eve nhom tae gia trông quá trính tìm kiếm, tôm

fat omc Ht liệu nệlàn cứu xã hải bẻ Duybheirm-

Cuén sich nay hưởng đến các đặc già là edie sink uiên, nghiên cứu sinh các ngành xả hội học, tâm ly hạn, triệt học, nghiển cứu tên gian, nghiên cứu giản dục ve

các đậu gia khát cô quan tâm,

Đây là mét cudn chuyên khúo thuần túy lý thuyết,

bì Uuậy, tương đối khó thực hiện Bên cạnh đó, Durkheim

là một trong những thiên tài xã hội học, uăn phong của

ông không phải là dé doc, chinh vi vay, trong viée

chuyển ngữ nhiều đoạn ý tưởng của ông, chắc chắn không tránh khỏi những đoạn uän chưa thực sự "Việt hóa" uà khó hiểu Do uậy, các tác giả hoan nghênh mọi ý

hiến đóng gón để cuốn sách hoàn thiện hơn trong những

lan tdi ban sau

Các tắc giả

10

Chuang I

EMILE DURKHEIM; THAN THE VA SU NGHIEP

1 Tiéu sit Emile Durkheim

Emile Dayid Durkheim sinh ngay 15/04/1858, mat

nam 15 thang LL udm 1817, Ong được coi là một trong

những weudi sáng lập ra ngành xã hội hạp hiện đại với

sự kết hợp thành công nghiên cửu thực nghiệm va ly

luận Ông sinh trưởng trong một giả đình Da Thải ở

Epinal vã được gia đình đình hướng để trở thành mục

sử Nhing, ñng khang thich diéu nay Ngay sau khi dén

Paris, Durkaeim đã muốn cất đứt hoàn toàn quan hề

với đạo Da Thái Tuy nhiên, ông vần là sản phẩm của

một gia đình mộ đạo, cũng như của cộng đồng Dan Thái

hình thành lâu đời ở vùng Alsace-Lorraine, nol hi quan

Phổ chiểm đóng năm 1870 và chịu ảnh hưởng của chủ

nghĩa bài nuwtti Do Thai của người Pháp: Sau mày,

Durkheim tu nhung trải nghiệm của cuộc sống đã hình thành mặt luận điểm quản trọng, theo đó chính sự thủ

địch của công đồng người theo đao Thiên Chúa đổi với

những người theo đạo Do Thai đã tạo ra sức mạnh đản

kết trong công đồng người Do Thái

Xét vé mat quan điểm khoa học, dng chiu anh

hưởng nhiều của Saint Simon va Auguste Comte Ngay

11

Eừ khi họa phổ Không ủng đã ehứng tô mình là một học

xinh thủng mình, có khá máng nghién cit khoa hoe

Ông đạt những (hanh tịnh xuất sau ñ bạn Lrùng hat cơ sử

va hoe nhay eueh hi nam Ong dé dang co bang to tai

vé van chvong (1874) và khan học (1877) Với mông

mudi trả thanh pido viên, ñng đến Paris để chuẩn bị chủ kỷ thì vào Trưởng Đại hác 5 nhậm dành tiếng Tuy nhiên, cuộc sống của ông d Paris gập rất nhiều khó

khăn Thêm vàn đỏ, dù ông nỗ su hướng và thế mạnh về

nghiền cửa hàn lâm hàn văn hớc, cho nên đương như

ong thong thich hep vdi wee hoc déag Latin vd mon

hũng hiện (h¿ mãn bie bude thị van Trufing Dat hoo Su

phạm! Chink vi vay Gng da that bat 4 hai ky th dau

én vào các nằm L877 va 1878 nhưng eudi cone dng

cũng vượt qua ky thi va được chân nhận vào hoe é

- trư-ng này euø riảm TR79,

‘Tat nghiép Dai bor Su pham Paris, ông được phân

cong ñạy luật và triết học, Ông bất đầu hiên zonn

những tấc nhẩn xã hật hục Và giang dạy 1 Trưởng Đạt

hoc Bordeaux va Bai hoe Sorbonne (1902), Rat nhiễu

han hoe cia ong ù Truong Dat hoe Su pham sau dé tra nén rat nổi tiếng như nha xa hoi Jean daurés, cảc nhà

trét, hoe Henri Rergsonm Bustave Belotm, Raimond

Goblotm, Felix Rauh va Maurire Blundel, nha tim ly

hoe Pierre Janet, nhà ngồn apa hoe Ferdinand Bruna,

nha £W học Henry Bert va Camille Julian, va nha dia

ly hoe Lunien Gallais-

¡`

Trong giai đgau 1481-1842, da diéu kiện sức khóa khang tol, nhifng ong da yượt qua kỳ thi ted thanh giao

Viên thiệt hoe lũng năm dé, Khoa Van chudng (Faculty

of Lettar) của Lrưàng Hardeabx hàt đầu giảng day khóá

đầu tiến về giãn đục học elto những giâu viễn truitg họu tuong Jat Hat nafo añU, chương trính này nhật được su

hỗ trợ sủa chính phú va digs xem ahi dink hide medi eho nen giao dục, Những cong trink cia Durkheim vé

triết học Due va khoa hoe xa hai đ thôi điểm đá đã thu hút sự chủ ý của những nha quan ly trong nganh giáo

dục Phầp, những ngườa vốn không hai lông về sự vượt, trội gủa khoa học Đức Cộng đẳng khoa học khi dú đã

rÑt ngục nhiên về những gứi ¥ cua Durkheim Về việc sãV

dựng lại va làm tải sinh rác giả trị trương tần của khaa

boe Phap Nim 1887, Durkheim dice ba nhiém 1A giang

viên pha trach man Khoa hor xa hi va Sir pham tas

trưỡng Đại học Bardenux, Cae nha sit hoe da danh pia

cao yar troeua Durkheim (rong viéy dua mon Xã hội hục vao truéng dai hoe oda Phap thong gua vier mang day

hai ba min khaa học nảy Việc này đã mủ đầu cha sự nhất triển figảnh xã hi lọc d Phân

'ay nhiên, việc hổ nhiệm Durkheim eũng gấp phải những phản đãi nhất đình vì ảng là mật nhã khoa hoe

*á hội trẻ trong khi Khaa Văn chướng lại cá truyền

thống về Triệt hạc, Lịnh sử và Luật ự khác biệt giữa

ông và sắn nhà khoa học lkhác tặng trủ riên rũ nệt khì

Durkheim nhắn mạnh giá Lí của xã hội học trùng

những ngành húc nhẫn vấn truyền thứng Những người

13

không wing 46 dng to sự rằng đến một le nao đỏ xñ hội học sẽ thằng trị cấp khoa báe xả hột khác Chink điêu

này khiến họ ngàn ekn việc bể nhiệm fing vite 0ị trí giản

sư ' uy nhiễn, ấng nhận đưđê sự ủng hệ của mỗt sã

đẳng nghiép ta: Bordeaux Ong cing vdi Hamelin vi

Tầadier, tạn ra một bộ hạ nổi tiếng những người theợ chủ

nghĩa duy lý đùi lập với những người theø tư tưởng thần

Trong thối gian đấu ở Tiardeaux, Durkheym chiv

lrách nhiệm giảng day về lý thuyết, lịch sir va thue hanh mao due, Tuy nhién, hang tudn ong dé pang ede

chuyên đế khan hạc về duần kết xã hội, gia đình về

quan hệ họ hàng, löạn luận, tự tử, tội phạm, tôn giáo

Nam 1894, viée Durkheim thanh lip tap chi khoa hạc

xã hãi đầu tiên của Phản tến là “Mâm xứ hội học”

