phát triển hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán tại công ty chứng khoán ngân hàng công thương

Theo mô hình này, hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do các Cty chứng khoán độc lập, chuyên môn hóa trong lĩnh vực chứng khoán đảm nhận, các ngân hàng không đuợc tham gia vào kinh doanh

LỜI NÓI ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Làm thế nào để thu hút được nhà đầu tư đến với TTCK và quan trọng nâng cao được lòng tin của giới đầu tư đối với thị trường này?

Đây là một câu hỏi lớn đặt ra cho bất cứ TTCK nào Đối với TTCK Việt Nam, một thị trường còn non trẻ thì câu hỏi này càng trở nên có ý nghĩa

Tạo điều kiện cho công chúng đầu tư tham gia vào thị trường và một khi

họ đã chấp nhận tham gia thị trường rồi thì phải làm thế nào để “giữ họ” ở lại lâu dài là một công việc hết sức khó khăn Chính vì thế hoạt động tư vấn đầu

tư cho nhà đầu tư của các Công ty chứng khoán lại trở nên cần thiết và không thể thiếu được Bởi lẽ đây là một hoạt động có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao văn hóa đầu tư cho công chúng và việc tạo lòng tin của họ vào TTCK Tuy nhiên, TTCk Việt Nam hiện nay hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán cho nhà đầu tư chưa được Chính phủ và các cơ quan quản lý, các Cty chứng khoán quan tâm đúng mức, ngay cả chính các nhà đầu tư cũng chưa nhận ra được lợi ích của tư vấn đầu tư chứng khoán Hoạt động này vì vậy còn nhiều vấn đề tồn tại cần phải xem xét, nghiên cứu sâu hơn

Những suy nghĩ trên cùng với quá trình quan sát trực tiếp việc triển khai hoạt động này trong thời gian thực tập tại Công ty chứng khoán Ngân hàng

Công thương đã dẫn tôi đi đến quyết định lựa chọn đề tài “ Phát triển hoạt

động tư vấn đầu tư chứng khoán tại Công ty chứng khoán Ngân hàng Công thương”

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Đề tài “ Phát triển hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán tại Công ty chứng khoán Ngân hàng Công thương “ được thực hiện với mục đích nghiên cứu lý luận hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán tại công ty chứng khoán nói chung và nghiên cứu thực trạng hoạt động nay đang diễn ra tại Công ty chứng

khoán Ngân hàng Công thương nói riêng từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát triển hoạt động này tại Công ty

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Với đề tài này, đối tượng nghiên cứu của nó là lý thuyết về hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán – một trong những hoạt động cơ bản của công ty chứng khoán và thực tế của hoạt động này tại Công ty chứng khoán Ngân hàng Công thương

Hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán có rất nhiều mảng nhưng trong phạm vi của đề tài này tôi chỉ tập trung nghiên cứu nội dung tư vấn đầu tư cho nhà đầu tư cá nhân Đây là một trong những vấn đề hiện nay chưa được quan tâm đúng mức và còn nhiều những bất cập Nhìn nhận từ thực tế hiện trạng TTCK Việt Nam hiện nay cho thấy tư vấn đầu tư cổ phiếu cho nhà đầu tư cá nhân là hình thức tư vấn phổ biến và cần thiết nhất nên đề tài nghiên cứu sâu hơn hình thức tư vấn này

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được xây dựng trên các quan điểm duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và các phương pháp nghiên cứu khác: phương pháp thống kê toán, tổng hợp so sánh, phân tích các số liệu

5 Kết cấu của đề tài

Đề tài được kết cấu thành 3 chương

- Chương 1: Các vấn đề cơ bản về hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán của công ty chứng khoán

- Chương 2: Thực trạng hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán tại Công

ty chứng khoán Ngân hàng Công thương

- Chương 3: Giải pháp phát triển hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán tại Công ty chứng khoán Ngân hàng Công thương

1.1.1.1 Khái niệm công ty chứng khoán

Thị trường chứng khoán là hình thức phát triển bậc cao của nền kinh tế thị trường Một trong những chỉ tiêu quan trọng và chính xác để đo lường mức độ phát triển của một nền kinh tế đó là sự phát triển của TTCK

Sản phẩm trên TTCK không giống với các hàng hóa thông thường khác

ở chỗ chúng là những hàng hóa đặc biệt Đó không phải là những sản phẩm hữu hình có thể cầm, nắm, sờ, ngửi, nếm hay cân đo đong đếm được mà đó là những sản phẩm tài chính còn được gọi với tên phổ biến là chứng khoán Thực ra hình thức thể hiện của chứng khoán cũng giống như tiền – tức là không có giá trị nội tại Giá trị của nó chính là các cam kết lợi ích mà tổ chức phát hành mang lại với những điều kiện ràng buộc cụ thể Thuộc tính gắn liền với chứng khoán là tính sinh lợi, tính rủi ro và tính thanh khoản Chính vì những đặc điểm này đã làm chứng khoán trở thành một loại hàng hóa cao cấp, mà việc xác định giá trị thật không đơn giản Trên TTCK, không phải trực tiếp những người muốn mua hay bán chứng khoán trao đổi với nhau mà mọi giao dịch phải được thực hiện qua khâu trung gian, đó là các công ty chứng khoán Trung gian là một trong những nguyên tắc cơ bản của TTCK để đảm bảo tính trật tự trên thị trường, hỗ trợ cho công tác quản lý thị trường đồng thời đảm bảo quyền lợi cho nhà đầu tư Chính vì thế trên TTCK phải có các nhà môi giới để đảm nhiệm khâu trung gian này

Lịch sử hình thành và phát triển của TTCK cho thấy ban đầu các nhà môi giới thường là cá nhân hoạt động độc lập sau đó trải qua quá trình hoạt động cùng với sự tăng lên của quy mô và khối lượng giao dịch các nhà môi giới có xu hướng tập hợp theo một tổ chức nhất định – đó là các công ty chứng khoán Điều này chứng tỏ rằng người môi giới có thể là thể nhân hoặc pháp nhân nhưng trên thực tế môi giới pháp nhân được nhà đầu tư và pháp luật tin tưởng hơn.

Theo Giáo trình Thị trường chứng khoán xuất bản năm 2002 của Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội “ Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên TTCK ” Ở Việt Nam, Cty chứng khoán là công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn thành lập hợp pháp tại Việt Nam, được UBCKNN cấp giấy phép thực hiện một hoặc một số loại hình kinh doanh chứng khoán

Căn cứ vào loại hình kinh doanh chứng khoán nhất định mà Cty chứng khoán thực hiện, người ta có thể chia Cty chứng khoán thành các loại sau:

- Công ty môi giới chứng khoán: là Cty chứng khoán chỉ đơn thuần thực hiện lệnh mua bán chứng khoán cho khách hàng để hưởng phí

- Công ty bảo lãnh phát hành chứng khoán: bảo lãnh phát hành chứng khoán là nghiệp vụ hoạt động chính của Cty chứng khoán và họ sẽ thu phí hoặc hưởng chênh lệch giá từ hoạt động này

- Công ty kinh doanh chứng khoán: là loại Cty chứng khoán dùng vốn

tự có của công ty tham gia mua bán chứng khoán trên thị trường vì mục tiêu lợi nhuận

- Công ty trái phiếu: là Cty chứng khoán chuyên mua bán các loại trái phiếu

- Công ty chứng khoán không tập trung: là các Cty chứng khoán hoạt động chủ yếu trên thị trường OTC và đóng vai trò là nhà tạo là nhà tạo lập thị trường.Như vậy, Cty chứng khoán là một chủ thể quan trọng không thể thiếu trên TTCK Họ là tổ chức trung gian kết nối giữa tổ chức phát hành với nhà đầu tư, họ cũng có thể là nhà tạo lập thị trường và đồng thời là tổ chức cung

cấp các dịch vụ cần thiết phục vụ cho hoạt động giao dịch chứng khoán trên thị trường.

1.1.1.2 Đặc điểm của công ty chứng khoán

Là một chủ thể kinh doanh, Cty chứng khoán cũng có những điểm tương đồng với các doanh nghiệp khác Tuy nhiên, sản phẩm và dịch vụ mà Cty chứng khoán cung cấp đều liên quan đến chứng khoán đã làm cho Cty chứng khoán mang những đặc trưng khác riêng Không những thế các Cty chứng khoán ở các nước khác nhau cũng có thể có điểm khác nhau, thậm chí ở trong cùng một quốc gia các Cty chứng khoán vẫn có nhiều sự khác biệt tùy thuộc vào tính chất hoạt động của Cty và mức độ phát triển của thị trường Song xét

về bản chất các Cty chứng khoán có một số đặc trưng cơ bản sau :

• Về loại hình tổ chức của Cty chứng khoán

Trong lịch sử và trên thực tế, Cty chứng khoán đã từng được tồn tại dưới nhiều loại hình tổ chức như công ty cổ phần, doanh nghiệp góp vốn, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp Nhà nước hay doanh nghiệp liên doanh Mỗi loại hình này đều có những ưu thế, bất lợi riêng, trong đó loại hình doanh nghiệp: công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn với những ưu điểm

về quyền sở hữu, khả năng huy động vốn, năng lực điều hành, tư cách pháp lý… rất phù hợp với nghiệp vụ chứng khoán đã trở thành sự lựa chọn phổ biến ở các quốc gia

• Về mô hình tổ chức kinh doanh chứng khoán

Việc xác định mô hình tổ chức kinh doanh của Cty chứng khoán không đơn giản chỉ là quyết định của bản thân công ty mà hơn thế nó mang tính pháp luật, thể hiện ở chỗ: những người làm công tác quản lý Nhà nước sẽ cân nhắc, lựa chọn ra mô hình phù hợp nhất với đặc điểm của hệ thống tài chính,

hệ thống pháp luật, mức độ phát triển của nền kinh tế Từ đó, các Cty chứng khoán chỉ được phép hoạt động theo những mô hình đã lựa chọn

Hiện nay, trên thế giới có hai mô hình phổ biến về Cty chứng khoán:

- Mô hình công ty chuyên doanh chứng khoán

Theo mô hình này, hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do các Cty chứng khoán độc lập, chuyên môn hóa trong lĩnh vực chứng khoán đảm nhận, các ngân hàng không đuợc tham gia vào kinh doanh chứng khoán.