(Année Somelagque), dingo hước chuyển hiển mới

trong sự phát triển của ngành khoan học này, Được sự

ủng hệ của mắt nhám; eảt nhà triết học trẻ, cap ehi nay

đã công bẽ kết quã cát ruợc điểu tra thưởng ruên về xã

hội học những nghiên cứu chuyên hiệt và xuất hán các chuyền khán xã hội học

Không những chỉ tham gia vào cát hoạt động khủa

hoc, Gug cũng xuất luện trong thiếu hoại động chính

trị Gũng giông như laurèks, ñng nhanh cháng trả thành người ủng hộ trung thánh muẽ tiêu công hoá, vứt niềm

ngưỡng mộ đặc biệt đối vải Laan Gambetta - nia hùng

biện lỗi lạc và ]á hién than oh than cus nen cing hod

thi TIT va đulez Ferry ngươi được cho là ôn hod han và

nhữ những cấi cách cun ông, một nến giễo dục tự da, đã

ra deh, Nam 1803, "Trưng Sorbonne Khuyét yi tei giao

sử về khaa học ve giấu đụa, với aW giải thiệu của

Bautrax, Buisson va Victor Brochard, Durkheim được

bỡ nhiệm fin thối vào vị tri may, Bon nam eau, vac

nam 1904, Durkheim được bộ nhiệm ehinh thac Mat sé

nha sit hoo oho rang, Durkheim là giao su dau tidy tren

thể giấi về hai bá môn khaa học này,

Durkheim chuyén dén Paris với tư cách la một, trì

thức đây quyên uy và nhiệt huyết theo đuổi cách tiếp

nận khna học đối vdi tất cả tác vẫn để Tuy nhiên, cách

Liếp nặn này không phải là dượa huần nghệnh hgay lập tue Liong 0at Khoa học liên quan, Thí dụ, "hứa học về

đạo đức" (tức là vã hội lúe) là êng là ngưài để xuất,

khönk được các rihhà triết hạc ứa khích, trong khi “khan hee tan gián” (te là xã hội học về tôn gião) nủa Ông cũng

được xem đã làm tấn thương những người theo đạo Thiên Chúa, và chính sự hỗ nhiệm ñng vẫn vị trí giắn sự

4 Truting Pat hoc Sorbonne kim mếch lông phé cảnh

hữu những người theo khuynh hướng bảo thủ 3u bổ

nhiệm này đem lại cho Durkheim quyển lực ta lún khi mũn hụt etia öng là mãn bắt buộc duy nhất tat Sorbonne

đi với tất ca cấp sinh viên muốn then hoe can nganh triết học, van cphưudng, ngôn ngữ: Tham vào đó, âng chng

phụ trách việc đào tạo giầo viên brung hoe Khang ea gi

ngạc nhiền khi các đối thủ của Durkhetm phan aan ve

sự lạm đụng quyển lực của ông Hạ huậc tôi Ang ean

thiệp qua sãu vảc việc bố nhiệm gián sư xã hội học và

tạu ra những vi trí này trang các trương đại họt nhằm

mỗ rộng phạm vì ảnh hưởng sủa mình Về phương diện

15

phát triển ngành xã hột hạ, những huạt động giang

đay, nghiền cứu và tả chức khua hạc uua [urkheim đã

thức sự gồn nhắn khẳng định vị trí và Vải trà eta Lo

oda cay trong hé théng wie Khoa hoe à Pháp nĩi riêng

vắ chdu Au néi chung hic bay gia Cae nhà nghiện eửu

về lịch sử về khna hoe Juén danh gid tan déng gap cha Durkhmim về lý luận và tổ chức khủa hức,

Khi quân Đức xâm chiếm miễn Bắc nước Pháp,

mac di sức khoẽ cha Durkheim khơng tất, nhưng ơng

đã cấng hiển sức lực chø việc hảo vệ đất nước bãng cách

thành lập một uỷ han chuyên xuất bản những nghiên

nửu vã tải liệu nhụas vụ việc tuyên truyền và nhãn tuyên truyền Những tải liệu này đứoe gửi đến các nước trúng

lap wham nhá vẽ những ảnh hưởng do sự tuyên truyền của người Đức Ơng đã viết nhiều tải liệu ãi quốc,

nhưng đng khơng bị ảnh hướng hết tinh than hién chien

và khơng rhea chủ nghĩa đản tộc,

Bị kịch lún nhất đất với ơng xảy ra khi André con trai ơng qua đầi, Andrẻ là một nhà ngơn ngữ học và cũng được cøt là một tronE :iững người thuộc lổp cac

nhà khoa học trẻ cố tài năng, Đầu nãm 1916, sau một

thai gian ngan dude eg ra chiến trưởng, André hị coi là

mất tích tai Bulgari và được khẳng định đã chết rùng

nảm đề

Durkheim suy cụn hồn taần sáu cải ehết của enhn

trai Ơng là vàn cảng việc và thêm chứng bị đột quy

trong khi đang phát biểu tại một chộc hơn Sau khi sức khoẻ phục hổi, âng liên tục cơng trình nghiên cửu về

16

đạo dức (La Morale) vã tuất ‡thi côn rất trẻ Ván ngày 1ñ

thâng 1l năm 1917 d tuổi B8

Durkheim đã để lại nhiều tắc nhẩm trong đó tiêu

biểu lãi VỆ sự nhân công laa đồng trong xạ hội (1883),

Cúc quy lắc của nhưng pháp xã bột hạc (1895), Tư từ -

nghiên cửu xã hột học (1887), Biểu tượng cả nhân uà hiểu

lượng tán thể (1898), Giáo dục đựo đức (1008), Những

hình thức sơ dang cio dit sống tân gĩao (1819), Gián dục

tạ Xã hội học (1933), Xó hài hae Ua Triết hục (1925)

Ong đã dễ lại không những chỉ mat kho rang che

công trinh nghiên cửu khoa học mã cả mặt, huyển thoại

lịch sử vẾ zự ra đời, phát triển xã hội học với tư cách là

một khoa học! Cáp nhà aghiên cứu lịch sử xã hội học

cho đến lắn ngày nay vẫn tiếp tục tìm luểu những gì mã

Durltheirn để lại chủ xã hận học nhằm phát biện ra gác

bãng chứng, quy tac va guy luật nhật triển hon học xã

höt trung đã có xã hội học Quân chuyên lthẫo này cũng

1ä một trong những cổ gãng theo hướng đó

#,Những chang đường tư duy khoa học của

Thirkheim

Việt khán nữu phhững từ liệu (È những hãi giảng

của Turkheim trong giai đoan 1881- LB84 ung cấp thâm

che chủng ta những hiểu biết mối về ông Trong cuốn

Những hình thúc sơ đẳng của đời sống tân giao,

Durkheim nói rằng Xã hội học có thể giỏp cải biển triết

! JAIUfl KhuEEljelti ư#n dhe vel High ait cig han pale hae Wa Nh The pie,

Harve, 2006

17

học Những tải liệu trang các hải giảng này cho pháp

chúng tạ hiểu rõ hơn về loại triết he ma ông cha rằng

cần phổi được đổi mới ŸMi lh thự triết hạ: linh viện

gián điểu nặng về suy luận trừu tượng, hình thức ma

thiếu cát bằng chứng để kiếm nghiệm Ông shö rằng

cắn cài hiển thứ triết hạc nãy thành một khua hạc triết

học mang tĩnh thực những,

Các nhã nghiên øữu lịch sử xã hội hos cho ring ở

thải kỹ đầu của sự nghiêp khoa học Durlcheim nổi lên

từ truyển thũng triết học và day lh eds Vievor Coasin

và những môn đố, những người cá ảnh hưởng quản

trọng đến Triết học Phâp vào thời điểm đá Vĩ dt thea khuynh hướng này nàn Durkheim đã cối Tâm ly hoe

như một bộ môn tủa 'riết học cá vai tró cùng rấp nến

tắng ch logic, đạn đức và siêu hình học, Ông cũng chĩa

gẻ xểU nhiều quan điểm tủa mình về ý nghĩa, eắc vấn

dé chung và những quy Lắc dạn đức, và ob chung qoan

điểm với những lý giải về chủng nủa các nhã triết hoo

lăn như Iant

Tư tưởng tiển bộ của Durkheim nằm trang những

ÿ tưởng sủa ông về phương phâp khen học, Với rất nhiều:

học trả của Oousm, khoa học tâm lý thực nghiệm thẳng

qua "phương pháp nội quan” (ntrospeetian), nhưng đổi wii Durkheam Tam ly hoe phar la mAh khoa học thí

nghiêm Ông lận luận rất nhiều lân 1*ang cuẩn sach ni

tiếng “Œäc quy tắc của nhường nhấp xã hãi hút" (V895), xăng mỗi lhua học cả möt đổi tượng nghiên gứu riêng và

duy nhất, Ông định nghi Tâm lý hoe nÌìư mật Ìhoa học a

về trạng thái tình thần, Phương nhấp thực nghiệm rãc

giả thuyết cân được dựa trên những quan sñL tịnh tế để

khám phá quy luật cña chúng Theo Durkheim, lcháng

eh( lam 1y hoe ma Lat ca cae nhãnh khảe pủa 'PriếL học

baa gam logic, dad đữu và aiêu hình học đểu cẩn trẻ

thành những khoa hoc thực nghiệm Nhiều quan điểm

của ñng tong khoa học triết học đã chứng lò những tiên

bộ đáng khẽ theo hưởng nảy: tức là hổ sung những

phương nhầp khách quan va bang ching phat hién duge

cho những quan điểm triết học

Durkhsim lân luận rằng, không cố một logie huặc

phương nhấp khâm phá duy nhất trong khoa học, Điều

đỗ sau nay duge Hempel cing nhu Popper dac biét nhấn manh Tri thite eva nhắn lnại chỉ có thể nhát

triển nêu chững ta gãy dựng những giả thuyết mái để

kiểm chứng, vã chỉ những gì được kiểm dinh thông qua logic va phương pháp thực nghiệm mới có thé lam

phòng phú cho trí thức khoa học của nhân laai, Đẩi với

ông, quá trình nghiên cửu được tiền hành thông qua

vide xay dung nén các gia thuyết, Trong bài giảng về tâm lý học, 5ng kết hợp yếu tổ thiên tài vải sự "tướng

Laing sang igo" (creative imaginalian) trong viee xAy

dựng giả thuyết, Những suy nghĩ của ảng về vai trà của tương tượng trong việc xây dựng những gìả thuyết

khoa học có thể 1a chỗ đựa cho tất sả những quan điểm

ma ong nghĩ rằng cõ thể dễ dâng khñi quát cae quy luật từ mật nghiên cửu khách quan cae su kiện, Thậm

chi then õng các nhà gử họt phải xây dưng lại quả khứ

19

thang qua vide cử dụng sảng tạa cäe giá thuyết khoa học Cuải thế kử XX, mất số cac giả thuyết khna học về

những sự kiện lịch sử nhất định đã được nều ra và thử

nghiệm để lriểu zñ hơn về những gì đã xây ra trong xã hột Inat ngư trước lrla

Trong kết luận bải giằng của mình về đạo đức, ông

tiến tục cha rằng đỏ lá khoa hoe thic nghiệm Đạc điểm

thực nghiệm trang ngluên chu về đạa đức của ống ft hein

sử Với những gì ông tuyền bế Một số hãi giảng dược ng rút +a tử kinh nghiệm về những hiện tượng mà chúng

tủ lA các tác nhãn chịu trách nhiệm về đạo đức, Trên thực tế, đạo đức then chủ nghĩa kình nghiệm của những

ñgười vi lei đã thất bại trong việc tạo ra những rị\1y tar

dao dite chung Thay vao dé, âng tần thành quan điểm

của Kant cho rang dao due truyén thu cae quy tao ma

người ta luãn đổi xử Với ngưới khảe như mục đích và

khẳng bad giỡ là phường tiện Viêe từ bã chủ nghĩä kinh

nghiệm trong dac đức là điểu đắng ngạt nhiên, khi chủng ra biết đến những cố gắng về sau này tua ông nhằm ghép đạo đức vău xã hội học thực nghiệm, Ông

cũng phê nhân KanL đã không đủ Lhực nghiệm, thiểu

khách quan, rằng Kani đã hình thành một khứ đạp đức

tưng tượng, không nhát vĩ can rrgttới

Giải thích của Durkhøim về lý thuyết trí thức rùa Kant cing chứa dựng một vải luận điểm lý thuyết mà

sau này được để cận Leong cuôn Mhững hính thức so

đẳng của đời sống tần gián Đá Ìh những luận điểm về

những nguyên nhân xả hội củu các nhậm trú shứ Thông;

1ö

gan, thời gian, nguyễn nhắn và losi, ging (genus) Tuy

nhiện, xã hồi học trì thức của Durkheim khó hiểu vớt

độc giả vì nở khẳng nếi rõ rằng cãđ phạm trù đã xuất

hiện ra san, hình thành như thể nàn từ đời sống xã hội,

"Thể những, chính Durkheim cong néu ra mot quan

điểm tương tự như vay để chống lại lý thuyết của

Spmncer về các phạm tra Ong hủ rang Maine de Biran

đã cỡ găng tìm hiểu nguồn gốc ou các phạm trù từ kinh nghiệm bên trong (inner expertence), Trong khi do, Causin nhẩn mạnh rằng, cäc nguyễn tắc tủa chan ly lit tiên nghiệm, Tuy nhiên, Durkhettn dat cau hai tat sao

những nguyên tảe này có thể tiên nghiêm nếu sắc lchái

biểu hoặc phạm trù chứa chủng khang phải là như

vậy? Về sau, ông chấp nhận quan điểm mang tỉnh thoả

hiệp chỉ rá sự khác biệt giữa những nguyễn tác chung,

trữu tượng sửa ehấn lý và những biểu hiện cụ thể thấy

được tữ linh nghiệm, Sự phân liệt này có thể giúp

chứng ta hiểu rũ hon những lắp luận của ông trong

Những hính thực sa đẳng rửn đời súng tân giáp Õ đây,

tưng tự nu ede nha eriét hoe thé ky XIX, Dudeheym đã

can bing eae nguyan the tién nghiệm vidi kha ndng tam

lý bẩm sinh Mặt kháo, trong euấn Mhững hình hức sở

đẳng c&c nhạm tris (categories) duoc đồng nhất với zự

biểu trưng tập thế Nói cách khác, ông cho rang, dai sống xã hội lâm nảy sinh những biểu hiệu cụ thé cha

những nguyên tắc trưu Lượng của chân 1ÿ

tiiải thích của Durkheim VỀ quan niêm tự dũ của

Kant cing mang dau an cbs truyén thong doy Tinh Thea

2]

Durkheim, Kant da glam y chi’ rong mot thé pid chỉ cĩ

hu danh, Tuy nhién eng bang ma ndi, nguin ta ed thể

lập luận rang Kant da giam thayét nhan gud trong mat

thể giới hiện tượng Với Kant, quan hệ mữa ÿ chí và

hanh động khơng phải là nhãn quả theo nghĩa tiên

gian, quan hệ trình tự Lrước và sau Mã ý chỉ nằm ngồi

địa hạt các hiện tượng, da vậy khơng thuộe quan hệ kinh nghiệm, kháng gian, thời gian và các nhạm trủ về

sự hiểu biết

Trong khi đã Biran đã cố gắng hiểu về quan hệ

nhân quả đựa trăn kinh nghiệm nội quan của quyền lực

# chỉ đổi với cũ thể Oøusin cũng tiến thêm rnật bước trong việc sử dụng quan điểm của Biran với tư sách

quan diểm cơ bản để từ đỏ ủng hộ quan niệm truyễn

thống về linh hỗn với quyển lực nhẫn quả Tuy nhiều,

Durkheim khơng chấu nhân khải niệm cua Cousin vé

linh hẳn thực tế, nhưng đẳng ÿ với c&e đhà duy linh khi

lập luân rắng, cải tơi đượe nhận hiết trực tiếp hải nhàn

thức chứ kháng phải là một khải niệm được xây dụng

mang nh cach Kant da go ý trong triết học tiên

nghiêm biên ching, Tuong wu nhu vậy trang tranh luận

về Spinoza, Durkheim bac bé quan ntém ring, chung ta

chi nhan thay hành động của mình ehữ khơng phải các đguyên phan cua ching

Quan điểm cha Durkheim vé quan hé whan quả vã

ÿ chí mình hoa eho cách giải thích xã hội học của ơng

“Theo đĩ, giải thích một hãnh động theo nguyên do của

ching la noi rang chúng e6 ý nghũa theo những ly do

oe

này, hoặc, nổi cách khả, đỏ là việc gản ý nghĩa chủ

hành động tủa hành thế Tuy nhiên, việc giải thính cho

hành động theo ÿ nghĩa của chúng và những giải chích này khúc như thế nào với cắc giải thích theo quan hệ