Với ưu điểm hạn chế rủi ro cho hệ thống ngân hàng, tạo điều kiện cho TTCK phát triển, mô hình này đang được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng, trong đó có các nước phát triển như: Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, Canada, Thái lan…

Những năm gần đây, các nước áp dung mô hình này có xu hướng nới lỏng dần những hạn chế đối với ngân hàng thương mại trong nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán, từng bước xóa bỏ hàng rào ngăn cách giữa loại hình kinh doanh tiền tệ và kinh doanh chứng khoán

- Mô hình công ty đa năng kinh doanh chứng khoán và tiền tệ

Theo mô hình này, các ngân hàng thương mại được phép thực hiện các nghiệp vụ chứng khoán, bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ Mô hình này chia thành 2 loại:

+ Loại đa năng một phần: Muốn tham gia kinh doanh chứng khoán trên TTCK, các ngân hàng thương mại phải thành lập Cty chứng khoán trực thuộc, hạch toán độc lập và hoạt động tách rời với hoạt động kinh doanh tiền tệ

+ Loại đa năng hoàn toàn: Các ngân hàng thương mại được phép tham gia hoạt động kinh doanh chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm bên cạnh kinh doanh tiền tệ và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của pháp luật

Mô hình đa năng có ưu điểm là các ngân hàng thương mại có thể thực hiện đa dạng hóa, giảm bới rủi ro, tăng khả năng chịu đựng những biến động của thị trường tài chính Bên cạnh đó, ngân hàng còn tận dụng được thế mạnh

về chuyên môn, cơ sở vật chất kỹ thuật, vốn, mạng lưới khách hàng để kinh doanh chứng khoán Tuy nhiên, mô hình này cũng bộc lộ những hạn chế nhất định như không thúc đẩy được thị trường cổ phiếu phát triển vì các ngân hàng

có xu hướng bảo thủ thích hoạt động cho vay hơn là thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán như: bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư chứng

khoán, quản lý danh mục đầu tư Và một khi thị trường có biến động thì nó có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh tiền tệ của ngân hàng nếu các ngân hàng không tách bạch giữa hai loại hình kinh doanh tiền tệ và kinh doanh chứng khoán.

• Về tính chuyên môn hóa và phân cấp quản lý

Các Cty chứng khoán chuyên môn hóa ở mức độ cao trong từng bộ phận, từng phòng ban, từng đơn vị kinh doanh nhỏ

Nếu như ở các doanh nghiệp sản xuất, trong quy trình sản xuất sản phẩm giữa các khâu phải có mắt xích kết nối, một sản phẩm ra đời nó phải trải qua tất

cả các công đoạn một, không thể thiếu một công đoạn nào Trong khi đó, toàn bộ các nghiệp vụ của Cty chứng khoán đều phục vụ cho các giao dịch chứng khoán những mỗi một nghiệp vụ lại liên quan đến một góc cạnh riêng Các phòng ban khác nhau đảm nhiệm các công việc khác nhau như: môi giới, tự doanh,bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư chứng khoán và ngay cả trong từng bộ phận các công việc đều được phân công cụ thể, rõ ràng đến từng nhân viên

Từ trình độ chuyên môn hóa cao độ dẫn đến phân cấp quản lý và làm nảy sinh việc có quyền tự quyết Các bộ phận trong Cty chứng khoán nhiều khi không phụ thuộc lẫn nhau ( ví dụ bộ phận môi giới và bộ phận tự doanh, hay môi giới và bộ phận bảo lãnh phát hành ) Giữa các phòng ban có một sự độc lập tương đối, mối liên kết không phải mật thiết, hữu cơ như trong các doanh nghiệp sản xuất khác, Chính vì vậy hoạt động hay cơ cấu của phòng ban này không tác động nhiều đến phòng ban khác

• Về nhân tố con người

Sản phẩm càng trừu tượng thì nhân tố con người càng quan trọng Chứng khoán là một loại tài sản tài chính đặc biệt mà việc thẩm định chất lượng của

nó không phải giống như hàng hóa thông thường Sự có mặt của môi giới trên TTCK là cần thiết khi người đầu tư không biết được nhiều thông tin hay không có khả năng phân tích thông tin một cách thích hợp để từ đó đánh giá

và quyết định hướng sử dụng vốn của mình

Đối với các Cty chứng khoán, với chức năng là tổ chức trung gian tài chính thì khách hàng là mục tiêu số một, mục tiêu quan trọng nhất Khách hàng của Cty chứng khoán gồm các công ty phát hành chứng khoán, nhà đầu

tư chứng khoán Như vậy, khách hàng của Cty chứng khoán cũng là chủ thể tham gia trên TTCK có tư cách là người đại diện cho nguồn cung hoặc nguồn cầu chứng khoán Để có thể tồn tại và phát triển, Cty chứng khoán phải thực hiện nguyên tắc “biết khách hàng của mình”, nắm rõ khả năng tài chính của khách hàng, tư vấn cho khách hàng, giữ gìn đạo đức kinh doanh và tôn trọng khách hàng, luôn luôn đặt khách hàng lên trên hết

Làm được điều này, Cty chứng khoán phải dựa vào chất lượng chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ nhân viên và cán bộ quản lý trong công ty Do đó, ở bất kỳ thời điểm nào Cty chứng khoán cũng thực sự chú trọng đến nhân tố con người, thể hiện ở những điểm sau:

+ Thuê nhân viên phù hợp

+ Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

+ Có chế độ đãi ngộ và khuyến khích nhân viên

+ Có chính sách ưu đãi đối với nhân viên phù hợp với chiến lược quản lý nhân lực

Có một điểm đặc biệt mà Cty chứng khoán khác với các công ty khác, đó

là trong công ty chứng khoán việc thăng tiến cất nhắc lên những vị trí cao hơn

là không quan trọng Các chức vụ quản lý hay giám đốc trong công ty còn có thể nhận được ít thù lao hơn so với một số nhân viên cấp dưới

• Về ảnh hưởng của thị trường tài chính

Rõ ràng, Cty chứng khoán tham gia hoạt động trực tiếp trên TTCK thì bất kỳ một biến động nào của TTCK nói riêng và thị trường tài chính nói chung đều tác động sâu sắc đến chuyên môn, sản phẩm, dịch vụ và doanh thu của Cty chứng khoán

Thị trường tài chính, TTCK càng phát triển càng tạo ra nhiều công cụ tài chính, có thêm nhiều dịch vụ, mở rộng phạm vi kinh doanh và quan đó một

mặt tạo cơ hội thu lợi nhuận cho Cty chứng khoán, mặt khác buộc các Cty chứng khoán phải cải tiến, sáng tạo không ngừng để thích nghi với môi trường hoạt động.

Tùy thuộc vào mức độ phát triển, quy mô của thị trường, phương thức kinh doanh của chủ sở hữu, khách hàng… cơ cấu tổ chức của các Cty chứng khoán cũng khác nhau để đáp ứng những nhu cầu riêng, từ đơn giản đến phức tạp Nếu ở một số nước như Mỹ, Nhật Bản Cty chứng khoán có cơ cấu tổ chức rất phức tạp thì ở các nước mới có TTCK như ở Đông Âu, Trung Quốc

cơ cấu tổ chức của các Cty chứng khoán lại đơn giản hơn nhiều

• Về cơ cấu tổ chức của Cty chứng khoán

Cơ cấu tổ chức của Cty chứng khoán phụ thuộc vào quy mô kinh doanh

và các nghiệp vụ mà công ty được phép hoạt động Mặt khác nó còn căn cứ vào tính chất sở hữu của Cty chứng khoán

Theo thông lệ quốc tế, cơ cấu tổ chức của một Cty chứng khoán chia thành 2 khối chủ yếu: khối nghiệp vụ và khối phụ trợ

- Khối nghiệp vụ: khối này thực hiện các giao dịch chứng khoán và tạo

ra phần lợi nhuận chủ yếu cho công ty Tương ứng với các nghiệp vụ do khối này đảm nhiệm sẽ có những phòng ban nhất định, gồm

+ Phòng môi giới

+ Phòng tự doanh

+ Phong bảo lãnh phát hành

+ Phòng quản lý danh mục đầu tư

+ Phòng tư vấn tài chính và tư vấn đầu tư chứng khoán

+ Phòng ký quỹ

- Khối phụ trợ: khối này không trực tiếp thực hiện các nghiệp vụ kinh doanh mà có chức năng phụ trợ cho các nghiệp vụ này Thông thường khối này bao gồm các phòng:

+ Phòng nghiên cứu và phát triển

+ Phòng phân tích và thông tin thị trường

1.1.1.3 Vai trò của công ty chứng khoán

Khi xuất hiện Cty chứng khoán với tư cách là tổ chức trung gian tài chính thì Cty chứng khoán đã góp phần làm cho kênh huy động vốn trung và dài hạn trở nên thông suốt, dễ dàng hơn, san sẻ bớt gánh nặng cho hệ thống ngân hàng thương mại

Trên TTCK, Cty chứng khoán có 3 chức năng cơ bản sau:

- Tạo cơ chế huy động vốn bằng cách làm cầu nối gặp gỡ giữa những người có tiền nhàn rỗi với những người cần vốn

- Cung cấp cơ chế giá cả cho giao dịch

- Tạo ra tính thanh khoản cho các loại chứng khoán

Xem xét tất cả các khía cạnh của Cty chứng khoán, từ đặc điểm đến chức năng cho ta thấy được vai trò quan trọng không thể thiếu được của Cty chứng khoán đối với sự tồn tại và phát triển của TTCK

• Vai trò đối với các tổ chức phát hành

Trên lý thuyết, khi doanh nghiệp cần huy động vốn bằng cách phát hành chứng khoán, họ có thể tự chào bán khối lượng chứng khoán đến các nhà đầu

tư Tuy nhiên, họ khó có thể làm tốt điều này bởi một lẽ họ không có bộ máy chuyên nghiệp Cần có những nhà chuyên nghiệp mua bán chứng khoán cho

họ Mặt khác nguyên tắc trung gian của TTCK không cho phép nhà đầu tư và nhà phát hành trực tiếp mua bán chứng khoán mà phải thông qua tổ chức trung gian mua bán Do vậy, các Cty chứng khoán với cơ cấu tổ chức thích hợp, trình độ chuyên môn, thành thạo nghiệp vụ thông qua hoạt động bảo lãnh

phát hành, đại lý phát hành giúp di chuyển dòng vốn từ nhà đầu tư đến tổ chức phát hành.