nhân qua, chưa dược Durkheirn lâm rũ hoân tuần

Việc laại bỏ những giải thích tẫm lÿ hạc khải xã hội học của Durkheim được thực hiện thea theo npuyén nhân tâm Ìý và xã hội chứ không phải theo lÿ td Ong gat bỏ những lý giải dưới dạng ly trí của hành động khi

tìm hiểu những nguyễn nhẫn quyết định, Ngưỡi ta có

thể lập luận rằng đâu Lao về triết học của Duzkheim

trung truyển thống duy lình không trung bị sà giúp ông:

xen xét những giải thích ruội cách đầy đủ hon van dé

này Ông khâng từ hả giả thuyết cho rằng quan hệ giữu hãnh động và hối cảnh của chúng không phải quan hệ

theo thơi gian mã là quan hệ mang từnh logic

Durkheim làm việc với chính quan niệm truyén

thống về ÿ nghĨa ngỏn ngữ mà kết nấi thuật ngữ với ÿ tưởng thể hiện Ông đóng nhất: ÿ nghĩa của những thuật

ngữ chủng với những ý tưởng chung diễn ra trong suy

nghĩ và được hình thành bởi sư trừu tượng hoá các ý

tưởng cụ thể, Durkhsim củi cức ÿ tưởng chung như

những thực thể thực tế tổn tại trang tâm trí những người giữ quan điểm này, Ông chấp nhận học thuyết

này, nhằm trành sự cực đoan của cấc nhà triết học theo chủ nghĩa duy danh hay chủ nghĩa duy thực đối với

những cái niang tính phổ quật Durlheia không thể

23

chấp nhận quan niệm ràng whing thual ngd tong quer

chỉ là tên gọi cha những lớp eác sự vật cũng như không thé xem những tên này tương ứng vửi các thực thé dae

lân Ông sử dụng những phân tích về ý nghĩa của

những thuật ngữ tổng quất trung bài giang “[aapic Pnrt Royal" của Arnauld Gt thé ky XVII để hiểu và mở rộng

chúng Việc nảy đôi hỏi sự thu Khập tất cả các đáp tĩnh

đưac thừa nhân các thuật ngữ báo gỗm cả nghĩa zộng

“á chính những đặc kính phăn kiệt những “ý Lưởng đại

điện" với tất sả những ý kiến khác Trong sứ nghiên sau

này của mịnh, Durkheøim đã xá định nghĩa của những

khúi niệm tổng quát với biểu trưng tắp thể bún là biểu

kuưng ca nhãn,

Trong ey nghiép cha minh, Durkheim da cé nhung

khác biệt giữa quan diểm duy linh trong thời kỳ đầu với

quan diểm hiện thực xã hội sau này của ông Thử rihất, đường như ống đã đưa "=ạ+ lực lượng xã hậi" vàn Lrong,

bản thể luận của mình, Thứ hai, ñng chấn nhậu có hai

lúp biểu trưng tĩnh thần: lớp cá nhân và lắp tân thể Hai lắp hiểu trưng nảy tương ứng tạo thành cấc đối tượng

nghiên cữu tâm lý họt và xã hãi học

Cân chậng đường tư duy của Durlcheim có thể tôm

lược như sau Ban đầu, ông đã tìm cách thay thế tâm ly

học nội quan của các nhà duy lĩnh biển nhiệm bằng tâm

lý hạc thực nghiệm, giả thuyết.quy nạp về tình trang

tinh than như là nền tang cho ba Kho học triết hạc

khác (dao đức học, logic học và siêu hinh hoe), Tham chi

24

những mục dich tiép thee oba Ging JA thay thé tam ly hee

bang x hoi hoe thite nghiéin, bé mon khaa hoc of the

thực hiên việc kiểm chứng các giả thuyết về tình trạng

tỉnh thân chung với các số liệu lịch sử, thống kẽ và

nhãn húe, Phần của tâm lý và logic có thể được đưa vào

xã hội học trì thức Phần cua siêu hình học cả thể được

thay thể bởi xã hội học tồn giáo Cuối cùng, Durkhetm

đã hy vọng việc tạo dựng lại đạo đức hẹc dựa trên nến

tảng cúa xã hội học, ý định mà ông đã eổ gắng thực hiện

trong suốt sự nghiệp lehoa học của mình nhưng chưa

hoàn thành

Mat dae tring ed ban lam nén trưởng nhậi xã hội

hoe Durkheint d Phan néi riéng vA trén thế giới mỏi chung JA aul tap hdp va tinh than doan kết của một số

nhà khoa học xung quanh Durkheim, nhất là từ khi

Durkheim cho xuất bản tạp chí Năm xã hội hục vào

thập tiên ruấi của thế kỷ XIX Trong số đỏ cần kể tới

những nhà khoa học nổi tiếng như Celestin Bougla,

Maunce Halbwachs, Henri Hubert, Hubert Bourgm,

Marrel Granet, Francois Simiand và nhiều người khác”

† Laairent Miterhaelli Huyến dRag¿ về lạrh wif rake bho học nhấn tất, Nxb T®ế gi

Hã Nật 1004 Tr [R?-IR*

25

Chương 2

XA HOI HOC LA MOT KHOA HOC #0C LAP

1, Sự hiện xã hội là đối tượng nghiên cứu của

xã hội học

KH: đọc nuấn Sự phân công lao đồng trang xa hội

chúng ta thấy rằng Xã hội học là một ngành khoa học,

tương Lu như siul:i học nghiên cửu về cäc hiện tượng

trong thẻ giới tư nhiên, và Tâm lí học nghiên cứu những hành động, su nghĩ, tinh cam của eoh ngươi )urkheim

quan niệm zä hội học là mật khoa học nghiên cứu về c&c

sự kiện xả hội, đó là một nhém các hiện tượng được phân định khả rõ ràng với nhóm hiện tượng được nghiên cứu hổi các khna học khác, bao gồm ca Sinh lí

học và Tâm lí học Chính vì những hiện tượng này mà Durkheim 32 ‡at ca thuật ngử “sự kiên xã hội" (Sacial

Fact) (de sụ hiện này là một nhóm các yếu tổ có những

nét đặc 'rưng riêng biệt bao gồm những cách hành

động, suy nghĩ vú cảm nhận của mỗi cá thể trước sự láo

động từ bên ngoài những cung cách này tạo ra được sức

ảnh hưởng mà ahäd có chúng các sự kiện xã hội có thể án

đặt được sự kiểm soát lên mỗi sả nhân” “Sự kiện xã hội

3 DurEheim de đuy lắc cle phireme phsip xd hon hye (89S) Tr, S2

27

is mor each lam, cé djnh hay khong cổ định, ca khả nâng

tie đậng lần nà shiän mật sự vuing bite oY ben ngoài; hay là mọi cách lầm có tính chất eltung trang phạm vĩ

réng ldn cua xã hội trong kh: vẫn có mộ sự ton tại

riệng, độc lap với các biểu hšền cả biệt 0a né” *

Vi những sự kiện xã hài bao gom car hanh dong, suy nghĩ và tình cảm nên kháng thể nhắm chủng vải

Bình học Nhưng chúng cũng không nhai là hiện tượng

tâm lí học vì chúng tôn tai hên ngoài ý thức của môi va

thể, Dễ xáe định được phương nhấp nghiên cứu eắc sự

kiện wã hãi rnột cách đúng dân, Durkheim đã viết cuốn

Các quy tác của phương phap xã húi học (1885), wong

đồ ảng xúc định rõ hơn định nghĩa sủa khế! niệm này-

Durkheim đạc biết quan tam tdi viée phan bidr ose

sự kiên xã hi, cãi ma đôi khị ñng xem như là trạng thái

suy nghi mang tính xã hội vữi những hình thái khi

thũng bộc lä ra ñgoài thông qua suV nghĩ của sả nhân

Sư phãn biệt nay thể hiện rõ rằng trong các sự kiện xã hội được trình bày trang cuốn S phản công lan động

trong xã hội Vì dụ, đồ lš câu phong tue, ede aguyén te

đạo đực va pháp luật, đực tìn, tần giáo v.v, Thực tế cho

thảãy những sự kiện nảy tấn tại gắn như đặc lận với câc yêu tổ chi phẩi chủng, Tay nhiên, sự phân hiệt kẽm rõ rằng hơn trong trương hợp sự kiến xã hội trong xu

hưởng ehung khó năm bắt như ty lộ sinh, tự từ, dị cự

hính đa sự tên tại độc lập củn thiững xu hướng trầy vải

"Durkheim: Cake guy ede colar huaem e phân và it bự (| 895\, tr dễ:

28

những liểu hiện va bên ngoài của từng cũ thể nữn

Dutkhetra đã dễ xuất sử dung thống kế? Tât nhiãn Durkhelm khäng nhũ nhận rằng những biểu hiện như

vậy ở cả nhˆIì eö một phan nie dé mang tink xa hai vĩ

chủng thực ca là những su che hiện bên ngcảl rủa các

trang thai chy nghi mang tinh xa hot, Tuy nhiên, vì

chang cing phu thude mat phan vae cd tao tam sinh Hi

va hoan cath ela ca thé, cho nén Durkheim dé dat chi

chúng thuật ngữ “tâm 1Í xã hãi" ng eũng vẫn chn rằng

chũng vẫn giúp ích cho nhà nghiền cứu xã hội hạc dù lrhông tạa ra vấn để xã hại họa Lrực tiếp”

ũng cõ những quan điểm phản bác lại ý lriển của

Durkheim về tính cưãng chế từ bên ngoài của sự kiến

xã hội sã sự kiện xã hãi dược hình thành bởi số dong ode

tá nhân trong xã hội, thao đề những đặc trimng của toàn

bộ xã hột là kết quả tạo ra bởi mỗi cá rhế rang đá Tuy

nhién, Durkheim hoan loan hae bd quan điểm này, Ông

lận luận rang han chat rang buée, ap dat cba cae sự

kiện xã hội được biểu hiển thưỡng xuyên ä củ nhãn VÌ vậy, cáo sä nhân được tạn nền bủi xã hội như không phải

xã hội được tạo hởi cäẽ cá nhân”

3 Xem Ihâm! Tự /I# | {R4 để thấy rõ nhĩmg mô tả Kỹ lurh rlirs điểm mày

* Durhireim Sự màn cðng lứa sing trang wa her UND 1š 345-35(X LMurkkerm cot

ức sw kxện này sung lụ như mm hiện niơng how Hog evi Cur hiên (lược (phiên

cửu tới các khoa hoc "hết Wợn" nhie Teal sinh,

` Dây |A điểm hài dáng thủ yêu vua [ÂuetEfeitn madeg ẨV pthần 0l ham đágg /Follg tí

kev (The Dlvlstait dý Đaharl (3893) Te OM 3390 Paing Cúc guy đất Dg(LRc|m d2

rv lộng lăn luận này tiế thâng lai “hè (lun hản gi” câu Galen "Parle: “Ths chute

wibor "Nap piv yell dltsrs sơn là lê sua nh$ều lưth là ngity£h thần c4 leba Rất công:

chế của xụ bide «Ít Môi (xem Cức quy lòc (1895) Tế, 5ƒ

on

Nhưng tâm thế nào để những là cả thể nhân Biết

đưdc sự hiện diện của một sự kiện xã hiệi? |lupkheimr

đựa ra hai nâu trả ldi: câu thứ nhất nằm tyơng cuốn Sự

phan ving laa dong trong aa hot cfu tra di thd hae trong cuốn 7 (ử Đặc điểm củ hắn của cắc sự kiện xã

hai La kha nang gay sue ep kừ hên ngoài của chúng, Đầu tiên Durkheim chà rằng, người ta cả thể nhận điện được

eae su jen fi thd vAo sự tắn tại của mật quy tao ap

đặt nàn đả đã xuất hiện từ trước hoặc trạng do, ví đỤ,

day dic va dur tn ton giáu, Các sự liện xã hãi được

nhận biết dựa trên phản ứng của chúng trước câe hình thưa niểm tin và hành động của cáp cá nhân mà chúng

xem như inét mai đe toa Nhưng, đ những not ma eu Ap

đật ảnh hưảng xã hồi ít malig tỉnh trực tiếp, Ví dụ, tong

những hình thức của cãc tổ chức kinh tế vã chuẩn, thì

sư hiện điện của cán sự kiên xã hội được xác đỉnh dé

dang hon ba tính khái quất kết hợp với tính khách

quan của chúng Nhưng, dù là tát động trực riếp hay

giãn tiếp thì nét đặc trưng mạng tỉnh xác định củ bán tủa cñc sự hiện xã hội vẫn là khả nang ảnh hưởng tự

biến ngoài, vã điểu nãy được thẻ hiện rõ thông qua sự

rang bude ap das lén ca nhan

Trong cudn Sự phản công laa đẳng trang xã hải,

Durkheim dã kháng định rang, rar sự hiền xã hỏi

không chỉ giới hạn d đạng thức thực hiện chức nắng (vI dụ: hành động suy nghi, tình cảm v.v) tmã còn 3 cA

“dạng thức" tận tai (yi dụ; eon số, tự nhiên, môi quan hệ giữa các phần Irnng xã hội, Huy thê và sự phản bố đân

-eư, bản chất và sự mở rộng của mạng lưới giao tiếp

vw) Durkheim cho rag, loa: Uhl hai doa cÂc sự kiến

xã hãi (loại "cấu trúc") cá những nét đạt trưng đá là cấu:

tác đụng Lữ hên rigöäi và áp đất giống như loại thứ nhất

{loa chức năng) Ví dụ, một tổ chức cõ thé han ché hanh

vị của toan người chang khắc gì một hệ tư tưởng chính

ttI, và một tang lưới giao tiển gây áp lực khẳng ít hân

suy nghi cần dượe chuyển tải

Thue té Durkheim da nhấn mạnh rắng hoàn toàn

không tô hái "lagf” nắn cä, vì các đập trưng cấu trúc của!

mặt xá hột là cău chức năng xã hội được "củng cố, húp

nhất” suu một thời gian dài Do đó, “gự hiện xã hột" mã

Durkheim dua va rõ ràng là mật khái nệm cá nồi dung

rằng bạn quất từ những đặc trưng của cấu trúc wã hội

mang tính phác hoạ rò net (ví du nhữ quy mã và sự nhãn hổ đãn eư) Lái thực tại của dư luận va tam trang

xã hội

2 Những quy tác của phương phán khoa học xã hội

Durkheim đã việL một trong những cuốn sách nối

tiếng về phương pháp xã hột học, Thực chất, trong tắc

phẩm này, Durkheim đã để ra cấc quy tắc cho sự phát

triển các khoa họn xã hội trong đá có xã hội học Điểu này đặc biệt cấn thiết và kháng phải ngẫu nhiền hải vì