• Vai trò đối với nhà đầu tư

Trên TTCK, giá cả các loại hàng hóa biến động thường xuyên Trong khi

đó các nhà đầu tư không phải ai cũng có đủ điều kiện, khả năng nắm bắt hoặc

xử lý được các thông tin, diễn biến trên TTCK để xác định đúng giá trị các chứng khoán đó

Cty chứng khoán có đặc thù riêng Cty chứng khoán trở thành nơi tập hợp những nguồn thông tin đáng tin cậy nhất của thị trường, họ có trình độ và

kỹ thuật sàng lọc thông tin từ đó làm cơ sở cho tư vấn Từ đó, thông qua các nghiệp vụ môi giới, tư vấn đầu tư, quản lý danh mục đầu tư cac Cty chứng khoán cung cấp một cơ chế giá cả giúp nhà đầu tư đưa ra được nhận định đúng giá trị khoản đầu tư của mình cũng như giảm chi phí và thời gian giao dịch

Bên cạnh đó, với trình độ của một chuyên gia tài chính các Cty chứng khoán giúp các nhà đầu tư thực hiện các khoản đầu tư một cách có hiệu quả

Sự uy tín của các Cty chứng khoán làm khơi dậy niềm tin và quan trọng hơn nữa là tạo ra nhu cầu đầu tư vào TTCK của công chúng

• Vai trò đối với TTCK

- Thứ nhất, Cty chứng khoán góp phần tạo lập giá cả, điều tiết thị trườngTrên thị trường sơ cấp, khi thực hiện hoạt động bảo lãnh chứng khoán cho các tổ chức phát hành, Cty chứng khoán thông qua việc xác định và tư vấn cho tổ chức phát hành mức giá chào bán hợp lý đối với các chứng khoán Thông thường mức giá phát hành do các Cty chứng khoán xác định trên cơ sở tiếp xúc, tìm hiểu và thõa thuận với các nhà đầu tư tiềm năng lớn trong đợt phát hành đó và tư vấn cho tổ chức phát hành

Trên thị trường thứ cấp, dù là thị trường đấu giá hay thị trường đấu lệnh, Cty chứng khoán luôn có vai trò giúp các nhà đầu tư đánh giá đúng và chính

xác về các khoản đầu tư của họ, bởi vì giá đó được xác định theo quy luật cung cầu thị trường.

Như vậy, giá cả của mỗi loại chứng khoán giao dịch đều có sự tham gia định giá của các Cty chứng khoán

Ngoài ra, ở một số nước theo quy định của pháp luật các Cty chứng khoán phải dành một tỉ lệ nhất định trong giao dịch của mình để mua vào khi giá chứng khoán giảm và bán ra khi giá chứng khoán tăng Hoạt động này đã

có tác dụng lớn trong việc điều tiết giá chứng khoán, bình ổn thị trường

- Thứ hai, tạo tính thanh khoản cho các tài sản tài chính

Các Cty chứng khoán thực hiện cơ chế giao dịch chứng khoán trên cả thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp Từ đó, các nhà đầu tư có thể chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt và ngược lại một cách thuận tiện, nhanh chóng,

dễ dàng, ít tốn kém và ít thiệt hại nhất

• Vai trò đối với cơ quan quản lý thị trường

Cty chứng khoán là thành viên hoạt động thường xuyên, liên tục trên TTCK theo nguyên tắc công khai và trung gian Với ưu thế nắm rõ tình hình các tổ chức phát hành cũng như các nhà đầu tư thông qua vai trò bảo lãnh phát hành, trung gian mua bán, Cty chứng khoán là nơi cung cấp tình hình về các giao dịch, về các loại chứng khoán, về tổ chức phát hành, về nhà đầu tư,

về các biến động của thị trường một cách cập nhật, chính xác và tổng hợp nhất Dựa vào nguồn thông tin này, cơ quan quản lý thị trường có thể theo dõi giám sát toàn cảnh hoạt động trên thị trường chứng khoán để từ đó đưa ra các quyết định, chính sách đúng đắn, phù hợp, kịp thời đảm bảo cho thị trường diễn ra một cách trật tự, khuôn khổ và có hiệu quả

1.1.2 Các hoạt động của Công ty chứng khoán

1.1.2.1 Các hoạt động chính

Cty chứng khoán có thể thực hiện một hoặc một số hay tất cả các nghiệp

vụ trên TTCK hay không không chỉ phụ thuộc vào quy mô, năng lực của công

ty mà còn tuân thủ quy định của pháp luật về điều kiện hành nghề

Hiện nay, trên TTCK Cty chứng khoán đảm nhận các hoạt động cơ bản sau:

1.1.2.1.1 Hoạt động môi giới chứng khoán

Môi giới chứng khoán là hoạt động cơ bản đầu tiên của Cty chứng khoán Trong loại hình kinh doanh này, Cty chứng khoán đại diện cho khách hàng thực hiện các lệnh mua, lệnh bán chứng khoán do khách hàng yêu cầu

để hưởng phí giao dịch Ở đây, quyết định mua bán là do khách hàng đưa ra

do đó khách hàng phải chịu trách nhiệm đối với kết quả giao dịch của mình, việc hạch toán các giao dịch phải được thực hiện trên các tài khoản thuộc sở hữu của khách hàng và Cty chứng khoán chỉ được thu phí môi giới theo thỏa thuận trong hợp đồng

Ở Việt Nam, theo Nghị định số 144/2003/NĐ – CP về chứng khoán và thị trường chứng khoán thì “Môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện mua, bán chứng khoán cho khách hàng để hưởng phí”

Hành nghề môi giới có thể ở tư cách pháp nhân hoặc thể nhân và dù ở tư cách nào thì theo quy định chung cho nghề môi giới chứng khoán đều phải có một số vốn nhất định (ở Việt Nam mức vốn pháp định cho loại hình kinh doanh môi giới là 3 tỷ VNĐ)

Hoạt động môi giới không đơn thuần chỉ nhận lệnh mua bán cho khách hàng, mà hơn thế, để góp phần nâng cao uy tín cho công ty, thu hút khách hàng thì nhân viên môi giới phải thực hiện vai trò là người tư vấn đầu tư có hiệu quả Nhằm bảo vệ quyền lợi cho khách hàng cũng như đảm bảo tính ổn định hiệu quả cho TTCK, pháp luật có những yêu cầu rất cao đối với nhà môi giới Người môi giới, trước hết phải được tín nhiệm, phải có lòng tin của khách hàng Tiếp đó họ phải có năng lực, kinh nghiệm nghề nghiệp, có khả năng phân tích tài chính doanh nghiệp Chẳng hạn tại Pháp, hành nghề môi giới phải được Liên đoàn những người môi giới chấp nhận và là một chức danh được Nhà nước công nhận

Hoạt động môi giới vừa kết nối giữa những người bán và người mua mà còn giới thiệu với khách hàng tất cả các loại sản phẩm và dịch vụ tài chính

Các nhà môi giới dù hoạt động trên thị trường tập trung hay thị trường OTC đều phải đăng ký và được cấp giấy phép hành nghề.

Tính chất công việc đã tạo nên những đặc trưng riêng của nghề môi giới,

đó là:

- Áp lực công việc, tập trung cao độ, lao động cật lực bù lại thù lao xứng đáng

- Do đặc thù là sản phẩm tư vấn nên đòi hỏi hàm lượng kiến thức lớn

- Có khả năng giao tiếp và khả năng thuyết trình tốt

- Sản phẩm của môi giới là các dịch vụ tài chính đòi hỏi thường xuyên phải đổi mới Do vậy nhà môi giới phải không ngừng sáng tạo, tìm tào tạo ra các sản phẩm mới

- Đối mặt với nhiều xung đột, nhà môi giới đứng giữa quyền lợi của công ty và quyền lợi của khách hàng

- Nghề môi giới có tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp Các nhà môi giới luôn phải xây dựng cho mình những tiêu chuẩn đạo đức này và phải xây dựng cho mình một hình ảnh đẹp về nghề môi giới

có tổ chức, góp phần làm sôi động thị trường

Tự doanh là kinh doanh cho chính mình và vì mục tiêu lợi nhuận nên mức độ rủi ro lớn do đó muốn thực hiện hoạt động tự doanh Cty chứng khoán phải có một số vốn đủ lớn, thường lớn hơn nhiều so với hoạt động môi giới Mặt khác để đảm bảo sự ổn định và tính minh bạch của thị trường các Cty chứng khoán còn phải tuân thủ những yêu cầu nhất định của pháp luật, trong

đó 2 yêu cầu cơ bản là vốn và con người Chỉ khi Cty chứng khoán đáp ứng

được mức vốn pháp định thì họ mới được phép tiến hành hoạt động này Pháp luật Việt Nam quy định mức vốn quy định cho hoạt động tự doanh là 12 tỷ VNĐ Bên cạnh đó, nhân viên thực hiện nghiệp vụ tự doanh phải có một trình

độ chuyên môn nhất định, có khả năng tự quyết cao và đặc biệt là tính nhạy cảm trong công việc Tại một số nước ( như Mỹ, Thái lan ) nhân viên tự doanh của Cty chứng khoán phải đáp ứng được một số tiêu chuẩn nhất định như kinh nghiệm làm việc lâu năm trong ngành, phải có bằng thạc sỹ trở lên

và phải có một số chứng chỉ chuyên môn

Cty chứng khoán có thể mua bán trên thị trường tập trung hay thị trường OTC Một số TTCK hoạt động tự doanh của Cty chứng khoán còn được thông qua hoạt động tạo lập thị trường Khi đó, Cty chứng khoán đóng vai trò

là nhà tạo lập thị trường, nắm giữ một số luợng nhất định của một số loại chứng khoán và thực hiên mua bán với các khách hàng nhằm hưởng chênh lệch giá

Đối với những Cty chứng khoán mà thực hiện đồng thời cả 2 nghiệp vụ môi giới và tự doanh thì thường xảy ra xung đột lợi ích, lợi ích của công ty và lợi ích của khách hàng Bởi vì khi tiến hành mua bán chứng khoán cả khách hàng và Cty chứng khoán đều đóng vai trò là nhà đầu tư, đều phải thực hiện đặt lệnh và trường hợp nhân viên môi giới ưu tiên cho bộ phận tự doanh là có thể xảy ra do vậy làm ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng Thực tế này buộc pháp luật phải can thiệp nhằm bảo vệ nhà đầu tư bằng cách buộc các Cty chứng khoán phải tách bạch giữa nghiệp vụ môi giới và tự doanh Thậm chí ở một số nước còn quy định có hai loại hình Cty chứng khoán là Cty chứng khoán chỉ làm chức năng môi giới và Cty chứng khoán chỉ có chức năng tự doanh

Trong quá trình thực hiện hoạt động tự doanh, ngoài những yêu cầu ban đầu là vốn và con người thì các Cty chứng khoán còn phải đáp ứng những yêu cầu pháp lý sau:

• Tách biệt quản lý

Để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng trong hoạt động, các Cty chứng khoán phải tách biệt giữa hoạt động tự doanh và hoạt động môi giới Sự tách biệt này bao gồm các yếu tố: con người, quy trình nghiệp vụ, vốn và tài sản của khách hàng và công ty.