* sư khác biết bie hem ti ee do xa bôi học á|Bá “Cấu Húc” và "Chức sáng” và để

(ous lên cher byte 212 dain far uae api yay, st Kido dite bay say hom ở đầy

Theo didi quay diem vé oe anu g ru sinh hoc, Dikhcm cilng thudme xuyen i

tung, thuật ag sinks 1¥ toe” dé nde vb clue guia xã hàn và ''p3ái ghâu hee" de nồi

ve cdu rc x4 hoi

31

Ong mudn my đựng xà hội lọc thanh rốt khóa họe cả vị

trí độc lận trang hệ thãng vắc khua hú,

'Trong cndn Novum Organium (1820), Francis Bacon

cho tăng, tư duy ela con mudi sẵn dược thay đổi riểu

muốn đạt được liến bộ về trí thức khoa hạc, Đá Ìá kiểu trí

duy dụng cắc ý tưởng của chúng ta về sự vật (eäi mà

Bacon gọt lá những khát niệm tẩm thường, tiến khút niệm

hay là "cái dược aúng bái, thần tượng › idol") thay cho

hình các sự uật đa để rỗt xãy dựng “trì thức" sủa chứng

ta dựa trên việc hiển báo tuỳ tiện (undiseplmed

manipulation), Điều đó là để khãc phục những quan niệm

Sai lắm, và từ đá để khôi phục lại cUyển làm chụ thể giải

tự nhuiễn mà êan người dảnh mãi Baöan gọi đủ là kế

MWoaeh (ehưa ban giủ huàn thành) về su BÌMjc chế UỊ đại

Viện Dutkhstm để câp đến công tình của Haean trong cuan Cac guy tắc là tiểu nhủ hợp, vì ñaenn eũng

sũ dụng những thuật ngữ Lưung tự như Durkheim, Những quan niệm được hình thành lúc ban đấu vé cfc

hiện tượng sự nhiên chắn chắn phải xuất hiện trước Khi

cỏ những tư suy khoa học về chúng Ví dụ, thuật giả

kim xuất hiện trước khi cô sự ra đổi của haa hục, chiếm

tình học ra đối trước yigình khaa hạc về vụ trụ, Như vầw eon người không hủ đại sự xuẩt hiện eùa tgành khöa

họa xã hội mã đã định hình trước đã những ý tưởng về

Tuật pháp, đan đứa, gia tình, quấc gia hoặc thậm chí cả

ÿ tưởng về xã hội Qua thue tỉnh chất hấp dẫn của các tiển khái tiệm về xã hội thậm chí còn mạnh hom ca tinh

chất hoá học hay các hiện tượng vũ trụ, dụn giần vì xã

ug

hội là kết quả có được dơ hãnh động của can ngưới và dạ

đả xã hủi đướng như là sự biếu hiện hoặc thâm chỉ

tướng ững vải những ý nghĩ vốn cô sản con ngời Về hú,

Tay alien, để có thể tiếp cận nghiện nứu về xã hội

một cach khoa hoe, khach quan giảm rối da các ảnh

hướng của tiền khải niệm, Durkheim đã nêu r4 những

quy tắc mà những người nghiên cứu xã hái học cẩn nhải Tuân theo Phản dưải đũy chúng tôi sé trình bày những

quy tắc nãy của Durkhetm

Quy tác cot Riê kiên xe hội như là sự Uật

Liệu cả khả nắng các Hiện tượng xã hội thực aự

phát triển và trổ thanh một hiện thực xuất phảt tử một

y twig nao dé? Durkheim đã cho ràng, dũ có đũng như

vậy thi chang ta không hiết rước được cất xuất hiện

trước các ÿ tưởng này lã gì, vì các hiện Lướng xã hội mà

thủng ta mhln thấy chỉ là "ba ngoal id thal", Dp vay,

cho đủ các hiện lượng xã hội kháng mung nét đập trưng

ed bin gi cha su vat thi chung ta vẫn phải bất đầu tira

hiểu chúng như thể chúng có những net đặc trưng cứ

bắn đả,

Durkhetm đệ một lan aữa khẳng đính niềm tin của

mình về cái mã Patpr Berger sau nay gọt la su vat tink

(thingness-choséité), Cé thé dé dang nhan ra 'sự vật như

vay, bai si, nô gây tra ngai cho moi sy thay đổi dựa trên

hành động đơn thuần theo ý muốn Từ đó, Durkheim rút ra kết luận: nguyên tầo có bản nhất của toàn hộ phương phâp xã hi học chính là xem các mự liên #ã hội

nhu la những sự vat

33

Tử nguyên tắẽ đầu tiên, cơ ba nguyên tắc bổ sung

để quan edt cdc sự kiện xã hội Nguyên tác thử nhất, đã

ít nhiều được thãa luận ở phía trên, đĩ là con tenor phat loạt bị một cách cũ hệ thống tất cả cực tiển khdt niệm

Nhu yay Durkheim đã bổ sung phương pháp hồi nghĩ

của Tìeseartes van sự cảnh hắn của Baeon về tiển khái

mệm khi aha rằng nhà xã hội họt khẳng nên sử dụng

những quan niệm được hình thành khơng dựa trêu những sân củ khaa học: “Mhà xã hội học phải thốt ra

khỏi những khảt niệm sai lắm luơn thường trực xuất hiện trang suy nghĩ sua những người bình thưởng, giầ

bổ hồn tồn sự bĩ buộc của những quan niệm theo kiểu

xinh nghiêm chu nghia da Gn sau, hen vé tdi mức trả

thành độc độn, nứng nhất"

'Thữ hai lã, việt nghiên cửu chỉ bao gẩm: tãt nhám

các hiện tượng được xá dịnh trước bởi cáo biểu hiện võ

rệt bên ngnài và tất cá cấn hiện tượng nây phar pha hdp

với định nghĩa đã nều, Mãi một cuộc điều tra khoa học, theo Durkheim, cin phải định nghĩa các nhĩm đổi tượng

cụ thể, Nếu định nghĩa dày mang tỉnh khách quan né

aẽ khơng gắn tới những hiện Lượng điển hình mà đề càn

đến phần bản chất hên trong của hiện tượng và biểu

hiện bên nghài trong eae giai dan dau eba cuộc điều

tra Đây là những ghì nhận của [uykhetw trang cuốn

Sư phân cơng lao đồng trong xã hài, trong dé dng dé rap

đến "những hành vi pham toi 14 tất cả cát hành động

gãy ra nhan ứng “trứng phạt", Quun điểm phê phần quy

# Duikhomi Cúcguy nde (1895) 79,

34

© nay cho rang nó gắn những ý aghia một cách tủy

tiện chn những hiện tượng tường là rũ vàng, nhưng chỉ

là biểu hiện bên ngoài, Ví dụ, bhí tội nhạm được xản

định qua cấu trừng phạt, thì rõ phải sau đẩy nd sé

không xuất phát từ sự trừng nhạt ? Durkheim trả lời la

không vì hai nguyễn do sau; Thứ nhất, theo nội dung cua định nghĩa là không diễn giai hiện tượng theo lãi

edu hải, và cũng không diễn giải bản ehẩt bên tròng, Đúng hán là nó chỉ thiết lập để kết nối vải cán vật mã chỉ được xein xết qua hiểu hiện bên ngoài Khong phai

eae tring phạt sẽ dưa đến hành vì phạm lõi, mã nà sẽ

làm cha biểu hiện của hành vì phạm tội thể hiện zõ Bởi vậy, hình phạt sẽ là điểm khỏi đầu cho sự khu sất của chúng ta Thứ hai, sự gắn kết giữa hành ví phạnn tội và

hình phạt cha thấy sự rằng huộc giữa cát sau va ban

chất oốt lãi của cãi trưác Vì thế biểu hiện bên ngoài của

trừng phật cỏ thể là điểm khỏi đầu chả cuộc điểu tra.!”

Thử ba, khi khảo cứu hất cứ sư kiện xã hội nào,

nhà xã hội họt nên xem xét đưới quan điểm dé là gác

khuôn mẫu trong sự tách biệt với biểu hiện đạc thù,

riêng biệt của chúng Khoa học, như chúng F4 biết, đã phấn loại hả các tiển khải niệm Tpraenafianes” và tạo ra

cắc khải niệm indi ct ban dựa trên hệ khống các dữ liễu

điều tra, quan sắt: Durkheim zitận thức đưạe rằng việc

cảm nhận hả» thản sự vậu, hiện tượng cẩn mang lính

khách quan De vậy mại dữ liệu mang tính đặc thÙ sẽ

bị laại bả và chí giữ lại những đữ liệu đảm báo lĩnh

*“Durkhetm Các guy tác (1895) Ấr 1893 ƒt, E(-BI,

khánh quan Cắc cuộc điểt tra xã hội học cẩn dược thưa

hiện khách quan, hiện tượng xã hội cần dưge tách khảt

Với câo sự kiện đưn lẻ Durkherm cho ring, née nghién

cứu câc khứi cạnh thực trạng xã hội những khía cạnh

của £ẩu trúc xñ hội, tụa ngữ, ngan ngữ, mà cỏ "sự bal hiến" khó bị tán động hải những Ấn tường chủ quan, Nỗi

cách khán, nghiên cứu theo những nguyên tắc như vậy

sẽ đâm lián tĩnh khách quan của các kết quá kho học

Quy tae nhân biệt những trạng thải hình thường

ud Irang thai bénh ly

Thes Durkheim, Judén cá những phương pháp để

đạt được rdật kết quả nhất định, trong khi đú việc xác

định nguyễn nhân khô hơn nhiểu!! Khoa boo, ndt mat

cách ngắn gọn, nhãi giúp nhúng ta tim ra eae chi bao

khách quan tổn tại bên trong thực thể nhưng có thể

nhận biết ben ngoñ một cach rã rằng, Diéu nay sé guip

chúng ta phân hiệt dược một cách khoa hạc giữa trạng

thai bình thưởng và bệnh ly xã hội,

Dây kháng phải lä một vân để rô thể dễ đàng giải

quyết sau một vài nghiền city, Durkheim đã tìm ra được

những chỉ báo về sư khác biệt giữa những cải bình

thường, phổ biến và những cái dị thường Câe thực thể

xã hội đạng "hinh thưững”" là phổ biến ngược lại những những thực thể xã hội “bệnh Íy* chỉ gặp treng một số

!l Dưzkheim cho rằng có Ihế phải thừa nhận như Âu đật si lự duy phản lụ như là mội

sự lktổii đấu cụ hành Org, idk way ATE lâu (l& gụ4 là "phe pháp tU tường”, Tụy

nhiên, [narkbelrn Viện |ï| quảa điểi (An vMI đế đó (Bế #44 aluyFt ma Êlạng rần phái

hy sinh vies Vim kien apmyen mnmn che he ly lee Laupkheln, C4e guy ide (893)

‘Tr HA,

"ã

trưởng hợp nhỏ, thậm chi chi tan cai trong gaat dean

thửi gian ngắn'” Nếu chúng ta eoi Lhuật ng Iai Trung

thính (average lype) chỉ sự tẩn tại niang tỉnh giả thuyết

vể đặc điểm của ahồm xuất hiện thường xuyên lronrz

những mũ thức của chủng, thì một (rạng thất st la

"hinh thưưng" nếu chủng gắn giống với loại đẩy, và

ngược lại, thi dang "bệnh lý" khi chúng shấc xa Từ các

chi bao nay, ce thé trhạn thấy rõ răng đầu là trang thải

"bình thướng”, đâu là trang thất "bệnh lý” thẳng qua cắt

nhằm dã được xác định Mếu cúc nhóm đỏ biến đổi qua thời ginn thi tính chất của trạng thái sẽ được xác đính

auUá từng giai dnan nhất triển cụ thể của nó" Do dé,

quy tắc đầu tiên để tách hiệt trạng thái "bình thường"

vd) trạng thái “bệnh Lý" là: trang thấy hình thường của

xnật luai hình xã hột vác định, được xem: xết trong mặt

giai đoạn xắc định trong sự phát Lriển của nó

Nhưng nếu *nguyän tác chung" 1a chi bio ma chủng ta cố thể nhận đặng được tráng thái bình thường

của sự vật, hiện rượng, thì những chỉ bán này vẫn cắn

dude gidi nghia, Dé nghi via Durkheim là cần giải thích

chúng kèm thea những điểu tra thực tiên Đầu tiền,

trạng thái hình thường của hiện tượng gẽ rõ ràng nếu

đấu liệu bên ngoài khẳng chỉ "rõ rang’, mA con dita

trên trạng thải tự nhiên của áự vật Durkhein nhàn

ở khi, Cát đJuW tác ([š3J "Ít OL Điều kiên tuải cúp, tất nÌlled, the» quan

điển của f2akbeaen vẻ cả bà Hình thác “hénh lý” được khán luân treng cuần Su phd

cũng lac động trang xã hội (863), TT 353- V41:

' Datkheim P2 guy dữ - (89%) TY 33 M‡t điển dluttc v4 trúng chưng 2 cẮn

chủ ÿ là cái được cni “hình Vhuz=` đại với tuy đã mam s |à kháng (bì thường”

fF VN putin VẬN II

37

thấy thong giải đoạn chuyển đối, e6 thé tén Lại những

đâu hiệu kbảe thường thũng qua những thủy quen chưa

+5 rằng, do thiểu sií khích Ung với điểu kiện tân tại mải, Hải vậy, sắc nha xã hội hạc vàn phải tải rạn cấu điểu kiện xác định lại sự kiện chung và quyết định xem liệu chủng vẫn giữ nguyễn hay đã thay đổi, Bởi

vậy, quy tắc thứ hai nua Durkheim là "kết quả của

nhưng nhận trước có thể được kiểm ching hang vide

chứng tả rằng đặc tính chung tủa hiện tượng liên quan đến điểu kiện chung tủa đồi sống tập thể trong dạng

xã hỗi được xem kết""!,

Su gid! nga ofa Durkheim về những quy tắc nều trên đã thu hút cäc đẳng nghiệp của ống Ví dụ, ông đã

chọn hành vĩ phạm Lội, mật hành vỉ thể hiện đặc tính

"hành lý" ruật cách rũ răng Tuy nhiên, ãng cũng thấy

rằng hanh vị phạm tột tấn tại tráng mọi laai hình xã hội

dù luôn Hị dấu tranh nại bỏ Tham chí nó cần gía tầng

cũng với sự phât triển văn mình của nhân lại Hải vậy,

sẽ chẳng rõ hiện tượng nào thể hiện rõ răng trang thai bình thường, vĩ nô gắn kết chật với các điểu kiện của đời

xống lập thé", Voi Durkheim, viée mo sả hành vì phạm

tội như là hình thưởng với nghĩa lá hành vì phạm tội, là

mật nhân tố trung tông đẳng, một yếu tử trang đải sốnr

xã hội nhưng nổ không cẻ nghĩa là một sự cam nhịu đổi

Cae guy de (1895) Te, 97

wim Cée guy sae (ORS THAR Thi phạm vú thế ide Tiger se hh thie

kháng hình thetmg vén ene Jb quả cáo vất với rnpt || xã hội nhất sành Nhưng Bảut

hề siắc sốn tại của tôi phan, cũag luøng 1 hứ bệnh: tật, trang bất kỹ tí xã hội tiài:

14 vite Tinh thine

38

với cải "xấu wa cần thiết'!", Văn để là phải đối xử ven

hank vi bệnh lý, ví dụ hành vì nhạm tội mặt cách bình thường tô nghĩa là đổi xử một cách khoa học, khách

quan, bình thường nhự đổi vải nghiên cứu mặt hãnh vì không bệnh lý

Trong cuốn Phản củng Ino ding trong vã hài,

Durkheim đã chi ra rằng "' Lôi pham " báo gồm các hành

động vì phạm nghiêm trọng đến cam xúc tậu thể mang tĩnh bến vũng Để ngân chắn, chảm dứt những hành động này, những xúc cảm nây phi dude tang cường trong mỗi cả nhân đủ mạnh để đối chọi với sức mạnh

của cảm xúc trải ngược với né, Nếu điểu hãy vẫy ra

những trạng thai tinh than tap thé yếu hơn nũng cá thể

được cùng cố Những eải trải vải luật lệ hay chuẩn mực

thông thường sẽ trẻ thành tội phạm Viện nâng cao tỉnh

thắn rận thể đến mức nhất định để kiểm chế mọi ÿ kiến

khác biệt không thích hợp với sự và vùng đa dạng của điểu kiện sống khắc nhau, những cải định hướng nhận

thức cả nhãn Vì đã khăng thể lù một xã hội trong dé cae

cả nhãn không cá những khác biệt so với lương trí tận

thể, do vậy cần thiết phải cũ mật và: su lệch chuẩn làm

dấu hiệu của hành vì phạm tội

Tiurkheìm cha rằng hành Vì phạm tại cũng có ích, theo nghĩa trực tiếp cũng như gián tiến Lập luận về

những lợi ích giãn tiển được ông để cập trong "Sự phán công lao động " chỉ ra rằng đang có sử cải cách từng

bước luật lệ và luãn lự đạo đức phẩm ánh sự bién doi cø

3 Du[khicfm, Cát quy = 11895) Tr OF

39

hản trong xã hội về tình cảm tập thể, Tuy nhiên, nó chỉ

ci thé manh lan mat each vita phai, trong khi điểu kiện

duy nhất để tội pham od thé dimy lai phai lA mule dé ma

ũ đủ tình thắn tap thé dat đến s mạnh chưa từng có

Đã ÿ thức đao đức phát triển, sa sáng tao cá nhẫn phải dược thưa nhận

Quy tất: thiết lận cát loại hình xa hội (soevaltype)