Cty chứng khoán hải có đội ngũ nhân viên riêng biệt để thực hiện nghiệp

vụ môi giới và tự doanh Tại Thái lan, Cty chứng khoán thực hiện hoạt động

tự doanh còn phải tuân thủ nguyên tắc phân chia ranh giới một cách rõ ràng Nhân viên của bộ phận này không được trao đổi hay sang khu vực làm việc của khu vực khác Thêm vào đó, Cty chứng khoán không được sử dụng tài sản của khách hàng để tiến hành hoạt động tự doanh nếu chưa được sự đồng ý của khách hàng

Ở Mỹ, các Cty chứng khoán phải dành một tỉ lệ 60% giao dịch của mình cho hoạt động có tính chất ổn định thị trường

1.1.2.1.3 Hoạt động bảo lãnh phát hành

Nguyên tắc trung gian trên TTCK yêu cầu trên thị trường sơ cấp, các nhà đầu tư không mua chứng khoán trực tiếp của các nhà phát hành mà mua từ các nhà bảo lãnh Điều này lý giải tại sao các doanh nghiệp khi muốn phát hành chứng khoán phải thông qua các tổ chức bảo lãnh như ngân hàng đầu tư

và Cty chứng khoán Trong đó với đội ngũ chuyên gia giỏi về chứng khoán,

am hiểu thị trường, có tiềm lực tài chính, các Cty chứng khoán hoạt động rất mạnh mẽ về nghiệp vụ bảo lãnh phát hành Còn các ngân hàng đầu tư thường đứng ra nhận bảo lãnh phát hành (hoặc thành lập tổ hợp bảo lãnh phát hành) sau đó chuyển phân phối chứng khoán cho các Cty chứng khoán tự doanh hoặc các thành viên khác

Bảo lãnh phát hành là việc tổ chức bảo lãnh giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, tổ chức việc phân phối chứng khoán và giúp bình ổn giá chứng khoán trong giai đoạn đầu sau khi phát hành Như vậy bảo lãnh phát hành gồm:

- Nghiên cứu và tư vấn cho tổ chức phát hành về các thủ tục và phương pháp phát hành, loại chứng khoán phát hành, cơ cấu giá

- Thỏa thuận với các nhà bảo lãnh khác trong việc tiếp thị, phân phối chào bán chứng khoán

- Quản lý phân phối và thanh toán chứng khoán

- Thực hiện các công việc hỗ trợ cho trị trường và dịch vụ sau khi phát hành

- Đại lý phân phối chứng khoán

Thực tế chỉ có những Cty chứng khoán lớn mới có thể thực hiện loại hình bảo lãnh phát hành bởi vì người bảo lãnh phải có năng lực tài chính mạnh Ở Việt Nam, một Cty chứng khoán muốn được bảo lãnh phát hành phải có một

số vốn tối thiểu là 22 tỷ VNĐ

Qua hoạt động bảo lãnh phát hành, các Cty chứng khoán thu phí bảo lãnh Do tính chất hoạt động khó khăn và phức tạp nên mức phí này cao, là

loại phí chiếm tỉ trọng lớn nhất trong toàn bộ chi phí mà tổ chức phát hành phải bỏ ra (phí bảo lãnh phát hành thường chiếm 7% giá trị hợp đồng bảo lãnh, có khi xê dịch từ 5% đến 10%) Vì vậy nghiệp vụ này đóng góp một tỉ lệ doanh thu khá cao trong tổng doanh thu của Cty chứng khoán.

Cam kết bảo lãnh phát hành của tổ chức bảo lãnh đối với tổ chức phát hành là đảm bảo thực hiện thành công việc phát hành chứng khoán bằng cách:

- Hứa mua trực tiếp toàn bộ hay một phần số chứng khoán được phát hành

- Đảm bảo bán chứng khoán với giá nhất định

- Cam kết mua lại số chứng khoán không bán được

1.1.2.1.3 Hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán

Theo giáo trình Thị trường chứng khoán của Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội “ Tư vấn đầu tư chứng khoán là việc công ty chứng khoán thông qua hoạt động phân tích để đưa ra các lời khuyên, phân tích các tình huống và có thể thực hiện một số công việc dịch vụ khác liên quan đến phát hành, đầu tư và cơ cấu tài chính cho khách hành “

Trong hoạt động tư vấn tồn tại hai chủ thể chính: người cần được tư vấn

và những nhà tư vấn Sản phẩm tư vấn có thể bao gồm: tư vấn phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư cổ phiếu, trái phiếu, tư vấn toàn danh mục

Tính đa dạnh và phong phú của hoạt động tư vấn được thể hiện qua một

số tiêu chí phân loại sau:

• Theo hình thức hoạt động tư vấn

- Tư vấn trực tiếp: khách hàng gặp gỡ trực tiếp với nhà tư vấn hoặc sử dụng các phương tiện liên lạc như: điện thoại, fax…

- Tư vấn gián tiếp: nhà tư vấn tư vấn cho khách hàng thông qua các ấn phẩm, sách báo hoặc đưa thông tin lên các phương tiện truyền thông như Internet

• Theo mức độ ủy quyền của hoạt động tư vấn

- Tư vấn gợi ý: theo cách thức này, người tư vấn chỉ nêu lên những ý kiến của mình về diễn biến trên thị trường, đưa ra những cách thức, phương pháp xử lý các vấn đề, tình huống nhưng quyền quyết định là của khách hàng.

- Tư vấn ủy quyền: người tư vấn vừa đưa ra những tư vấn của mình vừa quyết định hộ khách hàng theo mức độ ủy quyền của khách hàng

• Theo đối tượng tư vấn

- Tư vấn cho người phát hành: hoạt động này rất đa dạng, từ việc tư vấn cho tổ chức dự kiến phát hành: cách thức, hình thức phát hành; xây dựng hồ

sơ, bản cáo bạch vừa giúp tổ chức phát hành trong việc lựa chọn tổ chức bảo lãnh, phân phối chứng khoán đến việc phân tích tình hình tài chính, xác định giá trị doanh nghiệp, giúp tổ chức phát hành cơ cấu lại nguồn vốn, chia tách, thâu tóm, sát nhập, hợp nhất doanh nghiệp, niêm yết chứng khoán Công việc này đòi hỏi Cty chứng khoán phải nắm rõ quy trình tư vấn, các quy định liên quan, tìm hiểu về nhà phát hành có hội đủ những tiêu chuẩn đáp ứng yêu cầu của luật pháp và luật chứng khoán hay không?, hiểu rõ thực trạng tài chính của khách hàng đồng thời tình hình của thị trường

- Tư vấn đầu tư: là hoạt động nhà đầu tư tư vấn cho khách hàng về thời gian mua bán, nắm, giữ, loại chứng khoán, giá trị của chứng khoán, cung cấp các thông tin

Hoạt động tư vấn chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn trong các phần tiếp theo đây của chuyên đề

1.1.2.1.4 Hoạt động quản lý danh mục đầu tư

Quản lý danh mục đầu tư là nghiệp vụ quản lý vốn ủy thác của khách hàng để đầu tư vào chứng khoán thông qua danh mục đầu tư nhằm sinh lợi cho khách hàng trên cơ sở tăng lợi nhuận và bảo toàn vốn cho khách hàng.Đây cũng là một dịch vụ tư vấn của Cty chứng khoán nhưng ở mức độ cao hơn vì trong hoạt động này Cty chứng khoán tiến hành đầu tư trên nguồn vốn của khách hàng theo thỏa thuận giữa hai bên

Quy trình thực hiện hoạt động quản lý danh mục đầu tư có thể gồm những bước sau:

• Xúc tiến tìm hiểu và nhận yêu cầu quản lý

Có những khách hàng có vốn nhàn rỗi muốn tìm kiếm một hình thức đầu

tư có mức sinh lợi cao hơn so với gửi tiết kiệm ngân hàng và họ có khả năng chấp nhận rủi ro lớn hơn Tuy nhiên họ lại không có đủ thời gian, kiến thức chuyên môn để tự chính mình tiến hành đầu tư nên họ tìm đến Cty chứng khoán nhờ đầu tư hộ Cty chứng khoán sẽ tìm hiều về năng lực tài chính, mức sinh lời kỳ vọng, mức độ chấp nhận rủi ro của khách hàng để đưa ra các hình thức quản lý danh mục phù hợp với từng đối tượng khách hàng

• Ký kết hợp đồng quản lý

Sau khi thiết kế được hợp đồng cho khách hàng thì Cty chứng khoán và khách hàng sẽ ký kết hợp đồng quản lý đó Hợp đồng này được thảo ra trên nguyên tắc của luật dân sự và tuân thủ các quy định của ngành chứng khoán Nội dung của hợp đồng bao gồm: số vốn ủy thác, thời gian ủy thác, mục tiêu đầu tư, quyền và trách nhiệm của các bên, phí quản lý danh mục đầu tư

Trong hợp đồng, Cty chứng khoán phải xác định rõ với khách hàng là họ không đảm bảo về lợi nhuận đầu tư và mọi rủi ro của hoạt động đầu tư sẽ do khách hàng gánh chịu Mức độ ủy quyền của khách hàng cũng được đề cập rõ ràng Khách hàng có thể ủy quyền toàn bộ cho Cty chứng khoán, tức cho phép Cty chứng khoán có quyền quyết định về đối tượng đầu tư, danh mục gồm những chứng khoán nào, thời điểm nào mua bán Hợp đồng quản lý danh mục đầu tư cũng có thể là hợp đồng ủy quyền một phần, trong đó khách hàng quy định rõ Cty chứng khoán chỉ được phép thay mặt mình thực hiện một số hoạt động nào đó Các hoạt động này phải được liệt kê đầy đủ trong hợp đồng quản lý danh mục đầu tư và Cty chứng khoán phải tuân thủ các yêu cầu này

• Thực hiện hợp đồng quản lý

Cty chứng khoán tiến hành đầu tư vốn của khách hàng theo hợp đống đã

ký kết Lúc này Cty chứng khoán là một nhà đầu tư chứng khoán trên thị

trường, họ phải đánh giá các cơ hội đầu tư, lựa chọn chứng khoán cho danh mục, xác định thời điểm mua bán và thường xuyên kiểm tra lại sự tối ưu của danh mục.

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, Cty chứng khoán phải đảm bảo thực hiện các quy định về quản lý vốn, tài sản tách biệt giữa khách hàng và chính công ty

• Kết thúc hợp đồng quản lý

Khi kết thúc thời hạn hợp đồng khách hàng có nghĩa vụ thanh toán các khoản phí theo hợp đồng đã ký kết và xử lý các trường hợp khi Cty chứng khoán bị ngưng hoạt động, giải thể hoặc phá sản

Hoạt động quản lý danh mục đầu tư cũng có một số mâu thuẫn với hoạt động môi giới và hoạt động tự doanh Đó là Cty chứng khoán có thể tiến hành nhiều giao dịch cho khách hàng trên mức cần thiết để thu phí môi giới Ngoài

ra, khi công ty tiên hành hoạt động tự doanh có thể lợi dụng tài sản của khách hàng để kiếm lợi cho mình Đây là một trong nguyên nhân chủ yếu dẫn đến các cơ quan quản lý thị trường đặt ra những quy định đối với Cty chứng khoán buộc các Cty chứng khoán phải tách biệt các nghiệp vụ này và phải quản lý chặt chẽ

1.1.2.2 Các hoạt động phụ trợ

1.1.2.2.1 Lưu ký chứng khoán

Là việc lưu giữ, bảo quản chứng khoán cho khách hàng thông qua các tài khoản lưu ký chứng khoán Khi thực hiện dịch vụ lưu ký, Cty chứng khoán sẽ nhận được các khoản phí lưu ký chứng khoán, phí gửi và phí chuyển nhượng chứng khoán

1.1.2.2.2 Quản lý thu nhập của khách hàng:

Thông qua tài khoản lưu ký của khách hàng, Cty chứng khoán sẽ theo dõi tình hình thu lãi, cổ tức của chứng khoán và đứng ra làm dịch vụ thu nhận

và chi trả cổ tức cho khách hàng

1.1.2.2.3 Nghiệp vụ tín dụng

Đây là dịch vụ mà Cty chứng khoán cho khách hàng vay chứng khoán để khách hàng thực hiện giao dịch bán khống hoặc Cty chứng khoán cho khách hàng vay tiền để khách hàng thực hiện nghiệp vụ mua ký quỹ.