Như chúng 1a đã biết theo quy tấn thử hai, một: sự

liền xã hãi cö thể được xem là “bình thường" hay “bộnÌL lý" chỉ trung mỗi quan hệ với các luai hình, cao uhm xa

bai nao do- Vi vay, Durkheim để ra những quy tắc cho sự

hình thành và phân laai những nhóm này Đập biết, ing

đã thấy sự khác hiệt giữa cá¿ nhã at học, những nigười

coi mỗi wñ hội 1A duy nhất và không thể so sánh, các

nha triết học, những ztgưlt cho rằng các hình thái xã hội

chi là những thể hiện khác nhau của thuộc tỉnh cd bản tần loài người Hhảe với các nhà sử học và triết hoe,

Durkheim théo đuổi một thực thể trung gian, cái cố thể

được xam là đuy nhất theo yêu cầu của sự khái quát

khoa học nhưng răng dấng thửi cá những biểu hiện đa

dạng,

Durkheim sd dung cach thức được nếu ra trong

quan điểm của Bacon để tim liểm những nhân tố cẩn thiết, mang lĩnh quyết định, á giá trị hay Ini ích khoa

hoc Nhung, sy kién hàu dude coi 1A quan trụng và có

tính khøa héc? Rõ ràng đã phải là ahững sự kiên mã cả

thể giải thích được những sự kiến khác Trong quan

diem cua minh, õng thưa nhận rằng việc lý giẫi và phan

40

loai ching cd su phu thuộc lẫn nhau, và khong cai nao

cĩ thể thực hiện dược nếu thiếu cãi cịn lại Nhưng Ít

nhất chủng ta núnh xác định được nên bất đầu từ đầu:

xã hội là sự tổng hoa cấc phẫn riêng lẻ, những đậu tỉnh

của chúng phụ thuộc vào bản chất, số lượng, tối quan

hệ giữa các phần riêng biệt được gắn kết với nhau, Ơng

cũng thza ra sự phản laại các loại hình xã hội then cũng

quy tắc đã nêu trang "Sư nhàn ening lao ding", Theo

quy tắc nãy: chúng ta nên bắt đậu bằng việc phần loại

các xã hội then mữe đả tổ chưc tủa chủng, khi lấV mốt

xã hội đún giản háy một xã hội phân hộ Jam ca sd phan

loại Bên trơng những phan lap nay, các sự da dạng

khác nhuu sẽ dược phân biệt dựa trên việc xem eb

kháng sự rấp tĩnh của cãc phần khúc đấu tiện,

Quy tar giai aghia cho cae sv ken x0 har

Hau het [Ap ludn tong cuẩn “Sự nhận vdng loo

ding " déu cho thay su phé phan quyét Wér cdo

Durkhemm dai với những nhắn lẫn giữa chức nang của

sự kiện xả hội và nguyễn nhân của nổ”, Điều này được thể hiện một cổch tự nhiên từ quy tấc ưu tiến của phương pk:áp va hội học: mặc khí chủng (a thửa nhận sự

kiên xã hội +à sự vật cĩ thiực, các thể lực cắn trở chiếm

Wu thé hein sọ với y chỉ cá nhân, thì rõ rằng là khơng phu chu VÀ ham muốn nản của cạp người, đù là cấp

bánh cả thể đả mạnh (để Lào rả đưấc mệt kết quả (sự

kiện xã hãi) như vảy Thật vậy, gìưt sự kiến xã hội đối

'* Ổ đây đối nữmg hị L#arkheam phủ phân chỉ GAN ON Avepioste Ciymte và Hertrri

Spemeut Tet, 1895: 195)

41

lúc tấn tạr mà không đấp ứng bất ký một như cầu nâu,

hoae la vind chu bau gìn làm việc đố, hnầc lẻ tỉnh

hitu chang của nẽ đã hết tron# khi nỗ tiếp tục tôn tái

vũ chuyền từ sự bắt buậc thành ela thôi quen” Théa Durkheim eis hhu cfu ya badd wudA C6 thể ki hàn

hodo lam thue day phat triển xã hội, nhưng bấn thao

chung khang tao va nag au kién xa héi Tham chi ey

the dong cha ching JA kat quả của những nguyên nhan xa how ca ban hơn'", Bởi vậy khi giải thích một

liện tượng xã hội thì cần phải xem xét tách biệt giữa nguyên nhãn sinl\ rụ hiện tượng đỏ và kết quả tạn ra

bởi hiện tượng để”,

Thẻ nhưng, Durkheim cho rằng cấi điểu mà bị phần đối như là một thứ thuộc về thuyết mục định luận

ít nhất cùng bị chã bai một cách tướng tự như là mật

thử chuậc về quan điểm duy thuyết têm lý học

Durkheim xem chủng chỉ là hiểu hiện khác nhau của

19] đây Iuekheitrl đâI lút: là 1a thâu ghuiậu vi rlưành MUA, “Ÿrung khi khẳng [nh sự:

fia (hiết phãi coi cÍeh lý giải bức siần g that là cách lỹ giải ñhàn tạlh về các vự Đi 8Ã

fda, eu, Gog lai cho rằng mật sự kiện 3 liật nềÍn chúng Tà có Ích bự sều như nề và

“trên lực tế, gã liê| mã n4 Tà mội trà phận tên lại USPS), Te 124 125), 1 giải thức

‡ây chủ ÿ nhái ở những tt nhu "yong con’ yd "le Clg"

“Lap ted thy qin di quan niệm nhút quulai của TRirkhershi về sự tiến had ad how

Neu sar d4 triển lịch sứ phụ thuậc vân cúc kếi cục rung truền và cấp girạc đích rước

hes thuếi, thì các sự tiện xả tôi gỗ thế sẽ sg#ực Le vốn chính nhưng minaj run xà

mie ditt cua con new Tuy phuên, tịnh đều đàn tí rảrg mã cùng mội loại sự kiện

xuät luiền free che We Iriai hưấc: cản đã cho |Âấy các ngủy£gt lide oA TY Uy đổi

** Tượng tư nhụ tieng "Äơ nhân zảng lan đảng " ƑÍr, 48), Durkhesmi đã sir diy, bundy

ngữ “elŒe ng" {thứ kAông gihảt Là thuật Ap “kết cat bay “ecu ranqe") Uses eh

ngư iụi Thêm chí gay ca khi "rhức nằng”" của im sự kiện xẩ hột được tả: hiệt

khúi nguyên nhân của nở Lht £3b Rúi đâể ra là căn hắt về cái quyết định bản cade ca se

Iữag thẸ gyu 4 KiÊnt vn flua cấu điệu chủng cửa cự Ihể XÃ hôi, bất chip sd Wome ame

đa cá rải lệ có vàÙ địh hày Khoeg Tar ck cae cay hoi abu vay ve aw ctv din",

Derkheinn vse, Mu ud aches yyaan tế si thế trả lái giật cách khu hase!” CRG) Ty { TẢ

42