1.1.2.2.4 Nghiệp vụ quản lý quỹ

Ở một số TTCK, pháp luật còn cho phép Cty chứng khoán được thực hiện nghiệp vụ quản lý quỹ đầu tư Theo đó, Cty chứng khoán cử đại diện của mình để quản lý quỹ và sử dụng vốn và tài sản của quỹ đầu tư để đầu tư vào chứng khoán Cty chứng khoán được thu phí dịch vụ quản lý quỹ đầu tư

1.2 HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG

TY CHỨNG KHOÁN

1.2.1 Khái niệm tư vấn đầu tư chứng khoán

1.2.1.1 Tổng quan về hoạt động tư vấn chứng khoán

Hoạt động tư vấn thực tế không còn xa lạ gì trong cuộc sống thường ngày của chúng ta, đó có thể là tư vấn y tế, tư vấn pháp luật, tư vấn đầu tư nước ngoài…

Vậy thì tư vấn là gì?

Xét theo nghĩa rộng, tư vấn là hoạt động của những tổ chức, cá nhân có chuyên môn giúp đỡ những cá nhân, tổ chức khác không am hiểu về một lĩnh vực nào đó

Để đáp ứng nhu cầu đầu tư của công chúng, hướng dẫn họ tham gia vào TTCK, các Cty chứng khoán đã nhanh chóng giới thiệu dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán Qua hoạt động này, Cty chứng khoán tư vấn giúp khách hàng tham gia vào quá trình phân phối, mua bán, niêm yết trên TTCK nhằm thu phí hoa hồng

Như vậy, hoạt động tư vấn cần phải có hai chủ thể: người cần được tư vấn và người tư vấn

- Chủ thể thứ nhất bao gồm các tổ chức và các nhà đầu tư cá nhân Trong

đó, các tổ chức lại có những nhu cấu tư vấn khác nhau như: tư vấn cổ phần

hóa, tư vấn phát hành, tư vấn niêm yết… Các nhà đầu tư muốn được tư vấn

về các loại chứng khoán, giá cả của chúng, thời điểm mua bán…

- Chủ thể thứ hai đó chính là các Cty chứng khoán có thực hiện nghiệp

vụ tư vấn đầu tư chứng khoán

Tư vấn cho người phát hành là một mảng hoạt động đa dạng và quan trọng có tác dụng hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và tạo ra nhiều hàng hóa có chất lượng cho thị trường

Các loại hình tư vấn chủ yếu cho người phát hành bao gồm:

• Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp

Nhà tư vấn phân tích các loại chứng khoán chủ yếu bằng phương pháp đánh giá tình hình tài chính của các tổ chức phát hành chứng khoán đó Do vậy, việc phân tích tình hình tài chính của nhà tư vấn sẽ giúp doanh nghiệp nhận thức được đúng năng lực của mình từ đó có các giải pháp cải thiện tình hình

• Xác định giá trị doanh nghiệp

Đây là một công việc phức tạp và khó khăn bởi vì tài sản giá trị của doanh nghiệp bao gồm cả tài sản hữu hình và tài sản vô hình Đồng thời khâu xác định giá trị doanh nghiệp là bước quyết định cho việc định giá chứng khoán khi chào bán cho các nhà đầu tư

• Tư vấn về loại chứng khoán phát hành

Cty chứng khoán căn cứ vào điều kiện, khả năng cụ thể của doanh nghiệp để

tư vấn doanh nghiệp đó nên phát hành loại chứng khoán nào thì phù hợp

• Tư vấn tái cơ cấu nguồn vốn

Cơ cấu nguồn vốn có ảnh hưởng rất lớn đến toàn bộ hoạt động và phương hướng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Khi doanh nghiệp nhận thấy cơ cấu nguồn vốn không đáp ứng được những yêu cầu phát triển và an toàn của hiện tại hay họ muốn tái cơ cấu nguồn vốn đạt mức tối ưu thì họ sẽ thực hiện cơ cấu nguồn vốn thông qua sự trợ giúp của Cty chứng khoán

• Tư vấn hợp nhất doanh nghiệp

Khi một doanh nghiệp muốn thấu tóm hay hợp nhất vối một doanh nghiệp khác họ sẽ cần đến các Cty chứng khoán trợ giúp các vấn đề về kỹ thuật, cách thức tiến hành cho phù hợp và ít tốn kém nhất, tư vấn cơ cấu nguồn vốn sau khi sát nhập hay hợp nhất

Việc Cty chứng khoán thực hiện hoạt động tư vấn cho đối tượng là nhà đầu tư cá nhân gọi là hoạt động tư vấn đầu tư Đây là một hoạt động thông thường nhất, thường xuyên diễn ra trên TTCK Trong khuôn khổ của đề tài này, tôi xin được tập trung trình bày hoạt động tư vấn đầu tư

1.2.1.2 Hoạt động tư vấn đầu tư

Đây là một nghiệp vụ rất cần thiết vì không phải ai cũng hiểu rõ về chứng khoán và TTCK Ngay cả tại các nước phát triển người đầu tư thường không có đủ kiến thức kỹ năng phân tích, không có thời gian theo dõi thường xuyên những thông tin do khối lượng thông tin quá lớn

Trong hoạt động tư vấn, người tư vấn có vai trò quan trọng trong việc ra quyết định đầu tư của khách hàng Việc ra quyết định này chịu tác động của lượng thông tin mà nhà tư vấn cung cấp, thời điểm cung cấp thông tin và độ chính xác của những thông tin đó Thông tin mà nhà tư vấn có thể cung cấp cho khách hàng bao gồm thông tin về tình hình thị trường, giá cả chứng khoán, chỉ số, thông tin về nhóm ngành cụ thể (để thấy được môi trường kinh doanh của nhóm ngành, vị trí vai trò của nhóm ngành đó đối với nền kinh tế cũng như cơ hội phát triển trong tương lai, mức độ quan tâm của công chúng)

Hơn nữa, người tư vấn còn phải đảm bảo cung cấp thông tin đầy đủ cho khách hàng và giải thích rõ ràng về các rủi ro mà khách hàng có thể phải gánh chịu, đồng thời họ không được khẳng định về lợi nhuận của các khoản đầu tư mà

họ tư vấn

1.2.1.2.2 Các hình thức tư vấn đầu tư

- Tư vấn trực tiếp : hoạt động này thường diễn ra đồng thời với hoạt động môi giới trong đó nhân viên môi giới đảm nhận vai trò nhà tư vấn Khi khách hàng tham gia giao dịch họ muốn tham khảo ý kiến của nhân viên môi giới về việc nên mua bán loại chứng khoán nào, xu hướng giá cả, thời điểm mua bán nào là thích hợp Trong trường hợp này, nhân viên môi giới không được phép đánh giá về xu hướng giá cả của chứng khoán mà chỉ được nêu những diễn biến thực tế đã xảy ra và đưa ra những lời khuyên cho khách hàng

về mức giá hợp lý để có thể mua bán được Họ không được can thiệp vào việc mua bán của khách hàng

Rõ ràng, việc quản lý hoạt động này không đơn giản bởi lẽ khó mà kiểm soát được những hành vi tư vấn, những lời khuyên cụ thể của nhân viên môi giới có đi quá giới hạn hay không và có những nhân viên môi giới có thể tư vấn mà không cần có giấy phép hành nghề

Hình thức tư vấn này lại có những mâu thuẫn với hoạt động tự doanh, thể hiện ở chỗ nhà môi giới nếu cần bán một loại chứng khoán nào đó thì sẽ khuyên khách hàng mua vào, ngược lại nếu họ muốn cần mua thì lại khuyên khách hàng bán ra

- Cung cấp thông tin và đánh giá tình hình : đây là dạng tư vấn mà các nhân viên tư vấn cung cấp thông tin cho khách hàng dưới các hình thức giấy

tờ, phương tiện truyền thông và gần đây nhất là Internet Thông tin này có thể

là các số liệu về giá cả, bản cáo bạch, báo cáo tài chính của công ty niêm yết Nhưng trên thực tế, để tăng tính hấp dẫn cho các bản tin, Cty chứng khoán thường đính kèm những lời phân tích và đánh giá tình hình thị trường, tình hình giá cả các loại chứng khoán Nhân viên tư vấn có thể sử dụng lời bình

hay biểu đồ để phân tích tuy nhiên nó đều phải dựa trên các cơ sở khách quan, khoa học.

Mỗi nhà tư vấn sẽ có những nhận định, đánh giá riêng của mình Điều quan trọng là anh ta chỉ có thể tồn tại nếu như anh ta đưa ra được những bản tin chính xác, có chất lượng và có uy tín

Tất nhiên không thể loại trừ trường hợp nhà tư vấn muốn thu lợi bất chính nên lèo lái những phân tích và dự đoán những xu hướng thị trường theo

ý mình mà làm tổn tại đến lợi ích của nhà đầu tư Song, so với trường hợp tư vấn trực tiếp thì việc quản lý hình thức tư vấn này cũng đỡ khó khăn hơn vì các bản tin, bản báo cáo đánh giá là những bằng chứng về hành vi của nhà tư vấn Cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu nhà tư vấn phải có kiến thức, kinh nghiện cũng như thái độ khách quan khi nhìn nhận sự việc

- Tư vấn ủy quyền : thực chất của dịch vụ tư vấn ủy quyền chính là hoạt động quản lý danh mục đầu tư Trong trường hợp này, khách hàng ủy quyền cho nhà tư vấn đầu tư trên số vốn của mình Nhà tư vấn có quyền quyết định việc mua bán, cấn đối danh mục đầu tư của khách hàng Một khi khách hàng tin tưởng ủy quyền đầu tư cho nhà tư vấn thì họ kỳ vọng sẽ đạt được một mức sinh lời cao hơn so với việc gửi tiết kiệm và đồng thời họ chấp nhận mức rủi

ro cao hơn Nhân viên tư vấn không những chỉ lựa chọn các loại chứng khoán phù hợp với chiến lược đầu tư, thời điểm mua vào bán ra mà còn phải chú ý đến sự tối ưu của danh mục và giảm thiểu rủi ro cho khách hàng Họ chỉ được nhận hoa hồng nếu đầu tư có lãi cho khách hàng

1.2.1.2.3 Nội dung của hoạt động tư vấn đầu tư

Thực tế nội dung của hoạt động tư vấn đầu tư cổ phiếu chủ yếu xoay quanh việc nhà tư vấn trả lời cho khách hàng 2 câu hỏi sau:

- Nên lựa chọn loại hàng hóa nào và tại mức giá bao nhiêu?

Dịch vụ tư vấn đầu tư luôn được thiết kế theo nhu cầu của khách hàng Khách hàng mỗi người một nhu cầu khác nhau và họ cũng có những quan điểm khách nhau Một loại hàng hóa đuợc coi là tốt hay không còn phụ thuộc

vào cách đánh giá của mỗi nhà đầu tư Tại cùng một thời điểm có người cho rằng cổ phiếu của công ty này là cổ phiếu tăng trưởng vì thế công ty đó là công ty tăng trưởng nên mua cổ phiếu của họ nhưng người khác lại cho rằng điều đó chưa chắc chắn vì cổ phiếu tăng trưởng có thể là do lúc đó thị trường chưa có đầy đủ thông tin về nó dẫn đến định giá cổ phiếu này thấp hơn cổ phiếu khác Hay nhiều nhà đầu tư nhận xét công ty tốt là những công ty tăng trưởng, lợi nhuận cao và phát triển, nhà đầu tư khác họ lại thấy những công ty

có nhiều tài sản, giá trị sổ sách cao là công ty tốt

Để trả lời được câu hỏi trên quả thật không đơn giản chút nào Bản thân nhà đầu tư khi đưa ra câu hỏi đó, họ cũng đã có những phán đoán riêng của mình nhưng họ vẫn còn phân vân và muốn tham khảo ý kiến của nhà tư vấn Lúc này, nhà tư vấn phải nghiên cứu tất cả các thông tin liên quan đến công ty

mà khách hàng muốn đầu tư để cuối cùng đưa ra được một phương án tốt nhất cho khách hàng là đầu tư vào công ty nào Tiếp đến, nhà tư vấn còn phải tư vấn cho khách hàng mức giá có thể chấp nhận được Đây là một lời khuyên hết sức cần thiết và quan trọng bởi vì một công ty tốt tại một mức giá quá cao

sẽ không còn là một phi vụ đầu tư hợp lý nữa

- Làm thế nào để lựa chọn được thời điểm tôt nhất để mua bán chứng khoán.Sau khi giúp khách hàng định ra được một mức giá phù hợp, nhà tư vấn tiếp tục phân tích lựa chọn thời điểm mua chứng khoán Có một câu ngạn ngữ

đã nói rằng “ Thời điểm là tất cả “, bởi vì giá cả chứng khoán thay đổi rất nhanh Cùng một loại cổ phiếu, cùng một mức giá hôm nay có thể là một phi

vụ tốt nhưng ngày mai lại có thể trở thành một vụ đầu tư tồi Quả thật, tìm ra được loại hàng hóa phù hợp nhưng lại để mất cơ hội mua nó với mức giá thấp trước khi giá tăng, thậm chí là không mua được nó thì rất đáng tiếc Do đó, nhà tư vấn phải thông báo ngay cho khách hàng thời điểm thuận lợi để mua chứng khoán khi mà đã xác định được nên mua loại nào

Công việc tiếp theo của nhà tư vấn là theo dõi chứng khoán cũng như danh mục đầu tư của khách hàng Cập nhật thông tin và bám sát thị trường để

thường xuyên thông báo cho khách hàng những diễn biến của chứng khoán Làm thế nào để bán chứng khoán ra trước khi giá giảm xuống? Đối với các nhà đầu tư ngắn hạn thì thời điểm mua bán được họ quan tâm nhiều nhất Mọi

cố gắng lựa chọn, đặt giá, tìm mua sẽ là vô nghĩa nếu như nhà đầu tư không đưa ra một thời điểm bán thích hợp Chính vì thế, khi đã nhìn nhận thấy thời điểm nên bán chứng khoán, nhà tư vấn không nên do dự, nhanh chóng thông báo với khách hàng

1.2.1.2.4 Quy trình của một hoạt động tư vấn

Thông thường, quy trình của một hoạt động tư vấn diễn ra qua các bước tương tự như khi ký kết một hợp đồng quản lý danh mục đầu tư, gồm các bước cơ bản sau:

- Tiếp xúc, tìm hiểu nhu cầu khách hàng: đây là khâu đầu tiên để đưa ra những lời tư vấn Cty chứng khoán phải nắm rõ được khách hàng về: khả năng đầu tư (số vốn bao nhiêu), mục tiêu đầu tư (đầu tư hưởng cổ tức hay hưởng chênh lệch giá), thời gian đầu tư, mức sinh lời kỳ vọng, mức độ chấp nhận rủi ro…Đồng thời Cty chứng khoán cũng cần phải tiếp thị hình ảnh của mình đến khách hàng, chứng minh cho họ thấy được tính chuyên nghiệp và

uy tín của mình Tính chuyên nghiệp được thể hiện ở chỗ công ty tìm kiếm các nguồn thông tin liên quan, tiến hành xử lý một cách logic, khoa học rồi cung cấp cho khách hàng kèm theo những khuyến nghị của mình giúp khách hàng đầu tư kiếm lợi nhuận Uy tín của công ty chính là đạo đức nghề nghiệp,

họ sẽ đảm bảo an toàn tài sản cho khách hàng, bảo mật thông tin và luôn tôn trọng khách hàng Yêu cầu của bước này là nhân viên tư vấn phải “hiểu rõ khách hàng” và tạo dựng được mối quan hệ tốt giữa hai bên

- Ký kết hợp đồng tư vấn: nội dung của hợp đồng tư vấn này đề cập đến các vấn đề như quyền hạn và trách nhiệm của các bên, phí tư vấn Ngoài ra, hợp đồng cũng có thể quy định số vốn, thời gian ủy thác, mục tiêu đầu tư, quy trình đầu tư Một hợp đồng đúng luật, chặt chẽ là cơ sơ để tránh được hay giải quyết được những tranh chấp có thể xảy ra

- Thực hiện hợp đồng tư vấn: nhân viên tư vấn và Cty chứng khoán vận dụng kỹ năng và kinh nghiệm của mình để tư vấn cho khách hàng Trong quá trình tư vấn, nhà tư vấn phải luôn luôn đặt quyền lợi của khách hàng lên trên hết, nỗ lực hết mức để thu về lợi nhuận tối đa và hạn chế rủi ro đến mức thấp nhất về thiệt hại cho khách hàng.

- Thanh lý hợp đồng: khách hàng sẽ phải thanh toán phí tư vấn cho Cty chứng khoán Họ có thể chấm dứt hợp đồng với công ty nếu như họ không hài lòng hoặc yêu cầu đổi nhân viên tư vấn Nếu muốn đổi chiến lược đầu tư, khách hàng có thể làm lại hợp đồng mới

1.2.1.2.5 Phân tích lựa chọn cổ phiếu giúp khách hàngkhi tiến hành tư vấn đầu tư

Trong phạm vi nghiên cứu của chuyên đề cũng như nhìn nhận thực trạng thị trường Việt Nam hiện nay, tôi xin được trình bày hoạt động tư vấn đầu tư thông dụng nhất, tư vấn đầu tư cổ phiếu Đây chính là việc phân tích lựa chọn

cổ phiếu nhằm hướng dẫn khách hàng kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận

Khi tiến hành đầu tư vào bất cứ chứng khoán nào, cần phải xem xét việc đầu tư đó trong mối quan hệ so sánh với các cơ hội đầu tư khác trong nền kinh tế và trên thị trường quốc tế Do đó cần phải tiến hành phân tích chứng khoán Việc phân tích chứng khoán bao gồm: đánh giá môi trường vĩ mô, tình hình thị trường chứng khoán, phân tích ngành nghề và phân tích công ty cùng những chứng khoán riêng lẻ

• Phân tích vĩ mô và TTCK

- Môi trường chính trị - xã hội và pháp luật

Môi trường chính trị - xã hội và pháp luật luôn có những tác động nhất định đến tình hình hoạt động của TTCK Mỗi một sự kiện chính trị - xã hội hay biến động của hệ thống pháp luật đều có thể tạo ra những thay đổi về môi trường kinh doanh theo hướng tích cực hoặc ngược lại

- Các điều kiện kinh tế vĩ mô

Các điều kiện kinh tế vĩ mô sẽ quyết định rủi ro chung của thị trường Rủi ro này tác động đến toàn bộ thị trường, đến tất cả chứng khoán mà bản thân từng doanh nghiệp hay từng ngành không thể tránh được Biến động của TTCK có mối liên hệ chặt chẽ tới nền kinh tế vĩ mô Để nghiên cứu những biên động ấy chúng ta cần phải xem xét tác động của các điều kiện kinh tế vĩ

mô như: tổng sản phẩm quốc nội (GDP), tỉ lệ thất nghiệp, lãi suất, tỉ lệ lạm phát, tỉ giá hối đoái, mức thâm hụt ngân sách, chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa Trong đó có 3 nhân tố vĩ mô cơ bản nhất tác động trực tiếp tới các hoạt động đầu tư trên TTCK, đó là tỉ giá hối đoái, lãi suất và tỉ lệ lạm phát.+ Tỉ giá hối đoái: khi nhà đầu tư nhận định rằng đồng nội tệ có thể bị phá giá trong thời gian tới thì nhà đầu tư đó sẽ quyết định không đầu tư vào chứng khoán hoặc sẽ tìm cách thay thế chứng khoán bằng tài sản ngoại tệ để phòng ngừa giá trị chứng khoán bị sụt giảm

+ Lãi suất : đây là một yếu tố hết sức quan trọng trong việc quyết định giá của các chứng khoán, đặc biệt là chứng khoán có lãi suất cố định (trái phiếu, cổ phiếu ưu đãi) và lãi suất yêu cầu của nhà đầu tư Chẳng hạn, khi lãi suất tăng thì một mặt tiền gửi ngân hàng tăng một mặt chi phí vay nợ của doanh nghiệp cũng tăng, lợi nhuận của doanh nghiệp giảm, do đó giá cổ phiếu giảm Ngược lại, lãi suất giảm, tiêng gửi ngân hàng giảm, vốn một lần nữa quay trở về với TTCK, hơn nữa chi phí vay nợ của doanh nghiệp giảm, lợi nhuận tăng làm giá chứng khoán tăng Còn giá trái phiếu biến động ngược chiều với lãi suất, lãi suất tăng thì giá trái phiếu giảm và ngược lại

+ Tỉ lệ lạm phát: khi nền kinh tế có lạm phát làm cho giá trị thực của khoản đầu tư (hay công ty bị giảm) nếu tỉ lệ thu nhập từ đầu tư nhỏ hơn tỉ lệ lam phát Nếu lạm phát dự kiến tăng thì các trái phiếu có lãi suất cố định sẽ bị kém hấp dẫn hơn với các tài sản có khả năng điều chỉnh với lạm phát Kết quả

là giá trị thị trường của các chứng khoán có lãi suất cố định sẽ bị giảm và điều này làm tăng lãi suất đối với chứng khoán đó

- Tình hình TTCK

Môi trường kinh tế vĩ mô quyết định xu thế chung của TTCK Thông thường khi nền kinh tế tăng trưởng thì sẽ kéo theo sự phát triển của TTCK còn khi nền kinh tế ở giai đoạn sụt giảm thì TTCK đi xuống Như vậy, nếu dự đoán đúng được xu hướng phát triển của nền kinh tế thì có thể dự báo được

xu thế phát triển chung của TTCK Nhưng đôi khi quan hệ giữa tình hình kinh

tế với diễn biến chung của thị trường không xảy ra cùng chiều Thực tế trên các TTCk thế giới cho thấy có những giai đoạn nền kinh tế phát triển mạnh nhưng TTCK lại đi xuống và ngược lại

Bằng cái nhìn bao quát những sự kiện tác động đến tổng thể thị trường các nhà tư vấn sẽ tìm thấy được đâu là điểm nhấn, điểm mấu chốt của xu thế thị trường, đưa ra được những nhận xét tình hình họat động của thị trường, đang khởi sắc hay đang bão hòa Đây được coi là bước định hình phương hướng phân tích của nhà tư vấn

• Phân tích ngành

Cùng một biến động của các điều kiện vĩ mô thì từng nhóm ngành lại chịu tác động với những mưc độ khác nhau, đó là do mỗi một ngành có những đặc trưng riêng Chẳng hạn các ngành sản xuất ô tô hay xây dựng sẽ có lợi hơn so với nền kinh tế nói chung trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng và ngược lại sẽ gặp nhiều khó khăn hơn khi nền kinh tế suy thoái Nhưng cũng có những ngành lại chịu tác động không đáng kể của chu kỳ kinh tế như ngành y

tế, giáo dục Có thể thấy triển vọng của một ngành trong môi trường kinh doanh quyết định kết quả mà mỗi công ty có thể có được, vì vậy phân tích về ngành nên tiến hành trước khi phân tích công ty

Các nhà tư vấn thường dựa vào những dấu hiệu sau để xem xét tình hình của một nhóm ngành:

- Môi trường kinh doanh của nhóm ngành

Dựa vào mức độ tác động của các yếu tố vĩ mô đến hoạt động sản xuất kinh doanh của nhóm ngành như: yếu tố pháp lý, kinh tế , chính trị, xã hộ văn hóa, chính sách phát triển của nhà nước nhà tư vấn có thể đánh giá một cách

tổng quát vị trí, vai trò của ngành nghề đối với nền kinh tế cũng như những cơ hội và thách thức trong tương lai của nhóm ngành.

- Xem xét mức độ quan tâm của công chúng đầu tư đối với nhóm ngành đang nghiên cứu

Rõ ràng khi nhu cầu tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa của một nhóm ngành nào đó tăng hay giảm thì kéo theo sự tăng hay giảm cùng chiều giá cổ phiếu của nhóm ngành ấy Nhà tư vấn có thể dựa vào các số liệu thống kê như chỉ

số sức mạnh tương đối của nhóm ngành, xem xét nơi dòng tiền chảy vào nhiều nhất để nhìn nhận triển vọng phát triển của từng ngành

• Phân tích công ty

Đây là bước cuối cùng và quan trọng nhất trong việc tư vấn khách hàng lựa chọn chứng khoán đầu tư Sau khi xác định được nhóm ngành hoạt động tốt và có triển vọng nhất, nhà tư vấn sẽ tìm kiếm công ty tốt nhất trong nhóm ngành ấy

Có hai phuơng pháp mang tính kinh điển khi tiến hành phân tích chứng khoán: phương pháp phân tích cơ bản và phương pháp phân tích kỹ thuật:

- Phân tích cơ bản:

Phân tích cơ bản là phương pháp nghiên cứu các thông tin tài chính như

cổ tức, lợi nhuận, các báo cáo tài chính… nhằm xác định một giá trị hợp lý của một loại chứng khoán hoặc các chứng khoán nói chung trên thị trường.Việc phân tích tình hình tài chính của công ty được dựa trên các số liệu tài chính cơ bản như vốn, tài sản, số nợ của công ty, doanh thu,chi phí, lợi nhuận …; các nhónm hệ số tài chính: các hệ số về khả năng thanh toán, các hệ

số về hiệu quả hoạt động, các hệ số về cơ cấu vốn, các hệ số về khả năng sinh lời Nhà tư vấn phải kiểm tra, xem xét các số liệu, con số ở hiện tại và quá khứ để đưa ra các đánh giá, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của doanh nghiệp

Công cụ để tiến hành phân tích cơ bản là cácn báo cáo tài chính sau:+ Bảng cân đối kế toán

+ Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

+ Báo cáo kết quả kinh doanh

Đây là những nguồn thông tin quan trọng, kịp thời cho biết tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Nó có thể phản ánh thực trạng hiện tại của doanh nghiệp hoặc là dự báo họat động trong tương lai.Sau khi nhà tư vấn giúp khách hàng trả lời được câu hỏi cổ phiếu nào tốt, chứng khoán nào xấu thì bước tiếp theo phải xác định được mức giá hợp lý của cổ phiếu Ở đây nhà tư vấn tiếp tục việc định giá cổ phiếu dựa trên những nguyên tắc cơ bản của việc định giá tài sản nói chung, bao gồm việc định giá doanh nghiệp phát hành ra chính cổ phiếu đó

Nhà tư vấn có thể sử dụng một trong 3 nhóm phương pháp chính sau:+ Nhóm phương pháp chiết khấu luồng cổ tức hoặc luồng tiền

+ Nhóm phương pháp dựa trên giá trị tài sản

+ Nhóm phương pháp dựa vào hệ số

Ngoài ra còn có các phương pháp kết hợp hoặc so sánh căn cứ vào các phương pháp cơ bản nói trên

Không chỉ đơn thuần đánh giá công ty nhà tư vấn còn phải xem xét giá trị cổ phiếu của công ty đó có đúng với giá nó đang được mua bán hay không hay nói cách khác cần so sánh giá trị nội tại của cổ phiếu với giá trị thị trường đang giao dịch của cổ phiếu đó để giúp khách hàng đưa ra quyết định cuối cùng

- Phân tích kỹ thuật

Phân tích kỹ thuật là một phương pháp phân tích chỉ dựa vào các diễn biến của giá và khối lượng giao dịch trong quá khứ để dự đoán xu thế trong tương lai và các áp lực cung cầu có ảnh hưởng đến giá Bằng cách sử dụng các công cụ toán học và các đồ thị (hình mẫu kỹ thuật) các nhà phân tích kỹ thuật sẽ xác định được xu thế thị trường của một loại cổ phiếu nào đó, từ đó đưa ra quyết định thời điểm thích hợp để mua bán cổ phiếu

Nếu như các nhà phân tích cơ bản cố tìm những thông tin cho phép dự báo giá cổ phiếu thông qua việc nghiên cứu các yếu tố vĩ mô, môi trường kinh doanh, các báo cáo tài chính của doanh nghiệp thì các nhà phân tích kỹ thuật không quan tâm đến những thông tin đấy mà họ lại dựa trên nền tảng cơ bản

là giá và khối lượng giao dịch rồi thể hiện chúng qua biểu đồ để từ đó nhận định được trước xu hướng vận động của giá cổ phiếu sắp tới

Áp dụng đồng thời cả hai phương pháp phân tích này nhà tư vấn sẽ giải quyết đuợc hai vấn đề quan trọng nhất:

What to trade ( giao dịch cái gì )

When to trade ( giao dịch khi nào )

1.2.1.2.6 Vai trò của hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán

- Đối với nhà đầu tư: hoạt động tư vấn đầu tư là cần thiết do

+ Công chúng là người nằm giữ lượng tiền tiết kiệm rất lớn Khi mà xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu chi tiêu của họ cũng tăng lên Do đó, công chúng nảy sinh nhu cầu đầu tư sinh lời từ những khoản tiền tiết kiệm của mình và thực tế là nhu cầu này đang tăng lên rất mạnh

+ Để có khoản tiền tiết kiệm thì chúng ta phải đánh đổi với việc chi tiêu vào những việc khác Chính vì thế khi tiến hành đầu tư bằng khoản tiền tích lũy ai cũng muốn có những công cụ “bảo vệ” khoản đầu tư đó Mức độ an toàn đối với hoạt động đầu tư rất được coi trọng

+ Trước sự phát triển với tốc độ nhanh chóng của TTCK cùng với các công cụ đầu tư, người đầu tư không thể nào tự mình theo dõi kịp các diễn biến hàng giờ, hàng ngày xảy ra trên thị trường hoặc có thể những diễn biến này nằm ngoài tầm hiểu biết của họ Họ cũng không bao quát hết các thông tin và thông lệ trên TTCK, không có điều kiện tiếp cận trực tiếp các nguồn thông tin của doanh nghiệp

- Đối với nền kinh tế:

Cty chứng khoán thông qua hoạt động tư vấn đã từng bước góp phần mở rộng thị trường, hướng dẫn các nhà đầu tư tham gia vào thị trường một cách

bài bản Công việc này tác động không nhỏ đến việc tăng quy mô cho TTCK

và giúp cho TTCK hoạt động chuyên nghiệp hơn Bằng chứng là tại những nước mà nghiệp vụ tư vấn kém thì TTCK thường không ổn định Một thị trường nếu không có các chuyên gia tài chính am hiểu (như Cty chứng khoán, quỹ đầu tư) giúp định hướng thị trường sẽ gặp những biến động bất thường, khó kiểm soát Ở đó công chúng đầu tư theo cảm tính, mua bán theo quy luật

số đông hơn là dựa vào các phân tích tài chính Do vậy, thị trường muốn hoạt động hiệu quả thì không thể thiếu vắng hoạt động tư vấn với vai trò định hướng, dẫn đường cho thị trường Thậm chí tại Mỹ, những chỉ số dự đoán của các ngà tư vấn giỏi, các quỹ đầu tư cũng được xem như một công cụ để phân tích thị trường

Mặt khác, sự tồn tại của dịch vụ tư vấn của Cty chứng khoán đã thu hút được rất nhiều nhà đầu tư tham gia thị trường, huy động được một nguồn vốn lớn nhà rỗi cho nền kinh tế Tăng cường và phát triển hoạt động tư vấn đầu tư cho nhà đầu tư là một trong những giải pháp kích cầu chứng khoán trong đó Cty chứng khoán đã đảm nhiệm một vai trò quan trọng

1.2.1.2.7 Nguyên tắc trong hoạt động tư vấn đầu tư

Hoạt động tư vấn, sản phẩm của nó là lượng kiến thức mà người tư vấn vận dụng tạo nên Sản phẩm này mang tính trừu tượng cho nên nhà tư vấn phải hết sức cẩn trọng mỗi khi đưa ra những ý kiến hay khuyến nghị của mình bởi vì rất có thể những lời tư vấn của họ tác động đến tâm lý của khách hàng

và từ đó làm cho khách hàng hưởng lợi hay bị thiệt Chính vì thế, để tránh xảy

ra xung đột, mâu thuẫn hay sự hiểu nhầm giữa khách hành và người tư vấn, hoạt động tư vấn cần phải tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản sau:

- Giữ bí mật tài khoản và thông tin cho khách hàng

- Không đảm bảo chắc chắn về giá trị chứng khoán: giá trị chứng khoán không phải là một số cố định, nó luôn thay đổi theo các yếu tố kinh tế, tâm lý

và diễn biến trên thị trường

- Thường xuyên nhắc nhở khách hàng rằng những lời tư vấn của mình dựa trên các cơ sở phân tích và chỉ có tính chất tham khảo – nó có thể không chính xác Do vậy khách hàng cần phải tự đưa ra quyết định của chính họ và người tư vấn sẽ không chịu trách nhiệm đối với những thiệt hại liên quan khi khách hàng sử dụng thông tin do nhà tư vấn cung cấp.

- Không được dụ dỗ, mới gọi khách hàng mua hay bán một loại chứng khoán nào đó Những lới tư vấn phải xuất phát từ những cơ sở khách quan có

sự tổng hợp, phân tích một cách logic, khoa học

- Tách bạch giữa tài sản của khách hàng và công ty, không được dùng tiền của khách hàng vào mục đích kinh doanh kiếm lời cho công ty khi chưa được phép của khách hàng

- Hoạt động tư vấn phải tách biệt với hoạt động tự doanh của Cty chứng khoán để tránh xung đột quyền lợi giữa khách hàng và công ty

Rủi ro xảy ra đối với hoạt động tư vấn đầu tư là rủi ro về uy tín chứ không phải lúc nào cũng là rủi ro về vật chất cho nên ngoài việc tuân thủ những quy định, nguyên tắc người tư vấn còn phải thực hiện các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp, xây dựng một hình ảnh đẹp về người tư vấn đầu tư

1.2.1.2.8 Những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động tư vấn đầu tư

- Nhân tố chủ quan

Thứ nhất, đó là nguồn nhân lực Hoạt động tư vấn đầu tư cũng giống như việc cung cấp các dịch vụ có “hàm lượng tri thức cao”, yêu cầu về kiến thức, khả năng chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp được đặt lên hàng đầu Chính

vì vậy, nhân tố con người là nhân tố quyết định phần lớn đến sự thành công hay thất bại trong hoạt động này Nhân viên tư vấn phải có giấy phép hành nghề tư vấn chứng khoán với các yêu cầu cao hơn những người chỉ làm môi giới thông thường Khi mà trình độ dân trí của công chúng càng ngày càng được nâng lên thì yêu cầu của họ đối với Cty chứng khoán cũng tăng lên Họ đòi hỏi những dịch vụ tốt nhất, hoàn hảo nhất Đây là một dấu hiệu đáng mừng bởi vì chỉ có như thế Cty chứng khoán mới có động lực để phát triển

Rõ ràng, để thõa mãn được nhu cầu của khách hàng Cty chứng khoán phải xây dựng được một đội ngũ nhân viên có năng lực toàn diện Đối với các nhân viên tư vấn thu hút được khách hàng đến với mình đã khó thì “ giữ chân

họ “ còn khó hơn Quyết định cuối cùng thuộc về nhà đầu tư nhưng chắc chắn

là những lời khuyên hay khuyến nghị của nhà tư vấn phải đóng góp một phần không nhỏ trong quyết định của họ Và khoản vốn đầu tư sinh lời làm hài lòng nhà đầu tư thì nhà đầu tư sẽ tin tưởng vào vai trò của nhà tư vấn

Thứ hai, đó là uy tín của Cty chứng khoán Có nhiều yếu tố để tạo nên

uy tín của Cty chứng khoán Và uy tín lại là một trong những tiêu chí để khách hàng lựa chọn một Cty chứng khoán làm nhà tư vấn Một Cty chứng khoán có kinh nghiệm trong hoạt động, luôn cam kết vì lợi ích lâu dài của khách hàng, cung cấp những dịch vụ tiện ích nhất cho khách hàng sẽ thu hút được khách hàng và chiếm được ưu thế trong cuộc cạnh tranh với các công ty khác Các nhà đầu tư sẽ yên tâm, tin tưởng hơn khi họ đến với một Cty chứng khoán có uy tín mặc dù họ có thể chưa biết rõ về năng lực của công ty đó Chữ “ tín “ trong hoạt động tư vấn giúp nhà tư vấn duy trì được mối quan hệ tốt đẹp với khách hàng

Thứ ba, đó là nhân tố nguồn vốn So với các hoạt động bảo lãnh phát hành, tự doanh thì điều kiện về vốn đối với hoạt động tư vấn đầu tư thấp hơn nhiều, với nghiệp vụ này chỉ cần đủ để duy trì các hoạt động bình thường của công ty như thuê văn phòng, trả lương nhân viên, chi phí hành chính khác Tuy nhiên, Cty chứng khoán luôn cần phải đảm nguồn cầu về vốn một mặt là tuân thủ yêu cầu của pháp luật mặt khác tạo tính chủ động trong hoạt động tư vấn cũng như nâng cao uy tín của công ty

- Nhân tố khách quan

Đối với các nhà tư vấn để có thể đưa ra các bản phân tích, những lời bình luận hay những lời khuyên, khuyến nghị họ phải dựa vào các thông tin Do đó mức độ chính xác của nguồn thông tin sẽ quyết định đến chất lượng của những lời tư vấn và tất nhiên quyết định đến kết quả của hoạt động này Rõ

ràng nếu thông tin về kế toán, tài chính được công khai và kiểm toán một cách chặt chẽ; các báo cáo tài chính, bản cáo bạch chính trung thực và minh bạch thì sẽ giúp nhà đầu tư không những có những phân tích, dự đoán gần sát và chính xác hơn mà còn tiết kiệm được nhiều thời gian, giảm thiểu chi phí Bên cạnh đó, trong bối cảnh hệ thống luật pháp nói chung và Luật chứng khoán, chặt chẽ, có tính khả thi, tính đồng bộ sẽ tạo ra một môi trường làm việc ổn định, linh hoạt và có cơ hội sáng tạo cho các nhà tư vấn bởi vì chính luật pháp quy định họ sẽ được tư vấn những gì, như thế nào cho nhà đầu tư.Chắc chắn các nhà tư vấn phát huy được những kỹ năng của mình một cách tốt nhất nếu như trên thị trường có các doanh nghiệp hoạt động tích cực,

có các tổ chức đánh giá định mức tín nhiệm doanh nghiệp chuyên nghiệp, các nhà đầu tư có trình độ hiểu biết nhất định…

Thực tế cho thấy, hoạt động tư vấn phải dựa vào rất nhiều thông tin, nó không chỉ bó hẹp trong lĩnh vực kinh tế, pháp luật mà nó chịu tác động rất nhiều của các thông tin thuộc các lĩnh vực khác Chính vì thế, muốn phát triển hoạt động tư vấn đầu tư tại các Cty chứng khoán thì phải hội tụ được các điều kiện tổng hợp từ vi mô đến vĩ mô

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty

Công ty Chứng khoán Ngân hàng Công thương được thành lập vào ngày 01/ 09 /2000 theo quyết định số 126/ QĐ – HĐQT- NHCT của Ngân hàng Công thương và trở thành thành viên thứ 7 trong tổng số 13 công ty chứng khoán với giấy phép hoạt động số 07/GPHĐKD ngày 06/10/2000 do Ủy ban chứng khoán Nhà nước cấp

Sau hơn hai tháng hoàn tất các thủ tục pháp lý, hành chính, chuẩn bị các điều kiện cơ sở vật chất, nhân sự đến ngày 16/11/2000 công ty chứng khoán Ngân hàng Công thương chính thức khai trương hoạt động

Công ty Chứng khoán Ngân hàng Công thương là một đơn vị thành viên của Ngân hàng Công thương Việt Nam, hoạt động theo mô hình Công ty trách nhiêm hữu hạn một thành viên, chủ sở hữu là Ngân hàng Công thương

Đây là một doanh nghiệp có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập, hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh chứng khoán Vốn điều lệ ban đầu của Công

ty là 55 tỷ đồng do Ngân hàng Công thương cấp 100% và kể từ tháng 12/2004 vốn điều lệ đã tăng lên đạt 105 tỷ đồng Với con số này thì hiện nay Công ty Chứng khoán Ngân hàng Công thương đang đứng ở những vị trí dẫn đầu về vốn điều lệ trong số các Công ty Chứng khoán

Tên đầy đủ : Công ty Chứng khoán Ngân hàng Công thương Tên giao dịch quốc tế : Incombank Securities Co.,Ltd ( viết tắt là IBS ) Vốn điều lệ : 105000000000 đồng ( Một trăm lẻ năm tỷ đồng) Trụ sở chính : 306 Bà Triệu, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Điện thoại : 04.9741764/9741055

Fax : 04.9741760/9741053

Website : www.ibs.com.vn

Email : ibs-ho@hn.vnn.vn

Chi nhánh tại thành phố Hồ Chí Minh

Địa chỉ : 153 Hàm Nghi – Q1- Tp.Hồ Chí Minh

Chi nhánh NHCT Hải Phòng : 36 Điện Biên Phủ, điện thọai: 031859859Chi nhánh NHCT Bà Rịa – Vũng Tàu : 55-67 Trưng Trắc - Tp.Vũng Tàu, điện thoại 064510144

Chi nhánh NHCT Đà Nẵng: 172 Nguyễn Văn Linh-Tp.Đà Nẵng, điện thoại: 0511824239

Chi nhánh NHCT Cần Thơ: 9 Phan Đình Phùng-Tp.Cần Thơ, điện thoại: 071820875

Chi nhánh NHCT Khu Công nghiệp Biên Hòa: Ngã tư Vũng Tàu - Phường A Bình,Tp Khánh Hòa, điện thoại: 061831570

2.1.2 Cơ cấu tổ chức, nhân sự của Công ty

lý danh mục đầu tư, Phòng Kế toán lưu ký, Phòng Kiểm soát, Văn phòng Sau

đó, phòng Tự doanh phát hành tách thành 2 phòng riêng biệt là phòng Tự doanh & Bảo lãnh phát hành và phòng Tư vấn tài chính Doanh nghiệp